장음표시 사용
751쪽
pecuniam , aliamve rem debitam per legatum destinet personae cui debetur; aut si incerta sit, pauperibus distribuendam a Confessario, si videbitur , aut ab haeredibus quorum dubia fides non sit. Secundum medium erit, si accersito Notario & duobus testibus declaret aegrotus velle se ut ex sua haereditate dematur talis pecuniae summa per designatum proprio nomine Consessarium applicanda prout ambo convenerunt ; & ut ista de claratio statim deponatur in manus Confessarii. Versim istud fortasi e medium minus securum est quam primum , si forte haeres tergiversaretur praetextu non adhibitarum solennitatum Juris , quod septem testes ad testame ura, & quinque ad codicillos requirit.
IL Expedirat fortassis ad excludendam suspicionem sive restitutionis, sue inductionis de fraudis ex parte Confessarii, si post deliberationem in-rer aegrotum & Confessarium initam accerseretur persona spectitissimae probitatis , cui secreto aegrotus injungeret faciendam pecuniae in ejus manus depostae, vel ab haeredibus deponendae ex praescripto per testat nentum legato, vel per codicillos restitutionem fiduciariam, prout Conscisarius ex privato, & occulto consilio cum aegroto habito indicabit. Sic tamen providendum ne in testamento, vel codicillis sat ulla mentio fiduciariae restitutionis, aut Confessiarii, sed tantii in ab illo legatario data si fides ac promissio ipsi privatim aegroto. Laurentius Bouchellus in Summa Beneficiali, Verb. Legatum, prius refert solenne Senatusconsultum totius Senatus Parisiensis in togis purpureis anni Isso. Decembris 23. quo fuit approbatum trium milli tun aureorum legatum rellictum Ioanni Pelleterio Parocho
sancti Jacobi ad Macellum , ea lege ut de iis disponeret secundum et pria
vatim communicatas testatoris intentiones. Quoa idem Senatusconsultum
refertur pariter a Mornacio ad i. I s. D. de dote praeleg. Quae lex is . statuit habendam este fidem juramento mediante illi ouem testator nominaverit,& cui mentem suam tib secreti promissione declaraverit. III. Porro ad servandam poenitentis bonam famam Consessarium videri esse aptiorem restituendi ministrum , dummodo probus & prudens electus fuerit, testatur Navarra Man. cap. χ7.n.67. Sed ii vel ipse Consessarius, vel alius electus , debitore internuncius non restitueret, non statim liberaretur debitor a restituendi obligatione , nisi in ipsum illum internuncium creditor consensisset. S. Antoninus p. a. tona. a. cap. q. f. I. Navarinc. i .ia. 67. Lessius lib. a. c. I 6.dub. 6. n. 63.
IV. In universum ad restitutionum resolutiones tenenda est regula: Ubicunque res perit fine debitoris ulla praecedente culpa , domino rei perit. Itaque si internuncius recepta in se reddendi obligatione rem sbi retianuit, vel sua culpa destruxit, distinguendum ita est. Vel internuncius habebatur communiter vir probus de exploratae fidei, vel non. Si primum, adhuc distingue : aut debitor sc per eum restituens tenebatur titulo rei juste acceptae , aut titulo injustae acceptionis, aut titulo contractus legiti
752쪽
mi. si titillo inji istae acceptionis , nullatenus liberatur debitor, licet res in manibus internuncii absque dolo, sed casu fortuito deperier. t. Ratio est,qilia casum istum culpa praecessit dcbitaris et nisi enim alienum usurpasset, res ista non incidisset in illum casum quo supponitur peri ille in aliena manu. Pacto enim , vel Oilpae , Vel morae praecedentibus casus etiam fortuitu imputatur, cap. fin. de deposito. Sane ii pro certo res aeque peritura erat apud dominum, verius est non teneri injustum detentorem nisi ad fructu, & interesse injustae detentionis & acceptionis. Ratio est, quia restitutio non nisi ex alieno damno nascitur , quale nullum hic existit; quia nimirum non minus ex casu sortuito privatus dominus fuisset re sua , quam si nulli suisset injusta acceptio. Et insever statuitur l. Si plurer i . Sive autem, D. depositi , eum qui renuit depositum reddere , si res deposta interea naturali
interitu pereat, non teneri pretium restituere. Et l. nia. F. fin. D. ad legem R hodiam, statuitur si ea conditione uavem conduxerim ut ea merces ineae conveherentiar , ipse verb nauta contra meam voluntatem & mala fide merces meas in navem deteriorem transtulerit, & merces meae clam ea nave
perierint, teneti mihi de hoc damno , si altera navis salva evaserit. Sed si ambae naves ea navigatione perierint, non teneri , quia Peraeve merces meae in psiori nave conducta periissent. Ita docet Covarruvias ad regul.
