장음표시 사용
91쪽
Herbam hanc in Anglia aceto sale condiunt, &ad Acetaria asservant. q. s. p. 2II. 11. VERONICA Aeccabin a ad Acetaria erno tempore colligitur Schoeen . siles. 8. 1. INGUICULA Ou aris. ac compactum Hyperboreorum, nostratibus atmjoth, apud Or-landos u11tatissimum, conficitur, cum folia plantae recentia, pinguedine rorida, ltro imponuntur, quibus lac nuper mulctum, naturaliter calens, adfunditur; quod citissime filiratum, per unum alterumve diem, ad quietem ut acescat reponitur; unde lac istud longe majorem tenacitatem
consistentiam, quam alias accidit, acquirit, nec serum ut alias contingit, praecipitatur contra vero palato maXime gratum redditur, licet cremor istiussi parcior Tali modo semel hocce lacte praeparato, non OpUM OV pro noVo adhibere solia, sed modo dimidium cochlear antea praeparatae lactis, ut misceatur cum recenti necesse est; sic eandem acquirit naturam, Maliud ac simili modo in suam naturam fermenti instar, mutare alet, ac, etiam11 in infinitum procederet haecce mutatio, ab indole sua ne minimum deflectere videtur vis ultima, hoc naturae phaenomenon singulare, exteris adhuc ignotum est. Flor lapp.
q. VALERIANA Loci ta crescit copiose in arvisis apricis caniae, ut juxta Holmiam
alibi folia verem autumno antequam caulescat herba leguntur, Wradice rejecta, cruda eduntur, cum oleo, aceto sale, loco lactucae, cum qua sapore grato , humores demulcendi certat. 9. SCIRPUS maritimus juxta littora maris crescens, radicibus gaudet nodosas, quae effossae, siccatae, inque farinam redactae, erunt pauperibus, argente annonae caritate, pro pane.
92쪽
8s. BROMUS eontinus frequens in agris seca-linis, at reliqua contabescunt segete requentiss-mus, unde Vulgus Secale in Bromum permutatum
esse opinatur. Semina meliori fruge immixta, pani conficiendo inserviunt dum vero justo majori adsint copia, panem infuscare,' dentes primum
quasi temulentos reddere dicuntur.
9o. FESTUCA uitans apud nos ubique infoslisin juxta lumina, lacus, paludesque copiosius
ac unquam alia regione crescit. Semina quotannis in Polonia, collecta Minde in Germaniam, interdum quoque in patriam nostram, sub nomine Semim in rana transportata, in pulmentis magnatum, ob vim nutriendi saporemque suum gratum, non raro adhibentur mirum itaque nationem nostram horum collectionem hucusque negleXilse, praecipue cum adeo facili colligantur' purificentur labore cons It Scan. 348. Ad sarinam redacta, in panis, placentarum Vel aliorum ciborum praeparatione, caeteris cerealibus parum cedunt.
AVENA fatua molestum' in agris no stris maxime abundans gramen est, praecipue messe caeterarum segetum deficiente Agricolis istud una
cum reliqua fruge inserentibus, mirum quantum illudit semina sponte demittens quae si colligero quis voluerit, paulo ante maturitatem dissectum gramen, tribulari Ut siccetur, dispergendum erit, dum sponte roreptantia, absque tribulatione obtinentur: hisce ita perceptis ad cibos loco me lioris avenae utuntur Dalel arti. 1o . LOLIUM annuum per totam quidem Sueciam frequens, maXime Vero in ollandia, in Vervectis praesertim Lini; grandia ejus .conspicua semina pro pane is ibo quodammodo inserviunt, non ita vero potui bibentes namque temulentos valde
93쪽
1os. TRITICUM repens Nullum hoc copiosius, agricolis tam molestum unquam reperitur gramen, quod quantum reliqua seges decr scit, tantum illud se multiplicat accrescit. Radices
inter arandum acerVatim colliguntur; quae dein purgatae, JaVatae, secatae, contritae inque farinam redactae saepius annona premente, tanqUam panis
adhibenturo aliud quidpiam egentibus prius deficiet quam harum sussiciens copia. De caeteris, possunt omnium graminum semina pro alimento usurpari, pleraque tamen minutiora sunt, quam ut sussicienti conquirantur copia.
