장음표시 사용
721쪽
cet uni, latiuum; item dotu datis, nitela , negotia gesta. I quidem O Ll
gentiam βcisti oe rerum communis, ct dolum 2 culpam recipit: sed hae ita,msi quid nominatim con venit, vel Du, vel minis tu sis is contractibus: nam hoc se abitur quod initis conmerit. Ex ista lege Doctorcs inseriint , nullam praestari culpam , recipiente in contractu inito in gratiam solius dantis, ut in deposito: praestari vero culpam levissimam a recipiente ubi in ejus gratiam solius contrahitur , ut in commodato. At ubi aequaliter in dantis Arecipientis gratiam contractum fuerit, non aliam praestari culpam quam latam & levem, ut in venditione , locatione , pignore. Ratio demtim cur recipiens precatium , quan vis in ejus solius gratiam fiat, non teneatur de culpa , haec est, quia ei qui dat, liberum est quandocunque voluerit repetere. Sed haec Iure Civili, de quoad forum exterius ; secus enim decerititur saepe numero in foro conscientiae.
II. Duplex in foro intersori dii inguitur culpa , civilis scilicet & the logica, qtiae est ipsum pecc. atum. ini enim culpa sua mere civili sive lata sit, sive levis , sive levissima ) damnum secit, ad nihilum obligatur in
conscientia , nisi postquam suerit in foro externo condemnatus , aut nili de praestando damno specialiter frerit inter Partes conventum. Ita docet Innocentias in cap. Sicuti dignum. f. Eos, de homicid. Abbas in cap. Si egressus, de injur. Sylvester verb. Restitutio a. diib. it. Lessius lib. 2. cap. 7.dub. 6. n. 26. Azorius tom. 3. lib. 3. cap. 7. Layman lib. 3. scet. s. tra . 3. r. I. cap.f. n. r. & aliiqlios ibi citat, contra Angelum , Covarruviam, MAdrianum. Exempla refert, si cx aedibus aliquid inc sulte projeceris, vel effuderis : si canem alligare , si lucernam extinguere si sanaum occludere, si foveam superne operire oblitus sis , atque inde damnum acciderit, resarcire illud non teneris ante Iudicis sententiam. Sed si aliquod pactum de hujusmodi praestando damno intervenerit, teneberis in conscientia ante Judicis condemnationem. Ita Layman contra Toletum lib. s. cap. i8. Sorum lib. s. de justit. quaest.7. ari. a. si verb. Culpa, num. 2. dicentes con-rrahentem non teneti de culpa, nisi sit mortalis. Quod si sit culpa quidem theologica, sed venialis, Layman Ioc. cit. existimat num. . cum Molina iract. 2. tona. s. poster. disp. 698. num. 7. si pactum non intervenit , resa ciendum esse damnum in foro conscientiae , non in totum , sed ex parte, prout major , minorve culpa fuerit. Ratio est, quia intervenit injusta de culpabilis laesio, quae est fons obligationis restituendi. Licet vero Petrus
Navarra Lb. 2. cap. i. num. q. Leuius lib. 2. cap. 7. num. 27. Sanchea in Sum. lib. 2. cap. 23. num. Ico. Azorius p. 3. lib. 9. cap. 8. versiis fili. &Fit liticius tona. 2. tract. 3 a. cap. q. scribant nullam ex peccato veniali oriri
obligationem restituendi; rationi tamen magis congruit damni ex culpa dati sententia Lar man Z: Bonacinae, ut ubi sola civilis culpa fuit, nulla talis existat obligatio ; sed ubi intervenit moralis, seu theologica culpa in alieno damno, si sit mortalis, teneatur damni author in totum: si venialis, in
722쪽
in partem majorem, vel minorem pro qualitate culpae majoris, vel minoiaris. Ut si quis postquam puteum aperuit, ex mera inadvertentia, vel o livione naturali relinquat illum apertum, ideoque in eum homo , vel jumentum decidat , nulla erit obligatio damni reparandi. At ubi damno a ausam dedit venialis eulpa, surgit obligatio restituendi damni juxta partem taxandam pro majori, vel miriori gravitate culpae. Quia vero. culpae d. t commensurari ae proportionari poena , ideo minor poena minori culpae affigitur. Quo fit ait Mnacina d. disp. i. q. i. punct. 3. 3 ut culpa illatam levis esse pollit, ut vix obliget ad restituendum centesimam Iartem damni, de quandoque ita gravis, ut obliget ad decimam Partem resarciendam. Quod si re bene secundum omnes circumstantias spectata , dubitaturvdhuc , sitne venialis, an mortalis culpa, eo casu damnificator, eodem authore Bonacina, videtur obligandus ad solvendam medietatem damni, nullatenus autem ad totum resarciendum , quia in re dubia nemo spoliandus
est re sua, de quia melior est in dubio possidentis conditio.