Peccatum, p. 2. f. s. ssius lib. 1. cap. I 2. diab. I nu . 93. Sylvester vel b. Rsitutis r. q. s.f.Tersion, Martimas Navarra cap. I7. num. 8. Petrus Na-varra lib. . de restitui. cap. I. num. I p.
V. At verb si debitoris obligatio non suit ex culpa , sed vel ex re accepta , vel ex contractii; & internuncio qui fidelis, nec suspectus habebo tur, restitutionem mandavit, adhuc distinguendum. Vel mandans erat debitor speciei, hoc est rei particularis ac determinatae , ut equi, vasis, libri, vestimenti; de eo casu li rabitur debitor culpa vacans, eis internuncius sve dolo , sive ex casu non restituat , l. gentum, D. commodati, &cap. unico, de commo8ato. Ratio est , quia quoties omni debitoris culta seclusi res debita perit, domino suo perit. Vel debitor qui nuncium illum transmisit est debitor generis , ut nummorum, tritici, vini , olei, aliarumve rerum quae debentur non secunddm individuam ac determinatam, seu singularem substantiam, sed secund sim pondus , numerum aut inertia suram ; & tunc debitor quantumvis Oilpae expers , qui internuncio etiam fideli mo mandavit, & hic fuit in itinere spoliatus, adhuc remanet obligatus. Ratio liquet ; elim enim sit debitor generis , non vero hujus , aut illius specialis materiae quae in transmissione fuit intercepta , hac ipsa pereunte durat adhuc ejus obligatio : genus enim perire non potest, i. μω-dium . C. si certum petatur. VI. Itaque juxta regulam istam , quod ubicunque res perit sine debi- rotis euisa , domino suo perit, & debitor liberatur si res locata apud loea latium sine eius culpa deperit, vel res commodata apud commodatarium, vel
753쪽
vel depositum apud depositarium , vel pignus apud creditorem , isti ad
nihil tenentur ubi neque culpa , neque mora , neque conventio ulla in oppositum intercessit. Mutilatarius quoque perstat in dominio rei trans missae pro solutione , ideoque si deperditur antequam creditor eam receperit , vel per se, vel per medium , te approbati quoad hoc internuncii, res illa deperit mutuatario ut domino. De emptione major est difficultas te nondum emptori tradita de pereunte ; cum dicatur in l. Traditi Lu ao.C.de pactis : Traditi bus dominia rerum , non nudis pactis transferunt1ο . Et tamen perspicue statuitur l. i. C. de pericul. & commod. rei venis. 6c Institide emption. g. cim autem, si res vendita casu pereat ante traditionem, perdi non venditoris, sed emptoris damno. Qitam Juris dispositionem omnes Casuistae approbant. sed emptor re nondum tradita habet aliquod in eam imperfectum dominium traditione perficiendum. Q ianuis autem contractas emptionis venditionis solo Partium mutuo consensu perficiatur, si ramen utriusque mens erat eam scripto firmandi, & ante scripturam res deperiit apud venditorem , illam rei jactiiram non emptor , sed solus venditor debet sustinere , utpote nondum persecto contractu per scripturam, quae ex mutua amborum voluntate conditionis necessariae vicem habet, adeout sit locus poenitentiae donec Pars utraque subscripserit, ut decernitur Instit. de empl. vendit. in princ. & l.Contractμs. C.de fide instrum.
