장음표시 사용
421쪽
Ergo mumus iste per formala suum esse stasiitudinem quan m Dei refert, sive per modum unius, sive in suis partibus singularibus consideretur.
Ex dieiis jam facit ad caeleras philosophia quaestiones
transire earumque philagophicam seu scientisicam sol tionem acquirere licet. Namqua26. Humus An sinuit INEM DEI BEATIE OL π PROBLENA OMNI PHILOsomas l). Problema enim omnis philosophiae in hoc consulit, ut eerio cognoscamus, quid natura, quid homo, quid Deus ait sive in se sive relatine. Iam vero ex eo, quod natura et homo creatus sit a Deo, cognoscimus, quid natura, quid homo ei quid Deus sit in se ex eadem autemereatione ei praecipue ex eo quod, quae creata sunt, necessario ad similitudinem aliquam Dei sormala sunt. eognoscimus, quid illa eadem sint relative seu quam -- luam relationem habeant. Itaque ex creatione mundi ad
similitidinem Dei jam quaestiones illas omnis phil
sophiae sundamentales solvere aggrediemur praeter missis tamen us, quae circa easdem iam supra expetita sunt
mim mutuas relationes et propriam singulis is unum finem tendentiam eomplectitur, seu totius universi harmonicum prototypo repraesentat. si curataudenmater pluries in varium suis et emi ipso multi alii modem Germaniae philosophi et theologi tanquam principium omnis
verae l. e. obiectivae et retuis, scientiae statuunt ipsam personalitatem Dei, aut, quod idem sonat, liberam creationem mundi. Unde recipis, etsi verbis differamus, omnino concordes sumus. Ex eo enim, quod mundus ereatus sit ad similitudinem Dei, nos quidem caeteras quaestioncs donatura, homine et Deo solvimus Nast mundus ipse ad similitudinem Dei creatus diei nequit, nisi in liberam Dei ereationem et vitiinato ad absolutum libertato praeditum redueatur. Itaqua proprie primum solutionis
422쪽
Per naturam hic intelligimus omnia entia mundi. praesertim rationis experita, earumque vires, sines et varias relationes. D qua haec breviter. z. L NATO NON EsT AETERNA Nam id aeternum est, quod nullum habet initium. Sod quod nullum habet initium, non existit ab alio seu non est creatum, cum creatio involvat necessario inlitumoxistentiae a pari creaturae tum ex ipsi idea creationis tum ex infinito numero successionum, quae Secus ne eessario locum haberent 1ὶ Quod vero non existi abolis, existi a se adeoque vi essentia et immutabiliter. Jam vero nec natura tota, nec elemenia existunt a se 'vi essentiae et immutabiliter η. Ergo natura non est
Hinc etiam atomismus seu casualismus Demoerii et Epicuri in se repugnat 3J.
Nam leges naturae dependent a libera voluntate creatoris Leges enim creaturis adimplendae ex ae 25 nihil aliud sunt, quam idea prototypa seu essentia actuat in creaturis prout hae finem sibi propositum in ipsa sua constitutione involvunt Scilicet cum Deus creat, eessario creat ad aliquem finem, adeoque quamvis ere turam creat qua medium ad finem : cum vero mediurii
0 Ibid. cap. s. Par. i. et seqq.
423쪽
non habeat ratiotiem medii, nisi aptitudinem in oram
eludat ad sui sim consecutionem, Deus rem quamvis necessario creat aptam, i. e. intrinsees sua consili istino tendentem, ad suum finem, ut adeo finis ad quem lendere, seu quod idem est, lex, quam sequi siet, si rei cuivis connaturalis et ipsius essentiae insima relatio adfinem. Em hoc ipso, quod Deo liberum est, non solum creare vel non creare, sed, dum creat, etiam talemve talem mundum creare, pariter ipse liberum est. naturae hos vel alios fines proponere adeoque juria varietatem finis variare leges creatura propositas. Ergo hae
leges a libera voluntate Dei dependent , adeoque hπ lhetice tantum necessariae sunt ij. Unda
A. Mirae dum, , ei erus m mouinalis insolitus. est possibile re enim talis eneius a Deo immediai et mira omnem eum creaturis relationem producitur et ium palat, illi a reaturis nullum obstaculum opponi posse re essecius ille euriclis, ut speetatis circumstantiis naturaliter seu vi naturae contrarius effectus sequatur; I. g. conservatio rium puerorum in fornace Babiloniel qui si ignis naturalem esseeium habuisset, comburi M- huisseni et ium palei, Deum hunc esseclum naturalem. vii in casu dalo essecium ignis, pomo suspendere vel cohibere pro arbitrio suo eodem, quo uni talem finem
B. Miraοι. - . etiam quoad nos, est evnoseatis.
424쪽
Nam a modo dieiis vi 27 n. vires statium sum
dantur in intima relations essentiae Erurn ad finem, a adeo encius hiarum viris sint rebus connaturales Si quo effecius aliquis non sit rebus creatis connaturalis.
