장음표시 사용
131쪽
ARGvMENTA CAPI TVΜ LIBELLI, QUOMODO morbum simulantes deprehendendi sint.
Cap. I. A quibusdam simulari tumores et infllima , Alionesntem sanguini S sputum,exugentes illum ex uena aliqua gingiuarum quae facile aperitur. Sunt qui deli/rium simulent,aut uehementem dolorem. II. Histo ria deprehesi a se colica fingentis, ne cogeretur interesse concioni. Morbum non respondere uictus rationi quae praecessit,ars medica dignoscit: simuIationem uero propter assectum aliquem, ratio comunis. IIL Historia serui amantis, qui ne longinquam peregrinatione cum domino ingredi cogeretur, admota thapsia magnum in genu tumorem excitauera unde simulabat dolorem,a Galeno deprehensi. ex conseruo enim amare ipsum cise dicerat, et refrigerante pharmaco intra hora statim tu,niorem sedauit, cum uera phlegmone magis inde irritata fuisset Concludit: Suspiciones igitur, quas comuniS
ratio nobis suppeditat,cum artis medicae peritia columetae, facile simulationes omnes coarguent. 1III. Facule suspicabimur illos simulare dolorem, qui uere dolentium gestus non aediderint, qualis est freques corporictia statio,et decubitus mutatio. Item si magna et molesta remedia detrectent, aut non ipsi statim sponte petant quiduis adhiberi. Oportet itam medicum ilIi, quem suspicatur magnum dolore simulare magna tantu remefloia profutura asserere, ut a cibo potu omni,que prae/cipue ipsum appetere nouerit,abstinentia: aut etiam se ctionem ustionem ue. Medicum tenere oportet signa uere dolentium, ut est, a*Xietas, extremoru refrigeratio,
pallor,et frigidus sudor interdum, et pulsus inaequalisi paruus et obscurus ut plurimum. Sunt et propriae do/iorum secundum partes affectas differentiae quaS Galenus enumerat de quibus medicus simulantem interrogabit.
QNI AEGROTARE SE FINGUNT, LIBELLUS,
Iano Cornario Me ico interpretri VLTAs ob causas homines Biaegrotare se fingM. Videt aut ad medicu pertinere, ut inmnibus talibus ueritate inueniat Et idiotς quo Q expetur, ut mentietes a vera dicetibus etia hac parte discernant. Nainflamatione,et igne sacru,et tumores laxos, de industria ab externis medica mentis inductos, medici deprehedere possunt,ec ab his affectibus qui ex corpore proficisesint di scernere. Ita etia sanguinis sputu ex oris regionib. Procedens,ab eo quod ex stomacho 5c uetriculo, caut respiratorijs instrumetis effertur. Deprehensi
italiam sunt aliqui ultro tussietes, & ad fine tus.1is sanguine expuentes,dum uenae osculu circa aliqua gingiuaru parte ipsis propte aperiret, qd ubi
holuissent per lingua exugebat,ae tussiebat,ac expuebat,ian* scilicet sanguine ex infernis partib'eduetu at* sic & se delirare,& alios fatuos esse s1
mulabat. Haec omnia inuenire & inter se discernere,ad medicos stinere idiotae putat.Et inter ligc salie etia dolore forte, ut sgre tolerabilis esse uideati. II Et profecto quenda a ciuibus ad conciliu uo catu, colicu dolore finxisse noui, ut ne accederet, Diquu hoc ita ipsi coducere uisum esset. Ego ital eodem quide tepore homine metiri suspicatus sum, postea uero etia ipse mihi cofessi is est. Fometa igitur sibh psi adhibere iussit, iteru no uehemeter ro gabat sibi ope ferri, etia si alias inminutissimisti midissimus esset. Et nouerat quidem ante paucos dies queda colico dolore uexatu, ex philonii me dicamenti potu,a dolore liberatu, quod ipsum mnino a me petiisset,si reuera doluisset sed oc quς sequuta sunt, ueritati testimonia piaebuerui. Soluto em c5cilio uociferari cessauit, uesut qui no amplius dolore uexaretur. Quin re praegressa uic' ratio eiusnodi fuerar, ut nem posset colicus in ip
sq affectus cosistere.Ex cruditatibus enim di stigiditatib. eiusmodi mala oriri Plent. At in hoc nihil
tale praecesserat. Proinde cognostere quide asse ctuno esse secundu ratione prsgressi uidius,medicae experientiae opus est. Versi suspicari ipsum ob concilia sic finxisse, non est medicine propriu, sed rationis c5mum sappellatae, quam etili ideo quod omnibus comunis est, pauci perfecta habent:quo abundent his quae in singulis rebus facienda sunt ac dicenda. Memoria igitur tenenda siInt ea quae
dixi. Nam experietia cum abundanti comunis ra
tionis facultate,tum alia quaedam fingentes inue m si tum eos qui uehementer se doleres mulantilii Etessi in alio rvrsiis genu uehemetissime dolere dicete erat aut hic si uus, ex eoru numero qui dominis iter facientib.a latere cursu cocomi
tant) cons Audolore deprehedi,suspicione sum Pta, re ex eo quod dias ipsius illa die profeciturus
erat, ξc ex adolestentis moribus. talis essi erat qui elusinodi facile cominisci posset. Sed ec alique ex familiaribus ipsi conseruis interrogaba, an aliqua
amoris coietudine cum aliqua muliercula adolesceshabere propter qua uerisimile mihi uidebat Ussim domi manere uelle,quu dsis logiore profis Aione instituisset. Et sane res ita se habebat.Et se rinsecus quide tot res comodu se nobis offerebat. Circa ipsu uero genu maxim' erat tumo qui idiqia perterrefacere potuisse uersi rei experto illia psia laetus manifeste apparebat. Et hoc sane medicae experientiae opus erat, non ex externis suppe
ditatu. Ex eade experietia erat & h oc, v nihil praecesserat tale,quod elusinodi tumore derepete ex icitare potuisset.Ne em in cussis modum excesset rasine pab aliquo percusus erat,nech fossa persal tum transinissa laesis fuerat : Et redundatiae humorum signa nullsi in ipsb erat:& ad hoc neo lautioin re antea se uictu expleuerat. Sed ec doloris specie percuneiantibus nobis qualis esset, non statim,
Pein prompte,nem sibijpsi consenerespondebat. egresso domino,medicametu imposui quod
132쪽
QUOMODO FIcTI AEGROTI DEPREHENDANTVR cc
dolorem non leuabat,sed indu stam modo a Tha- Alne v actium nedicam brum adhibitionPsia qualitate restigerare posset,& phst unam ho- l sane: dicere ipsis nos oportet, uelut quae sola eiuLram confitentem habebam,perfecte se a dolore te modi affectus sint sanatura, quando uehementertiatum esse. At uero si dolor reuera ob inflammaia se dolere dicunt: ct ad haec etia se stiones,& ustio tionem ortus fuisset, per pharmacum refiigerans j nes,et omnis potus ac cibi abstinentiam, quorum hon solum non quieuisset,sed etiam uehementiori desiderio stiperatos esse ipses uiderimus. Quaprofactus esset Satis stam iam clarum est,quod media pter eos qui uehementer dolere se simulant, doloca experientia cum his quae ex abundanti comu- ris magnitudo redarguet, una cu alijs signis a metanis rationis facultate suppeditatu hoc est his quς dica experientia acceptis, ex quorum numero est in suspicionem nobis ueniunt, colunc2 ad fortis ec aegre ferre, oc extremas partes perffigerari, dcdoIoris dinotionem comoda δ. pallere: Aliquando uero etiam modum sudare.