VII. Monet denique Navarra c. 27.n. 67. Consessarium,aut alium quemvis internuncium restitutionis,quanuis non requiratur, suam tamen debere
fidem probare recipiendo solutionum syngraphas quas exhibeat debitori.
De passis qua contractibin adjunguntur.
Ac τα quae pro diversis contrahentium intentionibus ad contractus adjunguntur vim ordinariam ac legitimam contrainium quibus apponuntur postiant extendere , vel restrin- gere, dummodo juri naturali non repugnent pacta apposita, ut perspicite docet l. Contractui quidam, D. de regul. jur. hisce verbis : Nisi quid nominatim convenit, vel plui, vel minus in sin His contractibus. Nam Mese abitur quod initis convenerit I legem enim contractia dedit. Excepto ea pDdMisa fidei judicio contrarium est: ct ita utimur. II. Sic fit ut commodatarius qui ex vi commodati non tenetnr nisi de 'sola culpa, teneatur ex vi pacti commodato adhincti etiam de casu fortui
to , cap. unico , de commodato.
754쪽
III. Depositarius quoqtie ex vi contracti is depositi millatenus tene tur de casu fortuito ; & tamen tenebitur s conventum inter ambas Partes
fuerit , ut ipsiim quoque casum sortuitum praestet, i. i. 6 SVὸ , D.depositi,& cap. Bona si , de deposto. Neque tamen his pactis dominium immutatur rei ipsius , cum proprietas ipsa rei adhuc remaneat penes ipsit mcommodantem , de penes ipsem qui deposuit.
IV. Ita etiam ex vi mutui nihil debet mutuatarius praeter mutuatam sortem : neque tenetur ad interesse, sive damni , sive lucri, etiamsi creditor occasione mutui vel lucrum amittat , aut damnum revcra Castineat. Et consentiunt Summistae omnes , non posse quidquam exigi per creditorem, quantumvis reale ac verum interesse , nisi pactum ab initio de praestando interei se praecesserit. Sed de utroque interesse mutuatarius tenebitur si speciatim in ipso mutui contractu convenerit. Navaria in Enchir. cap. II.
Hum. 2I I. caeterique Doctores.
V. In emptione quoque de venditione re tradita transfertur ita dominium, ut venditori ad eam jus nullum reliquum sit. Secus tamen erit si appositum suerit pactum addictionis in diem , hoc est, ut si intra conven-rum tempus alter emptor meliorem offerat conditionem venditori , res sit inempta , l. r. & l. . D. de addiction. in diem. Idem obtinet in pacto redemptionis, seu retrovenditionis, ut possit venditor eodem pretio redimere rem venditam , aut eo pretio quale tunc aestimabitur tempore praestituto, l. Si fini dum , de si a te compara Ot, C.de pactis int. zmpl. & Vend. Itemqne in pacto legis commissoriae, ut si intra praefixum diem pretium non solvatur , redeat res ipsa ad venditorem , l. 2. & 3. D. de lege commissi. Qiod tamen pactum in emptione approbatum reprobatur in pignore , de quo pacisci non licet, ut debitore non solvente pignus acquiratur creditori. Est enim contra bonos mores, & contra aequalitatem dati & a
cepti , quia pignus saepe valorem excedit rei debitae , cap. Signi Mite , de pignorib. & l. i. & 3. C. de pactis pign. Denique facilis esset similis inductio ad caeteros quoscunque contractus. VI. Sicut autem ex pactis additis contractus determinantur , contii git vicissim ut ex contractu exurgat citra ullam expressionem pactiun tacitum : ut in locatione praedii urbani quidquid intus desertur, vel invehitura conductore , oppignoratur tacita conventione locatori, l. Item quia, D.
de pactis. Plura istiusmodi exempla perquire sub tit. Digestorum & Codiacis in quibus caus pign. vel hypoth. tac. contrah. Z Z et z
755쪽
De conditionibus , demonstrationibus i scausis appositis.