quantitate obligante ad restitutioncm , s de
AYMAN sect.f. trin. 3. D. I. cap. I. num. 3. judicat quantitatem notabilem furti senicientem ad culpam mortalem, de
obligantem ad restitutionem esse illam quae susscit ad unius si diei victum ejus qui furtum passus est, i pechato illius statud: opibus. Ratio est, quia damnum illatum pensandum est secundum illius penuriam qui passus est: quod enim ditiori leve est, illud inopi grave
est. Et confirmatur Marci i 2. ubi de vidua paupercula quae duo minuta in gazophylacium Templi misit, sic dicit Dominus : si . hac pauper plino ibin misit; ω es enim ex eo quia abundabat istis miserami: hac vero de penum ria sua omnia qua habisit, misit tot ran victum se . Q od vero attinet ad fuse tum de rebus potentissimorum de opulentissiniorum commissum , idemasterit sussicere ad mortale peccatum, duorum triumve ducatorum aure rum valorem , etiamsi potentisimo Regi haec fiat injuri. i. D milis certEhiijusmodi aestimatio , de qua aliorum malo sententias referre quam pro-yriam promere. Addit idem Author, hunc esse communem Doctorum sensum , quod summa duos aureos excedens constituat notabilem quantitarem , juxta legem Si quis a maverit , & l. seq. D.de dolo. Ibidemque asserit cum Martino Navaria dc conummi sententia, in te quoque manima furtum
723쪽
esse mortale , quando hujus occasione dominus rei gravi d miro assiditur, ut si satiou unicam subulam, quam habet, vel acum aliquis subripiat, quo fit ut plurium dierum victu privetur. IL Quaeritur quid decernendum, si ex multis levibus surtis summa d
mdm excrescat in notabilem quantitatem a Id verb tribus diversis casibu, contingere potest. Primus est quando inesti ab uno aliquo homine auferunt sinsuli quidem parvam quantitatem, ita tamen ut omnibus simul spectatis, Aminus ipse grave damnum sustineat, ut si vinea multorum fi minum concursu vastetur. Hoc primo casu ita distinguendum: vel enim isti damnificantes uni conspirarunt ad hoc damnum, & ita dicendum singulos influxisse ad hoe totale damnum , atque ita singulos luxta regulas supra cap. I s. postas peccasse mortaliter , dc teneri resarcire in solidum toturn hoc damnum: vel non conspirarunt, sed sortuito occursu simul in vineam irruerunt; de tune singuli venialiter solum peccaverunt, nec tenentur aliud quim partem illam damni quae sigillatim eos contingit resarcire ι quippe qui ad alias damni sociis illati partes non inquxerunt. III. Secundus casus est quando unus idemque se a diversis personi, subripit, ut eum sngulae personae leve dispendium passae fuerint , ex omni bus tamen simul spectatis sormetur grave damnum , ut fieri solet in utentibus falsis ponderisus ae mensuris, quae singulos accedentes obolo defraudent. Dicendum igitur, hunc ita fraudantem esse peccati mortalis reum, de astrictum ad restituenda haec damna , quantumvis seorsim exigua sorent. Restitutio ista sigillatim quoad moraliter fieri potest sacienda est: sin minus pauperibus, praesertim verb ejus loci in quo quis fraudes istas commisit, si & hoe eomni E fieri potest ; alioqui pauperibus sine ullo habito
locorum discrimine. Nec opponas, posse contingere ut nemo in individuo,
