장음표시 사용
101쪽
decin una a decubitu diem lingua hutnida fiat ; si
sputa uberiora fluant; si alvus leviter laxetur, aut cutis leni mandore humectetur , aut alterutra auris abscessiim patiatur, aut pustulae latae labia, aut nares occupent , sperari licet aliquam bonam cri sim. Contra si at s immodiee fluat, si sudoribus corpus veluti colliquetur , unde crebrae animi defectiones impendeant ; si lingua tremit, si extrema frigent , si pulsus fluctuat , aut vermicularis est, si tendines subsiliunt , si visus , aut audituS deperditur, si excrementa invite, aut inscio aegro exeunt , jure timeri potest. exitium sa) . Eorum vero, qui subita desperatiotae capiuntur , & nullis eriguntur promissis, servatum vidi fere neminem,
aut certe paucissimos. a) Bucia AN Medec. Domest. T. a. chap. 8.
Speciatim sudores breves , frigidi; aut circa Col- Ium , aut caput. tantum maiiantes; mali: pestife- siliciis, 'rum etiam est inter sudores repente inhorrescere. 6 10 M. GDejectiones alvi moderatae nou tu utiles; immodi 'cae, crudri, aquosae noxiae; plumbeae, lividae , etsi subinde desistant, periculosae . Stupor solus aut debilitas non semper formidanda est; itam in terdum Turditas in caussa est, cur aegri stupidi videantur . Maculae rubra , ctoridae, confertae, aut pustulae miliares multae , turgidae si circa morbi 'statum erumpant, septima nimirum, nona, unde clina , aut decima quarta , aut tardius, pro breviori aut longiori febris cursu , non raro bonum.
eventum praemonstrant , in primis quando saliva multa, Cc copiosa expuitur, aut urin Q crassae, oc: d sidentes simul prodeunt , dc graviora sumpto JUR SER. I . II. G
102쪽
inata minuuntur. Peticulae vero nigrae, atrae, aut
vibices ut pa Agraenulas referunt , silc subitam sanguinis corruptionem, & vitae inpens periculum s-gnificant . Postulae miliares tam albae , quam rubrae, copiosae aut Orbificae materiae copiam , aut regiminis calefacientis effectum ostendunt. die variolis quidem ipsis per regimen calidius expulsis melius habent aegrotantes; cum tamen variolae criticae dici possint , sive rectius morbus primaritis sint, & proinde, pleniori eruptione facita , eorum saluti magis provisum esse deberet . Non male ominantur aphthae albae, benignae, linguam & labia cingentes; contra vero nigrae, lividae, ad fauces protensae , surditas quoque atque aurium abscessus in fine morbi sit superveniant , spem ali- j quam faciunt; dummodo cetera fespondeant. Nectarum est, gangraena exteriorum partium , praeCi- spue coccygis, dc natium dele et iam ' morbi vime X torsum bono aegri fato depositam indicari; quod tum factum cognoscimus , cum Ca apparente caput , pectusque levatur , & febris minuitur Sed potissimum pulsus amplior, Validior, aequalior; resiali natio facilior, liberior, placidior; cutis mollis , tepens univζrsim madida; spasmorum cestasio bene sperare jubet T. Interdum etiam ad urinae vias ,& vesicam defertur morbis a materies, unde urinae strangurio is, crassae, aut purulentae redduntur; imo quandoque Ischuria vesicalis enascitur , bono plerumque omnino , licet Cathetere extrahi urina debeat per aliquot dies, donec sponte e itti pos sit. Quibus similia accidui, i, plerique, ut jam HIPPOCRATES animaduertit, a) lanantur.
