장음표시 사용
31쪽
6 Ioris Canonyci Theoria CAPUT II.
De raversis Sacrorum Canonum Cossectionibus
Ec inutilis , nec injucunda erit ista tractatio, cujus exem-3 specumen dedere tum Pomponius Iurisconsultus, tum 4 lli, qui iubente Imperatore luiliniano Digestum Iuris concinnantes tractatum praemiserunt de origine Iuris. od scri
bit Theodoritus comment. I. Tim.1. - πειρας η νουοθεσία
ab experientia leges ortum habent; id usuvenit in Ecclesiae politia de regimine. Mus enim primordiis,consuetudine ab Apostolis introducta, & ab Apostolorum successoribus Episcopis sollicite conservata, Christianorunisecietas regebatur , quae consuetudo nomine Traditionis significatur ab Apostolo Paulo dicente z. Thessal. 2. Staue es tenete triaimos, eritiis di ἀ- cistis , sis persemissem , si is per epistolam rastram. Has deinde m stolicas traditiones curaverunt aliqui Eccletiarum Antistites , ne progremi temporiim , aut incitria hominum deperirent, in scripturam redigi, sub nomure Apotholicarum Constitutionum, quales primus compilavit Clemens Papa& Martyr : aut Canonum Arostolorium, quales supersunt numero quatuor & octoginta. His acceivere Synodorum Decreta scriptis edita , ω Summorii in Pontificum Constitutiones & Rescripta , Sanctorumque E clesiae Doctorum collectae sententiae : ex quibus omnibus conflatum est Ius Canonicum , cujus compilationi plerique diversis temporibus suum laborem de industriam contulere, additis etiam alicubi quibusdam Imperialibus Legibus ac Edictis. I I. Prima Canonum occurrit illa collectio , cujus in sua praefatione meminit Dionysius Abbas , quam resert continuisse Canones numero centum sexagintaquinque , desiimptos ex Nicaena, caeterisque Graec rum Synodis. Cujus etiam collectionis multiplex mentio fit in Synodo Chalcedonensi . . ii. de 13. atque alibi passim Prima ipsa collectio a Graecis procusa fuit : deinde convertis in Latinum canoni bus Graecis, ad Occidentis Ecclesias pervasit ; quae tamen Latina ver so haud satis accurata Dionysio visa est. Eaque illum causa impulit ad sham contexendam ex Graeco fideliorem translationem , ut idem in suae collectionis praefatione fidem facit. Siquidem pauid ante D. ony simam collectionem praecesserat Ferrandi Carthaginensis Ecclesiae Diaconi
Canonum ex Graeco in Latinum sermonem converso : Ferrandus vero ac Dionysius iisdem vixerunt & iloruerunt temporibus, sub imperiis
32쪽
Iustini L & I istiniani. Abbatis Oidem Dionysii editio defaecatior est .& translatio accuratior quam illa, ci:jus Ferrandus est author, in cuius lectione non pauci occurrunt naevi. Praeterea Dionysius Canones inscriptos Apostolorum numero quinquaginta, Latinos , se factos suae attexuit collectioni, quorum nullatenus meminit Ferrandus in sua, ut vocat, Canonum breviatione , neque aliae ullae quae praecesserant collectiones. His adde , Ferrandum nullos ex celeberrimis oecumenicis Conciliis Ephesino &Chalcedonensi proferre Canones, quia Graeca ipsa, quam sequitur, collectio nihil horum continebat. At vero sua: attexuit Dionysius lucubratio-ui Latinitate a se donatos Canones Chalcedonenses, quam etiam epistolis auxit Sculiniorum Pontificum, a Siricio exorsus usque ad Gelasium. Quis autem existimet, Ferrandum prudentia dc pietate , omnique moderatione
commendabilem virum, post accitratam Dionysi collectionem, praesumpsit se circa idem subjectum operam suam impendere voluisse eum ramis defectibus, quos potuerat visa Dionysii editione facillime emendare, quas post inventas fruges & munera Cereris voluisset homines ad glandes revocare. Praecessit ergo Ferrandi, successitque Dionysii editio, quam mox subsequuta fuit Martini Bracharensis Episcopi collectio: quem Author Gratianus per inscitiam sub nomine inrtini Romani Pontificis allegare solet. Istis quarto loco successit Canonum compilator Cresconius Episcopus Africanus. III Romana verb Ecclesia suum habere