aut pauci grave inde dispendium paui fuerint; satis enim est ad restituendi oblitationem,si eollectim grave fuerit illatum damnum. Et alioqui ampla
ad omnem nequitiam muniretur via, si quivis macellarius , tabernarius, caupo , institor , exercitor , negotiator ditari posset alienis dispendiis. scripturaque sacra eontestatur Proverb.i i. Straera dolis Hamis alis sapia Deum. Et inut. 1 s . Non habebu in furails deversa maera,ma, ct mimur ab minatis enim Damvrus Deus rarus eum ιγ facit hoc. IV. Tertius casus, quum unus aliquis ab altero uno per furtum dive sis temporibus modicum quid accipit, quod temporis progressu excrescit in notabilem valorem de summam. Hic si illi ter committitur mortale pe catum cum necessitate restituendi universa , quantumvis sigillatim exigua. Ratio liquet; mortalis enim culpa , de restitutionis debitum determinatur ex notabili quantitate ac valore rei alienae ablatae, vel reten ae.
V. Et sanὸ, vel aliquis ab initio proposuit locupletari per multiplicia exigua surta ; isque ex illa prava intentione veccavit mortaliter ab ipsis initio, etiam ante omne factum ι sola namque intentio mala ad hoc suffcit:
724쪽
vel non formavit ullum generalem talis intentionis actum , sed tantum singulas intentiones efformavit ad singulas quas commisit exiguas fraudes;
eoque casu tunc solum mortalis delicii tenetur reus, quando eam fraudem intendit & facit, quae anterioribus accedens implet notabilem quantitatem quam priores fraudes nondum attigerant. Haec eadem fusius docent qui de restitiationibus tractatus ediderunt, ac in primis Pctrus Navarra. . VI. Observa cum Layman sect. s. tract. 3. p. I. cap. i. majorem requiri quantitatem ad mortaliter culpabilia serta si liorumfamilias , uxoris, & δε- mulorum , praesertim circa esculenta & poculenta domi suffurata, duπι- modo ipsi insumant, nec aliis divendant. Ratioque est , quia paterfamilias non censetur adeo invitus in hujusmodi. Similiter majori opus esse quantitate ubi modica furta diversis aut personis , aut temporibus fiunt, modbnon dependeant universa ex uno praecedentis propositi influxu. Ratio est, quia miniis incommodantur quibus hoc modo suoripitur. Insuper habendam esse rationem majoris aut minoris intervalli inter diversa furta interjecti, adeout multi Doctores quos citat & sequitur Lay man, censeant non excedere culpam venialem si famuli per minuta furta intra quadriennium
usque ad ducatum aureum pertingant. Hoc pariter addit, si quis pluribus personis per longa intervalla suffuratus sit summas quae simul spectatae excrescant ad duos, tresve nummos aureos, non existere peccatum mortale,
modδ , ut saepilis dictum est, non praecesserit commune aliquod propositum per quod furta ista diversa moraliter uniantur. Haec Mymannus, quem Lectori examinandum relinquo. VII. De bonae fidei possessore haec tenenda, statim atque rem noverit esse alienam, teneri restituere, alioqui cessat bona fides: neque si emerat, posse pretium E rei domino exigere, quativis bona fide ac ignorans emisset, i. Mater ira, & l. Si mancipium, C. de rei vendicat. Non enim par est ut rem suam quis emat, i. S i 6. D.de contrah. empl. Caeterum emptori bonae fidei jus competit repetendi pretii ri suo venditore, i. i. D. de eviction.