Di II Potest autem & tolerantiam quis signu ha j dc pessiis habere non solum inaequales,id quod here,non uehementis doloris. Cotingit deniq3 8c tiam moderate dolentibus contingit,sed eria pi hoc tape, ut qui uehementer se dolere fingunt, id i res parvos Φ magnos, re plures obscuros ' uehe
Per negligentiam non animaduertant, ut seipis mentes:cti si interrogentur de doloris specie, eam alias in aliam figura transiiciant,uelut aegre feren i quae affectae parti propria est respodexe.Quaedam res sicilicet doloris magnitudinem.Praeterea si v B enim species, dolores habet multum se extendenhemeter doluerint,omne auxilium sufferre parati tes . quaedam uero uelut infixos,re in una parte lis sint, et ipsi priores ultro medicos rogant,ut qui l rentes: aliquae pundi orio modo pulsanualiae qua quid uoluerint faciant,quo malum curetur. Si ire dam diuelli uidentur: quaeda torpentes apparent: ro moderate aut omnino non dolent, huiusmodi l quaedam graues:Et aliquae uomitus inducunt,alia auxilia auersentur, ne p inedias longas sustinetes, quae uentris turbationem,aliquae uertiginem. ARGv HENTA CAPITUM LIBRI DE ARTE ME DI cINALI; QUAE quamuis tenuiter dissectii reliquimus ut inuenimus.
Cap. 1. Methodus alia a finis notione per resolutio Ostium. qu. Signa frigidorum et siccorum testium. nem fitialia per compositionem, tertia per finitioniS di, so. De habitu totius corporiS. 11. Signa modera uisionem uel resolutionem uel expositione, qua hic usu tae temperaturae. 32. De corpore calidiore. 33. Derus est. antecellit enim aliaS compendio,&memoriae fa corpore frigidiore. sq. SiSria siccae temperaturaeicilior est. Finitio una essentialis, altera erinoematica. l Signa humidae temperaturae. s6. Signa calba. Quid sit medicina,nempe scientia salubrium,insa dae et siccae intemperiei. s . Signa calidaret humidae lubrium,&neutrorum: uidelicet corporum, causarum temperaturae. 68 Signa frigidae et humidae tempera/α signorum. Corpus suscipit, causa efficit S conseruat, turae. s9. Signa frigidae et siccae temperaturae. - . Si signum indicat, tum sanitatem, tum aegritudinem. gna sicci uentriculi. 51. Signa humidi uentriculi. 3. Enicere, indicare,&suscipere quot modis dican ic a. Signa calidi uentriculi. Q. Signa frigidi ueh/tur. Quomodo oc quorum salubrium,&c. scietia sit me triculi. 54. De malis temperaturis in uentriculo condicina. q. De corpore salubri. s. De corpore insa iugatis. Signa pulmonis frigidi. 6s. Pulmonis Iubri. 5. De corpore neutro. 7. De signis salubri 'sicci signa. 57. De uoce. 68. De leui et aspera uo hus. 8. De signis optimae constitutionis. 9. Ioel ice. 59. De uoce acuta. 7o. HactenuS de tempera sint differentiae partiti. io. De signis cerebri. H. Dei linentis. Deinceps subiungit quaedam pertinentia ad imparuitate 8c magnitudine capiti S. 12. De operationis i strumentoru magnitudine, conformation numerum,hus ingenii rationis & memoriae. 13. Signa bonae tem l l et situm. Signa naturae instrumentariae. 71. De uenκPeraturae cerebri. xq. Signa calidi cerebri. 1s. Si l l triculo. a. De uesica. N. De hepate. 74. Hi gna frigidi cerebri. 1 f. Signa sicci cerebri. 17. Hu/l storia pituitosi uomentis hilem. s. Quomodo comidi cerebri signa. 38. Calidi 8c sicci cerebri signa. l gnoscantur corpora aegrotantia. 76. Signa cerctri 19. Calidi 8c humidi cerebri signa. ao. Signa sti l l patientis. 77. Signa cordis patientis. 78. Signa begidi S sicci cerebri. 21. De sensibus 8c alijs signis G patis patientiS. 79. Signa uentriculi patientiS. So. Si jusdem aa. Frigidi Sc humidi cerebri signa. 23. De sna thoracis patientis. 81. De differentia eorum quae
oculis. 24. De magnitudine oculoru as. De par/ excernuntur. 8a. Signa futurae aegritudini S. 83. Si/uitate oculorum. 25. De colore oculorum. 27. De gna corporum aegrotantium. 84. De caussS salubri glaucedine Anigredine oculoria. 28. De cordis tem/ huS,insalubribus,et neutriS. 8s. ot modi S corpus Peraturis 29. Signa cordiS calidi. 3o. Signa cor olnostrum alteretur. 8 S. Devenereis. 87. De causis
dis frigidi. 31. Signa cordis sicci. 3a. Signa cordis salubribus partium instrumentariaru. 88. De solu/numidi. 33. Signa cordis calidi 8c sicci. 34. Signa tione continuitatis. 89. De c5munissima intentione scordis calidi 8c humidi. 3s. Signa cordiS humicli de curativa. so. Curatio Blutionis continuitatis in paestigidi. 36. Signa cordis frigidi 8c sicci- 3 . Signa ite carnosia. 91. De solutione continuitatis in osse. calidi hepatis. 38. Signa hepatis frigidi 39. Signa set. De punctura nerui et tendinis. 93. De specie hepatis sicci. 4o. Signa humidi hepatis. 41. S g/l thus morborum secundum formationem. 94. Deo, na calidi εἰ sicci hepatis. na, Signa calidi εἰ humidi l laructione. s . De asperitate et lenitate. 96. De moehepatis. 43. Signa hepatis frigidi εἰ humidi. 44. Si l tho secundum numerum. 9 . De morbo secundum gna hepatis frigidi cte sicci. 4s. Signa simplicium tem l l magnitudinem. 98. De morbo secundum situm. Peramentorum in testiculis. 4 s. Signa calidorum odi ps. De causis praeseruatiuis. 1oo. De parte siccorum testium. - . Signa calidorum ec humido/l l artis quae conualescentes reficit, etrum testium. 48. Signa frigidorum et humidoruto l l i senibus congruit.
