장음표시 사용
741쪽
sore , nocebit ei trista fides authoris sui: nemo enim pliis luris in alium transferm potest vim isse habeat, i. Nema pim iuri , D.de reguL jur. Itaque non juvabitur praescriptione decem, aut viginti annorum , authentifrii. C. de praescript. longi temp. Ius tamen Civile in d. authent. dc in l. Sicut, C. de praescript. 3 o. vel o. ann. indut pct isto etiam casti praescriptionein annorum triginta, quae tranen non liberat in iam conscientiae, cap. Possessis, de regul. iar. in 6. VIII. Denique ad praetcribendas res Ecclesiae immobiles anni requiruntur quadrapinia, tam Iare Civili , alit lient. assilianes, C. de sacros Eccles qui, n sure Canonico, cap. De qu. ta , cap. Ad ς res , cap. Ipud. p. indicararte . de praescript. 6c c.ap. Acced murus, de privi lcg. Parotit. de praeser ptioniblis, arresto t. solique Romanae Ecclesiae indulgetur privilegium ne adversus eam nisi centum annis praescrib. tur , C. ut Ecclec
Rom. cent. an. gai d. praeser. Sancit verδ authent. actiones, sic: suis actiones Hias decennalis, alias visennadu , Hiare triremitu praefraptis excludit, eas re isse tuo campe tot, quadraginta annis excluduntur, usucapione quadriennii, uri triense insis robore oboam o,o. Sola Romana Ecclesia gaudeat centum ann
rum statis. vel privietis. chiae Iustiniam Constitutio constrinarur cap. penuit. & ult. 16. q. 3. Tempus autem praescriptioni reqm situm necesse est fuerit pacificum, neque per ullam litis contestationem , tametsi non prosequutam , interruptum, cap. LAI, de praescript. Q 'o fit ut nec pluribus seculis res possessa praescribere queat, moventibus adversariis litis contestationem ante singulos annorum triginta decursus. I X. Existimant Ferrerius ad Guidonem Papae quaest. oc. oliva l: b. i. cap. 6. Faber in suo Codice de praescript. 3 o. vel 4o. an. defin. 2 o. annuas pensiones in perpetuum per ultimas voluntates piis quibuscunque locis vel operibus relictas vim adeo habere indeficientem , ut ipsam centenariam praescriptionein excludant, per legem Sancimus s. Si ven aliqua di C. de Episc. de Cier. Et licet authent. de Eccles. st. rit. seu novella I 3 i. cap. 6. quae centenariam olim indultam Ecclesis praescriptionem abrogat, si po-lterior dicta lege Samimus . non tamen esse ejus legis revocatoriam , sed tantum legis Ut inter, C.de sacros Eccles Etenim neque lex Ut inter, neque dicta rovella is i. unde deducta suit authentica cuin alitiones, C. de sacros Eccles . quidquam speciatim meminerunt de perpetuis ad pias causas relictis pensionibus annuis. Unde concludunt praefati Doctores , dictam l. sancimus, quae sola decernit de annuis ac perpetuis in favorem piae causae pensionibus, non fuisse a posteriore I. istiniani novella antiquatam. Quidquid hae de re sit, admodum periculosum e st, & hominum i equitiae expo-Htum tam prolixas introducere praescriptiones , quarum oecursu privat rum desentionum dc exceptionum instrumenta facillime & quamsaepissimEdisperduntur, & praeterea facillimὸ salsa instrumenta in favorem piae, ut praetexitur, causae cuduntur & fabricantur, postquam Notarii de testes in
742쪽