Rrix ENτεα evenire solet ut in dispositionibus, tam inter vivos quam mortis causi factis adjungantur conditiones, ut Si nou ex Am venerit: necnon demon strationes,ut Dindi ligo qum a Titis emi ducentis ire itemque causae , ut Centum se eos Titio do, quia negotiis mea utiliter Iesiit. Hinc multiplices nascatitur ambiguitates in Iure circa desectum appositarum conditionum, aut circa falsas , vel dubias demonstrationes, vel causas: utrum hujusmodi rerum desecta , Lusitate, vel incertitudine vitietur dispositio. II. Pro uiti versali regula tenendum est , conditioneru appositam sive dispositioni inter vivos, ut sunt contractus, rescripta Principum, poenae, I rivilegia ; sive is spositionib.is causa mortis, ut sunt testamenta , codicili, usque ed lim:tare atqtie determinare dispositionem , ut haec non aliter subsistat niti existente conditione. Ratio petitur ex libera disponensis intentione , non aliam volentis inducere obligationem , nisi eam quae conditionis veritate nitatur, l. Gran ad prasini, D. si cert. pet. δἰ l. Celitatis iupra ritum, D. de vel bor. obligat.
Hl. Ab hae tamen regula excipiuntur impossibiles conditionex, de illae si italiter q iae sunt contra bonos mores , si sint adhibitae dispositioiit bus causa mortis , ut si carium digito attigerit, Si datam fidem fuerit , Si a terion injuria afficerit. Istae omnes pro non appositis habentur. Nec minus effectum soroetur ultima dispositio illis non adimpletis, i. D. delegat. r. l. Cmn in secundo, D. de injust. testam. & Instit. de haered. institi . Impos Elu. Secus tamen statuendum in materia contractuum. In his quippe irriti sit q laevis dispositio sub impossibili, vel turpi conditione fa-ki , 3. t i ex causa, Instit. de inutilibus stipui. l. Generaliter, D. de verbor. oblig. l. nsitum . D. de action. de obligat. Ipsa verd Glossa in d. s. Impossibilu, Instit. de haered. instit. istam juris differentiam refert appo
site in savorem ulnimarum voluntatum.
IV. Olim a iidem iure D gestorum conditio ista , Si Hi, si uxorem non duxerit, apposita legato , vel fideicommisso , censebatur boni, moribus, hoe est libertati nuptiarum de publico bono adversari , ideoque pro non adjecta hibebatur: neque mineis valebat legatum, vel fidei commissum. l. Titia, D. de condition b. & demonstri sed Justinianus hoc ita temperavit, ut conditio habeatur pro non adjecta circa primas nuptias, sed
756쪽
valeat Area poste tores nuptias. Auth. Cri relictum , C. de indicta viduit. tol. Ab eode in pariter statutum fuit in favorem Religionis, ut si legatum erit sub conditione si matrimonium inierit , nihil de Religioliis ingressa