coepit Canonum codicem jam inde a Iulii Romani Pontificis regimine, qui lii binde temporum insoquentium decursu aliorum Canonum accessione succrevit ad Pontifica tum usque Gelasi Papae, cujus inibi aliquot decieta inseruntur. Codicem istum, qui multis saeculis delituerat, nuperrimc in lucem restituit Pastasius Quesnellus Parisinus Oratorii Domini Jcia Presbyter , ad trium vetustissimorum exemplarium, Oxoniensis, Thuanei,& Atrebatensis fidem. Codex autem, quem Iustelliis sub titulo Ecclesiae Romanae Canonum,de tenebris Vindicaverat ion potuit esse quam privati alicujus vetus lucubrati ed ista stelliani tamen editione receivior.Quisquis tamen utramque collectio- rein penitus inspexerit, permultos in utraque tum ordinis temporum, tum ex Graeco traductionum errores & hallucinationcs deprehendet. IV. Succedentibus subinde novis Pontificum aut Conciliorum Constitutionibus , augebatur apud Romamuri Tribunal Canonica Iurispri dentia, seu dijciplina , ut admonet Leo Papa I V. can. De utillis , dist. 1o. bis verbis : Au amem tiri in in omnibus Ecclesiastiris iudiciis , sunt C
crimi, Zosimi, Ole , Leonis, Gelasi, Hilarii , Symmachi, Horn ista,
33쪽
Si, licii , ct Gregorii limioris. Im ontano Ant per quoi judicant Episcosi, Ur pre quos Epis P simul judicamur 9 Clerici. V. Successit illis Isidori HisPlensis collectio, sive sit ille Hispalensis
Episcopus scriptis & sanctitate celeberrimus,ut existimat Hincmarus Rc- incnsis libro de Synodis ,& Tritemius , aliique ; sive sit alius quispiam ejusdem nominis & civitatis , cognomento Mercator, ut censet Baronius. Hic ergo , qualiscunque sit, suam edidit Canonum collectionem , tum Apostolicorum, tum Synodicorum, tum Summorum Pontificum,eorum etiam qo a Sylvestrum & Siricium praecellerunt: quamvis horum veritati diis dat Hinc arus Remensis scribens contra nepotem suum Hincm rum Em si opum Laudunensem, de autumet falsas & supposititias, qive circinareruntur, Constitutiones Romanorum Pontificum Siricio anteriorum. Sed ipse tamen refelli potest Nicolai I. testimonio jubentis in can. Si Romanorum, dist. i 9. 1 cunctis recipi & obtemperari Decretalibus illis antiquitate venerandis Romanorum Antillitum illorum,qui crebrescentibus Paganoriun persequution bus Ecclesiam rexerunt. Et si enim negari
non possit,aliquas sub illorum Pontificum nomine editas Decretales sui steconfictas; id quoque palam est contigiise in aliis quibusdam, quae posteriorum Pontificum nomine circi inscruntur: neque conveniens est o o suppositionem quarumdam, omnibus in universum derogari fidem, quae magnam sapientiam praeferunt, & rebus, ac temporibus illis apprime quadrant. Eademque ratione omnes quoque Synodicae Constitutiones ex- h. irum aliquas constat esse falso obtrusis. Ista porro
I filori collectio desinit in secundum Hispalense Concilium, cui praesedis te compertum est Sanetum Isidorum Hispalensem Archiepiscopum. Isidori collectionem excepit altera Reginonis Abbatis Prum ensis, in duos distincta libros, quam pene deperditam eduxit in lucem vir eximia eruditione dc diligentiae laude praeclare de literis & literatis viris meritus Stephantis Balusius. Hujusce collectionis a Reginone custa meminerat .dudum Bellarminus in Catalogo Scriptorum Ecclesiasticorum. Floruit Regino seb finem saeculi noni : scripsitque praeterca Chronicum
J idem Canones colligendi studium capessivit,selicique seccessu
obivit inter Germanos Burcardus V votinaciensis Episcopus, Ottonis III.& Henrici I I. Bavari Imperatorum aetate. Hic primus non Ordinem xςmporum , ut Dionysius & Isidorus, sed rerum & causarum sericinquasi incommunes digessi locos. Nec minorem in Francia laudem adeptus cst I vo Carnotensis Episcopus, a quo editum est egrcgium Decretum. Floruit Ivo desinente iindecimo , natali Christi saecu . Hujusce silla nomine Pannormiae , seu potzus Pannomiae edidit Epitomen incertus Author.
