장음표시 사용
141쪽
que notula; sed nunc altius, nunc demissius posita, Modis, Nismerisque subseruiret. Quarto utilissimum liaec ratio habet usum, in Concentibus potissimum multarum Partium ut vocant, aspectui subi j ciendis; praesertim ubi Homophoneses, siue, ut ut odicunt Fuge, Imitatione'. usurpantur adeo ut sine his lineis vix exerceri posse videantur . Itaque si semel statuamus veteres ijs caruisse, eo ferme inducor ut credam in vocum humanarum com centionibus, parum, vel nihil prorsus usitatos olim fuisse eiusmodi liisus atque inuentiunculas: organicorum quippe meloruin siue crumatum alia ratio est: longa enim adsuetudine psallendi tibi sq. canendi potuerunt eas etiam frequentare. Caeterum quatuor haec potissimum aduertere vos hic velim. Primum antiquam illam rationem id praecipue commodi habuisse, quod modulata carmina multo angustius spatium occupabant:quae res magnum nonnuquam commodum praestat exempli causa in pronunciandis escena tragoedijs, siquid aliquando gestant actores, quod iuuandae memoria gratia descriptos cantus clam spectatoribus continero possit ut in fictorum iaculorum latioribus cuspidibus aliquando fieri vidi. Secundo si ad probe intelligendam hodiernae emaeographice seu tabulatvrs rationem tot illas ac pene innumeras fiat rarum species, regulas, obseruationes necesse sit addiscere, tmulti stultissi me sibi persuadent, prope est ut antiquam illam prς-
ferendam putem. Tertio secundum veterem methodum mulio compendiosius potuis e vi mihi quidem videtur, pueros olim progymnasmatis operam dantes teretissare, siue progymnasticis syllabis quoscumque cantus modulari, quam iuxta hodiernam rationem, plures quam necesse sit syllabas e Gilidoniano syst male usurpando,nullaque diagrammata singulis meis earumque interstitij apponendo quarto diuersitatem hanc Clauium i perstitiosum hunc morem diagrami nata initio lineamentoru omittendi, tantum habere obscuritatis&confusionis, ut multu in laboris, temporis, ac molestie misellis pueris ante deuorandu .ra sit, quam plompte atq; expedite omnes phthongos pronuntiare possint, ac οεριτίθειν adeo ut paucissimi cantores rcpelianturio magnum hodiernς musicς dedecust qui per omnes claues canere ex
improuiso audeant. Quod malo equidem impersectioni huius se.
142쪽
so De Prie stantia Musicae Veteris
mcographia tribuere quam cantorum inertiae, Quyr omnia multo vobis liquidiora erunt, cum Doni nostri siue Latinum suta Gallicum ύγγραμμα inspexeritis unde etiam manifestum fiet opinor hodiernam scinaeo graphiam nonnihil immutatam, iuXtaque veterem modum priscumque Graecorum systema concinnatam, duplo saltem faciliorem aptioremq. futuram. Sed dabo tibi Philopone vide facilitatem meam antiquam se meo graphiam hodierne ut nunc est collatam deteriorem esses quamuis refragari videatur Zarlinus vesicr qui cum hodiernis Graecorum musicis notis questamen longe concedunt antiquis orniae cantionum genus expeditius Aprimi posse putet, quam vulgaribus nostris; quid de ijs iudicaturus fuerit vos cstimate: ac simul quantum huic causesidam agnoscite qui cum tanto suffragio hac in disceptatione optimo iure uti possem, abstinui. Etsi igitur a tamquam sub lueris rationibus hac in summa, nos Veteratore reliquamur, vides tamen Philopone quantum adhuc intersit ut nobiscum vos Nouatores paria feceritis. Iam vero suo se nobis loco id est quinto decimo gradu symphoniurgia offert in qua precipue Nouatorum I si submolestum est hoc nomeno Recentiorum desudat industria immo hanc solam plerique ut nudius quartus dicebam, Theoricam muscam nuncupant etsi non magis ad Theoreticam partem pertinet, quam in edificandi facultate Architectura. Huius prcceptis ac regulis omnes sere Recentiorum referti sunt libri nemo enim ferme est qui non eamdem brassicam ad satietatem , immo ad fastidium ac nauseam, sepius recoquat ut iam pudo sit easdem enias toties recantare. Contra de hac veterum mirum silentisi ut ne verbum quidem de contexendis concentibus apud illorum quemquam, quorum quidem scripta constent, appareat.