vii V. g. Iulo connalariae non est caeco visum est luere, nec voci humanae febrim depellere vel adeo mo tuum suscitare, necesse erit, ut effecius iste causam h beat praeter- super Iebesiam contra, naturalem, adeo-Fs ut sit miraculum.. Jam vero effectus summodi me est talis, ut certosognoscatur, nulli omnino rei creatae esse eonnaturalis..e est talis ut quidem rei cognitae v. g. in dat exemplo, luto vel voci humanae connaturalis non sit, non autem cognoscatiar directe, an alteri rei creatio connaturalis esse non possit. In pri- casu directo et immediate hoc ψω talis effectus cognoscitur extra- naturalis adeoque miraculum. In posteriori casu autem id ipsum indirecte cogno ritur. Etenim effectus, rei cognitae non connaturalis, Hieri rei creata incognitia connaturalis esse nequii, nisi
in essenii illius rei adeoque in dispositione divina sapientiae, rem illam ad talem sinem constituentis su
Jam vero divina sapientia nequit constituere rem quamcunque ad esseclum, ex quo homo nullam persectionem divinam cognoscere possit Deus enim ex ipsa idea creationis cuivis suo operi adeoque ei operis effectibus praestituere debet manifestationem suarum persectionum, ei consequenter ens rationale ii consili re, ut eas persectiones in suis operibus cognoscere possit mri4j.
425쪽
Αsi homo ita eonstitutus est, ut talem esseclum ne in L cari quidem posui esse connaturalem rei ereala sibi i cognitae causae ignotae seu legi ignota in sed ut eundem invincibiliter supernaturalem credat esse. Si ergo essecius
ille nihilominus esset connaturalis alicui rei creatae , ex eo homo non modo nullam cognoscere posset divinam persectionem, sed imo Deum mendacii arguere deberet. Ergo ex sapientia divina necessario tum homulem iumres alias ad finem, cujuslibet essentiae proprium, constituente, eruitur edictum rei cognitae non connatur lam, etiam rei incognita non connaturalem, sed vere miraculum esse, quotiescunque homo ex inclinctu quodam rationali 1 invincibiliter eum nulli rei creatae ailr,. huii 2ὶ Undo miraculum etiam quoad nos est vero GP, scibile.
ri dictis, cujuslibet rei creatis inlisa consiliuilo a Deo ita necessario attemperata est fini praesuiuio, ut res quaelibet legem sibi praescriptam in essentia sua necessa rio impressam serat. Via itaque, rem quamvis penilius indagandi, haec erit, ut primum in se ipsa seu in sua intima constitutione, et dein ex hac relative ad alia seu in suis sinibus examinetur. Quare et hominem eadem ratione considerabimus unda
6 Instinctus Iste rationalis, Idam astae ramis natum eis imis, sensus veri seu ratio immediate veritatem quasi sentiens, ex diciis arguitur aliud nihil esse, quam intima essentia hominis a Deo consequenter alereationem necessario ita constituta, ut veritatem apprehendat et divinas perseetiones in creaturis cognoseat seu ex creatione visibili quasi ex magno
libro a Deo ipsi exhibito invisibilia Dei intelligat inter-legat). s consule etiam cosmo Seet. II cap. 3. simul eum obiectionibus pag. 75 et seqq.
