장음표시 사용
641쪽
6Jo Lib. V. Titulus ore eadem valeat, si inde factus non sit ditior, tit habet communis contrae Leg. Fachin '&D. Rudol-Phi in Pal aete. q. et . quia talis renuntiatio cederet in praejudicium tertii, nempe Patris , indet
exponendi periculo insidiarum , ct Reipublicae
s Quomodo puniatur. SAT um, vel falsitas, . latissime sumitur pro
x omni eo , quod non est verum: late autem; Dro immutatione veritatis facta cum dolo, &iani onio decipiendi ut es omnemendacium V demum: stricte dc huic loco proprie accipitur pro immutatione deritatis, duo malo facta in prie udicium :alterius. Stomnia haec tria, immutatio veritatiS,.
dolus, ct praejudicium terim; concurranti, dicitur crimen falsi, & notatur a Iure, h.e. specia- iIiter punitur, & quidem primitus illud tantum quod committitur circa Testamenta, a Lege Cornelia defalsis, quae idcirco Testamentaria appellatur , posteae vero ab aliisLegibus alia quoque falsae publicis delictis annumerata , di notata sunP. 1 Dico i. Crimen filii quatuor modis committit potest. i. d/cto, vel Derbis, ut si Testis in Iudicio, circa stactantialia causae scienter deponat falsum ii L Advocatus prodat causam sui clientis admittendo probationes falsas Acc. si Judex per munerae corruptus ferat sententiam iniquam. x scripto et v scrinuram,ut si Notaritas conficiat Instrumen, o i
642쪽
m Crimina Nas . tum vel Testamentum falsum; si quis alienum in.strumentum vitiet, supprimato alienum chi Tographum aut manum imitetur, sigillum adulterinum faciat vel adhibeat, nimirum dolose S damnose, quod semper subintelligitur; maxime si quis falsificet Litteras Apostolicas, cujus falsi. . ficationis novem modo recenset Pontifex in c. Db. t. si quis litteras publico Magistratus figillo mi uitas reseret m. 3.facto, seu re, ut si quis propriae auctoritate cudat monetas, vel ex materia adulterina; si quis falsificet merces, Pondera, meu- suras &α &sie alios damnificet, g. visu, vel Potius abusu, ut si quis falsitate ab aliis conficta silenter utatur, v. g. proferendo Instrunmnturia falsam , Leges aut probation lsas producendo in Iudicio dolose colligendo & exponendo in uetam falsam, nomen vel insignia alienae familiae usurpando &c. Ita communiter DD. ex variis Legibus. Atque hi omnes tenentur utique liti conscientia resarcire totum damnum, & si civiliter agatur in Iudicio, ad interesse vel ad dupli , LH- dies et g. de Leg. Cornes de falsis, vel ad retractandum falfilm, per I. et C. Asd. instruem. Si vero agatur vel procedatur criminaliter Drco t. Quamvis hodie poena criminis salsi fere sit arbitraria, per ordinat. par noti. Caroli , art. Io . seqq. & communem DD. aliqua tamen
speciales habent poenas, & quidem in foro dc de Iure civili Testis jurato fabsum deponens iuinus a civili redditur infamis , eique amPutantur duo digiti , in praestatione juramenti erecti et in causa criminali vero incurrit poenam talionis, art. Iop. cit. O art. 68. De Jure can nico Clericus deponitur , ct in Monasterium detruditur, can. . d. so. cui detrusioni subrpastatur carcer, vel triremes . Falsificans litteras a popositas , vel falsificatis uteos, incurrit ex ma
643쪽
Lib. V. Titulus XXLmunicationem reservatam, c. . Ori . h. t. si Clericus sit, privAtur perpetuo officiis, &, si per seipsum falsificet, degradatus traditur Curiae saeculari, c. . cit. si alterius Pi incipis litteras vel sigillum falsificet, iuxta c. p. h. t. Pariter degram datus ab Ordinibus, & notatus stigmate, in exilium mittitur . Adulterinam conficiens monetam. Oeesicaciter cooperans, item eam studiose colligentes, se frequenter expendentes pro legitima , puniuntur igne Ir. C de falsa moveta. Constit. Meetat. Caro . art. III. solet tamen praemitti strangulatio . Utens sal is ponderjbus aut mensuris , falsificatas merces Vendens , relegatur , vel fustigatur , vel pro qualitate dc magnitudine delicti etiam morte punitur. Consi. Carolari. IIJ. De Jure canonico 3. dierum jejunio in pane & aqua castigandus est , c. et de Empi,
