장음표시 사용
621쪽
quaerunt ultra sortem. Unde hic etiam examunabimus illa negotia, in quibus intervenire potest usura palliata, item alios contractus, qui videri potant esse usurarii, non tamen sunt. et Dixi autem , Usura proprie sumpta , ubi nempe alius titulus seu justa caiisa aliquid ultra sortem accipiendi praeter mutuum non interVenit , di communiter appellatur usura lucratoria;
s enim alius adesset titulus, v.g. damnum emergens , lucrum cessans &c. respectu mutuantis,
usura foret Compensatoria, & non tam lucrum, quam interesse, seu quod interest, dicendum foret , quod exigitur & accipitur a mutuatario ;item, si mutuans paciscatur cum mutuatario, ut si intra certum tempus non reddat mutuum,
Propter moram quasi in poenam at qaid solvat ultra sortem, usura Fun toria , vel Moratoria dicitur; demum si ex alio justo titulo, V g. ex mera liberalitatae mutuatarii , vel ratione staturi vel consuetudinis, quos titulos Pariter examinabimus , si aliquid ultra sortem mutuo datam accipiatur, non datur usura proprie & stricte dicta, seu mere lucratoria ex Mutuo ..Muthum vero jorma iter sumptum definitur esse contratius realis, uris Genitium , omiuatus , mu
late ratis , , stricti juris , quonres fungibilis
( pecunia, frumentum:&c. in alterum transfertur ea lege, ut res e ustem generis , quetntitatis , se qualitatis restituatur,rulci licet post ali-Quod temporis intervallum morale, intra quoilantituatarius re mutuo data , cuius dominium acquirit, uti & utendo consumere potuit. Mursitim obse iis, sumptum est res mutuo data . ivtii dat Mutuum ,rubstituans vel creditor ; qui accipit . Mutuatarias dicitur, vel debitor . Lu crum inde acceptum vocatur quoque j nus',
cura. Es liacusque dictis patet, qusd Uiurae alia
622쪽
De Usuris . cryaJsa sit Lucratoria, alia Compensatoria, aliae Ast ratoria: item alia Formalis , Manifesta, aliae irruias, Palliata , aut Tacita . Rursus aliae est Realis , vel COUOentionalis , quando datur mutuum cum pacto expressi vel tacito, de lucro ultra sortem seu summam creditam : aliae Mentatis , quae non consistit in voluntate in terna capiendi luctu maes mutuo , & reatus vocaretur Interna , sicut de Simonta diximus, cum quae magnam vicinitatem habet Usura , sed conssistit partim in acta externo mutatio. nisu partim in intentione ( exterius tamen non
manifestata 3 accipiendi aliquid ultra sortem quasi ex iustitia debitum, & hinc pactum com-Pletum non involvit . Deniquectunt dc aliae usum, nimirum Centesimae, ubi Proto . quolibet anno exiguntur ret. velut lucrum , nempet quodlibet amense pro centumetunus stoienus et
Messales , ubi pro I . Petuatur S. Semri es , ubi G. in mora, ubi t. suadractes, ubi J.& Trientes , ubi g. nam ter qaatuor, vel quam ter tria, conficiunt duodecim , seu totum iri 22. uncias divisum.