Quod quale sit,atque unde oriatur in uestigemus, si placet. Multa sunt incommuni hominum usu hodie vulgata atq; protrita, quecum olim etiam exriterint, nulla tamen corum apud priscos autores mentio extat. Nam ecce Morbilli Varioli qui vocantur pueriles nempe morbi, quorum nemo fere expersisto in veterum edicorum scriptis non reperiuntur memorati licet sub e Xanthematumspccie ac vocabulo sint qui putent a Grecis comprehenso, Sudicrte, cum Varioli saltem, non leuiter gruna asticiant,
143쪽
ac minime periculo vacent; ac propterea propriam curam, cu ra: tionemque desiderent atque menstrui sanguinis reliquijs, ut opinio est, efflorescant nec idcirco ab ijs fuisse veteres videantur immunes Ladmiratione non caret tam pertina in re tanta, silentium Sic minus equidem miror nullam apud priscos musicae scriptores mentionem fieri symphoniurgiae, aut quocumque alio nomine hoc artificium appellauerint: presertim cum nec satis multi illi sint, nec prolixi admodum operis utpote qui non Musicam totam, sed Harmonicam fere partem exponant ad quam proprie symphoniurgia non spectat. Deinde contrarium prorsus ipsis: nobis eueniebat illi non in musica solum, sed in alijs facultatibus scientiam potius ac theoriam mos ex aduerso magis praxiii atque effectionem in pretio habemus. Qu'circa cum Archimedes non minus bonus fuerit Mechanicus, quam Geometra de mechanica nullos , de geometria multos atque egregios libros reliquit Scitum etiali est diuinum illum Platonem scien tiam&cognitionem rerum haud paulo priςstantiorem manuum opere ac peritia, quam ipse e 'mi vocat, pronuntiasse . quod tum in Dialogo de Philosophia qui etiam Amatores inscribitur tum alijs suis libris aperte profitetur. Quid quod multae artes, quo magis protritae sunt atque vulgares, eo pauciores repertui tu qui operaepretium putent eas in litteras mitti pistorum enim siue panificum opificium unum est ex maxi ne necessarijs atque ubique fere vigentibus: tamen cum multis preceptis constet nec pauciorum obseruationum cautionumque indigeat, nullus extat, quod sciam, scriptor Italice, Gallice,& Hispanice, qui seorsim saltem hanc tractationem peregerit . quamuis in abstrusioribus libris rimandis Min Iudices referendis satis diligentem operam .impenderim. Q bd consimili ratione priscar illi symphoniurgiae, seu musurgiae euenisse crediderim praesertim cui eiusmodi disciplina sit, quae opere atque exercitatione potius, quam praeceptis&subtili quadam indagine consistat. Nam etsi in Recentiorum libris complura eiusmodi praecepta aceruatim congesta reperiuntur, si verumtamen Philopone fateri vis, pleraque eorunia nec consummatissimi quidem usurgi mente ac memoria comprehensa tenent. Nam poti oribus quibusdam, & capitalioribus
144쪽
xa et De Praestantia Musicae Veteris
CXceptis,reliqua exercitatione potius ac longa componendi com suetudine perdiscuntur, quam e commentarijs usurgorum Mitto quod eius doctrina maxima pars ad symphonias potius Instrumentorum; aut humanarum etiam vocum, scd sine ulla sermonis ac sententiae efformatione terctissantium Cin queis unica tantum delectatio sine ulla affectuum imitatione requiritur quam in concentibus hypothesin aliquam ac sententiam, siue metrice, suo etiam soluta oratione continentibus : in quibus non modo minutio resece regulae ac praeceptiunculae non obseruantur; sed affectuum sententiarum 1 exprimendarum causa, multae etiam dissonantiae, aliaq communibus regulis aduersantia,non absurde surpantur. Atenim excogitarunt etiam tabulas ad quas in singulis syncrusibus quiuis nouitius tiro