falsis illis tabulis nominati ante multos annos c vivis sublati sunt. Constat certe ex Procopii & Suidae testimoniis , Triboni num qui legum Iustinianearum praecipuus author extitit , fuisse virum avaritiae sordibus conta nainatissim im: quini md Constitutiones illas quae Ecclesiis , aliisve pii, locis centenariam indulgent praescriptionem, fuisse pretio emptas per sta gitiosissi,num Emissenae Ecclesiae oeconomum, ad eludendam solam , quae multis privatis familiis supererat, defensionem, postqxiam oeconomiis illiti, Ecclesiae per insignem & industrium falsarium Priscum Emillenum plurima falsa veterum obl gitionum instrumenta pro illa Ecclesia fabricari fecerat, ut narrat Sustdas in .oce PrisciM Emissem . Musdem Triboniani perversita, causam ded:t Lillestissimae Constantinopolitanorum seditioni. X. Compositio quoque solvendi obligationem tollit, 3e locum habet
quando ignoratur cuinam sit rest tuendum, sive orta sit obligatio ex re aecepta , sive ex injusta damnificatione, sive ex conventione. Ratio est, quia quando incertum est cuinam restitui debeat, fieri debet restitutio pauperibus. Itaque cap. Cum tu, de usur, ea quae usuris acquisita sunt, quorum it norantur domini qiiib.is rest tuenda essent, lubentur erogari pauperibus Q ram Iuris dispositionem communiter extendi ni Doctores ais debita sine culpa : idque confirmat optima legum interpres consiletudo apud Roma nam Curiam , in q a P. .pa dispei lare ac componere solet, ut debitor in totum , aut in partem eximatur ab lucertorum restitutione quae pauperi bus , vel Ecclesiis fieri deberet. Quando vero constat cuinam, sive particulari , sive communitati sit restituendum , invalida est compositio obtenta ab Apostolica sede. Primlim , quia Papa non est dominus, neque dispensator, sed tutor potius de defensor bonorum Fidelium. Secundo , quia quae jure naturae debentur non possunt positivo jure immuIari. Atqui debita certa propriis creditoribus certis jure naturae solvenda sunt, de non aliis, iii si de horum consensu. Attamen in criminis pomam, ut apostasiae, haeresis , de praedationis, de ob jus represaliarum aut compensationis, ut in Infidelibu, qui res Christianorum invaserunt, aliave ex causa justa de rationabili, pota
test Pontifex ejusnodi creditores jure suo spoliare , dc illud sive in causa, pias , sive in ipsum debitorem transferre. XI. Quaeritur, si adhibita omni necessaria diligentia ad reperiendiim rei restituendae dominum , cam hic reperiri non potui met, solutio demum facta' sit paupetibus, de postmodum dominus, seu creditor compertiis fuerit , an huic quoque teneatur solvere oui jam pauperibus solvit 3 Respon dent unanimiter Doctores , nihil amplius ab illo deberi , quanuis praece dens obligatio suisset ex delicto injustae acceptionis : quia suam culpam purgavit, clim ad eam expiandam iam fecerit quidquid rationabiliter abie poterat exigi. Molina disp. 7 7. num. 4. Lessius lib. 2. cap. I . dub. 6.num. 3. Azortiis 3. p. lib. . cap. 26. quaest. I. Bonacina de restit. disp. i.
743쪽
XII. Non esse absoliuὸ necessarium ut restitutio incertorum paupertibus facienda fiat consilio Episcopi , Parochi, vel Consessarii, sed quem-c inque debitorem pro suo arbitrio eost adhibitam debitam diligentiam polle se hoc onere lublevare per seipsum pauperibus distribuendo, docent
Sylvester vetb. 8. quaest. s. Angelus eod. verb. 2. Navarra Manual. cap. 7. num.92. Lessius lib. 2. cap. IAE. num. 7. Panormitanus in
Ordo in restitutione servanduae.