In morbis malignis, & contagiosis saepe natura ad exteriora propellit heterogeneum , & venenarum illud princiauium, quod morbum facit . Hinc circa coc ygem, os sa-
103쪽
crunt, de ira res, aut alias partes gangraena etiam gignitur, quae si morbum non solvit, persaepe saltem minuit . HOC in primis notavit QUES NILUS, & cum eo non pauci ex Clinicis. Ego ipse id pluries observavi . Nuper vero in Constitutisne quadam endemico-epide mica febrium malignarum , quam egregie anno I78 I. descripsit, & typis mutinensibus evulgavit Cl. BARALDius Medicus Corregensis . id contigit ita crebro, ut ipse ex ejusmodi gangraenae apparitione pro sperum semper eventum conjicere potuerit. Quae res, etsi aliter cessit in febre epidemica, quae grassata ann. I77 . &I77s. Cunei est, in eius tamen doctissima, atque omnibus numeris absoluta historia PETRUs LANTERIUS vir sane exer- eitatissimus , & Medicinae sanioris peritistinaus asseverat , gangraenam, quae vesicantium applicationi saepe superveniebat, Semper salutarem exstitisse, quasi necrotica morbi vis illuc confluxisset , liberis interioribus partibus relictis. Λὶ Epid. l. GALEM. in Comm. T. IV. edit. in I 2. si 12 6
Εκ his facile prospicitur , neque sanguinis inisse sonem , neque purgationem ab hujusmodi morbo per se postulari; praesertim in cors oris habitu axo, & debili praeditis, aut crudo, pravo, facile
putrescente victu utentibus , aut nimias OVacua tiones jam passis, aut moerore studiisque confectis, aut aerem impurum , insectumque respirantibus , ut plerique ii esse solent , qui huic febri sunt magis obnoxii. Multo minus sanguinem mitti licet, in epidemica , mautica, carceraria , aut no- focomiali, aut a putrido contagio orta , aut sariguine ad dissolutionem jam prono. Nihilo tamen mi nui si plet hora adsit, si1 vires vitae non omnino de G a f-Quid de
104쪽
I S DE FEBRIBUS ficiant, si aetas, habitus, anni tempus, sit pulsuum magnitudo consentiant, aut demum sit cum diathesi in flammatoria funguinis complicetur malum , in Cidi vena poterit ; sed id ineunte solum morbo ,& parca manu fiat . Nam saepe altera sanguinis missio, aut justo amplior prima, vires dejicit, redelirium accersiit, aut jam praesens adauget . EO-que minus iteranda est , si sanguis primo eductus livescat, parum crassamenti, postquam refri erit relinquat, multum vero seri turbidi, aut fusti enait tat , ut plerumque evenit.
Tutius vero detrahitur cucurbitulis scarificatis , hisque multo certius levatur caput , imo & 1p1a pectoris oppresso ; nec quidquam. mali ab earum iteratione consequitur ; quod non ita facile clo venae sectione dixeris . Cucurbitulis etiam an morbi augmento , & statu uti possum uet , si delirium , mruri' aut coma urgeat . Nec carent utilitatenes temporibus, aut ano admotae . Post phleboto lmiam , aut aliam quamcumque sanguinis detractionem, sir capitis dolor, aut vertigo non remst tat , statim pone utramque aurern duo Toscantia applicentur , nec ab eorum usu deterreat ipsum morbi initium.
milia Ut virium ratio suspectam sanguinis missione reddit , sic eadem caussa purgationi Silversatur o ς ς' i 'enim temere, & inconsulto, cet ini Cmorbi , instituta stipe languorem summum , ἀπι-
mi deliquia, alvi profluvium , aliaque funesta syna Flordata afferre visa est . Fipta tamen u
105쪽
haedicamento aliquo, alvum leuienti , inter initia etiam opus sit , quando nimirum saburra in primis viis turgeat , vires adhuc valeant , & non .um liquationis putridae timor , aut suspicio locum habeat . Sed tunc cautissime & lenissime alvus expianda est , onemate primum , deinde ec- copr*tico ex Rha barbaro , aut Manna , aut Ta mari dis , prudenti , & circuin specta manu dato . Id vero tum in primis opportune fit , cum febris nervos a Cacochyliae primarum viarum adjuncta est Quam ob causiam sine rationρ , inquit GOR TERIUS sa) , egregii in arte viri curarunt febrem lentam , seu nervinam dictam leni arti ductione aiaterno die. a Exercit: Μed. quinta de Action. Viventium particul. g. XXII. inter opusc. varia Med. Theoretica.