Sed si bonae fidei posse r sit in mora culpabili restituendi , ex quo rem novit esse alienam , jam incipit mala fide possidere ; de qui antea solo rei
acceptae titulo tenebatur, tenebitur deinceps titulo injustae detentionis aut datia nificationis. Quandiu verd est in restituendi voluntate, dc non peccat
per moram suam saltem graviter culpabilem, si casu res apud ipsum dispereat, nihil aliud debebit nisi id in quo factus fuerit locupletior. VIII. Si quis dum bona fide possidebat rem alienam alteri vendiderit
pari, vel minori pretio ac ipse emerat , ad nihil utique tenebitur : sed si pluris vendiderit , ad id solum tenebitur quod amplius acceperit, juxta S.Thomam r. a. quaest. 62. art. 6. Quid si quod bona fide possidebat donaverit , alit in lusus , vel convivia impenderit λ Respondeo quod si qua lavis rem illam alienam non habui siet, aliam nihilominus aequivalentem rem daturus fuerat, aut aliter impensurus, restitutioni est obnoxius, quia ce
725쪽
dici potest factus suisse locii pletior. Si autem nihil ejus vice fuerat impensuriis, non potest dici factus locu rictior, ac proinde ad nihil tenebitur, nisi si donatarius ipsus aliquid ei per gratitudinem retribuerit; tunc enim hoc unum restituere tenebitur in quo factus dici potest ex re aliena locupletior. Ita ex ratione & praescripto Iuris docent Doctores unanimes post l. t. C. de petit. haered. Quae restitutioni fructuum bona fide perceptorum adstringit possessorem, quoties inde ditior factus est, ac in rem elus versuin est, de fructus excellerint pretium curationis & operarum. Eademque lege sunt decidenda jura omnia, quae bonae fidei posse ubrem , restitutione fructuum eximunt, ut sunt lex Certum , C. de rei vindici lex Maia fide, C. de condict. ex te e : lex Vm siit, D.de usur. lex Ameta fidei, D.de regul. iur. Item domitis , Instit. de re r. divis. de f. Eis hareἀitas, Inst. de ossie. judic. Q io loco pariter statuitur , malae fidei posscssorem restituere teneri non sol sim fructus perceptos , sed eos etiam quos sua ne-pligentia, vel culpa non perceperit. Summa vero horum ratio refertur in I Iure natura, D. de regus. jur. Iure naturae aequum est neminem cum alterius detrimento & injuria fieri locupletiorem. Atque ita cum res domino fructificent, bona fides possessoris non eximit ipsum P fructuum restituti ne, dummodo in ejus emolumentum vers fuerint. Sed malae fidei possessor tenetur restituere fructus quoque non perceptos , quos dominus rei percepisset, cap. Gravis, de restit. spoliat.
x Uetua sunt obligationes inter populos & Principes. C mD enim Principes constituti fuerint propter populos , non veri D populi propxςx Pxincipes, tenentur Principes providere Tuam- exactissime populorum sibi commissorum felicitati & Laluti, justitiam quamintegerrime per se, suosque Praefectos & Magistratus administrate, delicta compescere , hostes arcere, Religionem tueri ac promovere. Ut vero ista commode a Principibus praestari possint, tenentur populi Principibus suis honorem & obedientiam impertiri, tributa & vectigalia soluere, legibus obtemperare. Perhibetur libro I. Regum, cap. io. quod
Samuel Propheta post constini tum in populo Israel Resem Saul :iui est ad D dum segem regni, O scri r in libra, ct rensuit coram Domino.