UuM plures in solidum restitutioni adstringuntur , observandus est hic ordo, ut primum teneatur is qui rem habet in sua adhuc substantia existentem , aut certe aequivalenter, puta si ex aliena re jam consumpta factus cst ditior. Hoc verδ non restituente , tenetur secundo ordine is qui damnum alteri fieri mandaverit, utpote causa damni principalis : qui autem sub eo damnum fecerit , instrumentalis est causa. Tertio ordine venit qui alio mandante damnificavit. Qtiarib is qui consuluit. Quinto ille qui sciens damnificantes recepit. Sexto is qui cum teneretur ex justitia proprioque officio, non
impedivit damnum, juxta illud effatum Rom. i. Denisint morte non flum, faciunt , sed etiam qni cmsentium facientibis. II. Qiando tenentur omnes & singuli in solidum, si ille restituit quisuit damni causa principalis, ad nihil tenentur cauis minos principales, neque erga personam damnificatam , neque erga authorcm damni praecipuum. Sed si una ex minus praecipuis damni causis restituit, causae princi, patiores tenentur indemnem facere illum qui restituit; ad nihil ver4 tenentur erga eum qui laesus fuerat, nisi post poenalem Iudicis sententiam. Ratio est , quia bona fides non patitur ut bis idem exigatur , l. Bona fides, D. de reg. jur. Minus verb principalis causa ex quo restituit, succedit in locum ejus qui damnum passus fuerat, ut jus habeat parem exigendi summam a praecipuo damnificante, cujus per suam solutionem negotium utruliter gessit, pecuniam As. D. de nego . gest. III. Inde sequitur, restitutione ficta ab eo qui rem alienam penes sedetinebat, si nihil aliud illatum fuerat damni reliquos liberari. Item restituente illo mandante , qui sive aut horitate status sui, sive etiam per obi tam, vel promissam pecuniam alterum ad damnum faciendum adegit,
744쪽
sublevari 2 restitutione mandatarium qui obtemperavit. Istoque restituente aut exequutus est, eximi , restitutione illum qui consuluit, aut illiini qui
ave aut hori t. ate , vel pretii oblatione mandavit. Praefatis autem restiti lenia tib is cellare obligationem eorum qui vel receptarunt, vel comitati sunt damnificantem. Et his demum restituentibus, i muties reddi eos qui non impedierunt clim tenerentur ex officio. Quod si illi qui secundum praesa tuin ordinem inferiores in obligatione erant restituerint, tenentur illi qui
sunt in superioribus o linibus praestare ipsos indemnes. Si veid plures in
eodem ordine concurrant,ut si plures exequuti sunt damnum, aut cilicaciter mandarunt, vel consuluerunt, eo casa si unus ejus ordinis totum restituat,
tenentur reliqui ejusdem ordinis illum servare indemnem singuli pro sua
parte, ut si tres exequuti sunt damnum aestimabile triginta aureis, uno horum triginta aureos restituente , duo reliqui tenebuntur eidem refundete
singuli decem , ut justitiae servetur aequalitas. IV. Qui postquam rem alienam inscius ac bona fide emit, si addiscit
esse alterius , potest eandem furi reddere 1 quo emit, ut pretium repetat quod dedit. Ratio est, quia ubi intervellit bona fides, nemo tenetur alterius indemnitati per proprium damnum consulere. Sylvester , Navarra, lassius, Bonacina. Sed si sciens emeris rem furtivam , id tibi non licebit, sed domino teneris restituere ei iam cum jactura soluti , te pretii, nisi haemente rem vili pretio emeris ui illam domino redderes ; tunc enim jus habes recuperandi a domino pretii quod eius causa solvisti, antequam rem ei restituas, quia utiliter & bona fide rem ejus gessisti, ac proinde tenetur indemnem te constititere. Instit. de oblig. quae ex qtias contrach. nasc. f. r. l. Si quu absi/itu , D.de neg. P ae V. Pensio alimentaria pupillorum , aut etiam adultorum sitorii ni honestae conditionis , sed corpore vel mente impotentium , ex bonis paternis aut etiam maternis deducenda, praeferenda est aliis qilibuscum ite creditoribus praecedentibus , quia scilicet alimenta necessaria dilationem non sustinent, juxta l. l . in princ. D. de privileg. cred. Quod quidem iii Senatusconsultis roboratur , quae referunt Louetus lit. A, num . i . Q odidem stati tendum de Medicorum , Chirurgorum, Seplasiariorum seu Pharmacopcitariam expensis in ultima aegritudine factis , juxta l. 4. Q. de petit. haered. In restituenda , inquit , hareditare compensetio ejus habili thr, quod ιι in mortui infirmitarem, i rque sumptum fi m boua si de ex tua prunio patrimo is erogasse piaavem. Ad quartam istam legem dicit Baldus in terminis pensa secta in infirmum se feram cuique creditorum , post tamen funeris imperisam. Et l. i. g. 2. E. de var. & extraord. cognit. dicitur quod Medicorum justior causa est , clim hi saluos hominum curam agant. Ergo Homerus iliad. λ. ι ρυ-πολλων Medicus enim vir de Machaone loquitur J multis anteponendus aliis.