133쪽
tes,conseruantes. causas,& signa indicant1a, m salubria uocant Nec aliter corpora neutra causas signaue dixerunt Lec secuntdu quidem primam ra tionem atm praecipuam causarum salubrium est medicina scientia. propter eas autem Saliars cundo quidem loco insalubrium,& tertio neutrarum.Et post has eodem modo corporum primo quidem, et hic salubrium: Secundo loco insalu brium: Tertio neutrorum.Itidem de signis dicendum.In actionibusautem prima quidem est cor Porum cognitio, quae habetur ex signis, post haec earum quae in ipsis nitentio causarum. Fimoω dicatur effectruum, indicatiuum,Cr Austeri
lincinimus: Licetautem huiusce di doctrinam appellare no tantum dissinitionis dis lutionem, sed AI explicationem,ut nonulli uocarunt,uel re lolutionem,uel disseIuttione uel ut nonnulli alii) l explanationem,ueIexpositionem utat'. Conatii sunt 8c Herophiliorum quidam talem facere do,
i ctrinam,quemadmodum Heraclides Erythraeus.l conati sunt sc eam quae per copositionem oc ipsit Herophili ,8c quida Erasistrati sectatores,WA
l thenaeus Ataleus. eminem tamen ante noS eam
l qus oritur a notione finis,scripsisse comperimus,li ex qua Omnes artes tria quadam atin ordine con l stituuntur sed illam quidem alio pertractauimus li loco.Hic uero distinitivam faciemus dominam, j ii quae quantum ab ea quae ex recit itione consistit, l redignitate Scipso docendi Qrdine linquitur, tanti tum re ad totius compendium,ec ad singulorum lmemoriam pretestare inuenietur: sussicieter enim lj ac facillime memoriae commendantur ex dissicii ll tionis dis lutione uniuersa. Quoniam totius a l
tis capita in se optima dissinitio coplectitur, quali quidam substantialem uocant,ex aduersb disti ll guentes alus quae notionales appellantur. Illae si li quidem ab ijs quae accidunt rebus dissinitis, hari uero ab ipsa essentia constitiruntur.Elahorata a j tem est a nobis particulatim & in pluribus coscii l pta tractatibus totius medicinae conleptati quial bus uti quis possit ad triplicem doeicinam. Nunguero dissinitivam aggrediemur,hoc unum appo - Inentes quod solum capita,& quaedam ueluti co lcfusiones eorum quae alibi latius sunt demonstrat
et nunc a nobis dicentur. Quid is in icina. Vap. I a lMedicina est scietia salubrium re insalubrium j j8c neutrorum.Nihil uero differtessiquis io in
silubrium,aegrorum dixerit. Nomen uero cim l tiae communius,no autem proprie accipere opori tet.Salubre autem, insalubre,oc neutru unum quodi tripliciter dicitur:hoc quidem ut corpus,l hoc autem ut causa, hoc uero ut signum. Etenimi corpus quod sanitate natura suscipere aptum est,
di causam quae eandem evicere uel colaruare, & lj signum quod potest indicare. Haec omia salubria Graeci appellare cosueuerunt. Eadem ratione N susceptiua morbpro Frpora, eosdem efficiem ' Galen. Sed quoniam Nemeei 1uum,ct indicatiuum,et lsusteptiuum dupliciter unaquodi dicitur, hoc lquidem simpliciter,hoc uero ut nunc, nosse opor stet amborum esse medicina scientiam. Ipsum iis lro simpliciter duobus dicitur modis,& quod sem lper,& quod ut plurimum,de quorum utro me ldicina pertractat. Neutra uero & causa re corpus lec signum, quod simpliciter dicitur, re quod ut nunc,tripliciter Unuquod P appellatur, hoc quia l: idem quia neutrius cotrariorum est particeps.hoc liuero quia utriuis,hoc uero quia aliquado huius, aliquando illius.Horum autem ipsesu secundum lirursiis duobus dicitur modis,aut. quia utrui cori litrariorum ex aequo participat, arat quia aliquado lplus alterv. Est uero re in tota dissinitione, si ver ba animaduertimus, ambiguitas quaedam, quam li& ipsam dis luere oporter. Quum enim dicitur, lmedicinam esse scientiam ec salubrium oc insalu l hrium&neutrorinsignificaturae quod omnium liparticularium,ec quod quorundam,s quod qua llium.Sed omnium quidem, indefinitu quoddam lestat impossibile,quorundam, diminutumat.
lartificio cares.Qualium uero,artificiosum pariter li at* sussicies ad omnia artis particularia, quod ltiam dicimus in med1cinae divinitione coprehen ldi. Primum igitur de corporibus dicere aggrediemin qualia nam sint,&falubria, ec insalubria, Si neutra:post haec de signis eccausis disseremus. .
t i De corpore salubri. cap. III sc
b Salubre simpliciter corpus est, quod abipse naturae ortu bonam habet temperaturam in simpli cibus re primis particulis, at* in his quae ex illi coponuntur instrumentis, est comensuratu. Salubreuero nuc est corpus,quod in presenti est sanu. est uero ec hoc eo tepore quo sanu existit,honari habens temperatura re comensuratione nota men optimam,at sibi propriam. Ipsius uero siluel bris simpliciter corporis tale quidem est semper, id quod est optima teperantia praeditum,ac mox me est comensuratum:ut plurima autem, quod aeconstitutione optimation ual admoduci Rcit,
134쪽
Insalubre uero simplic1ter est corpus, quod ab
ipso ortu naturς,uel in cosimilib.partibus malam habet teperatura,vel in instrumetarnsincomensu, rationem,uel utruch uitiu. Insalubre uero nuc ests curpus,quod eo tepine quo tale dicitur,aegrotat,nem obscuru est quod Θc hoc ipsum eo quo dicit
tepore aegrotans,uel in cosimilibus malam habet temperatura,vel in instrumentarijs inc6mensuritionem,uel utrun .Est uero re semper insalubret quod ex ip naturae ortu uel pessima habet tem peraturi in simplicibus,Θc primis particulis omni Bus,uel siquibus uel his quae obtinent principη
tinuel in inrerumetariis incomeniaratum existiti
Similiter aut re in his,uel omnibus,uel aliqtribus uel illis quae obtinent principatu. et plurimu ue roinsalubre est corpus,quod ab huius quidem uitio recedi nondu tamen mediocritate attingita l De corpore neutro. cap. vi l
Onia uero οἱ neutru corpus tripliciter dice
Bat,unum quide quod neutrius erat extremae a fectionis particeps,aliud aut quoniam utrius ,a-
liud quonia aliquado huius, aliquado uero illius, iuxta primu significatis,neutra erit corpus, quod exquisite medium est oc saluberrimi re insaluben ximi corporis,& huius hoc quidesimpliciter tale, quod ab ipQ ortu nacurae ita est constitutum:hoc uero ut nunc,quod in praesenti tepore mediu ex quisite existitoluberrimi atin insaluberrimi cor Poris Ipsius auisimpliciter semper quide tale est id quod in omnibus aetatibus tale perdurat ut plu
rimum misiquod nonullas recipit mutationes. Iaxta uero secunda significatu, neutra erit C PUS,
quod ab ipis ortu naturae cotrariaria simul est particeps affectionum,aut stilicet in una parte,aut in duabus differetibusJn una quide,si secundu alte ram oppositione effectivarli qualitatum bona hahuerit temperatura,ves etiam secundum utradi, sed in formatione, ues magnitudine, uel numero partiumuel situ delinquat:aut contra in his qui dem rei te se habeat uel omnibus,uel quibus '', Peccet aut in temperatura. In differentibus uero Partibus,dc iuxta omnes oppositioes potest quicquam simul particeps esse contrarioris Et semper quidem tale,quod per omnes states in eode per euerat Vt plurimu uexo,quod aliqua ex parte e
uariat Ita uero re nuc neutra erit corpus iuxta se
cudum significatu,quia ues p rteriuna haec quiadem sibi salubria existunt,illa uero insalubria. uel in differetibus ita assicitur partibus.Iuxta uero tertium si nificat neutrii erit corpus,quod aliquarido quidem salubre,aliquando uero insalubre existit,ut nonnullis accidit,qui in pueritia salubrit
te corporis uigent,cu uero ad iuuentutem peruenerint,insalubres evadur,aut cotrann uno autem
tempore,quod ita est neutrum, cossistere nequit: latius uero si accipiatur,contingit Nouimus autequod nuc dupliciter dicitur. Salubre igitur & in salubrect neutrum corpus quot modis dicatur,et quale unum quodcpsit, tussicietex explicauimus.
praesente indicant sanitate,&futuram praenunci ant,ex praeterita memoriae sub jciut.Insialubria uero quae ei praesente indicant sintudinem,& futuram praenunciat,atch praeterin emptiae subqcia
uiat Eadem ratione neutra dicum quae neutram affectionem ostendunt,praenuciari ec memoriae 1
subiiciat, quae nihil omn*4 deaffoctioibus in dicant,uel nihilo magis salubre Φ insalubre affoctione ostendunt: re partim quidesalubrem partim uero insalubre indicant astectione; & quae aliquando quidem salubrem, liquando ueso insalubrem,& haec quoq; secundum tria tempora uelus ti salubria re insalubria. Vocamur autem nβnunt qua a uetustioribus medicis haec omniae signa pxs
nunciativa, quamuis praesentiu ac praeteritorum sint indicatiua: usus uero no paruus eX praenucia
ciuis atm indicatiuis,minor autem ex his quae memoriae subiiciat.Cum uero sint salubria corpora, haec quide simpliciter, haec uero ut nunc, quae hene ualentia dicuntur, salubriu simpliciter coris porum duplice diximus esse differentiam:quoniaam nonnulla quidem semper,nonuIla uero utplut rimum essent talia. Et semper quidem qiuae optiat mani constitutionem sertita sunt:mplurimu uero quae non magnopere ab illa recedunt.