Hoc est, ut exponunt Interpretes, ni Sanctitario. Optime consultum rebus
humanis fuisses si liber illis ad nos usque pervenistet ; sed verisimile est sui Ce
726쪽
suisse vel a salomone, et a Roboamo abolitum, quo tempore sacra omnia pest indabant , & populos tributis immanibus opprimebant , ne sua perversitas hujus libri censura damnaretur. Certe lex illa Regni mores illo ιryrannorum reprobabat ouos commemoraverat idem Samuel ad populum idcirco , ut horum odio te metu populum qui Regem sibi praefici postulatabat deterreret. Sic enim jus Regis exponunt cilia abusus quos contra Dei legem pro sua libidine invehere solent Reges ac Principes perversi. Sie Divus Gregorius Papa in expositione libri primi Regum: Cuin ergo in quit jui Ruis procisin , nimi m in uvius cat resis praepositi conversatione ostenditur quod carnales caueri ex Vrannide a Irura sunt, non quod elem debelle imιtari. Nam in eadem Reginu legitur, quia cum Raex Achab vineam Naboth ab iis , iram Dei o patentii incurrit. Cum ergo Hc praedicitur γη
comm sum illic punitum est . Ostendit quia divino judicio non jubetur. Rure re
elemu Rex Datad eum ad aedificando altare Domino aream ab Orna Iebusaeo peteret, Regis Ego i annorum jure uti noluit, cum eam accipere nullatenus acquies.ceret, nis avrea pro ea dignum pretiam dedisset. Haec S. Gregorius. Illud ident jus regium similiter interpretatur Sahornas I. a. q. IoJ. art. r. ad 1. Idem eundem in locum scribens dicit Abulensis, caeterique Interpretes. Idque eo magis astruitur, quia Deuteron. 17. ita decernit Deus de futuris populi sui Regibus , vers. i . Non habebit ira res plurimas qua assiciant animum ejus. neque argenti ct auri immensa pondera. Deinde vers. ro. Nec elevetur ejus
in superbiam s. r fratres suos, neque declinet in partem de Moram, vel si am, ut longo tempore regnet, ct filii ejus super drael. II. Ut sint justa vectigalia secundam C eranum quinque requirunt conditiones. Prima est legitima potestas, quae debet esse suprema in statu politico, hoc est , in Principibus & Rebus publicis superiorem non agnoscentibus. Ratio est, qui Pilli qui superiorem non habent, suam immediatEpotestatem a populo obtinuerunt; unde necesse est ut a populo accipiant quae necessaria iunt tum ad sustentationem status & dignitatis suae , tum ad rectam populi stdministrationem : ut scilicet ossicialibus stipendia solvant, fines ditionis tueantur, hostes arceant, injurias vindicent. Qui verbin sua adininistratione a Summo Pontifice dependent , ut Pro reges , Gubernatores, Optimates, Domini seugales constituti a Principe super di- ,ersis partibus ditionis , non habent jus imponendi vectigalia, & in isto, illa imponentes decernitur excommunicatio Bullae in Coena Domini. Et statuitur in l. Non solent, C. vectigalia nova inst. non pos . non posse institui vectigalia inconsulto Principe : & l. Vectigalia, eod. tit. ne quidem de
III. Secunda conditio est, ut vectigal , seu tributum sit ob justam causam, cui aliter provideri commode non possit. Cum enim Potestates legitimae inductae sint ad populorum tutelam de quietem , & nullatenus ad eorum oppressionem ac depraedationem ; nec habeant Principes ullam po-T Tit 3 testatcra
727쪽
legitimam in subditorum personas & sacultates, nisi in ordine ad eorum tuitionem de iustum regimen , idcirco si quid per iniquam cupiditatem & superfluum luxum a populo, vel a privatis accipiant, vel exigant,
abutuntur potestate ad optimum tantummodb de commune bonum accepta. Unde dicit S. Augustinus lib. . de civit Dei, cap. 4. Remota tu tia quiά siit Rura Ut magna latrocinia ' Et Erech. 21. Principes ejus in medis eius qiosi lupi rapienter Hadam. Et recte dicit s.Thomas 2.2. quaest. 66. art. 8. ad 3. Tales Reges ct Principes ad resti iurisnem tenentur scis es ; O tari. variis peccant quam latrones, quam. periodosii As mura publicam, tiam agunt, cuius custodei sum positi.