V I. In concursu plurium creditorum, si sumentia omnibus bona su-
745쪽
persint, non opus est ordinem solvendi servare; sed si non sumunt oi nibus , hic ordo servari debet, ut primum res aliena , si secundum propriam substantiam extet , reddatur S quocumque teneatur , ut equus , vas, ager, domus. Praeterea ut debita certa incertis debitis praeserantur , quorum creditor ignoratur. Debita etiam onerosa , ut ex emptione, locatione,
permutatione , debitis gratuitis, ut ex gratuita promissione. Realia pariter quibus affectatum est pignus, vel hypotheca, debitis pei sonalibus , seu chirographariis sine pignore , leg. Mi 9. Cod. qui potior. in pign. Eab. Et ubi una , eademque res pluribus esset oppignorata, praeserendi sunt anteriores in hypotheca non privilegiata. VI l. Seeus vero dicendum in hypotheca ad quam debitor, quanuis
posterior, habet , Iure privilegium. Cujusmodi sunt primo specialis hypotheca quae illi conceditur qui tuam credidit pecuniam ad aedificandam , vel reparandam domum, vel navim alterius , aut quid ejusmodi: hic enim creditor habet specialem a jure indultam hypothecam circa rem illam, ob quam praefertur etiam anterioribus creditoribus hypothecariis, sive habeant generalem , sive eti. am spectilem in ea re hypothecam , l. s. D. qui potior. in pign. hab. de is navem, D.de privilegiis creditorum. Cuius ratio est, inquit Lessius cap. i s. diib. . num. 26. quia sine tali mutuo pignus illud vel non extitisset, vel certe perii siet; atque ita prior creditor vel nihil , vel parum commodi ex ea re habuisset. VIII. Secunda hypotheca privilegiata constituitur ob rationis paritatem cum prima jam dicta, in eo qui mutuavit pecuniam ut alter rem alia quam emeret: aequum enim est ut in eam rem habeat supra anteriores creditores hypothecarios jus hypothecae , quia absque tali mutuo rem illam debitor non haberet. Bonacina disp. I. q. s. punct. L. num. I 6. & deciditur per t.Licet 7. C. qui potior. in pignor. hab. IX. Tertia est in mercibus pro quarum vectura domino earum mutuavi ; & in stipellectili, aut mercibus a conductore in domum composetatis , quam ei locavi, in quibus hypotheca mihi , Iure tribuitur caeteris creditoribus hypothecam generalem , vel specialem habentibus antes xenda, l. 6. C. qui potior. in pignor. hab X. Q rarta est hypotheca pro dote , pro qua bona omnia viri tacitEse hypothecantur, ut in dotis restitutione uxor ejusque descendentes praesecantur in hac dotali hypotheca caeteris creditoribus habentibus anteri rem generalem hypothecam, l. siduis i a. C.qui potior.in pignor. hab. 3cI. 2. in fin. l. 3. l. . D. de privileg. cred. Creditoribus vero anteriorem hypothecam expressam habentibus nequaquam praefertur posterior hypotheca dotalis. Iniquum enim esset si omnes anteriores creditores per nuptias viri si pervenientes exciderent jure suo quod expresse pacti fueram. mi inetiam dos non praesertur tacitis hypothecis tribus paulo ante memoratis , si dotis
746쪽
X l. Quinta hypotheca quae reliquis etiam anterioribus praefertur, est
in favorena pisci, cujus debitor habet suas omnes opes Fiseo hypothecatas, sive cum Fisco contraxerit, ut contingit in receptoribus & redemptoribus vectigalium , sive alius quivis tributum debitum non solverit, i. r. C. de Privileg. fisci. Covarruvias lib. i. var. resol. cap.7. plures alias privilegium habentes hypothecas ibidem recenset, quas praetermitto. XII. Salvo igitur jure praelationis creditorum eorum quibus competunt hypothecae privilegiatae , in reliquis hypothecariis creditoribus illi praeferri debent qui anteriorem habent hypothecam. Etenim qui prior est tempore potior est in . ure, i. i. D.qui potior. in pign. hab. & l. Si fundum.
