Epitome juris canonici juxta Decretalium libros Gregorianae collectionis explanati, quam, in usum maxime discipulorum, e suis libris collegit auctor ipse, nempe r.p. Vitus Pichler ... Pars prior posterior

631쪽

gio Lib V. Titulus XIX.

tis quam futurae , nam Innoc. XI. anno I sp proseripsit hanc propositionem numero gr. ci ras

numerata pecunia pretiosior sit numeranda, O iussit qui non majoris faciat pecuniam praefentem, quam futuram, potest creditor aliquid spltra fortem a mutuatario exigere, se eo titulo ab usura ex- curari. s. Dilatio solationis pro re vendita. c. 6. Io. h. t. si nempe venditor plus exigat, quam jum

sum mercis pretium, ideo praecise ( si nempe

alius titulus non accedat, v. g. lucrum cessans dic. ut tamen contingit apud mercatores, qui ex

pecunia statim soluta possent sacere lucrum negotiando quia non statim solvitur pretium. q. Anticipatio solutionis, ut si minus, quam justum rei pretium, solvatur praecise ideo, quia solutio fit in promptu vel anticipato, ut colligitur a contrario ex d. c. Io. Iam de Contractibus, qui de usura suspecti dicuntur 8 Dico q. Emptio census, tam realis quam personalis, tam redimibilis quam irredimi bilis, sdebite fiat, est licita, seu contractus Censualis

per se non est usurarius. Ita communis. Census hoc loco est annua pensio, vel potius jussa lamnuam pensionem, v. g s. Pro Ioo. percipiendi vel ex re alterius fructifera, & hic census realis, vel ex industria certae permnae, Per artem, Iaborem, negotiationem&c. lucrum facientis , di hic est personalis . Si venditor paciscatur, usi sibi liceat pensionem redimere certo ter ore, vel quando libuerit, restituto Pretio, vocatur redimibilis ex parte Denditoris, si emptor quoque reservet sibi jus revendendi vendito si repetito pretio, est redimibilis ex utraque parte: si ita paciscantur, ut neutri, altero invito, liceat redimet, re vel revendere, dicitur ii redimibilis. Ille , qui emit census, Creditor vel Cen ava mancupatur : qui visit, Debitor vel Cen artui. Cetera'

632쪽

De Curis . cet, P. census natura est, ut pereunte re censuali, ex qua

praestandus est, &personalia lucrum faciendum inepta reddita, paeriter cestet, quin ab emptore repeti possit pretium, quia post perfectam emptionem-venditionem periculum est emptoris. I. i. st de perie. O comm. rei Dend. Iam assertio . Probatur quoad censum realem ex c. I 2. de

empl. O Dena. Extrad. comm. & ex hac ratione , quia v g. totum pmdium, seu jus ad omites illius fructus, emi licite potest; ergo etiam jus ad partem fructuum, seu pensionein fructuariam: ergo & pensionem pecuniariam licet emere: cum

pecunia recipiat aestimationem omnium rerum

Quoad redimibilem ex parte venditoris ex citare. Constit. Cum ovus S.Pii V. O l. r. C. depare. int. empl. D Dendit. Quoad redimibilem ex utraque parte tum ex conluetudine , tum ex hac ratione, quia totum Praedium fructiferum v. g. vel totus ususfructus licite emitur dc venditur cum Pacto, ut cuivis parti liceat redimere vel

revendere, uti dictum ad tit. de empl. , dendit. cur fas non sit pari lege partem ususseu ctus seu censum emere ac vendere 3 Dein m net adhuc suffciens differentia inter mutuum re censum , quia in illo periculum est penes mutuatarium, & mutuans lucrum capit absque onere; in isto autem periculum est penes empto rem, qui & pretium pro pensione debuit e ponere . Constitutionibus S. Pii V. dc impera torum Maximii. I. Caroli V. dc Rudolphi II. contrariis derogavit Consuetudo. Quoad irredumibilem ex ratione negativa, quia non apparet ulla ratio, cur ita conveniri nequeat. De censa

personali denique tum ex paritate cum censa reali, praesertim cum in censu personali majussit periculum pensiones annuas obtinendi; inimi ex paritate cuiue locatione operarum pro me Da x cede

