장음표시 사용
71쪽
DE IGN. i in B. B. I. J3tudinis sensium ibidem inducit, quem ni Γοων,4 ossuli ex las tudine dolorem appellat, no eum quidem,ut in tertianae rigore pungentem, sed vere contundentem, quo dentes strident, uniuersumque corpus tremore concutitur. Animali facultate membrum attollente, sed id quidem diu nequeunte propter humoris, musculum aut neruum imbuentis grauitatem. Obstructi; meatibus. Quod fieri cosueuit nucio morbi. Post enim urina crassescunt, reseratis caloris febrilis vi ductibus, per quos ea trans colari assolet. Accessionis initio pulsus rarus ac tardus est, nondum calfacta materia. Talis vero pulsus diuturnus elle solet, cum egi Ecalor accendatur, accessitque vix sit per uniuersum corp' aequabilis,sed cum quadam permixtione frigoris, permanete quodam artuuia ac ostium dolore. Vt subris propius accedit ad statum, ita maior ac frequetior est pulsus, agente in materiam magis magisque calore. Q mafrigidus ac siccus humor est,&inimo corpore veluti sepultus. Nimirum in hora viginti quatuor.
Ex tantum fit febris Ephemera causa. Quam non saeua premunt mplomata: namque calore principium a blando ducens, in rore madenti Desinit , aequalis pulsus, otiumque colorem Nativum, reliquasque notas proferre videtur Sanorum similes , speciem nisi denique mutet .
Euidentes externas,&procatarcticas synonymo appellat causae, solae non laedunt, nisi causa quaedam interna delitescat in corpore, quae impetum illarum excipiat, ut ait Galenus. At ou solis euidentibus, idem inquit, causis, ut aestu, frigore, lassitudine, motuque vehementi, vigiliis, inedia, curis, errore, et is, metu, febris phemera, seu diaria contrahitur. Ergo mirum O --
non est,si leuia sum Ephemerae s1mplomata Adde quod Eph
72쪽
mera collidet in solo spiritu, qui ut tenuis lagus est, ita leuem citoque dissupabilem febrem adducit. Caloris suauitas,proprium, inseparabile signum est Euhemerae febris ut mordacitas. acrimonia, putridae. Ideo verbbladus est cald in Ephemera, uod soli spiritus qui calidi humidique sunt effervescant. inu Quamuis in Ephemera sit aequalis pulsus est tamen celer ac
validus eaque nota fanorum pulsu distinguitur. Sed aequalia est, quoniam humores in arterias contenti non impelluntur nec ulli vapores putridi, vel acres, vel maligni cor impetunt' Vt in caeteris si febribu, V mPetunt, rinae conco tionem primo statim die videri, proprium est inseparabile febris huius indicium . Nam in ea non an guet nativus calor, nec humores noxii naturam ab instituto re- Mocant, vim caeteris febribus contingit: sed soli spiritus in-sIntes non insiti se arterias in omne corpus illabuntu' placide, nullo consistentes loco. Vs V exa . Mi viginti quatuor horarum spatio clauditur. O . si vertitur in synoch mimplicem, quam ephemeram pluitat dierum nuncupari iam anti dixin f,aut putridam, aut ectu in plures dies profertur accessio.Et tunc alia signa comparem in urinas,pulsuque, quὸ nam absoluta diaria nec tum diarias ebriς humoralia, aut hectica nomitiandi Vpriis
Ex sicco veniens calidoque diaria febris, Illura caput est, quae dicitur hectica quae si
Partibus incumbit Tolidis, durosq; 'frequense; Debilis ac Paruus pulsus, cava tepora, plumbum Foeda rcfert facies 'nullus dolor assicit aegrum.
Tangenti primo blandus color esse putatur , Mox tamen est mordax, otioque innare videtur Pingue oleum, coriaque instar cutis aret, inanis Uzpri tu venter corpusque sit ossea moles.
73쪽
omnis febris contumax, a quocunque nata sit humore, commmuniter iamκ vocitetur, tum ii solutu facilis. ξα enim, undenonae hecticae,qualitas est a subiecto aegre mobilis,ut seri facile. In temperiem calidam siccam ab externa causa profectam, hecticae principiti esse sic statuit Galenus: Quoties, inquiens,ali inreh. cui vel ex lassitudine,vel ira, vel pluribus curis, vel vigiliis, vel tristitia, vel inedia longa, vel uniuersis una coeuntibus siccatum corp' est,ac febris inuasit, quae larida reddit cutem, igneunt calorem refert,eum uti l timoris hectica febre correptum iri, potissim in aestate,caelique statu calido siccoque. Quamobremis author ptisanae cremorem, aut sorbitionem ex alica, deindeque panem ilico dari praecipit itemque frigidae potionem, nisi putris humor, aut ingens phlegmone dehortetur. Praecipit&balneum, ne siccitas: calor in visceribus haerens, hecticam reddat insanabilem. Solidae partes, in quibus haeret he tu .l talpit. lubstantia constant, humida, carnosa, libros. . Si humidam quae proprium est partium alimentum febrilis populatur calor, primus est hecticae gradus: Si carnosam, secundus Sin fibrosam membratiosam, quae proprie similarisin solida nuncupatur absumit,tertius. au postrema species,llectica maras modes,seu tabes,&marcor appellatur, prorsus in curabilis. In hac enim, quam hoc capite praecipue notamus, exhausto humido primi genio cui in solidis partibus est peculiare domicilium remanet extrema siccitas, virium imbecillitas,unde mortis necessi ras ineuitabilis.