recurrens, emendate, hoc est λne dis natiarii viiijs, componere possit cuiusmodi sunt apud Za linum Instit. par. 3. cap. 48. Quadriciniorum Regulae me ni sono Regulaptim L. Si Netodus nisonat cum Mefodo rauiore Hylatodus autem ternariata sabit ab eodem grauiore Λ fori. Meodus acutior Diapente vel fenariam e cie supra 'pato dum Secunda Sin autem Opatsdns Diapente distabilia grauiore eloco is cutio Me Hus ternaria et denaria di fahit supra H pato γ- alia M. eiusdem generis. De qua methodo prius hoc statuo eam esse usque adeo taedij molestiae q. plenam, ut vix ullus tam patiens iudio musica flagrans tiro reperiri posse videatur, quod paulo anted
Ceba, qui memoriter cam coprehendere velit; at i illuc medit tiones suas redigere deinde inscitiam atque ταξί: summam
praeferre . Neque est quod supercilium adducas Philopone i tim enim iudicabis iurene an iniuria id affrmem. Vera atqui emendata symphoniurgia methodui qua veteres illos magistros usos fuisse conij cies in Diuisione 3 Diapason fundari debet.
quod verum ac solidum cst omnium concentu una, ac totius ubcae fundamentum Finge porro me magistrum esse te vero Eumolpe discipulum cum primum ego tibi demonstrarem quot modis Diapason diuidatur; nempe tribus irim in Diapente ac
Diatessaron secundo in Ditonum ac Senariam minorem postremo in Tri hemitonium ac Senariana maiorem Duas autem illas
Mnarias nihil aliud cs e quam Diatessaron alterutri Ternariae a,
145쪽
iunctam quae,siue maior est, Senariam maiorem efficit siue minor minorem tum adderem etiam duas illas Ternarias coniunctas Diapente conflare seu potius Diapente in eas resolui: indeq; ericii Diapason interuallum unica lyncrusi in tres tantuconsonantias diuidi possiit:geminas videlicet ternarias,ac diatessaron; nec plures quaternis vocibus recipere cum interuallauno semper pauciora sint quam illorum termini siue voces Adij-cerem postea hanc eamdem diuisione atque syncrusim sexies variari posses tradita etiam uniuersali formula variationum ex arte combinatoria si velles. Nam cum Diatessaron uno ex his locis statuenda necessario sit, summo, medio, infimo eique alterutram ternariam superponi vel subijci; sequitur nullam aliam praeterea permutationem effici posse atque haec omnia exemplis praesenteque palimpsestumanifestiora facerem. Ostenderem postea ampliora quam Diapason interualla nihil aliud esse quam repetitiones eorum quae intra illam sunt ut Numeri, qui denarium eX cedunt, inferioribus respondent; undecimus primes duodecimus secundo; deinceps sic oci auam Vocem arquipollere pri inse δε consequenter Diapason unison, nonam porro secundae:
deinde decimam tertios ac propterea Denariam consonantiam Ternarii quae prout maior minorue est, tanta etiam Denaria es.ficitur. Atque cum haec prima sit supra Diapason consonantia, si concentus termini intra hunc limitem consistant, pentadicli eum erici posses scilicet ex quinque Partibus ut vocant constantem reodemque ordine usque ad integram is diapason quae veteris systematis mensura erat procederem singillatim ostendens quotcumque additis consonat ijs,totidem adiungi post e P artes siue Voces diuersas eamdemq. rationem esse de ulterioribus interuallis Disdiapason excedentibus iue ordinalibus numeris, puta quit ladecima, sextadecima, caeteris, siue ipsis consonantiatum nominibus indicentui exempli gratia Ditono,velari hemitonio Epidis diapason, similibus. Quibus vel rudi Minerua designatis, ostensaque vi ac proprietate Pseudodiatessaron ac ,ῖ Pseudodiapento; sive Tritoni,falsaeque quinariae, exponerem deinceps quae consonantiae proxime copulari possint iussae videlicet cius dein cneris; sed qualescumque aliae, quae non modo diuersae sint,