633쪽

X, Lib. V. Titulus XIX.

lede vel pensione ; si enim pro pensione Iocari potest opera, & conduci, cur emi & vendi nequeant opera, vel pensio ex opera Proveniens p Constit. S. Pii V. Cum onus, qua videtur prohibita emptio censes personalis, vel nunquam est recepta, vel contrario usu abrogata. Dixi autem , s debite fiat, nimirum si pretium attentis circumstantiis sit justum, & juxta Statutum vel consuetudinem loci: si res censui subjecta,

inscio censualista , non alienetur in alium , a quo solutio census obtineri nequeat , vel non ni-

s Obj. I. Qui emit censum , v. g. s. pro Ioo. annuatim solvendos, post lapsum Eo. annorum accipit totam summam capitalem, nimirum I Oo. post o. annos accipit duplum, nempe ZOO. Grenos, ac insuper in debito manet tota summa capitalis: sed hoc est iniquum. et . Non apparet,

quid ematur in contra stu Censuali; nam si dicatur emi pensio, ista successu temporis longe transcendit summam capitalem, ut vidimus: si pensio una cum dilatione solutionis , .Propter moram & dilatam solutionem aliquid exigitur, quod juxta plerosque est usurarium et si jus percipiendi pensiones annuas, emitur aliquid, quod nondum existit ; si enim jus tempore contractus jam existeret, statim prima penso retin ri posset, di pro ioo. dari possent f s. quod juxta omnes est usurarium; deinde jus ad pen-

fiones tanti testimatur , quanti ipsie pensiones annuae, sicut equus &jus ad equum parem habent aestimationem: ergo, sicut ipsae pensiones futurae sortem longe transtendunt, ita&jus ad illas, consequenter inter datum & acceptum non datur aequalitas , adeoque injustitia committitur . R. ad I. In aestimatione morali illae

634쪽

dae non'valeat plus, quam pretium emptionis datum, dc, quatenus sunt in spe, non valent tantum , quantum valerent simul omnes praesentes,&quatenus sunt in re; dum contingere potest,uue fructus vel non nascantur, vel non solvantur: pensiones autem pecuniariae variis periculis, laboribus, & molestis sollicitudinibus obnoxiae sunt. Dein retorq. argum. sit ipsa res frugifera tota, v.d. ager, ematur v.g Iooo. florenis, post to. annos inde percipi possunt tot fruehus, qui adaequant vel superant iooo. florenos, & post o. annos duplum, ac insuper manet ager ementi. Et hoc juxta te licet: cur ergo non liceat ita emere Pa tem fructuum agri per constitutionem censuS.

Ad et . di , quod ematur jus percipiendi pensiones annuas futuras, quod jus sussicienter est: praesens.& existit, ut si ematur jus piscandi, captus Pisciuin &c. Neque hoc jus moraliter tanti aestia matur, quanti pensiones actu jam solutae. Paritas cum equo & jure ad equum non est, quia equus simul & semel egistit, non autem Pensiones , successive quotannis solvendae. Io Dico r. Usuram per se non continent r. Cambium. t. Montes pietatis. 3. Pactum de rectituendo Mutuo in eadem serte, bonitate, dc

Quantitate. q. Contractus societatis: Cambium, est contractus permutationis in pecunia factas cum moderato lucro: si pecuniae sortis, ac speciei diversae commutentur, v.g. denarii, seste cit, vel alia moneta minor detur pro majori, taleris , florenis . vel moneta argentea pretio aequivalens pro aurea, vocatur reale vel manualersi autem pecunia praesens pro absente & cum obligatione, ut in alio loco sibi vel alteri in ea dem quantitate reddatur alia pecunia, v. g. Romae , Francolarii dcc. dicitur locale vel, quia refusio demandari solet per litteras, litis raro