At alvi ducti orie praestantioρ , utiliorque est e- Emasta
laesis , haec eni ui minus in ejusmodi morbo natu-ὶ ram perturbat , quam cathar sis ; quin imo , ubii nausea , pondus , dc dolor ventriculi , atque alia cacochyliae signa adiunt , aut ex contagio , auri putridis halitibus , aut . aere miasmate maligno in i secto febris orta est , lene em9ticum statim interi initia reliquis remediis antecellit . Hoc enim ci- itissime non modo pituit'sa , viscida , aut biliaris taburra, aut quidvis putridum miasma salivam , g titricosque liquores inficiens educitur, verum etiam: totum vasorurn Systema ita excutitur , ut quid
quid lenti, dc viscidi in iis stagnat . , aut haeret ,
iridi moveatur , atque in circuitum remeet d lenissime autem vomitus cietur pulvere , aut d
106쪽
io2 DE FEBRI stos tartaro emetico in magna aquae copia soluto ,
partitis vicibus propinato . Quivis Vero Vomenni conatus adjuvari debet potu aquae tepentis , adtJuris tenuioris affatim hausti , ut facilius V Onytus seratur , quousque satis materiae rejectu Im Videatur . Et si indicia excitandi vomitus perseverent deinceps , aut revertantur , nihilque obstare reperiatur, emeticum iterare etiam licet. Non quaelibet tamen vomendi cupiditas , nausea , aut VO-mitus emeticum pustulant; nam saepe a sola nervorum ataxia , & spastica ventriculi . asse ione . aut ab ejus flegmone , aut vehementiore sanguinis motu , aut a dolore capitis intensiore si1 mi libusque caussis originem ducunt hujusmodi symptomata , & tunc reliqua cacochyliam galtricam significantia phaenomena omnino absint . Diligenter igitur disquirere oportet , antequam vomitus cieatur , utrum primae viae sordibus revera Jca leant , aut epide micum naiasma , aut contagium intro susceptum salivam, gastricosque humoreS infecerit.
A latequam VerQ vomitus provocetur, magni in-
1erVOR tm cui acta attente coiissiderare, an quid plana Oc
Maz currat, quod vomitionem vetet , quod ex Therapeutice generali sciri potest; vasorumque plenitudo sit ea in signior fuerit, 1anguinis militone imminuta sit oportet, & vesica pone aures per Cantharides eκcitata , ne vomitu Vasa nimis turgidis disium pantur, aut lentum , Viscidumque lympha gluten altius in interiora cerebri propellatur , nisi' de leta illa prius sint, hoc vero aliorium extrorsumque prolectum. Absoluta sive cath si, sive emesi, prout res postulaverit, si alvus pigra aut c au
107쪽
a perstet , sollicitari tutissime poterit en emate ea lacte, saccharo, & sale subter injecto, idque tertio quoque die repeti toto morbi decursu , quo tiescumque per te non respondeat.
Can aridum extricecus adhibitarum tanta uti- Cautela litas esc, ut ulcera pone aures per illas eg citata
CCLXXXIV. ) aperta servari debeant, donec discussa penitus febris sit. Itaque ubi siccari incipiunt, cantharidum pulvere iterum imposito
curandum est , ut recredescant , dc renoventur.
Praeterea vel in ipso morbi exordio, si caput gravius occupetur , derasis occipiti emplastrum ex itidem cantharidibus conflatum quod vescitus, dicitur, apponi debet; nam hoc remedii genere delirium, quod imminet , aut superventurum est, praecaveri solet. Nec inde aegri valde dolent, stupore nimium obruti. Ceterum quo magis hujusmodi ulcera inflammantur, & dolent, & pus bonum, dc copios unx fundunt, eo prosperiorem eventum pollicentur, & contra. In progressu quoque cantha rides locum habent cum brachiis, aut femoribus, tum iuris applicitae, ut vesicas excitent, si nempe
vis vitae nimium langueat, mens torpeat, aut imminens peticularum eruptio anxietatem, dissicilem respirationem, delirium, dc pectoris gravitatem; quae peripneumoniae metum incutit, inducat. Sed haec symptomata a spastica potius fibrarum , nervorurnque affectione, quam ab inflammatione, aut sanguinis in pulmonibus congestione pendere solet . iunc enimvero respiratio est qaidem densa , inaequalis tu spiriosa, dc per vices dissicilis, non ve ro calida, nec cum tum conjuncta, qualem perip peumonia inieri. Pulsus item spasticae affectionis
108쪽
signa praebet; nam parvus, contractus, inaequalis;& celer percipitur. Quo in casu cavendum eli AVenae sectione, nisii certiora inflammationis indicia praesto fuerint. Spasticas quoque hujusmodi assectiones confirmant, sanguinisque emissionem rejiciunt urinae pallidae, aqueae, limpidae, copiosae, quae ut plurimum hanc febrim comitantur.