Vi I. In hac eadem palaestra desudatiuit Cresconius,Anselmus,mus dedit
34쪽
dedit Gaditialis , Gregorius Presby ter, qui volumen suum titulo Polycarpi inscripsi. vii I. linis demsim omnibus successit Gratianus monachus Benedictinus in monasterio Sancti Felicis, quod est in civitate Bononicii si, qui sa culo duodecimo Decrcii sui opus exegit tempore Eugenii Papae III. IX. Consulib silui collectionem Martini Bracarcnsis Epiicopi, quem sanctus laudat Isidorus Hispalensis Episcopus in libro de Viris Illui tribus,
cap. 31. de in catalogo scriptorum Ecclesiasticorum , cap. Q. Hic floruit circa annum Domini quingentesimum septimum. sed etsi Latinus suerit, solos tamen colleg t Graecarum Synodorum Uanones, quos Isidorus Mercator in suam derivavit collectionem. X. Graecorum diversae quoque viguere diversis temporibus collectiones, quarum postrema , qua etiam nunc in Oriente utuntur , his partibus constat , Canonibus scilicet, qui nomine Apostol raran inscribi intur, quinque de octoginta. Hos sequuntur Glaecae octo Oecumenicae synodi, suppres a ultimi legitima, quae Photio Constantinopolitanae Sedis invasore deturbato, Sanctum Ignatium restituit ; ejusque Synodi loco supposta schismatica Synodo, cui Photius ipse denub intrusus post Ignatii obitum praesedit.
His adjunxere Graeci solos ex omnibus Latinis Synodis Africanos in Graecum sermonem conversos Canones, paritarque Sardicenses, de istis anti- fuiores provinciales synodos in Oriente olim celebratas & orthodoxas; imulque Canones Antiochinos ab Arianis editos , necnon schisnaticum Concilium Quinis extum in Villo congregatum sub nomine Synodi Oe menicae.His accedunt poenitentiarum Canones authoribus editi Sanctis Pa tribus, Gregorio Neocaesareςnsi , Dionyso Alexandrino , & Basilio Madino. In istam collectionem commentaria brevia scripsere Tonaras & Theodorus salsamon pseudo inpiscopus Antiochenus, ambo schisinatici. X I. Franci sub prima suorum Regum progenie suam quoque habuere Cananitin collectionem, qu ae initio Canones Apostolorum nullos, sed tantum veterum Conciliorum Orientalium continebat , nescio an pariter o ridentalium, ut sunt Africana. Id admodum verisimile est, cum ipsi Graeei eos quoque suis collectionibus inseruerint. ane Pontifex Hormis das ipsi usimct Clodovei primi inter nostrae gentis Reges Christiani coaetaneus incini,
nil collectionis Canonum Eccleuae allicanae , in can. S, qini Dulco , dist. so. aitque ibidem videri sententias Patriam trecentorum dccem & octo cinitentas esse. Neq ic verb ambigendum videtur, futile quoque ibidem insertos veteram Gallicanorum Conciliorum Canones, quales plerique cox.-stituti suere tum a me,tum post Clodovei Bastismum. i. os autem ad Gallicanam collectionem accesserunt Canones Apostolici, urgente hane additionem Rege Chilperico , dum Praetextatiam Rotoinagenlcm Episcopi mpersequitur reum apud ipsum Rotomagense Concilium. Suam entini Rex
accusationem fandabat in transgressi e Canonis Apostolorum vigesim v quarti,
35쪽