635쪽

Lib. V. Titulus XIX. qui pecuniam, alio loco recipiendam , offert,

eampsarius, qui praestare tenetur, cam ora P-pellatur. Cambium ex multis titulis sit licitum, nempe propter laborem & curam in aggregandis variarum specierum monetis, in earum numeratione , transportatione scribendis litteris&c. propter sumptus in habendis & sustentandis. famulis rei peritis ac fidelibus, propter Pericula amittendi pecunias in viis, mutandi va- Ioris monetarum &c. quae in se suscipit camplar; cujusmodi cauta omnino sussiciunt, ut juste exigatur lucrum, majus vel minus Pro gravitate Periculorum, magnitudine sumptuum, Iahorum , sollicitudinum &et Montes pietatis sunt aeraria, piorum hominum liberalitate, ail sum

levandas indigentium necessitates mediante mutuo , ct publica authoritate constituta ex quibus pecuniae mutuantur petentibus ea lege, ut pro assecuratione illarum dent pignus , si debitum praefixo tempore non solvatur, vendatur pignus pretio, quo potest, maximo: ex quo spretio solvitur Monti sors credita , & subinde

etiam modicum quid ultra, v.g. I. Pro IGO.aasiastendandos ministros, qui debent habere Pecunias Paratas, Pignora custodire , distrahere dic. non sine magno labore : residuum vero pretii ex distracto pignore collecti restituitur mutuatario. Hujusmodi Montes licitos esse Catholici plerique defendunt contra quosdam hae- 1eticos, partim ob allatam nationem salarii ministrorum, partim propter Concit. Lateran . sub Leone X. eis. Io. & Trid. feta. c. 8. de Res Et sic probata est pars r. & E. Pars p. sumitur tum ex c. FU. . ille quoque h. t. tum ex eo, quod servetur aequalitas inter datum dc acceptum , atque periculunt damni, & spes lucri, ex utraque Parte sit aequalis . Excipe, nisi mi

636쪽

De tauris. 62 3 tuans praevideat , certo vel probabilius majorem tempore solutionis fore valorem, nec ipse eam servasset in illud tempus. c. in.cit. aut nisi obliget mutuatarium, ut ante non reddat mutuum, quam valor vel pretium rei creverit. ParS g. ex s.

I. et eqq. IUit. desciet. l. 3I. q. fir t. t. C. proscio. Est autem contractus societatis ille, quo duo vel plures conserunt res & operas suas communis lucri gratia, vel quo unus res, & alter operas si tamen conserens res vel pecunias id ageret , ut sibi quidem commune crederet lucrum, sorS; tamen salva persisteret quocumque casu eveniente, usuram non evitaret. 12'. s.fn. g. eod. II Dicori. Usuram e contra, palliatam nempe, involvunt contractus, & pacta sequentia . i. Contractus Mobatrae, quando quis vendit rem magno pretio cum pacto, ut emens ipsi statim remendat pro pretio minore. 2. Emptio chirographi, seu nominis, aut debiti alieni pro minori

pretio, v. g. si debitum alienum Ioo. flore norum ematur pro so, florenis. 3. Anatocismus , per quam intelliguntur usurae usurarum, seu lucrum ex ipsis usuris nondum solutis, in sortem tamen redactis, petitum, v. g. si sors credita sint rooo. & usurae so. mutuatarius vero non solvat hos so. & tu postea ex his so. tanquatili ex novo mutuo post anni lapsum exigas duos cum dimidio florenos. q. Pactum antichreseos, quo id anitur, ut mutuatarius mutuanti permittat

fructus rei oppignoratae, v.g. praedii vel agri hypothecati, donec debitum exsolvatur . Pars I. imanifesta est tum per se, tum ex Propositione go. ab Innoc. XI. damnata. Pars et, ex propositione gr. ab eodem Innoc. proscripta, ct exinde, Muia pretium 8o. non adtquat valorem IOD. stirenorum, & viitualiter idem est, ac siquis ioci. daret mutuos, & statim et o. retineret pro Iu-

