Doctrina politica in genuinam methodum, quæ est Aristotelis, reducta, & ex probatissimis quibusque philosophis, oratoribus, iurisconsultis, historicis, &c. breviter comportata & explicata, ab Henningo Arnisaeo Halberstad. Cum succincto quæstionum & m

141쪽

ri C A p u Y III nique ducendum, idque ita vulgariter approbatum putat Euse. s trapa.Euau. c. Iout Apollinem rideat , qui illud cuipiam

responderat', tanquam divinum responis sum, quod tamen omnino vulgare sitis s Aristor. I. Oecon. c. addit rationes , quia sequax est juvencularum animus , quem facile, quo velis , ducas M adsuefacias: Rationem hanc sumsit ex Hesiod. E. U. Odiem cujus hic est versus . TIα ενικάω j γαμειν, ως κ κοα κεδνα Virginem vero ducito,ut mores castos doceas: eandemque huic instituto

adsignat. Ioan. Fab. in rub.IU.de nupt. desum tam ex l. 3 7st. de Ed. ed. ct redh. ub ἡ Vlpianus ait:.Venditores plerumq; veteratores vendere pro novitiis. Praesumptum enim,ait, est, ea mancipia, quae rudia sunt,

simpliciora esse, & ad ministeria aptiora& dociliora,& ad omne ministerium habilia : trita vero de veterana dissicile est reformare,& ad suos mores trahere. Viduae vero jam primi mores adsuetae mariti, non deerunt , inquit Libamus in Epist. ad hremilium querelae , se primo

marito fuisse cariorem. Praetereo incommoda alia, quae seneis ctutem comitantur: οι - ν , conqueritur Bleuron apud QArist. in concio.

ογεων ωνηπι γναμ . Nam quae bello est habilis , Veneri quoque convenit aetas, Turpe senex miles, turpe serie lis

amora

142쪽

De Marsio se Nore. II samor. Quos peti ὀre duces annos In milite forti, Hos petit in socio bella puella

toro, Ovid. I. Eleg. Atque licet aliquid generatum sit, imbecillum tamen Erit S infirmum, aut relinquetur orphanum, sine patre vel matre. Nam post mediam a tatem, qui ducit uxorem domum, si eam senex praegnantem fortuito lacerit, Qui ἀdubites, quin sit parat um nomen puero , Post humus, Plautio in Mulul. Mediam

aetatem interpretor annum so . quia ceu tum annorum aestimatur vitae terminus,

secundum Utemid. lib. 7. cap. 7s. 9 Ca-jum I Crum. l. an infructiω. V. de iis r. O quemad. qu Mut. 1 r. Ad haec, amicitiam negat Aristoteles inter sones faciter conflari, quia voluptates respuunt , dc , ut Horatius inquit: Canities morosa est. Coniugium vero est socialis amicitia. Ne dicam, quod senum

nuptiae contrarientur iuri naturae. Solon robustum iuvenem in sinu divitis vetulae pinguescentem extraxit, δc in torum puellae induxit, ut robur civitatis augcret. Plutarch. in Solone. Vnde l. Iulia O Papia quinquagenariae foeminae nubere non licebat , Ulpian. in tit. I s. quod Iustin. non sustulit. l. pen. C. dentapt. In iis enim naturalis finis conjugii cellat : Et proinde Dionysius recte admonebat matrem ad nuptias redire meditantem. Nam, in quit, etsi leges Syraculisnas violar Cpotes, leges tamcn naturae violare non debes

143쪽

CaeI I. Oecon. c. . q. 3. Sed S in eo violatu eius naturae, quod cum hoc praecipiat, ex hibere reverentiam lenibus, quam Vocavoristo. I. Eth. i 3. I . Amicitiam secundum excellentiam; in conJugio vetulae vir cogatur contra jura domettica uxori reve rentiam exhibere, & senex uxor , contrajus naturae, juveni marito , quem filium

multo rectius nominare, quam maritum debea L.