IV. Tertia conditio , ut vectigal necessitatem non excedat; qua enim parte excedet, transiliet fines j iistae institutionis, & injustum erit. V. Quarta, ne instimatur in alienos usus , ut in prodigas largitiones, voltistuarias Principis sumptus qui modum excedant, aliasve inutiles expenias. Ad haec enim populi contribuere non tenentur, quia non modo fiunt extra finem , sed insuper contra finem publicae salutis , quae sola vectigalium impositionem & exactionem justincat. V L Qtiinta demum conditio , ne diutias continuetur vecti sal qu in postulet causa ob quam indictum fuerit, ni si sorte nova causa rupervenerit propter quam de novo imponi licuisset. Sunt enim tributorum causae aliae transitoriae , ut justam bellum, hostilis incursus , quibus desinentibus stare quoque debent tributoriim ad hunc finem indictorum exactiones: aliae verδ sunt permanentes , M quasi perpetuae , ut impensae Regiae D mus necessariae , Osticialium stipendia , milites praesidiarissi armatae naves
ad fugandos, aut deterrendos piratas.
V II. Quaeritur quid si agendum si Rex se, culpa , ut ludis , conviviis , spectaculis, profusis largitionibus aerarium exhauserit, aut etiam bellis inconsultξ susceptis & gestis , utrum urgente necessitate liceat ei nova imponere vectigalia 3 Respondent assirmative Medina, lassus, aliique , si non possit alia ratione publicis necessitatibus occurri: sed isto casu teneri Principem alios sumptus qui superflui sunt reprimere , & praeterea chiri primum res in statum meliorem verterint, illud extraordinarium vectigal non sollim supprimere, sed etiam damnum culpa sua populo illatum , ut melius fieri poterit, reparare obligatione justitiae. VIII. De illis qui evidenter iniusta vectigalia fraudant, nulla quaestio est, cum teneantur Reges lege justitiae eadem postquam exacta suerint restituere. Tota ergo ventilatur quaestio de illis qui justa fraudant vectigalia, utrum peccent & obnoxii sint restitutioni i torulidam opinio est , vectigaliuiti legem ei se omnino pernalem, neque proinde obligare ante judicis
sententiam. Ita Angelus vel b. Pedagi Mn 6. NaVarra Manual. cap. 37. n. 2oi.
ει nonnulli alii. Tenenda tamen opposita de communior sententia Soli lib. . de just. quaest. 6. art. q. sylvcstri verb. GAD 3. Covarruviae in cap.
728쪽
Peccato, pari. a. F. s. Toleti lib. s. cap. 7. num. 3. Lelsi lib. a. cap. 3 3.
diib. 8. Molinae toti a. diso. 67 . num. 3. Boi cinae de iciti t. disp. a. Pulict. r. num. 3. Larinan lib. s. scct. s. cap. 3. Filii .cii traei. 23. num. iis. Vaseliea in opusc. m. 6. . . S: aliorum. Probatur ex Scripturis Matth. ix.