4 Ob arteriar, ut: totius corporis, siccitatem . Vt refrigeretur cor crebro aeris in arteriam appulsu. Ab infirmitate vitalis facultatis. Pulsus inlectica paruus est, quia cor cuius illa prim)m,deindeque reliquarum partium similarium substantiam obsidet caloris nativi penuria marcescit, deseruntque spiritus cum sanguine, quibus existentibus in omnem dimensionem dilatetur arteria. Peculiare tamen hecticiae signum est, hora una vel duab' a cibo crebrescere pulsum ac celeriorem euadere. Quod non pendet proprio naturalique, sed hectico calore partium solidarum, quae cibo, velut calx aqua,prolutae atque madentes,calorem acriorem in omne corpus essundunt. i. plumbi colorem, necroseos imminentis signum
' Est enim aequalis intemperies. io Quia febrilis hecticae calor internus est, potissimum in viis
74쪽
sceribus haerens, primo non sentitur. At si diutius admouetur manus, paulatim acredo quaedam, velut rosio percipitur. Quod adeo fieri putem, quia calor acer ad tangentis medici manum, luce temperatior est,tanquam ad humidum accurrit. ii Colliquatione partium solidarum. ir laod est summae siccitatis indicium certissimum. Cutis quappeicierre solet totius corporis temperamentum.
is Consumpta parte carnosa musculorum abdominis subiectarumque partium adipe liquato.
A'vs TR i Nus, ventisci, silens, 5 nubifer annus O me habet, Stygiaeq;iaciti undamina' pestis: Quae quado tremulum percellit: obsidet aegrum, 'Languidus apparet pili sus, creberque ceterque, Paruus inaequalis, capitis dolor, graue pondus, Moeror, aspectus varius toruusque, frequensque yDefect ias, vomitusque, sitis, ' dyspnoea,phrenitis, Egelidumque foris frigus, calor intus adurens, ' Lethaeusque sepor febri coniunctus edaci. Ne ' lotio fidas: d quum' tumor inguina pungit, Auribus axillisve subest anthraxve perurit, Effuge, si metuis. Sin vir cupis arte mederi, Quaere Deum primo, calida qui iustus in ira Nos Volet humanos sontes hoc perdere telo.
Auster, ventus est calidus humidus, qui si laetosin longos imbres effudit, humiditatem inducit corporibus, eo maiorem, quo sine ventis fuerit. Nec enim tum corpora difflantur, nec digeri potest humor superuacaneus, unde necessaria putredo.Qu quum sit vulgaris,ex insecto aere quem omnes hauriunt vel inuiti genita, febrem infert Epidemiam. Ergo cum annus Austrinus, pluuius, a ventis in totum silens fuerit, pestilens febris expectanda. Pestis, subris est Epidemia, contagione deleteria Tam quis
75쪽
dem simplice in puram, nullius intemperiei, vel putredinis esse sobolem, sed caecam, malignam, cinexplicabilem aeris
pernicie,quae a superioribus aere causis manet ac deducatur,l5ga verborum rerumque serie demostra Fernelius. itine vita *- ς
deatur ab Hippocratis Galeni qui omnium pestilentium se 'briu causam este putredinem statuut opinione omnino diste 'dere, tria communium morborum, qua pendent ab aere, genera constituit: Endemium, Epidemium,& Pestilens. Primum a terrenis, inferioribus expirationabus putridis oriri vult: Secundum a vehementi temporum tempestatumque mutatione,
quae febres in utredinem pariter inuehit, proficisci Tertiam ab occulta malignaque qualitate caelitus immiti a derivari. Cuius sententiam ut veram amplectimur. Nec tamen hic sola pestilentis febris ab eo constituta pathognomonica, sed & Epid inia communia signa persequimur, quum illa suae putridae permistione vi unquam appareat. Pulsus est in hac febre languidus, quia nativus calor est minimus, praeter naturana plurimus, a quo vitalis atteritur acultas Etenim aura pestilens,ut omne veneni genus genuina sua proprietate, cor, vitae fontem ac domicilium primo petere solet, ac dein reliqua viscera, totumque corpus inuadere. 4 vapore maligno natiuum cordis calorem agitante. Eodem consumente spiritus animales. Exagitatione , siccitateque spirituum animaliti, o febris Epidemiae calore:vnde phrenitis ac mania nonnullos adoritur. Aura pestilens inspiratione attrahitur in pulmones, ab eis que quam primum suae sensu in cor penetrans, idemque, si senus resistere valet, inquinans, vires omnes, praecipueque itales infringit. Unde syncope, pathognomonicum, si quod est, pestilentis febris signum habendum est, ut pulsus paruus, se quens cinae ualis. Qiu fit, cum humores putridi, maligni, in ventriculi fundo
turgent, ut cum sola infensa est qualitas, nausea contingit.