q rti, cujus authoritate instabat, Praetextatum esse Episcopatu abdicandum. Istam scribens liistoriam oculatus ipse testis Gregorius Turonen sis ita de Chilperico Rege loquitur lib. s. hist. Franc. cap. i 8. Ipse vero ad Meta-rrem di sit , transmittens librum Canonum , in quo erat quaternio noum adnexus habens Canones quasi Apostolicor, continentes haec : Epistopus in homicidio, adi reris, aut per fio deprehensus , a Sacerdotio divellatur. XII. Regnante postmodum secunda progenie , Adrianus I. ad Caro-ltim Magnum Francorum Regem librum Canonum transmisit, quibus Romana Ecclesia utebatur , cujus visitur eximium exemplar in Abbatia Sancti Germani Parisiensi, conscriptum , ut ibidem notatur , anno regni Caroli Magni trigesimoseptimo. Eaque collectio eadem prorsus est ac illa, cujus meminit Leo IV. in can. De libellis , dist. Eo. iisdem namque partibus constat, scilicet Apostolorum Canonibus quinquaginta, dc Canonibus Synodorum Orientis, de Afric. inarum, dc Sardicens s : praetereaque Decretis Siricii , & sequentium Romae Episcoporum usque ad Gregorium II. Huic exemplari praefigitur Adriani ad Carolum epistola , cujus
ON potest cum praescriptis in Logica regulis perfectae duasionis convenire illa Iuris divisio, cujus est author Ulpianus in l. i. D.de just.& jur. qua scilicet Ius distinguit in publicum& privatum: & publicum quidem dicit esse, quod ad statum
rei Romanae spectat, atque in Sacris, in Sacerdotibus & in Magistratibus consistit. Privatum deinde tripartito dividit, in Naturale , Gentium, MCivile. Clim enim ratio doceat deducendam esse divisionem ab universalibus ad particularia,S: a genere ad ijecies ei subjectas Ulpianus tamen ipsum universalissimum genus sub interiori specie commiscet. Cum enim nihil latilis pateat ipso Jure naturali, praesertim si spectetur ut commune brutis simul de hominibus, qua ratione illud hic spectat δc definit; istud tamen collocat, simulque Jus gentium de civile in infima distributione. Praeterea idem Iurisconsultus Jus Romanorum publicum , quasi primam speciem collocat immediate sub summo genere ; cis tamen nihil aliud sit quam una ex individuis partibus Iuris Civilis, quod idem Ulpianus collocat in suae divisionis specie infima. Caeteriis quam est alienum a recta ratione
36쪽
tione quod ibidem his verbis assirmat i Ius naturale est quia natura omnia ammalia docuit e nam jus linia non humani geseris proprium est , sed omnium
arimalium quae in terra , ct quae in mari nasc-tW, wium quoque commune est.
Hinc desiendit maris ct femina conjunmo , quam Matrimonium appellamus;
hinc liberorum procreatio, hinc educaris. Videmus enim catera quoque animalia,
seras etiam , istius juris peritia censeri. Ius gentium est , quo gentes huManan: Mutur, quod a naturali recedere facile intelligere licet, quia illud omnibus
animalibus , hoc selis hominibus inter se commune est. Halienus Ulpianus.
Verumtamen com solus homo rationis compos sit, solus etiam ex animalibus Iuris capax esse potest : ratio enim ipsa Legis anima cst atque Iuris , l. Cam pater 'ira . q. Dulcissimis , D. de legat. 1. Qiunimδ hic idem Ulpianus l. i. D. si quadr. pavp. sec. dicat. diserte loquitur : Pauperier est damnum sine injuria facientis datum: nec enim potest animal injuriam scisse quod si se east ei. Ergo dicendum contra Ulpianum, neque posse quidquam jure facere quod sensu caret , atque ita bruta esse in seipsis incapacia iuris. II. Sic igitur Jas dividendum esse reor, in Naturale scilicet, Civile. Deinde naturale Jus aliud est primaevum , quod praecessit humani generis propagationem; & ad Ius istud pertinent connubia,bonorum communio, mutua dilectio , & mutuum auxilium , & alia similia : aliud vero naturae Ius dicendum est posterius , quod est subsequutum humanae multiplicationem naturae, quod est propriE Ius gentium, omnibusque gentibus comm