1 i. CORNUS suetica. Illam copiose profert orlandia, hujus baccae a pueris ibi comeduntur, quum virosae, dulces' saporis haud ingrati sinitii 4. RAPA natans jam apud nos rarior herba, sed facile multiplicaretur, quum in aqua dulciori, lacubus nimirum fluminibus, crescens, ab omni hiemum frigore, teque incolumis ei ac in climate calidiore, conserVatur. Nuces profert, magnitudine ferme amygdali, cui etiam sapore grato xvi nutriendi persimiles lint, ideoque in mens secundis ab exteris comeduntur Venetiae quotidie in foro sub nomine Nucitin esuitarwn Venduntur. Hujus itaque frequentiorem culturam, popularibus meis commendatam Volui tanauam majoris in oeconomia momenti' adhuc nemini ex-Cogitata, qua tamen a Xima pars fluminum stagnorum fertiles' fructiferae fierent.153. ANCHUSA. O cinalis. Folia tenera, primo vere lecta ac in jusculis loco Brassicae concocta, Tom. III. F in
94쪽
in plandia vulgo adhibentur, dum it, ut praebent salubrem' nutrientem, Vix autem alibi us1-
161. PRIMULA veris. Foliis utuntur Angli
in oleribus, placentis acetariis, ac non tantum mollia sunt nutrientia, sed Madmodum corroborantiam nervoso generi utilia Corollar vino impositae, jucunditatem augent, unde Vinum primulae, Suetice Xlaggetdin, Vulgo notum. 176 - 183. CAMPANULAE , quarum sere omnes species esculentae sunt, tum quo ad Radicem ante quam caulescant, Uin quoad Olia, quae Octat eduntur quidem species maxima I 8 majorem prae caeteris suppedita copiam, juxta radices montium luxurians, harum ero in cibariis usus nostrates hucusque latuit. 193 RIBES Gro sidaria Baccae non solum cruda eduntur cum sapore, sed & grossi in embammata coquuntUr, ne non agenis, aqua fervente
antea calefactis & suberibus dein bene reclusis, injecti, in futuros usus diu er Uantur. I96. 97. 98. RIBES. In oris nostris borealibus optime vigent baccae crudae sapidissimae, in robos syrupos praeparatae ad refrigerandum orexin exitandum circa assaturas, Vulgo adhibentur. 18. HENOPODIUM Bonus Henricus, ubique luxurians in areis illarum. Turione S, ermina novella' florum thyrsi, dum adhuc teneri sunt, coquuntUr aqua Ut carnium jusculo, cum butyro liquefacio, non sine delectamento comeduntur, siquidem sapore & vi nutriendi Asparago persimili, gaudent. Foliorum alioquin Verno tempore loco brassicae usus apud exteros jamdiu invaluit.
95쪽
eteto ERUNGIUM maritimum mesertim juxta littora maris crescit. Turiones ante florescentiam in modum Asparagi pramaraipe, grate sapitini, Optime nutriunt, Vigoremque reddunt. 223. AUCUS Carota in variis locis plandite, non minus ac alibi juxta margines agrorum crescit cum Dauco sativo , eandem constituit speciem quare etiam radices, ante caulescentiams sumantur, eundem cum ipsa & saporem praestant
231. HERACLEUM Ohoni lium Poloni Lithuani ex foliis, seminibus, addito fermento,
potionem coquere feruntur, quae pauperibus sit loco cereUisite. O . empl. o7. Camischalcenses caules nudos probe decorticatos comedunt. Gmes
Sihir. I. p. 114. Rusi petiolos foliorum radicalium decorticatos .in sole suspensos, ut aliquantulum siccentur, colligunt in fasciculoso denuo suspensos, donec accidi evaserint, saccis imponunt, in quibus farina quaedam dulcis sacchar analoga est o rescit, quam petiolorum quassatione colligunt hoc
saccharum convivis cupediarum loco os serunt.
Quomodo ab iis etiam spiritus ardentes ethillentur, vide apud Limelinum l. c. 233. ANGELICA Archangelica Caules, antequam umbella Xplicata est, decorticantur Mesa tantur crudi a Lapponibus, instar pomorum sapidi salubres. l. an. p. 69. Semina etiam tingunt spiritum frumenti gratiore odore' sapore. 242. SCANDI Grefolium crescit in agris Got-Iandiae, folia eduntur cocta in jusculis, nec non adhibentur ad panatellas placentas, quas sapidas gratiores reddUnt.