C.eod. Quae tamen regula valet in lotis, uti diximus, realibus seu hypoth
cariis creditoribus concurrentibus, cum constet eos este praeserendos omni .
bus personalibus , seu chirographariis , licet tempore anterioribus. Atque ita creditor realis aliis creditoribus pariter realibus quos tempore praecedit, adeo praeferendus est , ut solvendum sit ei in totum ac solidarie, quan vis bona non suppeterent quae possent reliquis hypothecariis creditotibus sussicere,qui defectu bonorum saepe coguntur propriis juribus in totum excidere, ne creditores hypothecam habentes anteriorem pro parte fraudentur. Secus tamen evenit in personalibus creditoribus t, in his quippe nulla servatur praeserentia , neque ulla in sacultatum debitoris partitione inaequalitas ; si namque omnibus solvendis non sufficiant, dividuntur inter istiusmodi sine. ullo discrimine anteriorum, aut posteriorum obligationum, ita ut singuli pro rat: partem lucri, & partem jacturae sortiantur recipiendo & amittendo , ut dici solet, solidum pro libra. Exemplum esto, si postquam int
gre satisfactnm est hypothecariis creditoribus lupersint ex bonorum discus. Mone aurei trecenti, restentque sex chirographarii creditores quibus singulis centum aurei debeantur, singulis portio assignabitur quinquaginta aureorum ; atque ita singuli eorum pro dimidio solutioncm accipient, & pro dimidio jacturam sub bunt aequaliter. Si autem essent eorum jura & nomina inaequalia, servaretur in divisione pro rata proportio inaeqiralitatis, tam in disclissione facultatum viventis debitoris, quam in inventario saecultatum haereditatis. Haec ita determinavit communis & rationabilis I urisconsuli rum & Si immistarum sententia ubique sere, atque adeo in Gallia vigens,l. Eo , C.qui potior. in pign. hab. S. Antoninus 2 p. tit. 2.c.7. g. 3. Paludanus in . Seiri. dist. I s. q. 3. Glos in l. 2. D. qui potior. in pign. hab. Navarra c. p. I .mim. 3 i. Sylvester verb. Restitutis 6. q. s. Lessus cap. is . dub. 6.n. .& colligitur ex l. i. D. de separationib. his verbis : Licet alicui adjiciendo Hiereditorem, creditoris sui deteriorem facere conditionem. Et in tit. C. qui potior. in pign. hab. & D. eod. regula illi , prior est tempore, in subjectis legibus non nisi in hypothecariis obligationibus applicatur. XIII. Observandum est in primis , quod in communi bonorum dis.cussione revocari debent onmes norum immobilium alienationes, quae-
747쪽
cumque factae fuerint toto illo anno qui discussionem praecessit, ut in mansam discussionis reducantur. Qiiod quidem est contra jus praetorium, quo non revocantur nisi in fraudem alienata, l. I. D.quae in fraud. credit. Nulla vero fraus creditori potest imputari, si ante ducussionis instantiam sibi prospexit per bonorum immobilium alienationem , ac in solutum dationem , ctin adhuc liberum sit creditoribus anteriorem habentibus hypothecam experiri adversus eum hypothecaria