ne , ciijusmodi sunt divicones terrarum atque bonorum, Remmyublicarum constitutiones, jura civitatum, legationes, proprietates, dominiorum transsationes, contractus , aliaque non modo quae in statu primaevae innocentiae s si haec illibata diu perdurasset) extitissent, sed etiam post inductum in orbem terrae peccatum, ut sunt jura belli, servitutes hominum, &criminum poenae: haec enim jura cunctis gentibus promiscua sunt & communia. Ius autem Civile illud dicendum, quod quaelibet Respublicae seors in sibi constituerunt, sive scriptum fuerit, sive non scriptum, qualis est consiletudo: sive etiam sacrum sit, quale est Ius Pontificium & canonicum , sive commune , ut Principum Leges, Magistratuum Edicta. III. De statu primaevae innocentiae,si perstitisset post hominum multiplicationem,duo quaeri possunt Primo utrum ea perdurante fuisset introducta bonorum terrae divisio, proprietates ac dominia 3 Secundb utrum suissent in hominibus Regna ac Imperia 3 Q ioad primum, poterat etiam post propagarum humanum genus constitui civitatum divisio, & in singulis civia ratibus rerum communitas, prudenti aliqua adhibita politia communium agrorum cultum , & fructuum ex agris nascentium in singulas sive familias , sive personas distributionem dispensante : poterat similiter induci agrorum distributio ; nihil enim habet quidquam horum quod cum statu communis innocentiae repugnet. At vero de Regibus de Potestatibus h B a censendum
37쪽
censendum est, post hominum propagationem, stante adhuc originali ii nocentia debui fle principatus & potestates quorundam hominum in alios homines stabiliri. Aut enim introductae fuissent praediorum divisioires, aut non sitissent: si primum , tunc nece ilaria potestas aliqua inter homines superior filiis et, quae distributioni praeeit et agrorum , quaeque innumeras ambiguitates absque etiam humanis cupiditatibus injustis subnascentes circa rerum iii multis casibus dominia , proprietates, usi fruinis , usus, servitutes praediorum, alienationes, perinutationes, sua posset authoritate judici6que dirimere. Si vero supponas ejus quae ab initio extiterat communionis rerum stabilitatem , adhuc necesse ruisset Principes aliquos existere, qui dum singilli propriis, aut suarum familiarum commodis invigilant , communem anterea utilitatem procurarent, eamque suis jussionibus ει legibus constabilirent, ac singulis suas partes suique ossicia cum illo ad commune bonum respectu distribuerent : atque ita sub se Magistratus & Ossiciales constituerent, aut communibus suffragiis eligi curarent. Sanctus Thomas in lib. i. de regimine Principum , cap. i. sic ait: Naryale homini est ut in societate visat multorum , ct necesse est esse in hominibus p r quem militudo regatur. Nam cum mugquisque id quod sibi congruum est provideat, multitudo in disersa dispergitur, nisi sit qui boni communis curam gerat. Unde Salomon ait: Ubi sen est gubernator, di Fabitur popului. Oportet ergo ut praeter id quod movet ad proprium bonum uniuscuj que, si etiam aliud qμοχ mmeat ad
horam commine multorum e propter qMd ct in omnibus pia in unum ordinamur,
invenitur aliquid quia alia regat. Hactenus Doctor Angelicus. Praetere, docet Aristoteles lib. 3. Politici cap. . hominem esse natura sociale animal. Sanctus etiam Chrysostomus in Isaiae cap. 3. sic ait: Nihil est intractabilius Republica qua caret priscipatu, q-madmotam neque periculosius qmd , quis est ruit suo gi oematore desintuta.