426쪽
29. I. D mum I s παυτο. a Bomo est Meessari ens intelligens. Nam Deus creare nelait, qui creet ens Peni mam sestet suas divinas persectiones, adeoque ens capax cognoscendi in creaturis persectiones divinas seu ens inle ligens. Hoc ens est homo, utpote qui de facio hanc Iacultatem cognoscendi habet. Itaque homo est merasario rationalis semens intelligens. Ens intelligens est immateriale. Nam ens intelligens cogitat, i. e. conceptus, iudiei et ratiocinia format: materiae vero, uipes substantiae compositae, essentialiter repugnat iam conceptus objecli sive simplicis sive compotiti, quam judicium et Tatiocinium. Insuper materia nihi1 hahet, iuri naturam, config-- sontem et motum, ex quorum nullo cogitatio unquam
oriri poterit. Ergo id, quod eostiat seu ens iniectigens est necessario immateriati l .e Ens inreuisens est spiritualia Nam ens intelligens non solum est en simplex iniet elementa materias una mulios simplicia sunt, sed etiam Inlrinseca activitate ita praeditum, ut secus mel menia materiae inertia, statum suum propria vi mutaro queat, inque multis perationibus suis ab omni actione mirinseca materiali essentialiter distinguatur φὶ.d Ens intelligens est Meessario liberum. En intelligens finitum, hoc ipso, quod sinitum sit, non potest neque omnia simul cognoscere, neque ad hoc ,
t Vido Psyeh. ML Seet. I. cap. 2. Prop. s. Pag. 4 et seqq. 2 Ibidem cap. 3. Prop. L. Pag. las et seqq.
427쪽
pinas, quam ad illud eognoseendum neeessario dele ' minatum esse 1ὶ Ergo ut hoc potius, quam illud cognos- eat, debei illi inesse vis, ad hoc potius, quam ad illud pro libitu suo seu pro libero arbitrio se convertendi η. Ergo ens intelligens est liberum ex ipsa idea ei essentia intellia
genitae, Et vero animam humanam de facio liberam esse eruitur sive ex sensu iniimo; sive ex sine legum humanarum ei ex Sensu naturae communi 3ὶ. Ergo eae ipsa icta reationis homo intrinseta sua re
si Inidem. Seet. U. cap. l. Art. 2. Prop. s. DPag. 92. 2 Eadem ration argumentatur . Thomas et Coni Gemi Lib. II.
cap. 48. 4 et 5 dicens ' leoneeptione universali non sequitur motus Maelio, nisi mediante particulari apprehensione, eo quod motus et aereo erga particularia est. Intellectus autem naturaliter est universalium apprenensivus Dari hoc igitur, quod eae apprehensione intellectus equatur motus aut quaecunque aecis , oportet, quod universalis intellectus comemtis Maplicetur ad particularia. Sed universale conline in potentia multa
particularia potest Uum applicatio eonceptaonis intellectualis eri ad plura et diversa. Iudicium igitur intellectus de agibilibus non est determia natum ad unum tantum : habent igitur omnia intellectualia liberum arbi
Iudieii libertate carent aliqua uel propter hoc, quod nullum fialent iudieium, leui quo monitio=ι carent, ut opides et pluvios vel quia ha-hen judicium a natura determinatum ud unum, ima irrationalia animainlia Naturali enim aestimatione judicat ovis lupum sibi nocivum, et eae hoc judicio fugit ipsum similiterque in aliis ouineumque igitur habent judicium de agendis non determinatum ad unum a natura, necesse est liberi arbitrii esse Hujusmodi autem sunt omnia intellectualia. Intellectus enim apprehendit non solum hoe aut illud bonum, ed Φεum bonum ommune: unde eum intellectu per formam apprehensam moveat volunt lam, in omnibus autem movens et motum oporteat erae proportionata v ι ita substantiae intellectualis non erit determinata o nutura nisi a b num commrιne ouidquid istium pertur sibi sub ratione boni, poterit roluntas inclinari in illuri num determinatione noeturali in e irarium prohibentes omnia igitur intellectualia liberam uoluntatem habent. Consule etiam Summ. Theol. Pari. I. Quaest. 83. Ar l. d euius evidentiam.
428쪽
30. u. Da nouim REMTIM ME ATO. Sicut ex intrinseca consillusion cuiusvis operis Dei ex supra diciis cognosci potest finis, ad quem illa res a Deo destinata est sic ex intrinseca constitutione hominis co nosci poterit finis, ad quem homo. destinatus, et lex. quae ipsi praescripta est. Finis autem considerari hic debet tum absolute, tum relativo ultimus. Unde a)Fms munus os ueta visinus ravationis DELETTU Finis a Deo operi suo l. o toti creationi praefixus alius esse nequη, quam gloria Dei extrinsem cum creare nequeat, quin manifestet divinas persectiones 1 . et manifestatas vi sanctitatis non possit non velle minnosci et amari η. Ergo necesse erat Deo creare ens, capax divinas persectiones in ei ex rebus crealis costhoscendi ei amandi Ens hoc est homo. Immo enim ex una parte instructus est sensibus, quorum ope per i summi sicum η creaturarum materialium et sens
si In partibus insuerat, inquit S. Thom Summ. Theo Pari L Quaest. 35. Art. 2, unaquaeque erreatura est propter suum proprium actum espem Pelionem secundo autem reatura ignobiliores sunt propter nobiliores, sim creaturo quo sunt infra hominem sunt propter hominem. Singuis Outem ereaturae sunt propter perfectionem totius universi, ulterius aruiem totum universum cum singulis suis partibus ordinatur in Deum, seu λ nem, in quantum in eis per quandam imitationem divina bonitas repra rensatur ad gloriam Dei.