exprimendo , & contingat legatarium Religionem ingredi, ej i seni nihilominus legati beneficium consequi debeat. Auth. Nisi rigali, C. ad SC. Trebelsian. Novel .i 13. de sanctii l. Episcopis , cap. 7. Atque in hoc Omnes convenire Doctores asserit fessius lib. 2. cap. i8. dub. 11. . V. Solutior est iuris dispositio circa demonstrationes quam circa conditiones appositas. Etenim falsa demonstratio, modd de re ipsa constet, non perimit dispositionem, sive contingat in Principum rescriptis , sive in contractibus, sive in ultimis voluntatibus. Nec etiam nominis error quidquam ossicit, modδ de persona, vel de re habeatur certitudo, cap. Signi citrae, de rescript. l. la demansb alio, D. de condition. & demonstr. l. Patre
V I. Similii et falsa causa nullatenus obest dispositioni: ut , Fundum Tuscidam Titiis lego , q1 ia negotia mea Militer Iest; quativis ejus negotia non gessisse probetur, LC.m tale, g. Falsam camisam, D. de condition. & demonst. Vetumtamen si salsa demonstratio, vel causa conditionaliter adhibita sit, procul dub o irrita & nulla erit dispositio, d .l. Falsa demonstratis. Statuitur tamen in l. libertatu, 3.Servui, D. de eviction. si si servo liberta, relicta sib conditione, si rationes reddiderit administrationis, censendum esse pute relinqui libertatem , si servo nulla supersint reliqua , de quibus reddenda foret ratio. Praesumitur enim testatoris intentionem in hoc esse ut libertate servus donetur, ex quo liquebit servum non elle reddendae rationi obnoxium. Nec tam sim falsa causa , sed etiam falsa conditio habeuda est
pro impossibili, ut pro non adjecta habeatur: Pamphilui s pDd Titiis debeo. biserit, liber esto. Revet, tamen si sic disponens nihil Titio debet , fiet nihilominus libet Pamphilus. At si testator Titio debet aliquid, idemque
post conditum testamentum exsolvat quae Titio dcbet, isto casu intellisi tur conditio defecisse, atque ita caducum erit libertatis legatum, d. l. Cum tali, S. sam mi ditionem, D. de condition. & demonstr.
Sponsarum, uxorum, ziduarum jura 'de di-eter orum credis orum concursi , ac pralatione.
I. I spici Esnu M hic est de sponsalitia primum largitate, tum de Ita inundo muliebri, tum de arthis sponsalitiis , tum de dotibus, allitquc coniugatatuat, aut viduarum juribus. sponsalitia itaque largitas
757쪽
ficta inter sponsos de futuro valida est, itaut res donata acquiratur don tario , si deinde fiat & consummetur matrimonium. Id verum est tam favore sponsi quam sponta , l. Cum veterum, C. de donat. ante nupt. his ver
bis : similiter obsereari oportet ct si ex parte stans in sponsium donaris D ta
st. Q 1aesituin est si solvant ir sponsalia, sive ex mutuo amborum consensu, sive ex alterius eorum morte , quid juris ξ Hla tria distinguenda, scilicet donationes ante nuptias , mundus muliebris , & arrhae nuptiales. Donationes quidem ante nuptias factae , solutis sponsalibus revertuntur ad eum qui dedit, ejusve haeredes, d.l.Cum veterum. Ratio est , quia sponsalitia largitas tacitam secum includit conditionem matrimonii suturi; itaque caduca fit defectu conditionis. Quod vero donatur sponsae ante nuptias ea lege, ut ejus dominium acquirat ex quo nuptiae sequutae fuerint, nullius est effectus, i. suod sponsa, C. de donat. ant. nupt. quia nimirum omnem inter conjuges donationem jura prohibent, ne sese mutuo amore spolient.