si uatenus lex humana liget fecundum
Api EN Tissi ME disserit Apostolus Paulus , leges & decreta hominum in legitima potestate constitutorum , non tantiim astringere subdito; ad obtemperandum, vinculo hi
mano ac politico subdente humanis poenis infractores ; sed etiam divina lege,quae ipsas animas de conscientias liget, subjiciatque suppliciis post hanc vitam ab ipso Deo decretis. Cujus rei istan rationem profiat,
38쪽
prosere , quia istiusmodi potestates Deus approbat, eisque ut Dei vicem aerentibus subeste ac parere jubct: adeo ut nis inobedientes, divinis ius. tionibus refragetitur. Omnis mi a inquit potestatibus sublimioribus subdita sit; nou est eoim potestas esse a Teo . - amem sunt, a Deo ordinata sunt. Itaqur qui resistit potestati, ordinatiori Dei resimi. tu autem resistunt ipsi , sibi damaationem acquirunt. Et mox : Ideo necesitate subditi estore , non solum propter iram , sed etiam propter consilentiam. R om. ι 3. inae cum valeant in Principibus & Magistratibus politicis , multo magis urgent in Praesectis Ecclesiasticis, de quibus idem Apostolus ita praecipit Hebr. i 3. Obedite pi positis vestris, ct μjacete eis: ipse enim pervigilant quasi rationem
pro anima us et bibis reddituri. II. Duas hic prosequor proprietates sedit conditiones, quae hujusmodi sunt,ut vel alterius narum defectu lex ipsa nullatenus liget. Prima est ut lex sit rationalis & justa. Lex enim dicitur inventum Dei ac munus ad coercenda delicta, vitamque honeste instituendam, l. Σ.D.de legib. Praefectis enim tum Ecclesiasticis, tum saecularibus potestatem Deus contulit, non in destructionem , sed in aedificationem , 1. Cor. io. Et clim sacri Canopes nullam ct irritam ac inanem decernant cile excommunicationem qua innocens astringitur, can. Si q*s non recito , & can. Ciun aliqris , 2 . quaest. 3. idem allerendum pari ratione de legibus evidenter injustis , subditos hi, Mullatenus astringi. Deo enim obedire oportet magis quam hominibus, ut responderunt Petrus & Joannes Apostoli legalibus Sacerdotibus & Scribis, a quibus prohibiti fuerant Christum praedicare. Act.1.Neque enim licitum est obedire substernae potestati in ius in quibus opponitur superiori potestati. Et sapienter ait S. Thomas a. a. quaest. 69. ari. I 3. ad i. Potestati
inferiori imantum aliquis subjici debet, inquantum Superioris ordinem servat, a quo si exorbitaverit, ei subjici non oportet. Quod idem repetit
a. 2. quaest. Io . art. F. in corr.
III. Itaque nulla usque adeo sublimis & universalis est authoritas, sive in Civili, sive in Ecclesiastica Republica, citi liceat obtemperare . sit quid jubeat contra bonos mores. ' Quod idem sentiendum de pravis receptis consuetudinibus , dicente S.Cypriano epist. ad Pompeianum : Comsuetudo qua apud q-dam obrepserat, impedire non debet quaminus veritas praevaleat; nam consertudo sine veritate vetustas erroris est : propter quod relicito em' rare sequami vir veritatem. Et habetur dist. 8. cap. Consuetu . Vide cap. ult.
IV. Secunda legis tam Ecclesiasticae quam Civilis conditio est,ut promulgetur , alioqui non obligatura, utpote non sessicienter populis norificata , l. Leges sacratissima, Cod. de legib. item Authent. ut 'ovae factae constitutiones, &c. Insuper Canon In istis, 3. Lege , dist. . Leger c inquit 'instituuntur crem promuli mur , firmantur autem cum moribus urentium com- Pisantire. His suffragatur S.Thomas i. a. quaest.'O. art. . Ambigitur verou 3 ubinam
39쪽
ubinam promitig andae sint novae leges , sufficiitne in civitate primaria amplissimae alicujus ditionis , an verb publicari quoque nece isse sit in singulis provinciis. In omnibus quidem saecularibus Regnis receptum videmus, ut in remotis provinciis leges neminem astringant, nisi ex quo in ei Ddem publicarae suerint. Multo magis idem requiri videtur circa sacra Decreta universo Christiano orbi praecepta, ut remotas provincias non ligent hac sola ratione , quia Romae palam fuere proposita : Etenim talis promulgatio poterit iaciasse fassicere ad notificandiun populis Italiae, sed
non Galliae, non Hispaniae, non Germaniae, non Poloniae, non aliis remotioribus regionibus ; cdm ne in sngulis quidem his Regnis se sciat promulgatio Edicti Regii intra regiam solam civitatem tacta. Cum enim ideo lex teratur ut populi universitatem obliget, nece ite est eam ita publicari, ut universo populo innotescat: nec satis est si uni aut alteri nota sit. Qitae ratio allegatur in l. Leges sacra. Fims, Cod. de legib. - inquiti ab in