Designis optiniae constitutionis. cap. VsII
Horum autem dignotiones sumendae sunt ab C: ijs,quae secundum essentnerationem ipsis insunt, re abiis quae ex necessitate consequimtur vera i tiohibus casibus4,qui proprie accidentia uocantur. Ab essentia quide ipsa eorum quae optimam habent constitutionem, commensuratione consimilium quidem in caliditate, frigiditate, humidi
tate,& siccitate. Ins rumentoru uero in qualitate ac numero eoru ex quibus componuntur, ac praeterea formation ac situ partium singularu ac t tius instrumenti. Ex his uero quae ex necessitate lconsequuntur consimilia,quantu quidem attinet fad tactum,a mediocritate quae in mollitie ac duritie consistit Quatum uero ad aspectum, a colore optim6,et leuitatis atq; hispiditatis mediocritate. In ope attonibus,a perfection quam et ipsarum p uix ciri appellamus. Ab his uero quae instrume
tartasPartes consequuntur, a comensuratione Sc pulchritudine omniu totius corporis instrumeto lxv,ac praeterea earu quae ipsis insunt uirtute ope- l rationu Optimae igitur costitutionis corporu si
indicativa sunt haec .Eoru aut quae ab ipsa defi lcimi,& adhuc tamen salubria existunt,nonnulla lquideri consimiliu temperatura uitium aliquod lparuum habent,nOnulla uero in instrumentario- lrum cdmensuratione, θ hoc quoΦ Perexigum l ccidit aut hoc uel in omnibus,uel in aliquibus, 'ut in utriis Nitioruuero genera eade sui cu his 'quae uirtute perficiunt,teperatura quide in consilmilib. Numerus aut ei formatio ec magnitudo situs in instrumentarijs, utrili uero comunis unitas qua re ipserum continuitatem appellamus. In
pisautem sugeneribus sunt corporum inta
135쪽
ARS MEDIς INALI sstium u1tia secundum utram h insalubritatis signitficatum,Ternimus autem quin uixtin distituint, est operationum laesio senubilis. Quae uero ab o lptima corporum constitutione breue aliquid de lficiunt, re uera quidem 5c ipsa in aliquo fiunt of lfensa,non tameti id sensu compreheditur. Distin il guuntur uero ex eo, quod magis minusue in ope rationibus existit, ac quia causis quae aegritudi litem pariunt,non aeque resistunt. Quae autem simpliciter insalubria sunt corpora,distinguunturi ob id quod facile a causis quae morbos eommittendi
uim habent,superantur: Et quoniam in uigore Ο-lperationum plurimum deficiut. In medio autem lamborum collocantur ea quae neutra simpliciter
appellatur,ec cum latitudine quadam. Quo sit ut
tota sanitatis latitudo in tres partes, quarum si l gulae latitudinem habent non paruam, diuidaturit Erit autem prima quidem salubrium corporri sol cunda neutrori, tertia insalubrium. Post quae de linceps sequuntur quae iam ςgrotant corpora, qUS sensibilibus operationum laesionibus distinguia trunQuae igitur dolore 1nfestantur,& quorum motus sunt uitiosi, aut omnino interierunt; manife
istam habent determinationem. QtIae uero imbe cilles edunt operationes, in magnis quide distan it is facile discernuntur, in paruis uero ambigua
sunt, at 3 idcirco in eo genere noxae collocatur, quae neutrius contrariorum participat affectio, quam Nipsam neutram diximus appellari. Ita ta men ut horum omnium sensilis sit iudex, non ipsa natura rerum inspiciatur,ne periculum sit in dogma perpetuae passibilitatis incidere. Ita ' etiam signa neutrorum quidem corporum, sed tament aut insalubrium aut salubriam existentium, quantitate distantiae disserent, duobus inuicem con trariis terminis a nobis statutis, optima uidelicet eostitutione corporis, & nuper faeia aegritudine, ac deinceps cosiderantib. utri eoru uiciniosa sunt ea quae ad examen corpora ueniunt. Quae enim Proximiora sunt optimae constitutioni salubria: Quae uero ab hac longius distant, atq; ad ea quae iam aegrotat,magis accedunt,insalubria Quae aut intermedia, ali aequaliter ab utrisin distare uidentur,heutra. Optimae igitur costitutionis corporis indicia explicauimus.Eorum uero que ab ipsa deficiunt, totide sunt numero genera, quae in mag1sae minius secari possunt. Quum autem in tres lati
tudines diuisasint, corporis insalubris simpliciteri indicia trademus: Ex his enim re reliquae duae Ia i titudines innotescent. Generaliter igitur prius at nobis in eo quem de optima constitutione sermos nem habuimus, specialiter autem nunc dicetur,sil prius partes diuiserimus.
Quodsintdiferentiis partium. cap. IXl Sunt uero earum quatuor uniuers, differetiae, i quoniam nonnullae earum principia quaedam existunt:aliquae uero ab ipsis origine habent: aliquae lnec aliarum gubernationi praesunt, nech aliunde Mubernantur,cu insitas habeant a natura poterias li a quibus regutur. Quaedam uero sunt quae insitas lj simul aliunde emanantes habent . Principia io l
4 tur sunt Cerebrum,Cor, Hepar, Testiculi Ab his luero ortum habent, atque eisdem subministrant: lNerui quidem Sc spinalis medulla, Cerebro: Cor di uero arteriae:Hepati,uenae: Ipla uero seminaria uasa, Test iculis. Quae autem a seipsis gubernan tu sunt Cartilago,os, Copula, seu ligandiatum, Membrana, Adenes, Adeps,Caro simplex. Relit quae uero partes cum una cum istis habeant ex se ipsis regime, arteriis, neruis,oc uenis insup er egeti Capillorum autem ait unguium neque regimen ullum est, sed generatio tantummodo. igitur sunt partium differentiae.
De signis cerebri. . Cap. X l1ndicia aut singularu teperaturae sumpto a cere bro initio, deinceps dicemus.Sunt uero quincP cogenita genera quae ips1us natura ostendut. Primit quide totius capitis dispositio. Secundu uero sei sititiara operationu uirtus oc uitium. Et tertium, a tuarum. Quarta earum que tenent principalli. Et quintum naturalium. Aliud uero gdnus puster
haec omnia ea quae extrinsecus aduenit alteratio.
Et quidem totius capitis dispositio ex magnitudine re figura sumitur at , capillis.