Hinc dicit Baldus : Paria sunt fieri aliquid tempore prohibito, & transferri in tempus prohibitum. Et Glolsa ibid. Quod potuit sponsus ante nuptias noluit; & quod voluit sponsus post nuptias non potuit. II. De mundo muliebri, id est jocalibus & vestibus, haec quidem penes uxorem mortuo marito remanere, i& submovendos esse mariti haeredes
decernit lex Si tibi, de lex Si mater, C .de donat. ant. nupt. Innixus tamen Mornacius Senatusconsillio Curiae Parisiensis quae non regitur scripto Romanorum jure, scribit vestes & nuptialia ornamenta restituenda cile haere-dib.is mariti; sic enim judicavit Curia illa Decembris i 2. anno Is 98. pro haeredibus Petri Colombeau contra ejus viduam Geno vesani Boulanger. Id te straur Mornacius ad l. 3. D. de sponsal. idemque ad i. Si a sponso, C. de donat. ant. nupt. Chopinus verb ad consuet. Paris. lib. 2. cap. 2. num. . distinguit inter res pretiosas,& non pretiosas i & istas quidem ad judicandas esse viduae , pretiosas autem haeredibus mariti. Eadem distinctio & resolutio astruitur a Iulio Claro f. Donatio, quaest. io. initio , & approbatur a Sanchea de matrimon. lib. 6. disp. 21. n. 28. & Bonaicina do contraia. b. disp. 3. quaest. i 3. punia. . num .i 3. & aliis Summistis qui hoc addunt, extendi debere si sponsus ante consummationem decesserit, dummodo de sponsalibus intervenerit osculum ante nuptias , juxta l. Si a sponse , C. de donat. ant. nuptias , sic dicentem : Si a sponso rebus sponsa donatis interveniente stilo, ante nuptias hure , vel illam mori contigerit , dimidiam partem rerum donatarum adsperstitem pervenire pracipitaui , dimidiam ad defuntiti, vel de dia haredes, mustibet gradiu sint, ct quo que ju e successerint. Bacquotus vero de justitia& iure cap. 2 i. num. 3 sq. dicit hoc esse arbitrarium ob Doctorum de Senatusconsultorum contrarietates decernentium circa contractum j .m , consummatumque matrimonium. Etenim si sola extiterint sponsalia , neque sequutae sint nuptiae, jain decisum est, res donatas esse integre restituendas s osculum non intervenerit,restituendam vero cile dimidiam partem solam
758쪽
si Oseulum intervenerit, juxta d.l.Si Hoc ita decernitur jure communi Romanorum. At in Gallia ratio nulla habetur istiusmodi Oseuli. quod non tanti aestimatur ; cum soleat hoc in Regno ad omnem civilitati, Occurstim exltiberi, ut observant & docent Bugnyon lib. . de legib. abrogat. cap. 33. de Iacob. Gothosted. in comment. COd. Theodosiani, ad hane ipsam legem Si a His addenda est altera restrictio lixe, dum modo alterius desponsatorum culpa non fuerit impeditum matrimonium: si enim culpa unius horum obstiterit, Ias providet ne ullum emolumen tum ex hujusmodi donationibus & largitatibus Pars culpabilis percipiat,
III. De arrhis porro sponsalitiis non sequuto matrimonio , hae quidem remanent penes recipientem, si per donantis culpam steterit quominus matrimonium compleretur. Si autem per recipientem steterit, tenetur eas restituere etiam in duplum . l. Asurire, C. de sponsal. & a rhis. Si vero petrae utrius culpam steterit, sed alterius mors , aliudve grave incommodum supervenerit,arrhae acceptae restitui debent,sic statuente lege Areta, C.eod.
Arrhis sponsaliorum nomine Lau , si interra θ 'su , uri 18 Ui decessirit, qua dura sint iubemus restitis , nisi ca/am in tion celorare ri in risi a perso ra jam
'abuit. io loco Glo Ia dicit: Sive linterveneris oscidiim , sive noue lien i Gnatione prepter nuptias secus. At vero si inarii. Non iuni sequiit in iit, archae sponsalitiae restituendae sunt Parti q iae dederat. Ratio persp:cua est , quia arrhae sunt pares pignori tradito in conventione f iturae venditionis, quod amittere convenit iiij istξ re si ientem; celebr. ata amem venditione recuperare oportet eam qui tradiderat. Ostiensis in Samma , tit de sponsalib. f. i. INIm. 3. Abbas in cap. Gemvis, eod. tit. num. 7. Angelus verb. Spons lia,num. i . Sylvester, Covarruvias , Luio vicus I r Z , aliique communiter, quos citat de sequitur Sanc beet de matrim. lib. I. disput. 