ubi Clitistus de censu Caesiti solvendo interrogatus ait: M ite pia sura saris Caesari, Ru Dei Deo. Et Rom. i 3. Ommi anima potestati a superiori&u sodita sit: non eg enim potestra nisi a St'. It que φή 'testini r sistit, .rdinatisrei Dιi res tit. autem re sint ipsi, Hi damna tionem aes, mur. Ideo necessitate stibiliti estote, non filum Hopter in , sed etiam propter comscientiam. Reddite ergo cia tributum tiamum , cui vestigat vectigail. Probatur etiam ratione , quia omnis peccat quicunque sciens & volens justam legem transgreditur: & quidquid juste exigitur , non potest citra injustitiam defraudari. Iustitia porro vectigalium est commutativa, quia viget utrimque obligatio : Principi enim salus & securitas populi ex ejus os scio incumbit ; populo autem prae statio tributorum & obedientiae. Atque is qui
justitiam commutativam violat in re gravi, peccat eo ipso mortaliter cum restituendi obligatione. Sane multi ex allegatis Authoribus , Caletanus. Navaria , Molina, Lessius , Bonacina , Filii iacius excusant a mortali re cato de ab obligatione restituendi fraudantes vectigalia pro quotidianis viactualibus imposita: tum quia usu de consuetudine videtur ita receptum: tum quia videntur subditi in his ultra debitum gravari. Caletanus in Summula , vetb. Vinealia i. sentit ista esse indebita & injusta et tenendum vero est cum Moli ira haee posse esse justa, dum moderata sint, dc major v regaliuni pars imponatur circa merces , minima autem circa necessarias fruges de communia victualia. Alioqui namque magis gravantur pauperesqiii vel nullas, vel modicas possident facultates, nee possunt negotiari: Quo enim aliquis pauperior est, de pluribus liberis oneratus , eo magis ad sustentandam utcumque familiam necessitate adigitur de resus suis ad pecuniam faciendam vendere, de de rebus asienis emere. Itaque circa victualia violari videtur iusta tributorum forma, quae postulat ne magis onerentur pauperes quam divites , sed ut quisque contribuat ad proportionem facul tatum de lucrorum suorum. Insuper lex Unives, C.de vectigalib. pr hibet etiam sub poena rapitis, ne ex rebus quae ad proprium uium invehi uariir,vectigalia sumantur. De hujus speciei vectigalibus ita decernit cap. suanquam, de censib. in μι orum exactiones tam L. e Canonico quam Civili regi riter ct merito damnata sunt. Ac proinde cum taledone Leluius monet, non esse ingerendum seria pulum hujusmodi vectigalia fraudantiabus , praesertim pauperibus , quia non teneRtur ad onera Reipublicae aequaliter eum divitibus serenda , sed secundiim facultatum suarum proportionem ; quae manifestius violatur proportio in tributis per singula capita indictis , ideoque capitationes istae aequaliter divites cum pauperibus comprehendentes iniquae sunt, neque pauperes obligant.
729쪽
IX. Si sit dubium an aliquod tributum sit justitiae consorine, an non, judicandum potios .in in favorem Principis aut Reipublicae quae illud imposuit, quia possessio in omni superioritate stat pro jure Superiorum, quibus jubentibus tenentur inferiores obtemperare , nisi de legis aut jussionis injustitia sit evidentia, aut certe tam gravis praesumptio ut pro certitudine haberi queat, ut quum sapientes viri qui norunt Reipublicae stati in , judicant vectigal este iniquum , ut inquit Lessius. Eo verb casu nihil obstaret quod vectigalis exactor qui bona fide exigit, sua jura hac in parte amiti
ret : tum quia in conductione publicarum exactionum , & earum pretii assignatione, ratio habetur eorum qui vectigal fraudaturi sunt: tum etiam quia id compensatur multas 3c poenis quibus fraudatores deprehensi assiciuntur : tum praecipue quia secundum rcchiam de justitiae & charitatis o dinem , nemo tenetur cum jaetiira proprii juris alterius rebus consulere. Certe ipsas etiam gabellas quae super victualibus, de ad usus familia: n cessariis imponuntur, posse justificari, & ad carum solutionem pauperes quoque teneri non est diibium, quando gravis Reipublicae necessitas ad hoc remedium adigit , cui alia remedia sussicienter mederi non possimi, quia scilicet membra Reipublicae tenentur pro communi bono, si necesse si, omnes opes suas, ipsamque adeo vitam exponere. Ita docent illi ipsi Authores
qui hoc genus tributi maximὸ reprobant. S. Antoninus 2. p.tit. I.cap. INavarra in Manual. cap. 17. n. 2G2. Lessius lib. a. cap. 33. dub. 7.