actione. Verumtamcn consuetudinario hujusce provinciae jure istud receptum est , ut illae immobilium rerum distractiones revocentur propter fraudis suspicionem, quae oritur ex discussionis eodem ipso anno sequiuae vicinitate : solutiones autem , quae annum praecesserunt, non huic subjiciantur revocationi, si tempore illo nondum ventum erat ad judicium discussionis. Neque poterit creditor, qui ante id tempus solutum in rebus immobilibus recepit, conveniri ad disclinsonis judicium, nisi post fustam discussionem adhuc se persint hypothecarii creditores anteriores, quibus bona debitoris non sussiciant. Isti quippe poterunt adversiis posteriores sibi creditores , qui ante discussionis annum in praediis ac immobilibus solutum acceperunt, actione regressus experiri, postquam omnes debitoris principalis facultates excussae fuerint. Circa haec legi potest Hi acynthus Bonifacius tom. r. lib. i. Placitorum Senatus Provinciae, tit. 33. Porrd inter immobilia recensentur constitutorum cci suum, seu pensionum capitalia. XIV. Inter creditores mere personales diligentia in petendo parit jus praelationis super aliis creditoribus si militer personalibus , etiam tempore prioribus, juxta l. Pupilliu a . D.quae in fraud. credit. & l. Si non expedierit, g. r. D. de bonis aut hor. jud. pouidend. Statuendum ne alterim am neglige tia, aut cupidit, hiae qui diligens fuerit noceat. Quod si utraque instante tibi gratificans tutor selvit, equum est aut prius eandem portionem mihi quaeri, aut tammunicandum quod accepistis Ipse verb debitor a creditorum uno , aliis creditoribus silentibiis , live in judicio, sive extra judicium interpellatus potest tuta conscientia creditori huic satisfacere, etsi aliis posteriori. Sylvester ver b. Restitutio quaest. 8. Navarra cap. 17. num. s 2. Lessius lib. 1. cap. I S. dub. s. num. 39. Verumtamen non licet debitori qui omnibus solvendo non est , sponte sua gratificari alicui creditori in praejudicium ante- 'riorum, aut habentium potiorem hypothecam : & niti ipsem juris, vel facti ignorantia excuset, tenebitur de damno S expensis creditoris potius jus habentis , qui potest etiam quod alteri in sui praejudicium solutum fuerit iudicio recuperare , l. Scimus χχ. 9.os praefatam, C.de jure deliber. Similiter non licet debitori non interpellato posteriorem personalem cred torem proprio motu praeferre aliis itidem personalibus creditoribus tempore prioribus , irata vis creditor qui recepit, possit sibi solutum retinere quamdiu a Iudice non compellitur. Non enim tenetur rei suae quam possi-
t jacturam sponte subire ut aliis prospiciat. Ita post Molinam Lessius
748쪽
niun. t. Filii iactus trach. 31. n. 2oo. Barbosa de ossi c. & potest. Episse. p. 3. alleg. 96. mim. 8 r. his verbis : cm rem habet Hi debitam , potest sine pereat,
eam retinere, quantas sint alii creditores imo amoriores. Rai mundus Bonaldus tract. I i. lecL 2. mina. 2. aliique.