24s. CARUM Carci, frequentissimum in pratis nostris, sed plerumque neglectum. Radices ad- a ue
96쪽
huc tenerae in cibis, ipsa etiam pastinaca jucundiores' delicatiores sunt Parhins9, adeoque latrantes stomachos pauperum saepius possent apud Ostrates compescere. Semina adduntur pani acidiusculo & caseis ad corroborandum stomachum frequens etiam est horum usus in Suecia australi, in spiritus Dumenti destillatione. t. scan. 39. IJ8 2OI.
Folia tenera cum oleribus coquuntur.
248. APIUM graveolens sponte crescit in Scania, cujus radix in hortis culta in acetariis & justulis notissima est. et 62. TVLΙΡ D si is Peregrina planta dudum apud nos, in variis locis, indigena evasit ac vulgatissima, radice nimium sese multiplicat. Bulbi hujus cocti ac cum butyro' pipere es sapidi' salutares sunt, teste Par insonio, aurembergio, Sim. Paulli. 264. ALLIUM Schoenosi alium. Folia minupim conscissa miscentur butyro imponuntur piscibus
quotidian usu.263. ALLIUM' Ieraceum. Folia frequentissime primo Vere lecta, inter olera' plantas Vernales in jusculis coquuntur.
266. ALLIUM Scorodoprasum, in elandiae Goliandi de agris requens hujus radices loco Assii
et 7Ο. ORNITHOGALUM luteum Bulbi urgente annonae caritate exsiccati in farinam redacti, pro cibo pane inserviunt. 272. ASPARAGUS cinalis crescit in australioribus Succiae. Turiones gulae irritamentum cum butyro' pipere coeti sapidissimi vires eneremque Xcitant.
cibus Urgente annonae caritate, panis succedaneum conticiunt rustici Satagundiae Menand Sat . Turio
97쪽
Turiones eduntur Constantinopoli ut Asparagi.
277. CORUS Calamus. Radix aromatica est suppletque vices Cinnamoni, iperis, ingiberis, in desectu aromatum IndicorUm. 29o. BERBERIS I stris E accis acidissimis fit cum sacchar robis elatina omnium sapidissima. Succus baccarum expressus loco succi Citri inservit ad confectionem potus Polopuntiae Ast.
292 293. UMEX Lapathum Semina Xsccata in annonae caritate inserviunt ad consectionem panis, sed multum obstruunt. Folia primovere cum oleribus coquuntur.
293. UMEX Aoetofa. Folia cocta in hisculis, nutriunt sapida sunt est quoque eorum usus in embammatibus sat vulgaris, o Lapponibus per gestatem lecta, cum lacte coquuntur, unde ac illorum fuem mel e R. I p. 93.3o3 ACER Platanoides, primo vere sub frigidis noctibus & calidis diebus vulneratum, lacrymam stillat, Betulae in modum, quae lento igne cocta Minspissata praebet saccharum candidum, instar sacchari ossicinarum.
so . EPILOBIUM angustifolium Radix subterra Asparagos innumeros pedales' bipedales, crassiti digiti, exserit, quos nemo in usum Vertere apud nos tentaVit sapor oleraceus esculentos diceret, quod etiam confirmatur observatione Cl. Gmelini in I. Sibis. I. p. 2I8 qui refert, medullam caulium inter cupedias Camischadalorum non infimum obtinere locum. 31q. ACCINIUΜ uliginosum Baccae ingUrgitantur a pueris, copiosus vero assumtae temulentiam cum fugaci cephalalgia interdum caussant.
98쪽
gra. VACCINIUM 3rtillus. In sylvis nostris baccae copiosissimae leguntur quae crudae grati sunt saporis siccatae in panatellis infarciendis adhibentUr.