3 Dico i. Usura lucratoria, seu proprie dicta, quamvis de Iure Civili ( nisi sit excessiva , vel
usura usurarum j sit permisial I. l. 26. i. I.28diso. C.h. Iure tamen Canovico graviter est pro hibita t. t.κ. O in 6. Clem. tinis. Fn. eod. Imo et iam Iure Divino Levit. 2 s. Devi. 2 3. F. sq. sem
Luc. 6. textus Ledit. Es.D. 36 sic habet: ne accipias
usuras ab eo, nee amplius , quam dedisti pecuniam tuam non dabis ad usuram . Quin& jure natura i , quod prohibet capere lucrum ex re aliena, &non amplius sua: sed res mutuo data non amplius est mutuantis; item prohibet exigeret aliquid vel accipere sine justo titulo , qualis non est titulus
solius mutui uvel aliquid accipere ultra summam
623쪽
Six Lib. V. Titulus XIX. . rei pretium. Adde, quia c. . h t. dicatur, usi ramum crimen utri De Testamenti paginam d testari: atqui non aliae Leges Veteris Testame th post Christi Adventum perduraent, rusi morales, seu fundatae in lege Naturae: ergo, Objio. I. Usarae non petuntur vel accipiuntur nisi volente & consentiente mutuatario: ergo sine injuriae&injustitia; quia libere consentilant, non fit injuria. a. In omni contractu licitum est conditiones apponere. c. 8s. de in6. imo, etiam
in emptione-venditione spectato. Iure Naturaliticitam est Partibus convenire de minori pretio , quam alias rei valor sit: ergo etiam in Mu-xuo licebit, spectato Iure Naturali, mutua Partium voluntate conditionem de auctario ultra sortem solvendo paciscr es. In Matuo cedit pecunia mutuata in commodum solius mutuatarii : ergo aequum est, ut vicissim mutuans r
cipiat commodum ex usuris propterea sibi solvendis . q. Conductor debet praeter rem sibi l catam suo tempore & post usum reddere mercedem: ergo iniquum non est, ut mutuatari uxPraeter rem mutuo receptam reddat usuras v
Iut mercedem .. s. Vi consuetudinis veli staturi Iicitum est accipere I vel 5 Pro Iocri mutuo datis, quos vocant census Germanicos: ergo Jum naturali , contra quod utique nihil valet consuetudo vel statutum , non est illicitum accipere in Mutuo aliquid ultra seriem . R. ad II Mutuatarius non consentit sponte, sed ada, istus partim propria indigentia , cum aliunde non habeat, eae quo sublevet praesentem necessitatem , partim avaritia mutuantis mutuum non
dantis nisi stibusuris NMet. distant licitum est
apponere conditiones justas ant. quascumque, etiam inique prementes. ant. Er coras. Et-i1m in aliis contractibus non est licitum appo.
624쪽
m Gudiis .. 6 II nereiconditiones, quibus inter contrahentes indueitur inaequalitas, ct unus necessitate pressus.cogitur eas amPlecti, v. g. ut venditor debeat intra justum pretium. infimum rem vendere. Ads Ubi alius non datur titulus accipiendi aliquid ultra seriem nisi quod mutuatuario ex mutuo, adveniat utilitas inique accipitur sicut il vellas vendere rem maejor pretio, , quam sit summum, eceo caPite tantum is quod emptori allatura sit utilitatem .. M q. C. ant. O consi. Res lorata manedi iri dominio. locantis , ade me huic debet fructificare, praesertim cum P nes ipsum sit periculum: rei et e contrae res mutuata non manet in. dominio, mutuantis se sed transit in mutumarium, & penes hanc. est Periculum: ergo huic, . non mutuanti fructificare debet. Ad T. Antem quamvis plurimi negent, ego tamen admitto, & statim probabo, A .. cons. vel dist. ergo non est illicitum Iure Naturatha Iuto . C.e nil conditionato, seu sub conditione, nisi Legislator humanus: faciat statutum Contrarium,. ves approbet consuetudinem usuras permittentem . N. cons Unde s Dico x. Usurae lucratoriae moderatae, quas accipiendi alius titulus,. v. damni emerxen-xis , tueri cessantis , periculi. amittendae sertis c uia: v. g.. mutuas dans pecunias cum illis non uegotiaretur, Pro. credita forte obtinet securam hypothecam m. notu facit licitas, per statutum loci , vel consuetudinem, probabilius Iicitae et seu statutum vel consuetudo, est justus titulus aliquid ultra sortemi mutuo datam a cipiendi , sea usuras lucratorias (abstrahendo,. an velis vocare stricte vel minus stricte lucratorias quiae accipiuntun ec aliquo justo, titulo Ita praeter Heter oras, Theologos, quos hae a m non magni facio, etiam Catholici, Em
625쪽
si Lib. V. Titulus XIX. manuel Sa, Adam. Tanner. de j. Di. to. dq. . dub. S. n. s. Haunold. dei&j.to. g. tr.s n. 21. & teste Tannem multi Scholastici: ex Jurisconsultis D. Gletle in assere. iurid. assert. sq.Alph. Villanur. Neapolit. deli iuris q. I S. Concl. . Huno Donetl. Iac. Curi. Molinaeus , Hottona.