146쪽
iet De Praestantia Musicae Veteris
quamuis pro veterum consuetudine indiscriminatim secundos ac tertios accipere possemus Notum enim eruditis est Pantomimos olim Histi ioniam cum saltatoria miscuisse atq utrobiq. admirabiliter excelluisse Quare non est cur tantopere uterq. Vestrum Muscae atq. Histrioniae commercium e Xpauescat ac propterea elegatissimam hanc partem a professione vestra abiudicet praesertim cum honestiores multi hodie huic studio dediti sint ut olim in Graecia, sic nunc in Italia Hispania, Gallia , Britanniaci contra quam apud Romanos fiebat; Quo magis non tolerabile tantum sed laudabile mihi videtur iuuenu illorum institutum qui Theatralem
ac Scenicam artem Musica illecebris atq ornamentis gratioremessicere nunc Venetijs student animati credo eorum Dramatum exemplo, quae a Principibus viris cum modulatione: cantu ad morem veterum magnifice exhibita, Florentiae primum mox Mantuς,
Parmae, atque in hac ipsa Vrbe incredibili plausu excepta sunt. Et quamquam sui questus causa oppidatim artificium suum , additis etia machinis, luculentoq. apparatu circumlaturi sunt, ut aiunt; laudandum nihilominus eorum consilium est siquidem pro indoctis hisce atq insulsis comoedijs, quae passim scenam occupant, lautius aliquanto ac solidius oblectamentum ingerent per hilariores dies splendidis Italiae ciuitatibus ac tristitiam seculi nonnihil de temgent praesertim si rite atq ordine res ab ijs administrabitur atq.
eiusmodi fabulas edent, que noetam nouitate argumenti, quam decore atq ornatu eniteant nec carminum elegantia apta q. modulatione destituantur iustaq sint magnitudine;hoc est no nimis contractae quales initio exhibitae sunt aut iusto prolixiores , Ut ea quam noster ille aretalogus ludis Delphini natalit ijs exhibuit: necvnicam tantum multoties iterandam,sed ternas saltem quaternaS-que condiscant. Quibus si acquiescere poterunt, non imperitorudumtaxat; sed clegantiorum etiam atq cruditorii in suffragia plati,sus'. elicient Sed haec Obiter, ac per transennam dicta sunto. Iam vero ut Hypocriticam aggrediar priores duas eius partes, non , grauate missas facio: cum alteram quidem sequar ad oratores pertinet 'uam diligenter antiqui coluerint, coniceturam facero possitis multis clauioribus spraecipue vero cx Ludovici res iij Soc. Iesu cruditissimo elaboratis inuoque opere Vacationum A
147쪽
Liber Tertiar. 27tumnalium tametsi Rhythmum ipsum vix leuiter perstringat al
teram tum demum adumbraturum vobis me sperem, cum nostri illius sodalis Rerum Theatralium commentarius exibit lucem is Igitur Orchesticam solam, quae tertia erat, ad examen reuocabimus . De cuius antiqua praestantia coniecturam facere ex eo primum potestis, quod multi atque insignes scriptores de ea vel speciatim ac seorsim, vel coniunctim ac generatim cum Hypocritiaca diligenter commentati sunt quod Lucianus iij que testantur ut magnus ille Aristoxenus de Tragica saltatione, quam Emmelian vocabant sui Aristocles; quem de choris complures scripsisse libros ex Atheneo memorabam ut is, quem dixi Lucianus si gulari libro ad eam rem dicato qui solus superstes est ut aliiquorum nomen vetustas obliterauit. Hodie vero, etsi nonnulli eidem huic argumento manus admoliti sunt nihil fere nisi valde tritum ac Vulgare protulerunt: utpote rudes atque ineruditi homines: dc in ipso tantum opere ac saltandi actu exercitati.Secundo enco pluribus saltationum speciebus ac nominibus, que