장음표시 사용
301쪽
Sic legitur tu Codice Menagii , in aliis judicio.
in in quibusdam editionibus. Aut ei quinquennio J l. ult. h. t.
II. De insentibus expositis liberis , &servis , & de iis qui sanguinolentos em
ptos , vel nutriendos acceperunt.
HIc ritulus pertinet ad eam ea iam patriae potestatis,quam ammittit cui siIium a partu recentem p icit inhumaniter , & quodammodo ad mortem exponit , quod Graecis est, & eadem ratione dominus servi dominium , & generaliter , nemo praejudicio suum esse recte vindicat , quem pereuntem contempso l. 2. hoc tit. ad quem iii Cod. Theod. additur : Si modo testes Episcopalis subscriptio fuerit subsecuta, i. ut Anianus interpreta-etur , si contestationi . de collectione ejus Episcopus S clerici suscripserint. quamobreari eam legem significari opinor V ascensis concilii c. s. his verbis : Ut secundum statuta piissimorum August9rum quisquis expositum colligit Ecclesiae contestetur.' At, ut coepi dicerest u ciue est in l. 7. Cod. Theod. de expost nulla est differentia inter dominum & patrem , qui sciens volensque servum a partu recentem , aut filium cxponit : nam & cum prima pars hujus
tituli, in qua liberis. i. filiis , jungat filios servis , consequens est, & dominis jungendos e se patres',& in utrisque idem jus constituendum Nec obstabit t. patrem ἰ sup. de nup. si propria ei & congrua reddatur species , puta non impietate adductum, sed egestate & fame,
302쪽
eompulsum patrem tiliam , quam tueri non poterat, exposuisse alienae misericordiar , uti, a. sup . de patr. qui fit. dist. quo casu aeqtium non est patrem suum jus ammittere, & arbidi trium collocandae filiae, qui necessitati succubuit, quam ne Dii quidem superiant. Sed si educatore desiderante puellam , quae suis sum
ptibus crevit , filio suo collocari, pater renuat, tum ab eo ut ingrato , educator alimentorum sumptum repetet , quem non repeteret, si pater libens filiam filio educatoris in manum conventione nuptui collocaret, quia .eo genere filia transiret in familiam educatoris. , alioquin educatori semper competit alimentorum re petitio, & alia est ratio victus, aut vestitus dati in transitu, ab hostibus pergenti ad suos, qvilsumptus exiguus est, i. ult. sup . tit. prox. & haec
de prima parte hujus tituli. Secunda est de iis, qui sanguinolentos &c. nec tamen alii sunt infantes in prima, alii sanguipotenti in secunda ,
sed in utraque recentes a partu, rubenteS a mari
tre, Vel ut j. 3. pueri parvuli , atque ita infantium nomine non significatur integra prima aetas, quae usque ad septennium perducitur, sed primae cunae , quibus qui ejiciuntur proprie , exponi dicuntur, grandipres non exponi , sed pro derelicto haberi, non ἔκ γεσσι sed ἁπρονοη- ἀι. Expositi servuli liberi sint. Habiti proderelicto liberi non sunt, nisi taedio medendi neglecti sint. At prima pars h ujus tituli
est de his , qui sanguinolentos exponunt , se κcunda de his, qui accipiunt, de quibus l. 3. abis rogato jure veteri definit , ut non possint expositorum ingenuorum , ves seryoru' parvu-taum dominium sibi, vel patronatum vin '
303쪽