De paruitate eν magnitudine cupitis. cap. XI. Paruum igitur caput uitio constitutionis ce rebri propria est indictu, magnu uero no necessa rio indicat bona cerebri costitutionem: sed si quiadem ob insitae uirtutis robur, quae multam ato o- lptimam materiam afformauerit, eueniat, optimu lest signum: at si ob materiae tantum multitudine, haudquaquam bonum. Distinguenda uero sunt
haec ec ex figura ipsa, oc ex his quae ab eo habent ortum. A figura quidem ipsa, si concinna: semper
j j enim hoc bonum est signum: Ex his aute quae ab
eo ortum habent,ssi ualida est ceruix, ct si alijs osvi ibus optime constet, at 3 omnis praeterea neruosa lsubstantia boni sit habitus, ac robur habeat inten- lium .Propria autem capitis figura est, ueluti si lcogitares sphera exquisite rotundam ex cera con lstruct a, paulatim utrino depressam. In hac ei ne lcesse est, ut ec posteriores Sc priores partes plus lgibbae fiant, J sphaerae coireniat: Quae uero utrim lque consistunt, magis rectae:quod si ea quae securi ldum occipiat eminentia aliquatenus minuatur, si lmul intueri oportet neruoS ato Ceruice una cum
ossibus aliis. Nam si secundum naturam se habuerint, materiae defectu, non uirtutis imbecillitate talis homo factus est:Illis uero non re ste se habentib principiu est debile. Sed magna ex parte desectus qui occipiti euenisti, cosequit eoru quae ante diximus imbecillitas , rarissime. aliter euenire cosueuiti Caput item quod secundum occiput in acutiem tendit animaduertere oportet, iisdem adhibitis distinguedi rationibus, quibus antea m capite grandiori faeto utebamur. Vt plurimum ue f. ro dc hic optimum est signis, figura concinna eius Parcis quae cerebro adhaeret, quam nonnulli medi ci posterius cerebrum appellare constretierunsi lquemadmodu ct posterius existit, ea sutura quae lgx caeliterae A, formam habet praefinitu. Est ue
xb huiuscemqdi pars spinalis medullae principia,
136쪽
I ARS Μ EP& eius ratione nemorum omnium in toto animali qui a stiuis a filonib.obseruiut.Ipsa aute pars posterior per seipsam paucos admoda sensitivos obtinet neruos,plurimos uero activos:sicuti At anterior,sensitivos quidem plurimos, paucos admo dum activos.Quare ubi benefuerit asse Ra utra. Pars,robust os habebat eos qui ab ipsis fiunt processiis. Eaede quo distinctiones adhibendae intad partes capitis anteriores ad fronte attinentes, quae etiam ad posteriores, earundem. 8c paruitatem Sc magnitudine insipicere oportet, at p itide figuram Sc senis ibi collocatos, uisium, gustum,
atm odoratum.Haec enim se inuicem indicant at que attest antur,ec quae a principio oriuntur, Principii uirtutem & uitium: ec principium ea qus ab
ipso nascuntur. : Deopreationibus obtinen us principatum. cap. XII
Earum autem operationis quae obtinent principatum,uirtus ac uitium sunt ipsius principii seorsum tantummodo indicta. Voco autem operationes principatum obtinentes, quae a Qto principio proueniunt Ingentu quidem igitur,subtilem cerebri substantiam indicat: tarditas uero intelle Rus, crassam:discendi uero facilitas,formarii facile su sceptiuam,memoria autem stabilem ac firma. Si
cuti 5c discendi dissicultas,formara non facile sir sceptiua,ec obliuio quida:mobilitas quom in opinionibus,calidam: stabilitas aut frigidam. Adhuc autem duo indicioru genera mihi uideor praeter misisse,de quibus sum ab initio me dicturu pollicitus. Uorum alteria ad operationes attinet naturales alterum uero ad ea que extrinsecus occursant. Erit autem in utriis sermo communis.
Signa bonae temperaturae cerebri. cap YRI
Siquidem cerebrum sortiatur bonam quatuor Per palatis,uel aures,uel nares, uel oculos expurigantur:haec quot moderate se habebunt:atm ab xja quae extrinsecus occursan minime laedet ,qugscilicet uel calefaciunt,uel frigefaciunt,uel humechant,uel exiccant. Talibus igitur capilli capitis cum adhuc sunt infantes,subfutui:cum uero puciri subflaui:cum iam adoleverint, flaui fiunt, me
dij c, si int inter eos qui omnino sent crispi & simplices,non tame facile calvitium patiuntur. Quae Uero dicuntur, ac posterius dicenda indicia sunt, accipere oportet,ut in bonam habentibus tempe xiem habitationibus. Quae autem ad capillos attinent,non ad locorum tantum, sed ad humorum quoque temperataram, qui cerebri temperaturae Proportione respondent,sunt referenda. Si uero calidius sit quam oporteat,in altera uero oppositione bonam habeat temperaturam: si quidem in caliditate excesserit, omnia quae dicentur ualidiora erunt indicia:sed si paruus fuerit excessus,imbecilla. Communis autem haec ratio statuatur in omnibus partibus, quaru in temperaturis uniuersis
indicia sumus tradituri. JSigna calidi cerebri. cap. XIIII l
inceps istitur sima caliditatis cerebri prςter l
ea quae nuper diximus,sunt, quod ea quae circa caput omnia rubicuda Sc calida magis, & quae in oculis uens magis sensui pateti Capilli quo Q in his
statim in lucem editis,habent in capite ortum, recum plurimum in caliditate a mediocri tempera tura recesserint nini, ec robusti, crispi fiunt: Cum uero non multum, subflaui quidem ab intitio fiunt,deinde nigyicant, ac progredientibus et talibus caluitium patiuntur, atque eo magis, qui Plus modico sunt calidiores. Excremeta uero qus Per palatum ec nares,ec oculos,ec auxes,pauca θc concocta ipsis existunt, cum integram habuerint sanitate.Cum uero eis caput repletur, frequenter enim actum praesertim cum nulla ui Rus seruauerint ration tale quid eis accidio plura quidem in ipsis excremeta,sed no incocta generant,implenturΦ,aim aggravantur eoru capita a calidis cibis potibus,odoribus,atin hisce omnibus quae ex trinsecus occursantiinquora numero est, ct qua nobis circulanditur aer.Sed praeterea magis si nosolu natura calida,sed etia humida corpora extiterint Breuibus aut mnis huiusmodi temperat rae contentae sunt,nem admodum profundis. signa frigidi cerebri. cap. XVFrigidioris uero quam oporteat cerebri indicia sunt, plura in proprijs meatibus excrementa, oc
capilli recti,& futui, ec stabiles, ec qui l5go post
natiuitatem tempore nascuntur tenues, atque ab
initio male nutriti, Sc facile a causis frigidis offenduntur,at phoc ipso offensionis tempore destit lationibus 8c grauedinib. capiunturinem si tetigeris partes ad caput attinentes,admodii calidae sentiuntur:neo si inspexeris,rubicundae adparent,re oculorum uenae omnino uissim effugiunt, ec se mnolentiores quodammodo sunt.
signa sicci cerebri. Cap. XVISiccioris autem cerebri indicia sunt paucae sis Perfluitates effluentes , re sensitum sinceritas. Sunt autem ad uigilias prompti, oc capillos hath et robustos, ct qui celerrime eis genitis innast iur. Crisipi autem potius sunt quam recti, cito a
tem calui fiunt. Humidi cerebri indicia. tap. πVII Humidioris uero cerebri indicia, capilli plans nequaquam calui fiunt: Sensus autem turbu lenti, ec excrementorum multitudo, semni multi
atque profundi, ec hae quidem simplices sunt in
Signa calidi sicci, cerebri. cap. XVIII Compositae autem primum calida 8c sicca, se cundum quam Zc stiperfluitatibus carent, ct iansibus uigent, oc plurimum uigilant , ec cito calui si unt.Et prima quidem capillorum generatio ceserrima est,ac plurimo abundans alimento.Capillos uero habent nigros, ec crispos, ct tangentibus caput calidi sentiuntur, Z sunt rubicundi uis ad aetatem consistentiae uigoris Signa casui Erbumidi cerebri. cap. XIXSi uero humiditas adingatur caliditati, parum utrius p qualitatibus superantibus mediocritate,
color bonus,& caliditas di quae in oculis sunt ue-
137쪽
nae magnae,' plura excrementa , 8c mediocriter cocta,& capilli re Ri, ibflaui, re non facile caluisunomplentur uero atqt aggravantur eorum capita a calidis:at si etiam hume fientur,tunc multo magis quando etia excrementoru habent multi liudine. Et si plurimis caliditas atm humiditas cre uerit,his caput aegritudinibus est obnoxisi, atque excrementis abundans,&quod facile a calefacietibus at* h ume stantibus offendatur. Auster ue ro semper eis aduersatur, at optime in Aquilo ne se haben non tamen diu uigilare possunt, ecquum se ad somnu conuerterint,simes graui sem no tentantur,ct uigilant,&Qmnia habent imaginationibus plena, uisus eis turbuienti, neo satis sensibus uigent. Qu3d si plurimu in caliditate ce rebrum a mediocritate recesserit, paululum autehumidius extiterit,calidae teperaturae indicia quidem superab ut cum quibus leuia quaedam sumiditatis signa coitingenturiueluti si longe quidem humidius, paululu uero calidius, uehemetia qui dem erunt ac manifesta humiditatis indicia, debilia autem caliditatis.Communis uero hec ratio in omnibus compositis intemperaturis existit. sena frigidi ct pccicersi cap. XXFrigidae uero & siccae cerebri intemperaturae frigidum, Ac minime: coloratum sui ratione caput reddunt: semper enim memoria repetenda, quae a nobis ab initio est distinctio posita, ut praeterea
aduertamus quantum ex humorum rem peratura alterentur, quae circa ipsium consistunt. Protinus autem huiuscemodi temperaturae uenis carentes habent oculos,& a causis frigidis facile isduntur. Quare Z inequali sanitate fruuntur: quonia non nunquam leuissima habent capita, & excremen rorum moderatos effluxus, nonnuquam uero&grauedinibus 8c destillationibus minima ex cain se capiuntur. De alijs Aufidem signis. cap. XXISensus aut eorum in iuuentute quidem omnes Uigent,atque omni uitio carent,sed progrediente
aetate cito marcesicut.Et,ut summatim dicat, omnes celerrima circa caput senectutem ostendunt.