Coler. & alii apud & cum Petro Heigio in
urisp.2. q. I. accesiit nuper P. Placidus Bockn h. t. n. y. Dixi, moderatae, & aliunde'non repugnantes charitati, seu non mordentes, ut appellantur . Vid. tamen Enc L Viae perdenit Bened. XIV. ad Antist Italice , & differt. Francisci Tech cap. r. sere f. de Statuto Prim
Prob. I. Respublica obtinet dominium alatum in bona subditorum, ita ut ex causa boanum publicum concernente de illis disponere ,& dominium quoque abiuno in alium transferre valeat, uti patet in lege Praescriptionis: ergo etiam vi hujus dominii alti potest moderatas usuras ex mutuo concedere mutuanti , si detur causa bouum publicum concernenS, Nempe vel necessitas vel utilitas publica: atqui hujusmodi causae plures dantur , nimirum eDitatio litium , quae alioquin emergerent circa titulum exigendi usuras, nempe an mutuans pZtiatur damnum emergens, lucrum cessans, Periculum amittendae sortis &c. deui facilitas obtinendi mutuum, Rei publicae membris generaliter valde utilis, imo saepe necessaria , quod tamen refrigescente charitate non facile daretur, nisi aliqu id inde lucri sperare possunt m ruantes, qui mallent res suas ct pecunias retinere, etiamsiotiosas, quam translato dominio alienae fidei committere: item tranquillitas conscientiarum, & evitatio scrupulorum: demum
ct subsidium Ecclesiis, locis Religiosis , causis pili s
626쪽
De Curis . 6 Isplis, viduis, pupillis , & aliis personis , quae
per se ipsas negotiando dcc. difficulter vel omnino non sustentare se possent , nisi ipsis liceret ex suis pecuniis mutuo datis lucrum, & inde lilimenta quaerere . Qaod argumentum sic Potes contrahere: Respublica propter hujusmodi causas per leges Prqseriptionum tribuit ipsum rerum alienarum dominiumralicite ac juste, uti fatentur omnes: ergo a fortiori poterit tribuere lucrum moderatum ex rebus alienis in Mutuo . Prob. h. a posteriori . Rece sus Imperii de anno Ii So. Is Is Up. &IS . indistinc he approbant usuras moderatas ex mutuo, nempe quincunces, seu s. Pro I Q.