637쪽

explicite non celebratur contractus Mutui, se demptionis, palliata, seu pallio emptionis involata est, atque ideo in foro externo non facile punibilis, Per c.6. h. t. Si tamen, ut facile contingit, alius titulus interveniat, ut si debitum

alienum si dubium vel litigiosum , si pro eo obtinendo faciendi sint sumptus, vel alias difficulter sit obtinibile &c. licitum utique est tale

chirographum minori pretio. emere. Pars S. EX Iure naturali & Divino usuras mere lucrat tirias prohibente; nec usuras usurarum approballtillum statutum aut consuetudo Imperii Romani ; imo, etsi adesset alius titulus damni eme gentis, lucri cessantis &c. tamen saltem a Jure Civili usurae uturarum prohibentur. Leto. JHJI. 1 8. C. de thuris . Si autem usurae, prius fuissent solutae, & ab accipiente crederentur de novo,

foret novum mutuum, consequenter ec iis usurae moderatae exigi possent , sicut ec sorte ac mutuo priore . Pars g. ra c. I, 2. S. h. to c. f. de

Tignor. quod tamen intelligi volo de casii, quo nullus alius praeter mutuum intervenit titulus. Unde in Germania vi Statuti & consuetudinis licitum est ex re oppignorata pro mutuo fructus fercipere, qui non excedunt s. Pro Ioo. Item licitum est marito fructus rei pro dote nondum soluta sibi oppignoratae c. I 6. M. &domino di- 1ecto ex re flaudati sibi oppignoraeta percipere. c. I. b. t. qui casus sunt excepti. a1 Dico r. Usuras sine titulo& sic illicite petitas nemo tenetur solvere, licet permiserit. r. Si quis autem jurato promisisset, teneretur expetis gione vi juramenti (nisi Prius obtineret hujus re Iaxationem) non ex Iustitia . 3. Solutas autem quantocytis in Judicio repetere posset. Cctnmunis ex famoso c. dehitores , 6. de jurejur. Si quis autem

638쪽

, furis . iurasset se solutas nec repetiturum, poTet nihilominus & deberet usu rarius ae iudice eL Oricio com .pelli ad restituendas . e. 13. hi. Qui enim juravit, se nolle repetere, non juravit, te nolle recipese. Obj. Qui solvit usuras illicite exigenti, coop2ratur altorias peccato: ergo nec ex jarstmento obligatur solvere, cum iuramentum nequeat esse vinculam iniquitatis, & compellere ad solve adaesusuras illicitas. R. ant. Qui enim ex nece state vel justa causa urgente ( qualis datur in mutuum petente ex indigentia, & usuras promittente ac sol vente i facit aliquid de se indifferens de

non peccaminosum, non censetur cooperari alterius peccato, sed permittere alterius malitiam,ail quam aliunde j1m est determinatust sed solvere usuras de dc per se peccatum non est, quam vis egigere sine titulo justo peccatum fit. 13 Dico S. Usuras inique acceptas restituere in utroque foroitenetur , & compellendus est non solum usurarius ipse (etiam mentalis .c.eto. h. t. quisquis fuerit. r. Sed etiam cooperantes eaecaciter ex parte mutuantis, & qaidem in solidum, casu quo usurarius non restituit. 3.

Imo & haeredes usurarii pro ratae non in se. Iidum, si plures sint , quantum patiuntur viares haereditatis. g. Si res usursiria adhue extet, ct non sit commixta vel confusa cum rebus propriis, tenet ar quilibet, & quidem ex re ac emta , eam restituere, cum fructibus, si res fructifera sit, tam percipiendis quam perceptis ,& cum omni damno dc interesse, quoa inde pasiasus est mutuatarius; si autem pecunia vel alia res usurariae fit permixta vel confusa cum rebus Pro-ipriis usurarii &c. is acquisiud earum dominium, dc solum ex injusta ara tioue tenetur restituere.