care , vel patriam potestatem , sive legitimoeemptos acceperint , sive nutriendos sustuleiarint, & primam partem. l. accipio de his qui emptos , secundam de his qui nutriendos acce Perunt : nam cum in antiquis . libris, in C Od. Theod. secunda pars hujus tituli ita conlcr1pta sit, Et de his qui sanguinolentos emptos, Vel nutriendos acceperunt , necesse est, ut de emptis aliquo loco agatur , & his nullus apparet , qui accommodari possit , praeterquam in prima parte ac praeterea secunda , quae est de his qui nutriendos sustularunt evidenter scripta, argumentum praebet , primam esse de his qui emptos acceperunt. Expositos autem lex definit esse liberos & ingenuos, licet servi nati sint , nec vindicari posse ab eo qui eXposuit, nec ab eo qui emit , vel sustulit, ne ex pietatis officio lucrum faciat , nec alimentorum nomisne, ut l. su p. de ing. man & . in epist. quadam Trajani ad Plinium , quorum tamen repetitio eL non denegabitur & alius tantum casus est, qua vindicatio non aufertur patri, , vel domino, Vex patrono si non ipsi, sed alius citra ipsorum voluntatem parvulos eXposuerit. --, LI; Enarratio. g
IIam amittit qui filium I cap. un-ext. do
Ad mortem exponit 2 Novel. cmi. Quintilianus declamar. cccvr. Rarum est, ur exposit vi ni. Plautus in Cistellaria act 1 v. sc. I. Crepundia haec sunt ,
304쪽
Non impietate adductum P ἀ ργον , &tamen qui non necat , sed exponit, genere 'no dam pius est. Coelius Lactantius m natos ex se pueros strangulcnt, aut si nimium pii De rhit, exponant. Quae falsa pietas est , ut idciri
ait lib. v I. cap. xx. Quidam liber S expone ihant, ποι διων προ βοεσέρων ἔχοντες : quod
jam sat vetu orum natu liberorum haberent Cyrillus I v. in Julianum. Exposuisse alienae misericordiae. 9 Tertullianus Apolog. cap. Ix. Filios expoηitis pressi ἴ--piendos ab aliqua praetereunte misericordia extranea. Minutius Felix in Octavio: Dum etiam, domi natos alienae misericordiae exponitis. τῆ F
el. CLIH. cap. I. aliorum hominum pietati re-Ne Dii quidem superant 2 ἀναγκη cιαστερον, ut ait Eunapius in Iuliano : necessitate n hil υiolentius. Synesus in Catast. νάγκη πρἄγρια ζίρον fortis O violenta res est. necessitas. Anna Commena AlexiadOS XII. α-νοικη sin φασὶ μάκοντ- : cum necessitate ne dii quidem , ut aiunt , pugnant , quae totidem verbis profert Schesiastes Anthologiae Graec.
Tum ab eo ut ingrato P Illud odio patris
contatutum tradunt interpretes, & hoc quinque regulatiter non obtinere scribit Thalelaeus ad d. legem patrem. . Semper competit alimentorum repet. I. Quintilianus declam. ccxvxum. Recipere inlum
solui is alimentis non potest. Rubentes a matre Vide librum Iv. tit, XLII. R Cui. ad Novel. CLIII.
305쪽
Pueri parvuli J πρσιον ι ευτυς εκβοσφη, infantes flatim atque ex utero progressunt , d. Nov. c LIII. Prima aetas quae usque ad septenn. L si infanti I 8. sup. de ju. delib. aliter in l. 3 o. sup. de episc. aud.' Non εκθετοι J Q fi &-, Plin. . epist. I. & χαμυρετοι d. Nov. Sic eos etiam appeulat Poeta nescio quis apud Suidam. A προνοήτοι J Vide Harmenop Epitom. I. XVIII. 3o. Cujac. ad dictam Novellam. . Expositi servi liberi f. J l. i. h. t. & d. Nov.
Nisi taedio medendi negi. sint J Suetonius in
Claudio , capite xxv. cim quidam aegra- est affecta mancipia in insulam IEsculapii taedio medendi exponerent , omnes qui exponerentur ,
liberos esse sanxit, nec redire in potestatem di mini fl convaluissent.
Abrogato jure veteri J Jure antiquo licebat, excipienti expositum sibi habere , veΙ ut se vum , vel ut filium , l. I. C. Theod. de exposit.. Eo pertinere videtur quod scribit Anonymus interpres ad πιτριιζιἔλmo Ptolemaei : έι- δεῖ
ἡ ἐπὶ τεκνοπινιαν : Deinde quaerendum est , an D tus expositus adserυitutem sit tollendus , an loco filii educandus Lactantius de vero cultu cap. xx. etiam si eontingat et,quod voluit , ut alatur, addixit certe sanguin. suum,υel ad servitutem vetn . Suetonius de illustribus Grammaticis: M. Miqvius Guipho iηgenuus, in Gallia natus sed expositus a nutritore suo manimissus , ct c.