36. num. i. I V. Denique quan vis lex fin. C. de iure do t. eximat ab infinitationis obligatione donationes propter nuptias, Constitutiones tamen Franciae do nationum propte e Milptias insinuationem requirunt, ut & aliarum quarum cunque donationum. Mornacius in d. l. fin. C.de jur.dot. V. Conjunx ob se vitiam divertens a toro de cohabitatione viri, potest j idicio agere per procuratorem, ne acriores fiant simultates per conflictan tium coii jugum mutuas accusationes de convicia. Imo ne quid deterius con tingat, servatur in Gallia cap. Literin, in fine, de rellitur. spoliat. providensiit uxor in quam desaevit maritus, honestae alicui ii atron. x committatur de sequestretur qlianditi lis duratura est, nisi eam parentes , vel cognati apud se recipiant. Praeclare S. Chrysostomus ad cap. t i. epist. t. ad Corinth. lio mil. 16. ait: Hoc ex Legi satoribus externis addicti tu , cres talia pas M iis rem Labitare amplia, non coguot cum marito qui eam verberibus asserit, qu Te i dio . ulla deincepi ipsius cons. tudine. Videri possisnt Covami vias de testain cntis f. 1. cap.7. de Mornacius ad i. a. f. I, D. de divort. qui de hoc docent, peti
759쪽
sionem, scii provisionem alimentariam in bonis mariti pro modo sacultatum ejus per Iudices adjudicari debere , donec dotalitio per mortem viri
fiat locus. Q tintino possessbres, seu tertii detentores rerum mariti dam- .nantur pensioni huic annuae, cxcussis primetiri mariti facultatibus, nisi in lint possessione bonorum eorum uxori cedere , ut judicavit teste Mornacio Senatus Parisiensis secundum Magdalenam Lec iron separatam , toro &aedibus mariti Jacobi Flamant, contra Firminum du Fresiae tertium posses.sorem, anno I 6 I i. die 6. Augiisti. VI. in ando maritus adulteratur ac tenet concubinam, potest uxor innocens agere ad separationem tori, dotem repetere , & lucrari donationem propter nuptias debet. Decius in reg. Semper in contrambM, D. de regul. jtici Rapliael Cuman. consili. i 7 s.Quando etiam vir concubinam tenet,uxor ejus quae pariter adulteratur non perdit dotem, ut docet Paulus Castr. consit 8. Decius in da. Semper in contraitibus, quia paria delicta compensatione mutua tolluntur, l.Viro atque uxore, D. iiii. matrim. & cap. Significasti, de adulter. Vide Matth. 19. vers 9. de Concit.Trident. sest 2 .de matrimon .can. 7.
VII. Ubi verb uxor de propriorum bonorum deperditione ob viri
prodigalitatem & incuriam periclitatur, agitque de mutua bonorum separatione, oportet inquisitioncin juridicam neri, qua probetur maritum decoctorem esse. Idque faciendum non spontaneo , sed contradictorio judicio. Edendum est enim facultatum uxoris inventarium , tum sententia obtinenda divisionis bonorum , tandemque succedere debet publicatio , qua per praeconem , aut per schedulas locis publicis affixas, aut etiam in Notari rum stationibus , admoneantur universi hujusce bonorum inter conjuges se p. arationis, expressis amborum nominibus. Nisi enim ista fiant, praenim tur dolus & collusio coniugum in fraudem creditorum. Sanc qua citraque ex causa uxor juremerit d doti suae, & propter nuptias donationi timet, exaudienda est a Iudicibus, ut res suas salvas sibi ha at, i. i adhuc, D. de iure
dot. Sciendum verb , uxorem quae juridice hanc obtinuit bonorum separationem, posse sine mariti interventu obligari in illis quae ad rerum suarum conservationem & administrationem pertinent, perinde ac si vidua esset; in hoc quippe sui juris effecta est. Floc tamen excepto, quod vivente viro non potest alienare, ut judicavit senatus Parisiensis ai. Januarii ann. 3397. in causa Sebastianae Benedictae. Hoc idem scribit Commentator Consiletudinum Borboniorum, art. 28. quem allegat &sequitur Mornacius ad i. i. f. a. D. de divort. & repud. Ubicunque autem de alienando agitur , mariti consensum esse necessarium statuit dicta lex Ubi adhuc, de jure dot. & est con-st. ins in foro regula, quanuis facta fuerit juridica bonorum separatio ; ad quod alterum producit Mornacius Senatusconsultum Parisiense 1 . Aprilis
anni i s 8s. Denique Pomponius sapienter ait, i. i. D. solui. matrim. Dotii et
cosa semper 2 ubique pracipua est .ac publice interest dotes mulieribus conservari. Providendum igitur ne a maritis dilapidentur
760쪽
VIII. Jure Romanorum magnum est dotis privilegium, adeout omnia
viri bona jure tacitae hypothecae ad doxis restitutionem obligata sitit uxori, l.unica, S .Et ut plamla, C.de rei uxoriae action. Zc . erat, Instit. de action.