I. CCLXXXIX. Cum igitur tu hiijusmodi febre irritabilis;
& nervea potissimum torpeat, & vitalis humorum circuitus in primis circa encephalum quodammod' restitet, qHid cantharidibus cuti admotis ad illam
excitandam, atque ad hunc promovendum erit pra cautela stantius 3 quid accommodatius e i ζο Veii dum extrorsumque avocandum expeditius AttaHmen' ubi sanguis aut dissolutus jam sit, aut addis lutionem putridam maxime vergat, qhIOa inprimis morbo epide mice gras a late, aut a putridocontagio prasecto, atque ad statum progrediente evenire potissimum solet, non temere tunc canthari
dibus , quae putridam dissolutionam auger at, utrlicet: nisii per antiseptica,' atque. assida fori Iora, quae dissolutioni huic fraentim injiciunt, earum 1eptica, & dissolvens vis contemperetur. I'rudentisi Lirur, & circumspecti medici tantum est validum hujus inodi praesidium opportune, salubriterque adhibere P
J ς' i' eterum tota curationis ratio eb collineare de Iris P bet . quemadmodum experientia magnorum VarC gesser ito' docuit, ut vires oppressae erigantur
109쪽
leni stimulo i icitentur, humores diluantur, dc sanguini recens, saluberque succus affundatur, qui acris, vitiatique locuna subeat. Inter cardiaca, at que alexi pharmaca arromatico stimulo praedita. quae huic febri praeverti in sporaditae , dc spontaneae con veniunt, quia attenuant, incidunt, Sc blande eκ- citant, celebrantur radix Contrayervae , Scordium , Ruta, Angelica, Carduus benedictus, sales volati tes Succini, Cornu Cervi . liquor Cornu Cervi succinatus , Tinctura Croci , Castorei , Succini, Camphora, Theriaca, Dias cordium, consectio hyacinthina, pulvis contrayervae compositus, aliaque his similia. Quaedam etiam eκ his ataxiae nervorum, spasticisque astectionibus praeclare opitulantur . Camphora id quoque emolumenti praestare creditur, ut si cum Galbano, S: Silphio commi
sceatur, non soluta I egregie resolvat, verum etiam somnum conciliet, atque adeo vigilias , deliriumque avertat, aut t3llat. In horum tamen omnium us, non modo ad temperiem, habitum, aetatem, se xum, regionem , aliasque Circumstantes res respiciendum est, sed etiam temperamentum aliquod sit, oportet, ne nimium humores exagitentur, &calefiant, aut praemature fudoreS cieantur, prae sertim in morbi initio, atque augmento. Ex quo- 'in altero calores, & rubores increbrescerent ;itemque peticulae, atque e Xanthemata miliaria cum anxietatibus, deliriis, pectorisque oppressione consequerentur. Ex altero Ob nimiam humorum jacturam, viriumque exsolutionem tremores, ter i-mina subsultus, horrores, syncope, sudor frigidus;& veternus essent timendi.
Remedia illis acco qmodata . .
110쪽
Eiinpliai - Sit splicior autem medendi methodus, si unquam, certe tum m0pere commendanda est . io hiez Quo enim minus naturae opus arte porturbatur, ρ - blandioribus, tutioribusque remediis oppugnatur malum, eo felicius, faustiusque aegri ad pristinam salutem restituuntur. Solo sero Lactis per vinum Canariente parato in potum ordinarium utuntur quidam Clinicorum non incelebres. Alii sero lactis purificato addunt aliquid vini Rhenani, aut Austriaci albi, aut alterius cujusque aciduli, atque a ulteriusculi . Aliis placent diluta foliorum salvise , scordii, florum sambuci , similiumque plantarum temperatiorum; decocta aliis radicis Scor' aiaerae , aut Eryngii, aut Cornu Cervi, vel ptisana ex hordeo, cicli Ireo, gramine. Q aibus aliquid ad 11 ciunt vel vini, vel aceti, & calide potanda jubent
Dim his imoletur corpus, blandus plerumque sudor subsequitur, per quem resurgunt UIreS V1tales, ct subigitur, expelliturque de corpore noxium illud silve sponte natum, sive per contagium receptum, sive epide mice vagans, atque absorptum , sive ab aere vaporibus venenatis infecis suppeditatum miai ma, quod omne hoc malum iecit.
- s. CCXCII. circa pο- De his β. CXCI.) igitur crebro, & liberaliter
' notandum est, sed nan tantum tamen, Oc non ita abundo, quantum in febribus vehementioribus, ardentibusque, aut in peticulis ipsis, in quibus interdum febris in primis inter initia magis ex det, di pultus valitior, & durior e se consuevit