Quare dc cito cani fiunt, capilli uero ipsis quidem genitis uix exeat,& male nutriunt, re Hlui sint. in progressu aut aetatis, superante magis frigiditate Φ siccitate non calvescunt. Contra uero sicJti gerit, siccitatem quidem plurimu dominari praemgiditate,tales calui fiunt. sigracmbri frigidi Erbumidii cap. ossHumidae uero θί frigidae cerebri tem peraturae faciunt homines graui somno tetari, re ad Qmnufacile conuerti, sensibus quoi minime uigentes, latiF excrementis redundantes re qui caput frigi ditati ac replerioni habent obnoxium, ac distilla tionibus 8c grauedinib.facile tentatur, ne F tamehi calui fiunt. Haec igitur indicia sunt cerebri temperaturae,a quibus si progrediaris, ad unaquod plfensorium dignotiones transferre licebit. l
Sed Q. sciet de oculis facere metione. Quicu tangentibus quide manifeste calidi existunt, oci a P I cINALI scili ac crebro motu cietur, uenas amplas habet, hi calidi omnes flant, frigidi uero his contrar 3. Et humidi quide molles simul re multa humiditate pleni sicci uero duri amul 8 I squalidi. Asimilibus
aute suae temperaturae causis facile offenduntur, Iidiantur autea moderato contrariorum uis: sed hoc quidem commune in omni cuiuscuno partis temperaturae dignotione oportet meminisse.
De magnitudine oculorum. Cap. XXIIII
Magnitudo oculorum quidem, ubi cocinnitas adiicia operationum uirtus, multitudinem bene temperatae substantiae ostendit, ex qua siti l coforrnati:quae si desint, multam quidem substantiam,
non tamen bene temperatam ostendant. De paruitate oculorues. 'ca . ΣαπParuitas uero oculoru adiuncta quide concin nitate ac uirtutu operatione, pa cam quidem, sed bene temperata substantiam ostedit, ex qtra sunt conformati. Si uero seciam habuerint inconcinnatatem quadam,ati operationsi uitium, tunc Paucam simul ac uitiosam materiam ostendunt.
Quae uero ad colores attinent, ita distinguere oporter.Glauci quidem oculi, qui pura humiditate ac non multa praefulgent,tales fiunt ob splendidi luminis abundantiam Contra uero nigri. Qua uero intermediam naturam seruant,causas quo intermedias habent.
Desuuredineo nigredine oculorum cap. MVII
Glaucus igitur oculus sit,uel propter maηnitu dinem,uel propter splendore humoris qui a Graecis crystalloides nominat,uel propter situm pro minentem,aut propter tenuis aquei humoris; qui in pupilla existit,paucitatem & puritatem,at que omnibus quidem in unum couenientibus fit
glaucissimus oculus. Quod si aliqua adsint,aliqua
Uero non,tunc maior minbrue glaucedo contra
hitur.Niger uero oculus fit,aut ob paruitate crystalloidis,aut propter profundum situm,uel quo niam splendidus ac fulgidus exquisite no est, uel quomam renuis humor uel superabundat, uel purus non existit, uel propter unam aliquam ex his quas ante diximus causas,aut propter omnes fi ri consileuit In ipsis autem magis minus ut ante diximus reperitur. Tenuis igitur humor quo magis ad aquae naturam accedit, ec superabudat, humidiorem oculum ostedit: quemadmodum si crassior ac minor fiat,sicciorem. crystalloides a tem siquidem durior existat,sicciorem efficit oculum:Si uero mollior,humidiore:sic ec si plus moderato tenuem humorem excessesit,sicciorem : sit autem defecerit,contrarium. De cordis imperaturis. Cup. YYvIn
D e cordis autem temperaturis deinceps dicendum est, si prius haec in memoriam reuocauersemus, quod unamqua P partem seipsa uel calidio rem,uel frigidiorem, uel sicciore,uel humidioret dicimus factam, non alicui rei alteri comparates, sed ad seipsam. Sic enim utcun eXtiterit cor na tura frigidius, multo sane calidiorem temperatu
138쪽
t Calidioris igitur cordis,ut ad mora qui ei pro prius est atq3 conueniens, indicia quaedam sunt inseparabilia,et propria, magnitudo respiratiois,l oc pessiis uelocitas, Ac frequetia,ct audacia, re a j actiones natura prompta. Qubd si multum in cal1 ditate excesserit, tunc furibunda quaedam iracunt dia dc temeritas adsunt. Est autem his thorax hi j spidus,ec praesertim pectus,8 quaecunque hypol chondrii partes illis sitit proximiores. Magna uel ro ex parte calidi cordis temperatura uniuersum corpus calidum reddit, nisi hepar uehementius obstiterit . Dicemus autem paulo inferius,totius
corporis ii dicta. Est quidem &litudo thora j cis caliditatis indicium, nisi &hic quo' cerebrui Plurimum obstiterit,quoniam ei magnitudo spiat natis medullae plerunt respondet: tantae uero j runt magnitudine uertebrae,quata&spinalis mel dulla,quare ec spina uniuersa.Cofigitur uero tho rax ad eam spinae parte, quae metaphrenu, id est, dorsum dicitur, tan* ad carinam nauis.Quare necessario eius longitudo aequabitur dor :amplitudo uero erit pro uertebrarum ratione, quando ad proportione earum crassitudinis fuerit confixus Cum uero cordis caliditas superas perflauerit ac dilataueritin primo sui ortu thoracem,erit eiusdecaliditati proportione respondens Sage etiam
cum Caput paruum, thorata autem amplus extiterit,maximu hoc tibi merit cordis caliditatis indi cium cauero magno existente capite paruus fuerit,propriissimu hoc erit cordis frigidioris signa: cSi uero capiti fuerit proportione respondens, tucaIlis signis de corde distingues, ex ipsius thora cis ampIitudine nihil assumens. Signa cordis stlidi cum XXX lla Digidiore uero corde, pulsus minores eXL
stunt quam modo naturae conueniat Non tamen necessario tardiores uel rariores. Respiratio aut siquidem tanto thorax minor extiterit,quato cor
frigidius,pulsibus eritproportionalis. Si uero maior fueri quam pro Bigiditatis uehementia, non minor est tantum,sed etiam tardior, rarior. Ta les aute timidi natura stini,ct sine audacia, oc obliuiosi et segnes etnudu pilis habet pectus.De eius uero paruitate distinguendum ut diximus prius. Eodem modo & de totius corporis caliditate. JSigna e dissicci Cap ta sCor aute siccius,pulsus emcit duriores,& iram non promptam quidem,sed feram,& quae non facile sedati queat,magna lex parte uniuersum corpus siccius existit, nisi hepar obstiterit. Signa cordis humidi cm. X Is Cordis uero humidioris signa, pulsus molles,& mores ad iram quide procliues,sed tale que se cile sedari possit, se uniuersum corpus humidius ex1stit,nisi hepar obstiterit. Secundu uero coiugationem qualitatum primarum uitioci cordis temPeraturae ita se habent. Signa cordis casidi Crscci cap. XXXIn