Praeterea caeteris creditoribus etiam tempore anterioribus praeseram ut uxo
res, l. Asiduis, C.qui potior. in pi P. habeant. l. Ubi adl- ,&l. In rebis,
C. de jure dot. Iustinianus etiam Novel.97. de aequalit. dotis , 3. His consesquens, uxoribus concessit jus tacitae hypothecae in bona mariti, eodem privilegio quo fruitur creditor cujus pecunia res empta fuit, aut qui ad navim fabricandam, aut domum aedificindam credidit pecuniam suam. IX. Verumtamen Iustiniani mens non videtur baec fuisse, ut praesera tur mulier creditoribus anterioribus, nisi solis illis qui hypothecam nullam habent, aut habent duntaxat tacitam. Quid enim iniquius foret quὶm ii aliquod jus hypothecae nobis expressa conventione anterius acquisit timposset nobis invitis , aut insciis praeripi quocunque privilegio posterioris
creditoris 3 Et ex Scaevolae responso constat, etiam privatum habentcm expressam hypothecam ipsi Fisco de Caesari postea contrahenti oportere praeferri , l. fin. f. fili. D. qui potior.in pign. habeant. Et quidem communis de potior est Interpretum Iuris Romani sententia, praeferri utiqee in causa dotis mulierem creditoribus anterioribus, ex J ast niani constitutiqne, non tamen expreisam habentibus hypothecam. Ita Acci rsius , Ioannes Faber, Bartolus, Baldus, Salicetus in l. siridi, C.qui potior. in pign. h. ib. de in s. Fuerat, Instit. de action. Ius istud Romanum praelationis dotis super hypothecariis reliquis creditoribus anterioribus servatur in provinciis Galli canis quae jure scripto reguntur, qualis est Provincia Tolosana : cum tamen in aliis Gallicanis provinciis quae jure consuetudinario utuntur, jura dotium non praestrantur aliis anteriorem habentibus hypothecam. Hoc ita observat Papo lib. I i. tit. s. n. II. dc Oliva lib. 3.judiciorum Tolosanorum, cap. 1s. Attamen in provincia Aquensi, quanuis ut in aliis observatrix j viis. Romani, dos non praesertur hypothecis anteriorum creditorum , nisi circa bona a marito post matrimonium acquisita ; quemadmodum nec Fiscus, juxta l. Si . de j.ire fisci. Nam uxor de Fiscus p*ri gradu ambulant, l. 1. C. de privileg. fisci. Ita docet Claperius Aquensis p. 2.causa 84. q. I.n. 2.5 3. X. Iste igitur servatur ordo in distractione bonorum debitoris , ui ha bentes hypothecas caeteris chirographariis creditoribus praeferantur in solidum , sive hypothecae sint generales, sive speciales, juxta l. Prod bis, C.de bonis authorit. jud. postid. Inter creditores h Τpothecarios praeseri n-tur etiam anterioribus illi qui habent privilegiatas hypothecas , qualis cst creditor qui affectatum sibi pignus penes se habet: de ex S. ilviano interdicto dominus sundi qui res , colono in praedium illatas tacitae jure hypothe- eae sibi prae aliis quibuscunque creditoribus asserit, i. r. & tot. tit. D. le Saloviano interdict. Itemque alii creditores, do quibus agitur in tit. Cod.& Di igest. qui potior. in pign. hab. si debitoris bona omnibus hypothccariis cre ditoribus