apud Graecos scriptores, precipue grammaticos memorantur: nonnullae qui etiam describuntur ut Carpa quae dicebatur, apud Xenopho te lib. 6. De Cyri expeditione . Tertio quod sicut ex ea diuer- state institutorum morum, at l. linguarum, quibus i populi usi sunt qui in Graecorum gentem coaluerunt, vel ipsis longo ten pore paruerunt, probabili coniectura Donius noster collegitis gnam inde varictatem extitisse in cantibus ac meles ita etiam in orchestica facultate contigisse consentaneum est: praesertim cum Orientales illos populos agilitate corporis , animique alacritate, hodie etiam quantumuis barbariae situ ac veterno foedatoS, praestare videamus: ut Syros, ad gyptios'. multos'. Graecorum POp
los, aliis saltationum speciebus, Marmatis potissimum acris dio incubuisse sciamus ut Arcadas, Spartanos, Cretenses qui etiam nunc pyrrhichae quamdam speciem impenso studio exercere feruntur; prςsertim qui supra Sphachiam accolunt montani h mines atque agrestes. Quam meam coniecturam valde confirmant ea quae de nonnullis Americanorum saltationibus choreisque narrantur qui quamuis plane rudes ac moribus inconditisino addo etiam constitutione corporis ut plurimum phlegmatu
148쪽
ir De Prae stantia Musicae Veteris
ca nec ullo modo cum veris atque orientalibus Indis, nedum cuGr cis Syris atque gyptij comparandi, eximiam mirandam
i ijs concinnitatem , ob diutinam videlicet ac pertinacem eXercitationem, ostentant. Quarto cum multae sint saltationum formae ac diuersitates aliae nempe motoriae, aliae statariae, aliae sedatae, adi laboriosae, aliae simplices , aliae armatae, adiae quae pedes tantum crura figurant, aliae quae etiam manus' brachia varijs gestibus formant, aliae quae totum corpus mirabili variet te fleetunt versant distorquent, aliae quae actuosis gestibus omnia pene solertissime imitantur; unde chironomiae lex tantomimorum orchemata fluxerunt cum tot inquam sint, vel potius fuerint, earum varietates& gradus, hodie dumtaxat simpliciores,
leuisque negoti usurpanturi ab honestioribus praesertim hominibus. Nam quae apud rusticos vigent, laboriosae magis aliquanto sunt; sed inconditae prorsus, atque inelegantes . olim vero Deus bone quanto studio, qua curiositate, qua diligentia, qua aemulatione, saltandi artificium ac disciplina effloruit Vix equidem credo ullam Musicae partem ab antiquis Graecis diligentius excultam fuisse Adijce quod nihil frequentius fuerit in veterum Ethnicorum festis, sacrisque solemnibus, quam multiplices o natissimisque chori: unde professionis istius vetusta dignitas satis elucet. Mitto Lacedaemonios modulato ad tibiam rectu in acie
processisse , ut antea diae imus tres praecipuas Dramatum species Tragicam, Comicam atque Satyricam conuenientes ac proprias habuisse totidem saltationum forma,Emmeliam, Chord cem, Sicinnidem nobiliores etiam pueros diligenter cam Xe
cui si e unde legimus apud Suetonium triumphalibus C. Caesaris Dictatoris ludis Pyrrhicham desaltasse Asiae Bithyniaeque principum liberos nihil frequentius in veterum cuiuscumque generis libris occurrere quam Saltatorum ac Saltatricum, Ludionum
Thymelicorum ac Pantomimo tum nomina coronas, statuaS, caeteraque praemia atque honores ipsis delatos moti antiquioribus tantum seculis sed etiam postea Christianis Principibus Constantinopoli regnantibus multo Romanorum proceres lautius viatae oenus sectantes , atque in his tiam so ninas priuatim domi
Pantomimos habuisse ut de Numidia quadam Quadratilla Plini
149쪽