Quum pestilentis febris calor insigniter putridus, ideoque Valde mordax acerq; sit si Galeno credimus: in ea sitim esse ne 'cessarium videtur. Sitis tamen interdum exigua, vel nulla b
gςt, aut quia caput humore multo rigatum, mentem sensua hebetat, aut natiualis ventriculi facultas extincta est, si delirium abest quo posito, mentem aegrotare coniiciendum io Obsciso thorace.
I Quod est signum incendii viscerum I Talis enim sopor concidente robore spiritus animalis a cidic, nisi multus in cerebro dominetur humo abalistrina com
76쪽
stitutioite genitius. 3 Est enim aliquando sanorum simile. Saepius vero turbatum ut notat Hippocrates,in nos in multis Obseruauimus in eos stilenti statu, qui Lutetianos inprimis torsit, anno salutis millesimo quingentesimo octogesimo. I Quum in inguine tumor apparet, hepatis: quum in axillis, cordis quum sub aure, cerebri robur indicatur, si febris, dum apparet, vel mediocris est, viriumque robur,4 sumpto matum lenitas existit. Sin signa, quae commemorantur hoc capite, se proferunt cum bubone Vel carbunculo, malum. Hinc enim colligitur materia maligna quantitas Nec vero signis vel optimis fidendum in hac febre, quia cuncta sunt infida. Horiturque repente , qui vitam in multos annos polliceri vides tur. is Hoc in Davide notatur, cuius ob numeratum populum crimine pestilens morbus triduo ita saeuiit, ut septuaginta virorum millia perierint. Eandem luem Ieremias ' Erechiel prophetae Iudaeis minantur, errata sua non agnoscentibus.
77쪽
B LIMVs, atqtie fames, quae dicitur esse 'canina, 'Pica dolor pinae potus via stricta, cibique, 'Lautarumque dapum fastidia longa sitisque, Contingunt patiente gula mortalibus aegris.
OEsophagus viae cibi nomen, ait Galentis, est proprium stomachus,commune. Quare qui stomachum ait oesophagum 'e' 'etiam,ex eius sententiaioznprehendere videtur unde coplures ea nomilia confundunt. Proprie tamen Cesophagus ille meatus est, qui a faucibus ad os usq; ventriculi lar ngi subteditur. Stomachus autem, vetriculi solum superius orificium quod iphoidi cartilagini subiacet,a natura oparatae,ut ipsi' sit propugnaculu. Bulimus fit, quum os ventriculi refrigeratur ab externa causa. Vellemens autem frigus cuiuis neruosae parti, quamobrem gulae molestiam infert. Haec igitur ut tollatur, stomachus calidisiecique desideri, nempe fame tenetur. Hinc in cibos auidis si meruit. Quorum copiam cum nequeat conscere ventriculus figidus fit natiuumque calorem amittit unde postea dei, citur appetentia, pulsus languet, animi deliquium accidit, prostratis denique viribus. Itaque ulimus, ut nomen sonat, initio quidem famem ingente habet,post autem inappetetiam. Appetentia canina fit interdum ab externa restigeratione,
78쪽
quae sensum inanitionis inducit Vibulimus.Interdum abacido quodam humore, ventriculi os imbuente. Sed in appetituis nino requens est vomitus in Bulimo, nequaquam Appetentiae deprauatae symptomasica est, qua stomachus alienos cibos, ut terram, carbones, incoctas carnes, teiora has expetit, mulieribus grauidis, quam viris magis peculiare vitriini. Quod accidit, ventriculi tunicis excrediititio quodam humore delibutis,4 ini arctis. In quam reclinat, adhaerescit Cesophagus 6 Esophas'interdum,sed rari s,ab intemperie sinplici vel alcirrho,phlegmo neve tetatur,vix unquam caeteris affectibus Scirrhum indicat maxima deglutiendi difficultas, at sine dolore Phlegmonem dolor lancinans, calor, febris, sitis cum dissolitate vorandi: Simplicem intemperiem cibi potusque tardior transitus, citra angustiae dolorisve sensum. Periphras est noreriar:qua fit alimenti copia reserto co lpore nec huius quicquam sugentibus e ventriculo venis: Sitis est frigidi humidique potus appetentia. Quae dii lplex est, naturalis&animalis. Illa principiadueita ieco Ah ea orificio ventriculi per neruos sextae ron sper quos cibi polsisque penuria preissum animal, inuitatur ad expetendum id quod sibi iucundum est.