Demetrio abneganti Phy nam Antipatri filiam, Cratero olim iunctam, viduam

ducere, pater Antipater inlusurravit inauret illud Euripideurn οπου τατ αρα φυων γαιρητεον : Vbi adfulsit Ia Crum, contra naturam ducendeaest. Sed haec coniugia tam diu quieta sunt, quamdiu spes lucri avarum continet animum: si ut ripo t. dicebat, tam diu stare amicitias Ob voluptates & quaestus, quamdiu voluptas dc quaestus expecta Πtur. Post-. quam penes se habent amplam dotem. quam propter probi fuerunt, continuo ex Probis pessi mi fiunt. Ita Romanus Dioge-IV.s Eudociam, Michael, Paphlagonius

Margare tam due illam Austriae, Munsier. 3. Geogr. tam diu in honore habuerunt, donec imperium in te transtulerunt: po-Lea durissime anus tractarunt, & Marga-rctha interiit non sine suspicione subor

nati a marit O vencnia ..

144쪽

De Marseo ct more. ITI Q ita de causa , quod ex lege Mosaica

observat Iosephus ψ. ntio, cap. 8. dc quod Naυιus poeta antiquus in Gymnasta co a. propositam quaestionem: Utrum sit ma lius, virginem aut viduam uxorem duce re respondet: Virginem, si ista eli, id est, si novella , ut Marceli. explicat, ct citat in vo c. mustum d illud inducenda uxore primum considerandum esse plerique consentiunt, & novit Iime propter hanc Cattilii rationem: Quod senis amplexus culta puella fugit. Omnes en inare inprimis juvenes , quales sponsos emeco venit, pulchritudine maxime trahimu quae in vetulisti senibus nulla reperitur. Hinc consequenter disputatur, de forisiarae pulcritudine, An & ejus sit habenda

ratio in eligenda uxore , sicut Iacob Rachelem dilexit ob venustatem , Gen. 26. in quem locum cum incideret mona v. in 4.sent. negat venialiter peccare, qui mulierem duxerit ob puler tudinem , molopularitudo non sit causa principalis . se linductiva : cum Deqter. 2I. non prohibeantur Iudaei, quin captivas ob pulcritii dinem domum ducere liceat: quod, qui volet, consideret : nos i in suis auitoribus relinquimus. Et ad Plinium Secunatam pergimus, qui . s. ad Iuv. scribens, culus nepti cae fratre maritum delegerat ,. sic cum commendat : Lil illi facies liberalis, multo tanguine, in D lto rubore sus suta: Est ingenua totius eo spexis pu cr it u I 2 .do

145쪽

Iis C Apuae III. do, dc quidem senatorius decor, quae ego

nequaquam arbitror negligenda. Quis enim cernua ista spinturnitia Scpitacea amplexari malit, quam Helenam, pro cujus forma tota Graecia decem arinos bellum gessit. tauintil. 3. IV. OIsoc. de laud. Helen. Recte Leo Hebraeus iul. b. de amore. γ Camurius defeti c. ostenderunt: amorem est E desiderium puleri , ex Symp. Plato. Cum igitur omnes requirant in conjugiis amorem , quare Uetant pulcritudinis ratiouem haberi, qua amor potissimuni alitur. Si tu esses forniosa minus, inquit conti vi ad Cydippen apud Ovid. in Epist. petere remo defler , audaces facie cogimur esse tua. Quod cum sciret Spurina, pulcerrimus adolescens, se a multis e X peti,& propterea parentibus su-1bectum ess), faciem vulneribus consci- lcit, deformitatemque sanctitatis suae fidem, quam formam irritamentum alienae libidinis esse maluit. Val. , lib. c. de Ver.

Mamer. in Panegyr.