uelocitatem ac frequentiam vergunt,thorace cordi non aucto proportionalite Hi uero prae cuia
ctis pectus habent maxime hirsutu,re hypochpndria. Ad actiones aute prompti sunt, dc iraeundi,
re ueloces, remores tyrannicos habent: etenim ad furorem faciles,non facile uero placabiles. De totius autem corporis temperatura, ct thoracis amplitudine,his quae ante diximus, Proportionaliter est distinguendum. Signa cordis calidi rhinnidi. cap. MXIIII Si uero caliditas una cum humiditate domina bitur, minus quidem his quos antea diximus, hi sunt hirsuti,adactiones uero nihilominus prompti,non tamen ferior est animus,sed ad iram pro ' clivus tantumodo. Pulsus uero magni ac molles, ueloces ac stequentes existunt,oc respiratio, cum thorax cordi fuerit proportionalis, eandem pulsibus formam seruabit Si uero minor extiterit,ian to illis uelocior erit 8c isequentior, quanto & thorax minor extiterit.Si aute multa facta fuerit euersio in temperatura,ac si hoc praesertim in humidi, tale contigerit,praeter ea quae diximus,cotingent etiam ex putredine morbi,his qui in ipsis fuerint humoribus corruptis ac putrefactis. ExpiratiOes aute maiores sunt ac uelociores inspirationibus,Bc submissio arteriae in pulsibus uelox. signa cordis humidi e r frigidi cap. γ VHumidioris uero oc fiigidioris cordis, pulsus quidem molles.Moribus autem nequaqua auda ces,sed timidi A segnes existunt. Tales etiam glabrum pectus habent,minime , iram retinet, sicuti Θc adi am no admodum sunt prompti.Quae uero ad thoracem oc uniuersum attinent corpus,dsestinguere oportet,si cui ea quae ante diximus. signa cordis frigidi sicci cap. XXXVI Frigidius uero cor siccius, PuIsus quide duriores reddit 8c paruos,respiratione autem sis quia idem thorax paruitatem cordis fiuiditati proportionalem habuerit,moderatam.Si uero maior titeri raram ac tardam. Hi uero prae omnibus milnime ad irascendum prompti, cum autem'coacts liuerint irasci quibusda,retinent iram. Habent autem maxime omniu,nudum pilis pectus De parilitate autem thoracis,ac pxsterea totius corporis la Digiditate similiter distinguendum. Vnum illud lcomune in hisce omnibus memoria repetetiburi lquod quaecunt de moribus siue nunc, siue quo luis alio sermone explicata simi, ad teperaturae co ignitionem,no de bonis moribus aut uitiosis, qui lex philosephia hominibus adueniunt, sed de insi liis unicuit ac naturalibus,nos exposuisse. S ia calidi bemus. cap. NOVII Hepatis calidioris indicia: uenarct amplitudo, flava bilis abudantior.la cosisteti uero aetate, etia atra, calidior ipsis sanguis,ato eadem ratione cor lpus uniuersum, nisi obstiterit cor. H1s ueter ec hy lPochondria hirsuta. Signa hepatis frigusi. cap. γXXVIII lFrigidioris uero,angustiauenara, pituita abun l
'dantior,sanguis stigidio ec totius corporis ii u l
139쪽
signa hepatis siccL caep. XXXIX Siccioris autem, sanguis quidem crassior 5c minime abundans,uens duriores, Sc totius corporis habitus siccior Signa humidi hepatis ccp. XLHumidioris aut, sanguis quide abudantior atq7 humidior,uenae aut molliores: ita uero ec uniuer sum corp', nisi partes ad cor attinetes obstiterint.b signa cesidio sicci hepatis. 'Cap. XLICalidioris uero simul ac siccioris hepatis indicia,hyp0chondria plurimu hisipida, sanguis crastior simul ac paucior, flava bilis plurima est: constistente autem aetate,& atra,venarum autem amplitudo durities. Sic uero & uniuersum corpus se ihabet. Na quae ex corde caliditas origine habet, potest obtundere eam quae ab hepate nascitur frigiditatem: sicuti Θc frigiditas caliditatem: siccita tem uero non potest humidius cor ad contrarium habitum transferre. Media uero inter has quae doctae sunt,ea quae ab hepate humiditas oritur. Ma gis enim a cordis siccitate seperat, quam siccistas ab humiditate: minus aute a caliditate:adhuc ue ro multo minus frigiditate. Haec enim inter omnes qualitates quae ab hepate eueniunt, facillime uincitur. Liquet autem quod cum in unum c5ue nerint utrius, principil temperaturae, tota exquisite secundum illas afficitur corpus, Paulo uero inferius ipsus dicentur indicia. signa hepatis caeli Er humidi. cap. XLII Humidius aut ac simul calidius hepar, minus
quide* calidius & siccius hypochondria reddit
hispid Plurima uero sanguinis,& uenas ampla habitum p calidiore at 3 humidiore facit, nisi ob stiterit cor. Si uero amplius in ambabus qualitati hus a fiatvrs modo recedasia morbis qui ex putret dine ac uitiosis humorib.fiunt,facillime capis Adhuc aut magis si plurimu augeatur humiditas, caliditas uero non ita. Si aut contra , parum quidem humiditas crescat,plurimum uero caliditas,mini me uitiosis humoribus laborant. Signa hepatis humidi erfrigidi. Cap. missHumidius aut ec frigidius hepar habet hypo Hondria glabra, sanguine uero ad pituits natura raccedentem generat, cum uenaru angus ia : sicae . reliquum afficit corpus, nisi a corde ad contrari
si gna hepatisfrigidi Exsiccc cap. LIIII Frigidius autem 5c siccius hepar cum paveo sanguine &uenarum angustiaessicit corpus at phistidius, hypochondria glabra, nisi dc hic cordo linetur. signa calidae rigidae, humide er siccae t maturae l
Temperatura uero testiculor calida quide ad Venere procliuis est, Sc masculorii generatrix foecunda;celerrimech genitales partes obsepit piatis,simul aut*circuiacentes attingit partes:6xigi dior uero contraria efficit. Et humida quide multo humido semine abundat. Sicca paucu dc modice crassum generat semen. l. signa calidae ersee tim eruturae testicularet. CaprCalidior uero ac siccior Sc crasisssimum semen habet, & kecundissima ςst, ac celeriter ab initio Protinus ad coitu excitat animal. Sed oc his genia tales partes citissimer hispidae fiunt,at omes quς circustant,supra quide uis ad umbilic infra V ro usim ad media femora.petulca igitur est re ad libidine prona huiuscemodi temperatura, statimuero satiatur,& si cogatur, offenditur.