Statuta Austriaca semisses , seu f. pro Ioo. Idque receptum est universali praxi &consuetudine etiam virorum Doctorum , Deumque timentium, tam Ecclesiasticorum , quam'Laicorum, ita ut etiam in Judiciis , nullo alio , Praeter mutuum , allegato titulo petantur &adjudicentur dictae usurae: quis autem haec statuta , & iis consonam praxim tam universalem timoratorum hominum , arguat velut injusta, aut Juri Naturali contraria
s Ob. I. In Clem. uti. h. t. reprobantur sub poena Axcommunicationis omnia statuta, usurarum exercitio faventia, &qui in tantum err rem inciderint, ut eas licite exerceri posse existiment, tanquam haeretici dicuntur esse puniendi et ergo, sicut Principibus circa materiam haeresis nulla est potestas, ita neque'circa usuras aliquid statuendi. r. in c. . eod. negatur Potestas
dispensandi ad usuras accipiendas ex ratione , quia utriusque Testamenti pagina eas detestatur,&quia magis suut prohibitae, quam pro alterius
vita mentiri: ergo, sicut mendacium , etiam ex
boao sine, reddi nos potest licitum per ullum
627쪽
statutum aut consuetudinem, ita nec usurae. 3. Principes nequeunt immutare naturas rerum ,
& res ex natura sua infructi seras reddere fi ctiferas: sed pecunia mutuo data ex natura suas erilis est & infructiser, &c. q. Recessus Imperii dc Consuetudo non permittunt usuras r tione Mutui ., sed , vel ratione alterius tituli, saltem praesumpti, v.g. lucri cessantis ex pecunia mutuo data; nam Recessus Spireusis de an. I 6 . s. IJy. hoc docet: ergo, ubi alius titulus non concurrit, cessat fraesumptio, & in foro saltem interno cedere debet verirati: Nel ratione alterius contractus, v g. Censualis: qua de causa foriste in Germania hae usurae vocantur censo, ergo.R. ad II. Illa p ohibitio intelligenda est de statutis, improbum foenus, seu ultims excessivas, mordentes , legii charitatis adversas, non vero moderatas ex causa boni Publici, approba tibus . nam Ecclesia nec vult nec potest dominium altum Reipublicae ab ipso Deo concussum ia-tervertere . Cumqhaeresi'comparari Proin nequeunt dirue usurae moderatae ex causa boni publici permissae. Ad x. Aliud est dispensare ex causa privata , seu alicujus privati bonum spectante, &aliud ex causa publica per legem aliquid pedimittere: per dispensationem nec Pontifex . test usuras facerealicitas, bene tamen per legem quilibetePrinceps in suo territorio. Recte-ere te ad legem Praescriptionis. Cum mendacio, utpote proni bito de Jure naturali ablatum, rnon convenit usurae t moderata ob bonum publicum
permissaevi dominii alti . Ad 3. Quamvis pe- cunia in se & naturaliter sit infructifera, est tamen' civiliter frugifera, si nempe accedit vel industria hominis, vel dispositio Legis. Et hinc etiam in pecunia constitui potest quasi usus,u- s. O i. t. c decu . . rer, quacuce iam. i sc
628쪽
De Curis . SI Zile quoque domus fit civiliter frugifera. Ad CP . ant. utrumque; nam anteriores Recessus nihil prorsus habent de praesumptione tituli; ille
autem de anno Icoo. solum ideo dictae praesum. ptionis mentionem facit , ut ad minimum T. pro Io . mutuo datis adjudicentur, nisi nempe creditor probet, ob lucrum . cessans dc damnum emergens plus sibi deberi, ut patet ex contextu tergo I. Iro Ioo. non tam ProPter presumptionem alterius tituli, quam absolute propter M tuum concedit. Dein si lex vel statutum praesumat aliquid generaliter, in utroque foro vim habet pro omni casu, etsi in casu i particulari non subsit, quod praesumit, ut patet in Lege Tridentina Matrimonium clandestinum irritante . Si figitur juxta Adverserios Recessus Imperii praesumit i generaliter, justum esse Iucrum S. ex Ioo. in mutuante, non cessat vel vim suam non amittit in casu particulari , ubi per accudens non datur lucrum cessans. Et ita Recessum explicat quoque universalis consuetudo . Quod autem Recessus praedicti non ratione alterius con
manifestum est textus anspicienti , ubi expresse,& tantum, mentio fit inusui. Ceterum vel in optione census ex bonis alienis solvendi adest aliquis alius titulas aurei cessantis ,rudamni emergentis &c. vel non 3 si adest, non ex emptione .Percipi inr census risi non adest , tunc revisa idem Et in emptione Census quod in contractu Mutuis, reipsa :ex alienis rebus percipitur fructus vel lucrum sine alio, quam montra taris, titulo. Cur ergo potius eg contracta amplionis, quam ex ccontractu Mutui liceat ulvae sortem Pecuniariam alteri datam aliquid percipere Certe tantum mutantur nomine contractaum, reipsa autem fit idem .