X V. QMiii etiam in judiciis contradictoriis communiter judicari solet in favorem hypothecarii creditoris possidentis pignus quod habuit a debitore, contra caeteros anteriores creditores pariter hypothecarios : & satis
verte favet lex insulam 1 . D. qui potior, in pign.hab. & lex unica, C.etiam ob chirogr. pecula. pigia. Ita tenent ex Jurisconsultis Gallicanis Mornacius in d. l. insidam, Cujacius in comment. ad illam rubric. etiam Ob chirogr. pecula. pi . &c. & probat testimonio Pauli IC. lib. 1. sentent. tit. 23. non posse etiam ab anterioribus creditoribus inquietari ad refundendum pignus quod possidet, nisi ei omne debitum offerendo. Eadem docet Cho pinus in consuet. Parisiens. lib. s. tit. 2. num. 38. & tit. 3.num . . Est enim privilegium possessionis cum j re conjunctae, quae praevalet anterioritati juris alieni; com nemo teneatur alteri in sui praejudicium consulere, adeout laudetur & praeferatur a lege & omnibus unanimiter Doctoribus creditor posterior qui fuerit in prosequendo jure suo diligentior. Multa Gallicana Senatusconsulta in hanc rem proferuntur a Cliopinocitato , & a Bonifacio tom. i. placitorum Curiarum Provinciae, lib. . tit. 3. cap. i. Et in liniversum non metuit Praetoris Edict m Qua in faudem re
dit m frita solet, is qui pecuniam recepit prius quam bona debitoris posisessa, idest inter creditores distributa sint; sibi enim diligenter prospexit:
secus si boκa jam possessa sint ; tunc enim caeteris praeripere nemini licet,l. in autem 6. g. Sciendum 7. D.quae in fraud. creditor. XVI. Hic est communior & receptissimus ferὶ ubique gentium ordo increditorum solutione servandus. Si quid tamen aliter alicubi Edicto, Staruio, vel probata consiletudine cautum sit, illud ibidem tenendum &servandum erit. Si obligationum aliae sint ex contractu , & aliae ex delicto, ut furto, usura , censent Medina de Salonius solvenda prius esse debi, ta ex delicto. Ex adverso Cajetanus de Navarra astruunt prilis solvenda illa qtrae sunt ex contractu. Praestat tertia & communior sententia Aragonii, Baniae et , Molinae, Legii, Reginaldi, Bonacinae, nihil referre utrum ex his prius solvatur, nisi contingat supereste rem propriam unius creditorum, V. g. equum ejus , aut Vas aliquod , vel commodatum , vel furto ablatum: aut accedat ex una parte privilegium hypothecae, aut anterioritas unius
749쪽
Te damno ex legitimo preprii juris usῖ in alte
I. ON contingit, ut quis res suas pro suo jure curando al-2 terius rebus indite se noceat. Quaeritur an id liceat, & an ita k agenti incumbat obligatio alterius damnum reparandi Axio-
λδ ma commune in Iure istud est : Qui suo jure utitur nemini facit injurian . Id ver5 supponit jus in eo qui illo utitur absolutum , & ab
alterius consensu independens , uia, cum bona fide , & conveniente moderatione , quibus simul concurrentibus excluditur peccatum , & nulla est damni alieni reparandi obligatio. Inter sanctos veteris Ecclesiae Patres hoc ipsum luculenter docet admirandus ille S. Petrus Alexandriae Episcopus &Martyr in suo canone I 3. idque firmat pluribus ex Scriptura deductis exemplis. Idemque astruitur isto Iurium Canoni ei simul de Civilis e fiato: jure suo Quin nemini ficit injurum, cap. Cum Messa Viaterana , de election. & l. Iniuriarum, i. D. de injur. Se l. I. S. Denis Marciam ais,D.de aqua pluvia arcenda. II. Iibus juris permulta superioribus capitibus exempla retuli, in quibus ex communi Doctorum sententia retuli, polle quem ex justa causa fraudare vectigal, licet exactor inde jacturam patiatur , etiam habens bonam fidem , Se nihil de vectigalis j iistitia dubitans. Item in creditore per suam diligentiam licite praeven:ente anteriores sibi personales creditores. Praeterea in reo criminis capitalis effringente carceris claustra cum gravi commentariensis periculo : in eo qui aedes suas nulli obnoxias servituti, altius elevando lucem Je prospectum vicino eripit cum gravi ejus incomm do, de domus illius diminutione pretii. Insuper in eo qui cuniculo ae iasia in agro suo facta vicini aquam in agrum suum derivat: neutrum en m dedanimo teneri declarat lex Prociam ait, D. de damno insecto. Ad haec sic ait lex i. g. Denique Marcellus ait, D. de aqua pluv. arcend. Peric7M Ma cens ait, cum eo qui in suo ρdiens vicini fontem aeteriit, nihil posse agi, me deriis actione ; ct sane non debet habere, si non animo vicino nocendi, sed suis agrum meliorem faciendi id fecit. Atque ibid. s. Sed etsi vicinus, sic decernit: Sed res vicinus opus tollat, ct ablato eo aqua ad inferiorem agrum nasuraliter perveniens noceat , Labeo existimae qua pruria a uenda ali non posse : semper enim hanc es servitutem inferiorum, ut natura pro entem aquam excipiant. Similiter in eo qui exstri icto muro, vel aggere suum munit praedium ab incursu amnis, vel torrentis : sic enim statuit lex In summa, S. Irim Labes.