De Sortilegri . SUMMARIUM. a Sortilegium, O fortes quid, im quotuplices . di Didinatio coe Magia sint gravi ma peccata, 3 Quae icarum sim Parnae. C Orsilegium a sortibus dictum idem est ac cI Drtium misso , quae fortes , ratione finis,
propter quem assumus tur, sunt triplicis gene- ris, I. Diuessioris , quae adhibentur ad dividendas xes ad plures indis sim vel aequali jure pertinentes, vel ad jura dubia, ut lites dirimendas, v. g. si plures cohaeredes hona defuncti inter se dividant sorte , v. g. iactu aleae, vel si duo litis mei conveniant, ut is sit victor, cujus nometa
644쪽
fortuito primum ex urna fuerit eductum. Et harum sortium usus per se omni Iure est licitus, ac frequenter cum magna utilitate habetur: prohibitus tamen est in Electionibus ad Psaelaturas , & in Provisionibus Beneficialibus , c Fn. h.t q. de Elem Cum hujusmodi provisiones, maxime electiones ad Praelaturas ecclesiasticas , consulto & attenta majori personarum aptitudine fieri debeant, non casu, vel dissonente fortuna. 2. Consultoriae, quae adhibentur ad cognoscendum, quae sit in re ancipiti Dei voluntas, quid faciendum, vel omittendum: sic per se tem electus est S. Mathias in Apostolum loco Iudae proditoris, sic olim deprehensiim est fartum Achan. Et harum sertium usus potestabsolute esse licitus, si fiat urgente aliqua necessitate, & alius cognoscendi modus non suppetat, si cum debita erga Deum reverentia hat , nempe nec adhibendo res sacras ad lucrum temporale, nec petendo, explicite vel implicite aliquod a Deo signum extraordinarium , vel mi
raculum ( secluso speciali Dei instinctu, id
enim foret tentatio Dei, sed humiliter rogando , ut Deus per providentiam specialem sortes ita dirigat, ut inde veniatur in cognitionem voluntatis Divitiae, quam quis exequi cupit. I. DI-mnatoriae, quibus exquiritur notitia arcanorum absentium, futurorum, Praeteritorum, Per media improportionata, v. n. Per verba, charactereS, scripturam, cruces, vel alia signa ut sacra forsani vel preces etiam cum vanis celemoniis, crucibus, ignotis characteribus &c. nullam naturalem connexionem habentia cum eventu futurorum, cum rebus arcanis, praeteritis, vel absentibus.
Et harum sortium usus, qui generali nomine etiam vocatur Divinatio, & varias sub se species continet, chyromantiam, quae fit per inspectio
645쪽
63 Lib. V. Titulus XXI. nem manuum, ut faciunt Lingari, Astrologiam judiciariam , quae fit per inspectionem Astrorum, Incantatiollem, quae per verba, vel cantioneS , Augurium , quod per observationem garritus, volatus &c. avium; Praestigias, quae fiunt praestringendo oculorum aciem, ut APPR-reat , quod nou est &c. Harum , inquam, sortium usus, seu Diυinatio , quae venit nomine Sortilegii in specie, certo est illicita, ut videbimus, uti re Magia , seu ars operandi mira per opem daemonis, nimirum per signa vel media nullam naturalem connexionem cum effectu habentia; atque differt a divinatione per hoc, quod in ista solum cognitio rei occultae, per magiam vero es lectio operis miri petatur ex vel implicite a daemone . Utramque , divinationem ac magiam ,
uti & alias superstitiones complectitur Sortit gium ingenere sumptum , semperque involvit vel crimen falsi , veli superstitionem , vel pactumaeliquod cum daemone. Si intervenit pactum expressum, Vocatur generali nomine necromantIs,
di, si tendat ad aliis nocendum, denoscetum , vel maleficium. His suppositis et Dico I. Sortilegium, prout involvit divinationem ejusque species, & magiam per se est
gravitissimum peccatum contra Jus naturale ac divinum aeque, ac contra canonicum causa Z6. q. 3.