Ita plerique omnes ec C. O. Io. I 2. h. t. ex c. I

639쪽

fi 8 Lib. V. Titulus XIX. redes obligantur. Id quoque exigit natura Justitiae commutativae, &postulat ratio; quia, si res ulturaria adhuc extat non permixta cum bonis propriis, est aliena, & clamat ad dominum cum omni emolumento suo, ubicumque existit; si non extat , resarcitionem daemni injuste dati di excepti urget mala fides, injuria, cum quae nemo ex alieno ditari debet. mutuatario illata, di delictum, atque radix injuctae acceptionis, licet cooperantes forte non sint facti ditiores; quia fuerunt causa efficax damni injuste dati . Sed cui facienda est restitutio e R. Illi, qui per usi ras laesus, vel, si jam obiit , ejus haeredibus

re, si neque haeredes extent , vel ignorentur, causis piis. Text. &DD. in c. I lv. t. c. I 6. de li-daeis, retineri enim usurae non possunt tanquam. hona ex delicto contra justitiam acquisita. Is Dico s. Poenae usurarii (manifesti tantum c. . cit.) de Jare Canonico sunt. I. Infamia, caU- .s. .cavs. 3. q. p. 2. Depositio, vel saltem suspenso, si usurarius sit Clericus. c. I. O . h. t. si Laicus, excommunicatio, & hodie ipso facto c. I. eod. in c. 3. Ejus oblationes, in Ecclesia factae, sunt rejiciendae, C. S. h. t. q. Ejus testamentum , vel alia ultima volantas non valet,nisi usuras acta restituerit ante mortem, vel de restituendo idonee caverit, c. t. eod. in c. r. Privatio sepulturae Ecclesiasticae, nisi restitutio, vel cautio idonea de ea praecesserit. c. r. S. cit. De Jure Civili non reperitur poena statuta , in Recessu tamen Imperii de anno Is So. Praeter annullationem contra- mulctatur quarta parte sortis, cessura Magistratui, siquis ultra permissam in Imperio quantitatem, vel alias injuste , exigit usuras. In aliis locis, uti in Austria teste Greneck h. n. I 6. t tam sortem amittit. Ceterum usura est crimea mixti fori. c. . O 22. h. t.

640쪽

De Guris . Set eps; occasione Mutui , in quo locum habent usurae, de quibus hucusque, quaeres, quid filio- familias, seu in patria potestate adhuc constituato, etiam majorenni, concedat Senatus-Consul

tum Macedoniaclum 3 R. Filiusfamilias sine coa sensu patris accipiens mutuas pecunias in toro e c- terno perpetuam habet conceptionem coiitra m tuantem , ita ut exigenti matuum ad nihil condemnandus sit ipse, vel pater ejus, i. t. m, C. de

S. C. Maced. Imo interveniente exceptione, qud

utpote a legibus suste concessa uti utique potest , etiam in foro interno uterque securus est , etianummi mutuati adhuc extent, vel filiusfamilias ex iis in suam(non patris)utilitatem conversis

sistus sit ditior, I p. V. r. s.ffeod. Si tamea mam tuum jam solvisset, repetere non Polsci, Ly. cit, . I. I. 2 se, item si eaeceptione hac non uteretur, vel uti non posset es quadam causa , vel utendi occasio non esset, quia v. g. mutuans

in Judicio non repetit usuras, &in stupex pecunia mutuata in se vel in aequivalenti extaret adhuc , foret obligatio restituendi saltem in foro intemno : quia es nullo jure positivo (nam hoc si cluso obligat jus naturale adireddendum mutuam ) probatar facultas xetinendi independenter ab exceptione, si es mutuo factas est ditior; neque pro hoc cδsu Pugnat ratio, propter quam silisfamilias concessexunt Leges dictum beneficium S. C. Macedoniam , quae alia non fuit , quam ne filii amilias nimio aere alieno , quoacontraehitur ex matvo , obruti parentum vitae insidias struendi ansam arripiant, ut haberent, unde solverent, vel, si' eoxum mortem expecta,rent, mole foenoris nimium escrescentis opprimerentur. Unde filiusfimilias, ex mutuo ditior cffectus, renuntiare quoque potest privilegio S, C. Macedoniam i quam vi, nec jurato renuati