Quod si conjecturis de praesumptionibus uti licet, adhuc formosae palmam dabimus. Nec enim illud de forma praesumemus, quod Luintil. lib. s. Inst. c. de argum. Ducitur, ait, frequenter in arguis mentum libidinis species, sed potius cum Umbros. 2. de virgin. quod verisimilius est die imus: species corporis simulacruine limentis, figuraque probitatis, dc ex

146쪽

De Mar to Uxore. ris composito corporis , inaequalitatem indicat mentis. Quo signo ductu Bartho Iomaeuq Capta Mediol. Antistes ministros quaesivit tantum larma praeliantes , quoniam turpes animi turpia corpora inco-Iπent, ut scribit raron. Panorm. infacet. Alph. Eodem respexit, qu Tonstantino Panegyricum dicavit: Non set stra , ait , doctissimi viri dicunt naturam ipsa nam agnis mentibus domicilia corporum digna metari: & ex vultu hominis aedecore membrorum colligi posse, quantus illo coelestis spiritus intrarit habitator. De deformi vero & petricosa muliere quid dicam, cum olim monsti osi & de formis hominis occursus ominosus habitus fuerit, qui Bruto S Dioni mortem portendit , ut in pr. vita Dion. scribit Plutarch. itidemque Severo Antonino,

ut Spart. in Seυe. memorat. Audiamus Medicorum unum atque alterum, de deformium mulierum moribus conjectantem. Rasissent. est 2. ad Almans. c. 33.

Cujus facies est deformis, vix potcst habere bonos mores. Casiim Iarrosophista, quonse vocat, in parvo probi. Medicor. libello rad hoc problema , cur motist rosae formae homines insipientes sunt Respondet,

quia corporalibus contentiunt animalia. sicut animalibus corporalia. Atque ne longum faciamus Galenus I. de V. P. citat.

Hipp. dicentem, naturam circumdedi flesimiae ridiculam animam ridiculo cor-I 3 rore ,

147쪽

axo C Aru T III. pore, quali vellet repetitum, quod et . de

Temp. cap. 6. scripserat, naturam Consor mare membra , prout moribus animae

convenit.

Ex his , puto neminem esse, qui non consentiat Publio Syro , quod formosas pec ies, inuta sit commendatio. Nee tamen ita aestimandam sormam Galerim, ut illi olim populi, qui Sophitae regi parebant, de quibus Diodor. Sicu. l. I quod in matrimoniis contrahendis , neque dotis, neque magni apparatus , se a form e duntaxat rationem habeant a sed considerandi quoque sunt mores , quorum primam debere curam esse retro ostendimus. Saepe enim occuluit picta so-se hydra sub herba. Et nivea ita eplit furi- alis lilia vermis. Quin animus nequam atque occulto crimine plenus, sub specie formae, incauto se saepe marito vendidit.& misero tulit invida jurgia lecto. Vnde

objurgabat Olympias, Alex. M. mater, quendam aulicum,quod solius foImae ratione ductus, formosam duxerat uxorem, non habito respectu morum et o stulte, inquit, qui sistis oculis duxti UXOrem. ι o.

Quod si uxor tua itata sit forma, quam Ennius dicebat ferer incolumi iudicitia

est e, aut non adeo formosa, Opinione

tua supplendum cst , quod formae desit,iadnon ea ratione, qua nescio quis Philosophus o.

148쪽

De Marito se Uxore. 12 Isopous, cum Uxorem n5 admodum ve nus amnaberet, vellet tamen eant pulchram siri videri: da, inquit. puer mihi vinum, ut faciam uxorem pulcram appare