re per tot. ubi et Em ipsae species eaeplicantur, C. I. b.t. & contra civile . 3. s.seqq. C. de mala. 'mathemat. Ratio est clara. quia , quaado ad cognoscendum arcana, absentia, futura&c. ut in divinatione, vel ad efiiciendum mira, ut in magia, adhibentur media Prorsus impro-
Mortionata , nullam omnino naturalem connexio iGUm cum arcani S m. vel naturalem vim cum
646쪽
l De Sortilegias. 6stl e Sciat: sed haec substantia intellectiva nec est Deus, nec Angeli, quia Deus nulli bi promisit revelationem vel effectionem hujusmodi reruinad positionem talium signorum ineptorum , v. n. ad estorinationem crucis in calceo , inspectionem
manus , aquae &c. ad certarum rerum ligaturam, ad immurmurationem sacrorum verborum
in aures jumenti aegri ad inunctionem furcae &c. Angeli avem nec solent, nec sine Dei voluntate possunt hujusmodi manifestare vel essicere:ergo imploratur alia substantia intellectiva, quam Deus &Angeli, hi enim per talia signa vane, impie &superstitiose implorentur: ergo imploratur daemon vel expresse, ut facere solent magi & ne cromantici, vel saltem tacite, ut augures, ario- Ii, incantatores, praestigiatores, divinatores&c. di sic semper intervenit pactum vel expressiunvel tacitum cum daemone , ut opem ferat: quod utique impium & Deo gravissime injuriosum est, uisi subinde per accidens ruditas, simplicitas, aut ignorantia quosdam simplices excuset salterna moi tali mecato. Aliud foret, si signa haberent
aliquam connexionem naturalem cum re occurata, vel eve itu futuro; sic divinatorium & si perstitiosum non est ex infirmorum somnis conjicere corporis complexionem , valetudinis st itim , Periculum mortis et ex avium volatu vel garritu, ex colore Iunae &c. pluvias vel serenita-TeS Praenuntiare et ex fiderum motibus & constellationibus tempestates, morbos, fertilitatem terrae &c. praesagire conjectu raliter.
3 Dicor . Poenae sortilegii divinatorii hodie snutroque foro sunt arbitrariae; & contra Laicos, quamvis delictum sit misti fori , non procedit Iudex ecclesiasticus, nisi sapiat haeresim, &sub
ratione haeresis instituatur examen . Ita utrumque declarat consuetudo. Dixi . hodie ; nam de
647쪽
l Jure canonico erat poenitentia oo. dierum, C. f. h. t. &, si moniti non resipistant , apud viles personas fustigatio, apud honestiores incarceratio, vel ejectio ex dioecesi cum stigmate, vel est, . communicatio ferendae sententiae, can. io. Iet. q. r. O can. I s. q. p. cauis 26. Apud Clericos autern anime natis vel longior suspensio , c.r. h t. aut disposito, can q. H. q. s. cit. quae in cav. I s. cit. vocatur degradatio, nimirum verbalis. De Jure civili erat vel publicatio bonorum, vel supplicium capitale, vel etiam ignis, pro qualitate personarum & gravitate delicti, i. g. s.ciit. Si sortilegium comjunctum est cum haeresi , incurruntur quoque ho reticorum poenae, c. 8. s.fane de haeret. in 6. Dico 3. Poena sortilegii magici, seu magiae, de Iure civili gladius, I. s. cit. Constitutio penalis Caroli V. art. iov. facit discrimen; sest cum damno tertii, penam ignis, si sine damno, statuit a
bitrariam, v. g. relegationis, vel pro exigentia ci cum stantiarum etiam mortis. De Jure canonico incarceratio, censurae cc. contra Clericos auteni degradatio, & traditio Curiae saeculari, ut tradit P. Reiffens uel n. Id. h. t. Punitionem au tem laicorum magorum fere relinquit Curiae taculari ecclesiasticus Judex.
TITULUS XXII. De colluctone detegenda . et is UMMARIUM. i Quid sit collusio, se quibas in eausis habeat
et a Quie circa eam sint partes Iudicis. et
3 Olluso est occulta conventio vel concoris I dia inter accusetorem dc reum in causis
648쪽
De coliumne detegenda . 68 criminalibus eum in finem, ut delicta maneant impunita; ut si accusator veras probationes subdole omittat, vel exceptiones fallas pro veris admittat, & tunc vocatur Draevaricatio : aut si ante sententiam dolose alite desistat, & nominatur Tergiversatio. In causis civili bas, in praejudicium tertii non cedentibus, & ubi agitur de privato interesse, locum non habet inter Persenas principales, Actorem & reum; quia his licitum est transigere&concordiam facere (excepta causa matrimoniali, c. fin. de trans . Ac benefi-s ciali, ut est casus in c. s. h. t.) cum agatur tantum de interesse privato; secus est in criminalibus, in quibus interesse publicum subversatur, cum intersit Rei publicae, delicta nodi maenere im-Punita , atque ideo partes transigere, sicut in causa matrimonii dissolvendi, & beneficii vel pensionis ex eo per fraudem obtinendae, non pollunt. Interi in etiam in causis civilibus locum habet collusio (quae tamen potius est crimen falsi , per
. I. I, V. de Praedaricat.) apud causarum patroncs, Ad Iocatos & Procuratores, si nimirum
hi vel inter se, vel cum clientis sui adversario colludant, prodendo eidem secreta cauta, vel
omittendo probationes effcaciores, aut admi tendo exceptiones irrevelantes seu futiles a Dico I. Si Judex advertat collusionem , potest, imo ex ossicio tenetur inquirere in delictum, & procedere, c. P. 2. h. t. Imo, licet reus per sententiam jam esset absolutus, ea non
est ita firma , ut de novo , ubi de collusione constiterit. Accusatio vel Inquisitio institui non
possit, c. . eod. LII. C. de Acc . cum tali Asententia sit nulla, per l. 3. g. h. t. a Dico et . Poena collusionis praeter infamiam est arbitraria I. i. r. g. g. de praedaricat in b i neficialibus privatio:beneficit, c. 3. cit.