' sitis 'gelidi facilis concoci io potus. Grataque qua frigent admotaque sumptaque,
nidor calidis, sensus rodens, ut iris amaror, Nausea, singultusque notant ardore teneri
Ventriculum. Sin stigia habet, ontraria dictis Signa vigent. Sicci madidus supereminet humor, Potus obest, calidiove cibi, siccique petuntur, Quos stomachus refugit, veter cum pendulus aret.
79쪽
N. B. B. II I. Quum ventriculus intemperie calida premitur,sitis diuturna torquet,si talis intemperies est impressa parti solidae, nempe tunicis. Sin vitium est in humoribus, quos ille suo sinu continet, his sublatis cessatvi sitis. 1 Calida torrentur massantur calido ventriculo. Quare tunc non haec, sed frigida conferunt, nempe quae temperent illius ardorem . Bilescentibus inventriculo succis Assati etenim ob intemperiem ventriculi calidam humores, in bilem abeunt. Metilia sunt cibi potusque calidi desiderium,horror,per rigeratio tarda c5coctio,ructus acidus,ventriculi grauitas, laguoris Quum potus humectet, humido ventriculo molestus est, sis quidem eum obtundit atque dis luit. Quum vero multus humor aquosus huic innatat, aut eius tunicis impactus est, expuitio fit frequens sine tussi saliua multa per interioris tunicae continuationem in Os exurgente.
Bilis,ac erumpens vomitu motuque per aluum, In 'cholera subitum dat signa minantia lethum. Namque intro refugit pulsus, crebroque cietur, Atque acris litis est, extremaque frigore torpent. Quique venit sudor 'malus est fit 'luridus unguis, Convellique 'manus, carnotique sura videtur, Mens labat, diri sequitur mors plena doloris.
Cholera morbus, acuti sinus assectus est, ita nuncupatus, quod in eo bilis quam choleram vulgus medicorum appellat sursum ac deo istam impellatur. Non tamen ἄ-τMYλ, , sed δαιτῶν χλαδων plerique derivant. At virumque verum est,quum sit choleravetriculi intestinorumque commune vitium. Nec Vero ... solabilis per hunc assectum educitur. Nam,inquit Aretaeus,quaret prim diri euomuntur, a uae similia quae anus effundit, sterco eao is,
rea sunt, liquida, tetrique odoris siquidem longa cruditas id . .. .
80쪽
maltim xcitauit. Si magis saeuiat morbus,tium syncere flauabblis, deinde nigricas excitatur: deiectiones quoque similes sunt. Obbilem, pungentem os ventriculi superius, ibique sen sum caloris excitantem. Nam calor intro cogitur. 4 Nempe paucus,4 diaphoreticus Aut re est,aut suae mador, non Verus sudor, praesertim apparentibus signis e thalibus. Ob extremarum partium frigus, quo natiuus earum calor obruitur,4 quasi suffocatur. 6 Neruos generis sympathia. Nam in hoc asse tu ventriculus intestina,vicinaeque his membranae cum neruis mire torquetur a copia flatuum violento motu bilis, eiusdem acrimonia atque calore, quibus ut hae,sic extremae partes resiccatur,distenduntur atque convelluntur, in primis quidem manus, pedes, surae, quia musculos habent plures. Assecto corde per consensum oris ventriculi. Per conuulsionem, strangulatum,&inanem vomitum.
V m iecur obstruitur, grauis est tensa dolorem Exhibet 'obtusum lateris pars infima dextri.
In iecur, facultatis naturalis sedem, praecipuam gignendi sanguinis officinam, humor aliquando pituitosus cerebro perventriculum venas illabitur. Interdum etiam crassum, viscidum, multum illuc trasmittitur alimentum. Non unquam biliosus humor in eo genitus ibidem crassescit,4 contum citer adhaeret. Quae qui per tenuissimas venas necessario traducantur, nullii aeque viscus, ut hepar,obstructione etari cosueuit. Obstructio iecoris a commemoratis modo causis efficitur,
quae nullius tumoris febrisve particeps, si ea simplex est. In hepatis obstructione tensio fit ad livpochondrium dextrum, potissimum si mox a cibo subitur exercitatio . Tum enim ut materia costituentis obstructionem, sico ingesti cibi portio quaedam abit in natus. Obstructo citraphlogosin aut inflammationem iecore,dolor aut nullus, aut obtusus est Elcnim crassus ac lentus humor