re, sed potius amore ebrium te finge, dccum Cas in pu Zoon ib. Oecon. per sil ad ut ibi uxorem tuam e si e pulcherrimam , ex eo, quod tibi maxime placeat. Sic enimaeque emictim amabis illam propter Op inionem atq; Paris suam Helenam pro P ter ipsam realem pulchritudinem. Exemplum ab Hipparchia i sta Y-lei a. Florid. petere licet, quae cum appe' teret nuptias Gratis Philosophi gibboli , is inter se alpium , quod gibberosum erat, detexit, plerumq; cum baculo Jc pallium humi posuit, professus puellae , eam sibi esse supellectilem , eam sormam squam videret. Proinde sedulo , inquit , consule , ne post poenitudo te capiat . At Hipparchia conditionem accepit , respondens , jam dudum sibi provisum satis esse , de satis consultum, neque ditiorem maritum , neque formo si orem usquam gentium posse se in- Venirc. Qiii hoc sibi persuasit pcralienam pulchritudinem , non dὲ

movebitur a suae, uxoris amore , sed eam solam medullitus colet, quia curae

quisq;maxime id , quod maxime diligit, ut ait Socrat. 3. de Kepi c.

Cum igitur desormitas disjungat animo. conjugum , adeo ut propter notabi

149쪽

lam deformitatem sponsalia de futar

Cationes diliolvunt, c. 2Zemadmo/μm , t crys quod si post. iuncta gl. dejurej r. Nicol. Hemming. in libell. de conjug. ne adulterio Via aperiat ut , quia, ut Inson. ait. Deformis uxor cui sit, ancilla elegaris , uxorem habere , subigere ancillam velit: quod Casi mirus M. quidem fecit, quoniam uxor elus Adleida, Henrici Hassiae Land gravit hila , deformior erat : Crom. Db. o. aequana est, ut priusquam matrimonium contrahat ut , si quod occultum vitium apud alterutrum contrahentium delites eat, detegatur, Regibus hia mos est, ubi equos mercantur , Opertos inspi-c: unt, ne si facies, ut saepe decora Mollis ulta pede est, emptorem inducat hiantem, Quod pulcrae clunes, breve quod

caput. ardua cervix. Hoc ille recte, inquit Horat. lib. I. Sat. a. quanto igitur circumspectius agendum in dueenda uxore, quam semel emptam, ut equum , nunquam vicissim extrudere, aut meliori

mutari possis. Illud tamen minus recte , quod detegimulieres velit, & de vitiis occultis explorari , . quia mulier exuta tunica pariter exuit & verecundiam, quod Herodot. lib. I. quidem profert, sed Clemens O lex. in paedag. lib. 2. cap. 9. O lib. 3. c. i. mulisi is verum facit. Tertullianus in lib. de υeia n. virg. id unicum agit, ut, ex antiquo

more Arabicarum foeminarum, ne facies

150쪽

De Marito ct more. 123 quidem detegatur virginum Sc mulierum: ic Theodoret. in lib. de υ iri. activa laudat Lysi dicen, quae ne quidem , cum lavareis tur, subuculam exuit: rata illud Hier. ad

Laetam. ae Inst. Aliae verum esse: Mihi, inquit, omnino in adulta virgine lavacra displicent, quae se ipsam debet erubescere , dc nudam videre non posse. Proinde iniqua fuit Francisei S fortiae ducis Mediolanensis petitio, qui cu In Do rotheam ducis Mantuani, Ludovici filiam, filio suo Galeacio despondisset, a Ludovico poposcit, ut.filiam nudam quihusdam Medicis ostenderet, quod tamen Ludovicus jure recusavit, ut demonstrat

tum a S sortia , & injuria negatum a L do vico judicabant. Caetera igitur satis bene habent, ut v I tium occultum verbis patefiat, ne videlicet maritus, qui quasi emptor conjugis est, decipiatur. Ubique enim curant aediles, ait Vlpian. l. 37. F. de e Edil. ed. O

redh. ne emptores a v enditoribus circumveniantur, idque cavetur in toto t. dee E dii. ediet. O l. I. g. venditor. F. de actio. emp. consonatque naturae, ut, sicut ait Valer. lib. 8. cap. a. in pr. Bonae fidei venditor, nec commodorum spem augeat, nec incommodorum cognitionem obscuret. Iam conjugium contractus quida inest. & habet speciem emptionis, quia cri