649쪽
Lib. V. Titulus XXIII. TITULUS XXIII. D. delictis puerorum.
Pueri, infantes , puberes qui dicantur . t a Pueri , , minores delinquentes quomodo
An pater pro filio in aere plecti possit. a , Tomine puerorum hic maxime veniuntri impuberes , qui septennium egressi necdum impleverunt I .iaetatis annum; nam ante septennium completum dicuntur Infantes , dc praesumuntur necdum doli esse capaces, qui ad delinquendum requiritur, propter defectum usus rationis, atque ideo nec proprie puniri , sed solum castigari , sicut amentes & furiosi , possunt, ut apprehensione doloris stimulentur, ut faciant, vel omittant, quod oportet . Completo autem Id. anno vocantur puberes , ad tacentes, vel minores, usque ad 2 s. annum aetatis completum. Notant praeterea DD. in criminalibus, dc in ordine ad poenas propter d Iicta infligendas, maribus aequiparari semellas, itaui usque ad annum I . habeantur pro impuberibus. Quaestio hic resolvenda est , an pueri,d deliquant, quomodo puniendi sint. et Dico I. Pueri propter delicta omissionis leagali poena non sunt assiciendi, x. dc, si in fas tiae sunt progi mi nimirum uno tantum vel altero anno eam egressi, nec propter delicta commissionis, p. si tamen doli jam sint capaces , dc proximi pubertati, h e. uno tantum , vel uno
dc dimidio anno distantes a pubertate, subj
650쪽
cent' quidem poenae legali , a. non tamen ordiis nariae , sed mitiori, saltem regulariter. Pars fundatur in I. I x.j. ad Corne . de Sicar. se l. r. si adDerj. AAS . ac in praesumptione, quod imprudentia potius, quam dolo & malitia aliquid omis serint contra legem praecipientem . Pars et . in
s. io. instit. de lautiLysia. l. m. m. pr. de L Cormissar. ac in ratione, quod tales infantiae proximi censeantur parum adhuc distare a furioso, & dolus ( nisi se prodat extraordinari a judicii maturitas, de quo arbitrabitur Judex ) ob infirmitatem
Iudicii non consideretur. Pars S. in c. r. bi 2. h.t. cum autem quidam citius, alii tardius maturescant, Judicis erit poenam continensulare dolo, quem deprehendit. Pars q. in cit. N. I. OE. I. I.
33 m. de M. Silan. ubi ne quidem torqueri Pe mittuntur , nisi ferula. Accedit regula generalisi in I. Io8. . deris . ibi: fere in omnibus paeniantas adiciis im aetati se imprudentiae ccurritur.
Addidi, regulariter; nam si crimina puerorum sint enormia, valde perniciosa , ac malitia suppleat aetatem , ct proximi sint pubertati, nec spes emendationis constantis estulaeat, uti in magis , & veneficis, ac subinde furibus, etiam P na mortis locum habet, per I. I. cit. I. I . is de SC. Silan. se Constit. et aroliv. art. I 6q. 3 Dico 3. Minores quamvis ob delicta graviora commi stionis a poena ordinaria legis immunes non sint, L 36 1 38. s. .ss. ad L. ul. de Mult. ratione tamen infirmi adhuc judicii possunt & sol lent mitius plecti, mutata v. g. poena mortis in fustigationem; vel poena mortis qualificata in simplicem, pert38. s. g se l. Io8. cit. Dico 1. Si filius nihil habet proprii, V. g. neci peculium castrense nec quas, non tenetur, neci condemnari potest pater ad poenam pecuniariami Pro eo eaesolvendam, modo delicti particeps non