versis, pin constringis intelligantur. Haec est sententia Angeli verb. υτ,q.ia. Medinae ad i. 2.q. o. arti . Lessii lib. I. c. 22.dub. I 3. in princ.ubi
consequenter aflirmat diploma Pii V. de censibus, nullatenus obligare in Belgio, Gallia, & Germania, quia non fuit in his regionibus sublicatum. Non me latet plerosque graves Scriptores, praesertim Italos, favere unicae quae fit Romae promulgationi, eo quod aliqua Pontificia diplomata id prae se ferant. V. Nec vero Lisscit competens promulgatio, si non sequitur legis apud populum receptio , ut has tur apud Gratianum can. D istis, ε. serendi st. 4. Leges institiowtur 'mi gantur, franantior a cem q-n mmbus tentium comprobo r. Quinimd ut ait lex De bur, is de legib. Lege mcta alia de ea . nos tenent, quam l-dpiatas ripidi recepta βω. Etsi vero Summonim Pontificum spiritualis potestas non ab hominibus , sed ab ipse Deo ortum ducat, ideoque non possit per homines limitari; quia tamen non praesumuntur hoc absolute velle , ut suae constitutiones quamprimdm subditorum conscientias astringant, ne contingat ut potestas illis divinitus in animarum si lutem collata vertarur in earumdem perniciem, di vice debitae aedificationis pariat destructionem, contra Pauli montiatum 2. Cor. 13. ideo Bonacina de matrim. quaest. 2. p.7. cum Sanchez &aliis docet. hominem Italum & Catholicum licite de valide contrahere matrimonium iri partibus Graeciae sine Parochi assistentia. Et fi namque schisnatici & haeretici subjiciantur potestati Summi Pontificis de Conci lii generalis ; quia tamen Tridentinum Concilium requirens ad matrimonii validitatem proprii Parochi praesentiam , non fuit in hi jusmodi loci;
receptam , non ea est Ecclesiae mens , ut is defectus nullitatem inducat in iis locis, ne ista occasione pro matrimoniis contrahantur fornicatio nes & stupra.
VI. At verb prorsus aliter judicandum est circa Decreta Fidei, quibus ligant
40쪽
ligantur quietimque privatim illorum habent sui scientem notitiam, quan- vis neque in Provinciis promulgata, neque publice recepta fuerint. Ratio est , quia reliqua decreta sunt humani vel Ecclesiastici juris , neque ad jus diviniuri pertinent nisi mediate A remote,ideoque non obligant nisi juxta modum civilem & humanum: nimirum primario quidem populum, secui dario autem singulos particulares, quatenus sub obligatione publica comprehenduntur. At verb divinae leges seorsim singulos astringunt quibus plene innotuerint, tametsi modo civili non fuerint promulgatae vel receptae ; quippe quae suum omnem vigorem immediatE a Deo ipso habent, &non ab hominibus. sic infidelis astringitur obligatione fidei, si ei susscien ter, quanuis per privata colloquia, proponatur,ut contigit in eunucho Reginae Candacis chim Philippo Diacono, Actuum s. Et qui in Provincia dis lita certd sciret unum aliquod Fidei decretum fuisse Romae ad valvas Arostoloriam publicatum,hoe ipso illi acquiescere sussicienter teneretur.
CAPUT V. iuris Canonici, s Cisitis disserentia , si que eris misis.
ONur Nix cum Iure civili Ius canonicum, quatenus ambo intendunt hominum societatis directionem ad commune bonum. Hac enim in re versatur scopus oc finis juris & legum. can. i. dist. . sapienter docet Artifoteles lib. . politi c. p. i. Potestatem publicam ad commune bonum institutam est e. Cicero quoque
lib. i. de legibus : Salus c ait ) ' ri sprema lex esto. Disserunt vero duo Iura ista secundum modum finemque particularem. Ius quippe civile intendit commune bonum ut est conveniens humanae in terris societati, seu statui politico. At canoniciim respicit commune bonum ut ad vitam resertur aeternam finemque supernaturalem.
II. Itaque Iure canonico Ius quoque divinum comprehenditur, Sacra Seriptura divinisque Traditionibus constans: Sanctiones pariter Ecclesiasticae , Pontificibus & Sacris Synodis profectae: praeterea consuetudines in Ecclesia receptae. His adde civiles etiam leges, quas Ecclesiae benepla citum probavit & admisit , cujusmodi plerasque legimus in Gratiani Decreto insertas. Civiles namque constitutiones non aliter vim in Ecclesia ob tinent quam per ejusdem Ecclesiae approbationem, cap. Ecclesia sa Itaria. de constitiitionib.
III. Illam canonici Iuris tractationem in sex libros distribuimus: quo