14. VACCINIUM Vitis idaea. Hisce nullae in sylvis nostris frequentiores baccae, autumnali tempore largius ingurgitantur ex iis Di peterea robis elatina in mensis nostris usitatissima prae
xi s. VACCINIUM Ox coccus Baccae quin edantur, austerum, quod illis inest acidum impedit, harum vero cum sacchar prpeparata gelatina,
quid in mensis nostris jucundius Τ 11. POLYGONUM RU aram copiosissima in
apricis ortandi se, cujus e idicibus exsiccatis in farinam redactis panis premente annona Parari posset, hujus usus apud Samojedas necessarius adeo invaluit, ut cum carnibus arandorum .serarum unicum fere ipsis nutrimentum praebeat, teste Cl. mestrio. sqq. POLYGONUM aviculare Urumno, peracta messe, agros viasque tegit, seminibus quidem parvis, numerosis limis tamen' Valde Ponderosis gaudet, quae ad omnia, in quibus agopyro Utimur, perutilia sunt. 23. POLYGONUM Convolvultis. Semina quoad genus, figuram, magnitudinem saporem Fagopyro simillima, in vervectis summa interdum reperiuntur copia; quum utilitate quoque ago pyrtim aequent, in annonae caritate minime negligenda esse suadent. et Holm. 7SO. 339. ARRUTUS UCn urs Baccae crudae haud grati saporis sunt, sed latrante stomacho, tam cruda quam siccatae ad panem redactae consum pos sunt fatendum vero quod nimis adstringant. 377. SPER-
99쪽
SPERGULA ortensis. Accolae maris septentrionalis, in inmarkia Noa vegica, destructa segete, ubi haec planta UXuriat, herbam secant, colligunt semina pro pane Vicario conficiendo. 8s OXALIS Aceto sella, jusculis Woleribus, quibus immiscetur, saporem conciliat gratum. 88. SEDUM rupestre ad radices montium Vestrogothiae frequens, in hortis Belgicis plantatum, inter olera locum Obtinet.
9s. SEMPERVIVUM tectorum, copios sismum saepe in tectis uocis australis folia crassa,
succulenta, tenera, nobis in jusculis loco ortulacae inservire possent. 96 PRUNUS Padus Baccae cruda a nonnullis copiose ingurgitantur cum stac.
97. RUFUS spinosa. Baccae contusis
Uino impositae, idem non tantum tingunt gratissimo colore rubro sed & saporem ipsi addunt jucundiorem, sunt namque, austerae licet cicidiusculse, Perssicis amaris admodum similes. Folia tenera, le-Vite tosta, inservirent nobis in infuso loco hede mensis. PRUNUS Cerasus in monte estrogothiae
Mnnelaillem in cania crescit Baccae tam crudae quam 1ccatae Vulgo Varie comeduntur gummi vero quod X ea Vulnerata sensim prosuit, eadem qua gummi arabicum pollet virtute, de qua D. D. HAssELQUIs e IEgypto reser plus centum homines obsidione cinctos, per duos fere menses Vitam absque alio cibo sustentasse, eo unice quod
aliquantulum ummi interdum in ore susceptum' inde liquefactum deglutierunt. Id hio militibus in oppidis obsessis, vel fugam e captivitate hostium, per deserta molientibus, singulare ad Vitam sustentandam solatium foret .sublavamentUm.
100쪽
98. CRATAEGUS Aria Recita Arbor recquentissima in elandia Baccae a rusticis non sine
delectamento comeduntur, praecipue dum frigus autumnale eViter ipsas attigit optime insuper praeceteris Ductibus horaeis nutriunt. Modum vero quo ab ipsis premente annona panis' potus praeparatur, Vel spiritus ardentes destillantur, optime docet Dressius Be kr UOer taeenne flag fruhiburande Tran. Stochb. 8 Uo. 390 CRATAEGUS Ovacantha Baccae siccatae' in farinam redactete, etiam inserviunt pro pane vicario conficiendo, nimis vero obstruunt. 4oo. SORBUS aucuparia. Succus baccarum expressiis dat nobis ideram, potum sapidum, at haccae siccata Min pulverem contusae panem salubrem praebent. Nonnullis etiam in is fuit ex illis spiritum ardentem destillare, quem inde productum quamvis parciorem, optimum tamen fragantissimum receperunt. 4o2. YRUS altus in Suecia australi sat frequens. omorum in cibariis varius datur usus, vel enim cruda, vel assata, Vel jusculis immixta, vel denique cum aqua aliquanto lactis concocta, vulgariter a rusticis aliisque summo cum delectamento comeduntur. In succum expressa bini in modum fermentata id eram ex hibent, quae cum vino, etiam meliori, certat; cujus ideo usus in Anglia mormannia evassit vulgaris. X hac Vero iterum fermentata acetum Ciderae, etiam ubivis notissimum conficitur, interdum quoque ex iis spiritus destillantur sapidissimi , minus autem copios. Poma decorticata' in fornicibus leviter tosta, ad farturas reponuntur conscissa lamellatim dum cruda sunt, janatellis interposita, sapidiores eas reddunt per cribrum denique trajecta ferculum praebent delicatissimum. 4o4. SpI-