RcENTun. Canonico simul & Civili Iure spurii ab haereditate paterna , sive ab intestato , sve ex testamento , cap. Referente, qui filii fiat legit. l. Licet, C. de naturalib. liberi quae lex sola permittit spuriis relinqui , patre alimenta, eos que excludit ab omni paterno beneficio, solis exceptis necessariis alimen
tis , sive ex contractu inter vivos, sive ex testamento , sue ab intestato. Huc pertinet novella 7 . cap. 6. Eadem adstruunt Covarruvias de matrimonio pari. 2. cap 8. n. s. Julius Clarus de testament. q. 3 i. aliique com
muniter. Hoc d:sserunt spurii a naturalibus, quia spurii sunt quotquot nati sunt ex parentibus habentibus impedimentum dirimens matrimonium tempore conceptionis dc nativitatis, cujusinodi sunt nati ex conjugato desoluta, vel nati ex Monacho, vel ex Clerico in sacris de soluta. At vero nati extra matrimonium ex personis carentibus omni dirimente impedi-
730쪽
mento dicuntur filii natu tales. Ubi verbe x ignorantia existentis alicuitis impedimenti dirimentis filisset bona fide contractum in facie Ecclesiae matrimonium , proles inde nata censenda esset legitima, cap. Pervenit, de cap. tenore, qui fit. sitit legit. Covarruvias de Bonacina. IL Quaeritur utrum cohaeredes ejus usurarii qui opes reliquit partim juste , partim inj iste acquisitas , teneantur singuli in solidum restituere, an Verh ex parte pro rata uniuscuiusque obventione 3 Respondeo in primis, ubicumque tota haereditas constat ex male acquisitis , lingulos haeredes teneri, non utique in solidum, sed tamen in illud totum quod singulis o venit de haec editate: qui nimb ipsos etiam legatarios , non enim eis licet cum injusto alterius damno locupletari : neque testator potuit plus juris in illos transferre quim ipse habebat. Sed ubi alia quoque sit perliant bora j iste acquisita, censendum est obliguionem restituendi debere inter haeredes dividi pro rata partium his obvenientium ; neque hanc obligationem restituendi ullo modo extendi ad legatarios , dummodo bona haeredibus obvenientia ad integrε restituendum sussiciant. Hoc tamen limita , si res
ipsa alteri debita suerit legata secunddi a propriam substantiam ac in propria specie, ut loquuntur Iurisperiti; seu , ut cum Philosophis loquar , in
individuo, ut praedium, aut mobile alienum. Generaliter porrδ tenetur haeres ad omnia onera defanchi, l. Sancimus, C.de jure deliber. Plures autem haeredes non teneri sigillatim restituere insolidum, ratio suadet, quia eatenus onerantur restituere quatenus commodum percipiunt. At ver b comm dum non nisi in partem accipiunt. Igitur in partem quoque restituere singuli astringuntur. Ita docent Covarruvias lib. 3.var. resol .cap.7. sol O lib. 6.
de justitia, quaest. i. art. . Medina quaest. . de usiris, & plerique alii quos citat de sequitur Bonacina de contractib. disp. 3. quaest. 3. punct. s. n. A. Nullatenus autem tenentur legatarii ubi haereditatis bona fossiciunt, nisi cum res alterius in specie propria legata fuerit. Sed si non sessi it haereditas, Lipplere debent legatarii ad integram restitutionem. III. Haeres 3c defunctus censentur in I ure una eademque persona, l. mei, D. de usicapion. Et sicut haeres succedit in jura, ita & in onera realia destincti, l. Heres in omne, 3 . D. de acquir. haered. eaque ratione persolvere tenetur de iacti realia debita quantum ferre possunt vires haereditatis , facto per ςliis diligentiam inventario facultatum omnium haereditaris: quod si omiserit, edicit lex ult. C. de jure deliber. compellendum esse
ad integram restitutionem etiam ultra haereditatis vires. IV. Hae res tenetur in conscientia obtemperare voluntati quam destinctus testamento suo exorcssit, ut faciat quod sibi dictum fuerit , Consessario: & debet fidem Confestario adhibere otiantlim verisimile est testatorem Confessario mandasse. Et ubi nihil tale fuisset in testamento mandarum , si tamen Confestarius proferat schedulam privatam defuncti protria eius manu signatam, qua mandet fieri aliquid vel dari ad piam causam, V Vuu veI