Liber Tertius. Pr 9us iunior testatur Age vero quam multa leguntur im nona prope fidem excedentia de summa illa Pantomimorum sol cinia, qua loquacibus digitis acgestibus ea omnia sic exprimebant quae a choris concinebantur, ut pene oculis subij cere viderentur . Hinc illa Senecae verba sui seculi luxum grauissime detestantis, Static successores Priadi s Bathylli domusi Principes hi fuerunt Pantomimicae saltationis, ille Tragice hic vero Comica Augusto Imperante inarum aintium mulis discipuli funt, multique doctores: pri uarim urbe ora sina pul itum, in hoc viri in hoc ominae tri uian Hinc multa Inscriptiones eiusmodi hominibus olim cum statuis
positae, ut hae M. Vlpius Aug. L. Apolaustus Maximus . Panio mimorum Cronatus . aduersus h strio; es omnes se scenicos . r-isces bis . Quid quod haec studia eousque processeranti Tib rij principatu fieri S. Gopus fuerit, quo diserte cauc batur, doma
tes Somani cingerent. Hinc etiam grauissimae illi Sanctorum v terum Patrum in Theatrales ludos inuectivae quibus nimia quidem eorum obscenitas occasionem prebuit tam acriter inuehidirsed interim hoc licet testimare, non sic ardenter id facturos fuisse, nisi ob maximam huius disciplinae peritiam, ingentes ij spectandis extitissent populi concursus atque haec labes quotidie, latius serpere ac manare cepisset. In praesentia quidem haec duo D. Cypriani&Tatiani loca lassiciens alterius Latini, alterius Graeci scriptoris Sanctissimus quidem Carthaginis praesul sic ait
150쪽
o De Prae Jantia Musicae Veteris
ct, . Sed ne quis forte putet operosis his nug MIos dumtaxat Graecos, posterioresque Romanos delectatos fuisse nec antiquos etiam Italos, atque illos incomptos horridosque Romuli nepotes saltationibus indulsisse; sciat ierocem illum Romae conditore Belli crepam ad inuenisse saltationem: quam . armis desaltarent & eius succes rem Numam PompiliuSalios instituisse a saliendo dictosci quod in honorem Martis a cilia gestantes; aereisque cristatis galeis insignes , non elegantioribus quam ea ferebant tempora staticulis sub siilirent ac postea etiam Ludiones ex Etruria accitos fuisse qui, ut Liuius ait
Sed Graecorum solertia non Romanos tantum ac Tuscos sed omnes ut opinor nationes saltationum studio antecelsit Plura in hanc sententiam non addam neque enim desunt qui omnia quae de hoc argumento in priscis scriptoribus extant, in unum commentarium congesserint ut Iul. Caesar illen gerus, multae lectionis vir, in suis de Theatro libris quem si lubet consulcre potesti9. De Organopoeia vero, cui proximum ab ultimo locum assignauimus; ut nonnulla delibem, primu eodem uti possum argumento ad vetere eius excelletiam demonstrandam ivvirorumq; qualitate
scriptorum deprompto, qui hanc hypothesim pertractarunt, veterum scilicet ac recentium dia posterioribus quippe nihil eiusmodi video, quod praeter modum excellat aut summam pulcherrimi huius artificij peritiam praeseserat . Ut enim de instrumentis musicis nuper scripserunt, ut Georgius tam pestius Michael Praetorius Germani & inter Gallos Marinus Mersennus e sodalitate Minimorum vir apprime doctus ac probus philologice potius a
que i ρρ- μ' quam τεχν/κως id faciunt. Uid .im etiam ridiculas ac spurias Instrumentorum formas appingunt ut Ottomarus Luscinius multas in sua Musurgia e subdititia I). Hieronymi epistola ad Dardanum. Quid porro aliud est organorum mussicorum nomina, partes , figura S, temperaturaS, neruorum numerum afferre
quam Philologum agere, atque X cerptorem Technice autem id praestant, qui materiam omnem e quasi 'ma compinguntur probant atque inspiciunt corum formam ac dimensionem rato que