306쪽
Traiani ad Plinium ) Epistola lxxII. lib. Sed alius I. i. h. t.
LII. Qis sit longa consuetudo.
RE serendus est hic titulus ad legem ultimam 48. qui propius abest in qua dicitur apud eum magistratum filios emancipari pesse , cui lex , veI longa consuetudo legis actionem dedit, & ejusdem tituli etiam l. I. de consuetu'ne accipitur , quam ob causam , ut opinor, in hoc titulo definitur , non quid sit longa consuetudo, sed quaesti. quam vim &essicentiam habeat Quid tamen sit , si quaeras, dicam jus esse non scriptum , quod usus populi frequens & inveterarus communi adsensione comprobavit, & rursus si quaeras, quot annorum usus consuetudinem faciat , non discam decennii, ut . Glalsae quae hoc selo arguis mento ducuntur , quod dicatur consuetudo longa & diuturna, quasi stilicet his verbis notusignificentur etiam trigesimi & quadragesimi
anni, ut I. 2. & 3. sup. depraes. 3 o. ann. l. I. C. Theod. de act. ter. tem. O. sed hujus rei certam definitionem non esse , hujus rei decen nium finem non esse, quandoquidem plurimo rum annorum observationem requirit , I. seaea quae, D. de legibus, & Aristoteles 1. Pigit. τοῦ πληθος , antiquam & tenacem adprobationem , Ι. 3. hoc titulo, usum langaevum, l-2. inveteratum populi consensum , l. de quibus, D. de legibus : consuetudinem sempcr observa- tam , l. sine herede 3 penest. D . de ad min. tuta. quibus verbis sane signiscatur spatium decemnio amplius , & tempus incertum infinitumque,
307쪽
quod sensim sine sensu labitur, quoad morem
fecerit, & habitum in animis civitim : cujus quidem habitus comparandi ratio, ut non sinitur certo tempore, ita nec in populo ex longa consuetudine , inducendi inserendique moris ratio certo tempore finiri potest. Consuet do morem facit, vel ut Aristoteles ait II. ad Eudemum, απ. Θους ἔχεε τι--Sed his nominibus plerumque utimur promiscue ,& Varro semper consuetudinem accipit pro
eo quod morem diximus creatum ex consuetudine, ut cum ait, morem esse communem
consensum omnium simul habitantium qui in- Veteratus consuetudinem faciat, & alio loco dum ait, morem esse in judicio animi , quem sequi debeat consiletudo. Vires autem longae consuetudinis eae sunt, uisi non vincat legem quam ratio non commendat , quae nulla 'aut parva ratione constat, aut quae nondum penitus inolevit , nondum consensu omnium Tecepta , inveterata, stabilita, judicio comprobata est, ut l. pen. su p. de legibus, i. quod non ratione, D. eod. I 2. hoc titulo, ea tamen quam ratio suasit, ut ait I. I. ratio quaedam ma-' Hr & publica utilitas , & longum tempus tacito & illiterato omnium consensu , & rerum iudicatarum firmavit auctoritas , sane abrogat legem, cujus ratio vel cessaxit, vel minor est,
vel minus confert Respublicae , quia & deficere videtur lex tanquam obliterata supra quam usus invaluit , & deficiente lege e suetudo sela dominatur, di legis vim obtinet, l. 3. hoc titulo, l. diuturna, D. de legibus, l. ult sup . detestam. g. sine scripto , Instit. de ju. Nar. Gregorius Naaianzenus II. de Theol.