750쪽
D. eod. Idem Lare in , si mrimus en vel torrentem averteris, ne a M ad eum perveniat, ct hoc modo sit efellum , ut vicino noceatur, agi cum eo pluvia a Ira arcoda non posse : qiis sententia verior est, si modo non hoc ammo facit uetoi noceat, sed ne sebi noceat. Et declaratur l. i. C.de alluvioni b. Ripam suam adversu rapidi amnis impetum murare prohibitum non est. Quae omnia fundantur in his iuris naturae principiis : Qui jure suo utitur nemini facit injuriam. Nemo tenetur cum proprio damno alterius rebus consulere. Iuris exequutio non habit injuriam , l. Injuriarum actio , S.Is qui j re, D.de injur. Praeterea, ut consentiunt omnes Theologi , & fuse probat S.Thomas a. 1. quaest. 26. art. 3. q. primus ordo charitatis Deum respicit; secundus nos ipses , tertius proximos.
III. Similia pleraque leguntur in corpore Iuris exempla, quorum admodum conducibilis cognitio est. Quale est istud excusem in i .Habitato.. res, ε. Iterum interrogatus, ta locati. Iterum interrogatu est : Si qius timoris cautii emigrasset videlicet ex domo conducta ) δε, ατ mer dem, necne ρRstadii : Si eausa fusis est periculum timeret, cua Vis periculum Wia non fuisset, Misen non debere merced- : sed si Ua timoris justa non f et. nihilominus ribere. Item de damno ex lege Aquilia , l. Si fumo, D. adleg. Aquil .. Qia dicitur damnum injuria datum, Aquilia persequi ,sceris aeciapiendum , ut videat in damnum injuria datum, quod cum damno isjuriam attulerit , nisi magna vi cogente fuerit factum: nam iac scribis cessare legis Aquilia actionem. Iusto enim metu ductus ne ad se ignis perveniret, vicinas ades intersalis. Et sis pervenit ignis . sive ante extinctui est , existimat legis Aquilia actionem resare. Proserimus aliud quoque exemplum quod frequenter in praxim deduci potest , ex l. cui occidost, φ. Si vulneratus, D. eod. Si vulneratus fuerit
servus non mortifer. , negligentia autem perierit, de vulnerato actio erit, non do occisio. Paria etiam sacri Canones definiunt, scilicet cap. Lator, cap. Dilectus.
de cap. Ex titeris, de homicid. in quibus declaratur homicidium casuale noo esse imputandum clerico qui dabat operam rei licitae, nec filii in culpa.J
De restitutione per moribundum facienda : s de
UANDO ex consessione poenitentis existentis in pericii lodi mortis innotescit Confessario , eum teneri ad aliquid restiatilendum, providendum est illius animae saluti, de restituti nis securitati, simulque poenitentis fan ae. Atque ad hoc duo media suppetunt : unum quidem, ut aeger vel testamento, vel codicillis