429쪽
tillim aequirat sensalionem : ex inera parte praeditus es intellectu ei voluntato, cujus primarium objecium qua radix possibilitatis omnis cognitionis si volitionis, est necessario Deus, per ideam οὐ esse simpliciter ivs Mab respectu veri sive sub revectu boni simpliciter,
implicite porceptus l): ut adeo Mea Dei implicito percepiami homini norma ei principium, iam verum, quam bonum et iusium. Omnesque persectiones simplices 23 i. e. divinas cognoscendi et volandi seu amandi. Ergo homo intellectu et volaniat praeditus ex xi tura sua cognoscitur creatus esse a Deo ad hunc finem, ut non tantum in se exhibeat divinas persectiones, praecipuo per actiones idea veri boni et iussi, i. e. pri cipio moralitatis consormes, sed etiam, ut eas sive in sotivo in aliis exhibitas et manifestatas intellectu cognoscat et voluntate amet, atque sic gloriam Dei extrinsecam compleat. 31. Ex dietis gloria Dei est sinis hominis absolute viiDmus cogniti vero ei amor Dei est finis relative visimus, utpote per quem solum ex idea creationis homo finem absoluie ultimum adimplere potest. Auim hae avia homo utpote libres sciviesseein Milo lassibilis et ex sensualitate ad sensibilia proclivis potest incognitione in boni errare et creaturas prae criniso amando ordinem divinae sanctitatis subvertere atque ita finem suum relative ultimum non adissere. Deus autemta absolute ultimo, i. e. gloria sul extrinseca tu
lynld Art. 3. Prop. 3. Pan ast et,qq. et cap. a. Artia, Prop. La. s. Par. 22 et seqq. 2 Ibidem Mel. II cap. l. Art. t. Prop. 5. Pag. is et seqq.
430쪽
trari nequit. Ergo necesse est ut detur auera usta, utque homo ita intrinsece constituatur, ut ad finem suum in hac viri libero adimplendum sinicienter quidem alliciatur. quod si vero noluerii, saltem in altera ita finem suum necessario adimpleat, adeoque necessario Deum cognoscat et amet. Sicut enim res quaeris, hoc ipso, quod creata sit a Deo infinite sapienti necessario creata est ut medium ad finem adeoque cum intrinseca habitudine ei inclina
tione aliqua ad sinem sibi praestitutum 1ὶ ita etiam homo
ciun intrinseca inclinatione ad suum finem i. e. cognitionem ei amorem Dei creatus si oportet. si, utpoterationalem ei hinc liberum, haec inclinatio hominem non necessitet, ne tollatur liberias, sed solum ellicaciter ad sino suum libero adimplendum impellat. Jam vero homo, spectata debilitato natum et illecebra vitiorum vicaciter ad libero in hac terra adimplendum suum finem non inclinatur, nisi praemiis ei poenis aeterni ergo necesse est, ui inclinatio ista seu inlima essensia hominis in se contineat, ex quo tam beatitudo quam poena artema
uuod si jam intimam hominis essentiam perscri temur, reperiemus , eum ex natura sua immortalem essenitaliter ad cognitionem et amorem Dei rei, adeoque solutumo rariusmodi habitudinis et inclinationis naturalis ad finem non tantum instinetus animalium tam varius, quam varia sint animalia eorumquemnes, exempla plurima nobis suppeditat, sed in ipsis plantis eadem in. elinatio ad finem suum miro modo se prodit Radix erte plantarum ad hoe est, ut deorsum in terram missa plantam et nutriat et sustentet. Quod si jam planta aliqua in terra defodiatur ita, ut radix sursum tendat, siri super etiam lapides eire redirem ponantur, radix tamen non sursum ere1-eet, sed inclinatione naturali ad nnem suum potius ire lapidem Melat sese, ut deorsum in terram tendens et sueeos attrahere et sic plantam alereat armare possit.