308쪽
νώ taesai ν Βομιβ η νορος. Lex autem iacet &silet interim quoad restituatur, ut Trajanus apud Plinium restituit legem p mpeiam, contra quam longa consuetudo usurpata erat. Sed S nulla lex aliter nos tenet, quam si & consuetudine recepta sit, i. de quibus, D. de legi-b . Arist. 1. Polit. σνομος ἰπντο πείδεοδ οπλίω παροιτο-Et cum de interpretatione legis quaeritur, optima interpres est consuetudo, l. si de interpretatione, D. de le-. ibus. Dionysius septimor πιαντ
LII. Enarratio. LEx prima de eonsuetudine accipitur J Ita
Fulgosius eam accipit. Quam vim & efficientiam habet)- , μωργειαν , vim & cficacitatem. Lact. de opis. Dei cap. xx. si astra scientiam rerum continent. Dicam , -jus esse non scriptum Consuetudo est lex non sci ipta. Artemidorus Daldianus li
vocatur consuetudo, est autem ut vulgo dicitur , lex non scripIa. . Consuetudo legis appellatione
dico Inon utique quod scripto conflat, sed'quoasne scripto:nampidereque gentes non scriptis legibus reguntur.
Aristotclem. 1. Politici J Capite v I. Consuetudinem semper obstruatam Diuintina usurpatione firmatam. Veserius.
309쪽
Quod sensim 2 Sensim pro paulatim. Ρriscianus Iibro decimo quinto. Petrus Chrysologus secinone lxx1x. Rudis miles ad aciem concurrit , qui causiam belli nescit , Gim bellatoris ignorat. Peritia es, non est segnities , cum sensim miles veteranus incedit. Ratio certo tempore sniri potest J Quidam
interpretes dicunt , eam consuetudincm esse longam, cujus non eXtat memoria, suo reser
ri potest illud sancti Baslii de Spiritu sancto
Consuetudo omni hominiis memoria vetatustior. Quae tamen sententia AZoni in summa
Et Varro semper J Apud Servium in v II.
Allo loco Apud Macrobium libro tertio.
Et tamen quam ratio suasit 2 Divus Augustinus de baptismo lib. 4. cap s , Plas e verum est, quia ratio O veritas tonsuetudini praeponenda est sed cum consuetudini' veritas sustragatur , nihil oportet firmius retineri. IΤacito & illit. omn. consensu. J Velat tacita civium conventione, l. 3s. D. de legibus. Lex est expressa civium conventio. n-.suetudo tacita, sive ut ait Ulpianus , taetrus iconsensus populi. Per contrarium th l. 32. Coadem tacito consensu omnium per desuetudinem Ieges abrogari dicuntur , S consensu . exolescere, Plin. epist. X. IIs. Rerum judicatarum εν καὶ κυσα: probata in radicio , firmata , Joannes Episcopus Cytri in responsis ad Co stantinum Cabasiani. i. i
310쪽
Sane abrogat legem ) Vide Cujacium libro
secundo de laudis tit. I. Legis vim obtinet Donatus in illud Virgialii : Mos erat Hesserio , v II AEn. Ohervati nes , inquit, aut legibus, aut assensibus homunum sunt. Mos longo tempore custoditus legem facit, quae etiam ad posteros transit. Joannes TZetzes in Iambis.
Morem sed illud ipse non legem vocas. Sotio utriusique comparem potentiam. cες-ω9εν EΘος γ' εὐιτο is κρατῆ-ν , κα ome o χροπς ἐκρατυνεν : quod consuetudine invaluit, O quod tempus firmavit , Syrianus in Hermogene, Divus Augstinus de vera religo.. ne. Leges iastituuntur,cum promulgatur firmantur cum moribus utentiu approbantur: sicut enim moribus utentiu in contrarium no ullae leges hodie abrogatae sunt: ita moribus utentium ipsae leges confirmantur.
Apud Plinium J Lib. x epist. lxxxIII. & sel
' V. lib. I. IV. tit. q. O tit. s. lib. 39.I TItulus superior ad titulum xlvIII. hic vero ad XIIx. referendus est , quo data est actio ingrati adversus emancipatum , cui nunc additurus etiam ingrati actionem adversus donatarium tit. 1 f. prius instituit generaliter tractare de donationibus , & hanc horum titulorum connexionem confirmat Codex Theo-