629쪽
6 Dico p. V surae Compensatoriae. t. Et MV-ratoriae vel Punitoriae, omni jure sunt licitae. Ita commimissima fere omnium excepto Scoto &Paucis antiqui' . Pars I. fundatur in aequitate naturali, quae dictat, nemini damnosum esse debere beneficium, quod alteri praestat lib. r. In
Test. quemad aper. nec mutuatarius aegre ferre deis hel, si teneatur mutuantem, benefactorem suum, servare indemnem, & compensare ipsi damnum, quod mutuans incurrit vel merito timet ex mutuo dato, v. g. si mutuum det frumentum, ac ideo postmodum ipsemet majori pretio coga uremerer vel si teneatur rosarcire lucrum, quod mutuanti cessat ex mutuo, v.g. si pecuniis, Guas alteri dedit mutuas, emisset rem fructiferam, agrum &c. vel cum iis negotiando lucrum secisset vel facere sperasset&c. Ut autem licitum it ob damnum emergens, vel lucrum cessans, exigere aliquid ultra sortem (seu ut liceant usurae Compensatoriae ) requiritur I. Ut mutuum vere si causa damni emergentis, vel Iccri cestantis. E. Ut usurae non excedant damnum vel periculum damni, aut lucrum vel spem lucri. 3 Ut mutuans Praemoneat mutuatarium de damno eme
gente, vel lucro cesssaente. q. Ut interesse pro illo non statim exigatur, sed primum, , ando reddendum est mutuum, post intervallum morale. Parsa. Prob. exinde, quia ellactio auctarii tanquampenae propter moram in solvendo non est ullo jui ei prohibita, imo satis aperieconce sa, quia servit adfirmandos contractus, eosque
certius executioni mandandos, I. I . C. de Pael. c. . deis bitr. Nec refert, utrum pSna in myxosos mutuatarios constituta dit a Lege, Seatum , Consuetudine , uti constitui sie videtur me Imper deamo 26oo. g. Is consuetudo Ce
630쪽
De Curis. Fry . rem licita fit haec poena conventionaliS, requiritur. I. Ut absit omnis fraus, qualis foret, si tempus tam
breve praefigeretur, ut mutuatarius nequeat moraliter intra illud exhibere sortem sibi creditam au Ut mutuatarius vere sit in culpa, praefixo tempore vel nolendo solvere, vel culpabiliter se reddendo impotentem ad solvendum. 3. Ut mora sit notabilis. g. Ut poena sit moderata, & culpae proportionata. Ubi statutum vel consuetudo constituit poenam , praelium videtur mora culPR-bilis h
Quaeres, quinam sint justi tituli ultra sortem aliquia exigendi & accipiendi R. I. sequentesta
T. Damnum emergens. 2. Lucrum cestans, ut ex
plicavi paulo ante. 3. Periculum sortis amittendae, si nimirum mutuatarius sit pauper, Parum fidus &c. nec mutuantis satis cavea si Per Pignora sfidejussores&c. de recuperanda sorte. g. Assecum ratio sortis , si nempe creditor, seu mutuanS, suscipiat in se periculum sortis forsan periturae , quod periculum alias foret penes mutuatarium
cujusmodi periculorum sulceptio est pretio aestimabilis;si proin aliquid juxta prudentis arbitrium
eLigatur pro ratione periculi, in compensationem exigitur juste, dc usura evadit compens toria. s. Mora culpabilis mutuatari, ut dictum. 6. Statutum , aut Consuetudo loci , iuxta nos, ut ostensum tiro sert. r. R.2. Justus tamea titulus non elh I. Solae carentia pecuniae in alterius gratiam, vel obligatio matuum non repetendi ad certiam tempus; quia illa carentia est aliquid Mutuo intrinsecum, vi autem solius Mutui nihil accipi potest: & Aleae. VII. damnavit hanc propositionem ordine sit. Licitum est mutuanti aliquid supra fortem exigere, si se obliget
ad non repetendam fortem usque ad certum tempus. r. Major aesti nubilitas pecuniae praesen-