Signa culidae humidae temperaturae testisalorum. cap. XLVII
Si autem caliditas humiditati coniungatur, his lsuti quidem tales minus,plus uero semine abun ldant,no tamen plus caeteris appetunt,sed minore ldetrimento praeter modum Venereis indulgent. l, Quod si inis excreuerint caliditas humidia ll tas,non sine detrimento a uenereis abstinent. li Signa frigidae σhumide teperature testiculam. cap. Ic mu
Si uero frigidiorem ec humidiorem temper turam testiculi habuerint,partes circupositae hrae insitaxde rem ueneream exercere incipiusit ne proni ad actum huiusinodi sint. Aquosum uero & tenue ipsis est semen, oc insincundum re lfoeminarum generativum. signa gidae cir sicce temperaturae tecti Iora. tap. IX
Frigidior uero, re siccior temperatura similisi quidem in reliquis est antedictae, crassius uero int ipsa semen existit,alcue omnino paucum.
De habitu totius corporis. cap. LTotius autem corporis habitus, diximus ct siti: Perius quomodo Zc hepatis ec cordis natura Ie quantur, ei autem magis assimulatur, quod unami aliquam ex primis qualitatibus potentiorem ha j huit,quas & effecti sappellati Totius uero corporis habitus in illis maxime dicitur partibus quς primae oculis subiiciuntur.Sunt uero hae, muscu liqui omnia ambiunt ossa, carnes quaedam com
positae ex prima re simplici carne,& praeterea fi hris quibus alis circu circa innascunt. Propria enimusculorum substantia his duobus costanqugiretro adipis uasa pertingui, ueluti riui quidam tu, i qui no substantiam c5plent,sed eis stibministrat, ut durabiles permaneant. Dicentur igitur & hirum temperaturae indicia in bene teperata habi , tatione. Nam quae male temperate fiunt, cute per imulant ex seipsis formantes,ct quaedam ex india scorrupunt.Ιta ct in bene temperata regione,
siquisse tepore aestatis nuda li exposuerit, per mutabitindicia quae ex colore, A duritie, 5 mollitie sumsitur. Si uero quemadm0du bonam tem periem obtinet locus, ita & ipse bene temperato uictu usus fuerit,ut qui ne ν se nuda sin ulis die bus in sole plurimum torrefaciat,nem sicuti pie rim more puellarum cotinue in umbra degat, hic certa atque exquisita temperaturae indicia prae se feret. nqua igitur de hoc futuro sermone nunc ad ipsem accedem .
Signa moderatae temperatur . . . cap. II
Moderatae temperaturae indicia secundum to tum animalis habitu: Color quide ex rubro cte albo comistus, capilli uero flaui moderate, re ut plurimu mediocriter crispuCarnosistatis aute medio critas
140쪽
l critas in qua 11tate 5 quasitate meatum est enim j j exquisite huiuscemodi corpus inter omneS ex cessus,ut qui ad ipsum dicantur Sc ζψgnoscantur.. Nam Sc crassum corpus ad hoc comparatum di l citur crassum,& tenue ad hoc, eodem modo, di
carnosium, re macilentum 6c pingde, Sc durum, ηεc molle,8c hispidum, ec glabrum ullum igitur litorum corpus est mediocritatem habens,sed quallis Polycleti regula ad shmmum totius peruenit mediocritatis,adeo ut nech tangentibus molle ui deatur,nec p durum,neo calidum, nem frigidum: inspicientibus uero nem hirsutum,nel glabrum,l nessi crassum, net tenue, aut aliquem alium ii hens excessum uel defeeium.
De corpore calidiore. cap. LII
Quaecun* aut in caliditate a medio recedunt, a non tamen in humiditate &siccitat haec quanta ad carnosum genus ttinet De hoc enim prssensi est sermo uidentur quidem tangentibus calidio
i 3 tantum,quantum 5 eorum temperatura calia ldior Tanto uero magis hirsuta simi quanto reca lj sidiora,&minus pinguedinis habent. Colorem lautem rubrum,& capillos nigros habent.
Signa rigidete erat Q. cap. LII
. Frigidioris autem temperaturae indicia sunt:pi 1orum carentia,pinguedo, re frigiditas quae tant gentibus obuiat. Color autem una cum capillis fututor, ubi frigiditas excesserit, liuidus quo dammodo existit, quem nonnulli medici colore Plumbeum appellant.
Signa lacae temperaturae. cap. LIIII
Siccior aute temperatura tanto gracilior est, Sci durior bona temperatura,quanto maior est sicci l taS.In reliquis autem eodem modo se habet. l
l si na humidae temperaturae. cap. LV l
Et humidior etiam in reliquis quidem eodem l mbdo se habet. Melius autem carnosa ei molliori l Et quidem secundum coitigationem qualitatumi primarum factae intemperaturae compositam ha bent indiciorum formam.
Signa calide exsiccae temperaturae LVs
Calidior simul ac siccior est hirsuta magis,ac calida,& dura existit, Sc pinguedine caret, tenuis. lest,& capillos nigros habet Si uero multum in ca lliditate excedasicolor quoi niger illi adest. li signa calide Erbumide temperaturae. cap. LVII
Calidior aut &humidior temperatura, mollia or, re calidior, dc carnosior tanto est optima tem l peratura,quantum utrisio qualitatibus aucta fu li rit. Quod si plurimum augeatur, facile a putredi
nis corripitur morbis: quoniam humorum uia ll tio prompte laborat. Si uero parum quide humi dior sit, multo uero calidior,mollioreS quidem p lj rum huiuscem0di si int his qui bonam habent tem li Peraturam, re magis carnosi, non parum uero hir ll sutiores, Sc tangentibus non parum colidiores. Ni ll gri uero eis capilli,5 caro pinguedine caret.Si ue t ro paulo quidem calidior, multo uero humidior, li mollis his caro est θc multa,ec color comistus est ex albo Scrubro, re tangetibus paulo sunt calidio j res.Et ut summatim dicatur, omnibus teperaturae
liatis indicia eminebunt. li Signastigidae cybumidae tempe turae. cap. LVIIr
Frigidior autem ait humidior temperatura, st lparum quidem utram augeatur, capillis nuda est, loc alba,& mollis,5 crassa,oc pinguis: Si uero ma gis excesserit, reliqua quidem sunt secundum proportionem augmenti qualitatum, color aut una cum capillis fulvus Quemadmodis si plurimu ubtracp augeatur,liuidus: Si uero qualitatu augmentum fuerit inaequale, eius quae superexcesserit im dicta eminebunt. Signa frigidae εν siccae temperasurae cap. LIX l Si autem frigiditas una cum siccitate aequaliteri augeatur, natura durum ac tenue re glabrum ces li l pus habent,&tagentibus frigidum, pinguedo ta lme ipsis,&si graciles sint, per carnes dispersa est. l7 Capilli autem 5c color frigiditatis modum,ac proportionem sequuntur. Vbi uero calida re sicca li temperatura in tempore decrementi,in frigidum l
re siccum labitur habitum, tunc hi graciles fiunt li re duri,at 3 atra bilis in eis dominatur,oc ob id nia lgri simul & hirsiti euaduncubi igitur altera quali lias plurima dominatur, altera uero parum a meis ll diocritate recedit,superabunt eius que dominat, exilia aut erut alterius qualitatis indicia.Ιn omnia l
thus uero de quibus supra diximus postea dic lmus,comune est temperaturae indicium, si mem, thrum facile frigefit,uel frigiditatis,uel raritatis:Si uero non facile,uel caliditatis,uel densitatis:Siuero a desiccantibus offendat,ec aridum re siccum, re non facile mobile fiat,siccitatis: queadmodum l si ab hume 'litibus grauiter se habeat, humidia li tatis. Inspicere aute oportet,si eandem Qmnes mu l sculi seruant temperatura,vel minime eande, at p)inomibus animaduertere subiectorii ossiu quan il litatem.Nonnunqua enim gracile uidetur mem- ll hrum,cum tamen non sit gracile quod ad musciti illos attinet,sed propter ostium tenuitatem tale in is ldetur. Sic θc crassius quibusdam plerun* appa rei non ob ossum amplitudinem,sed ob multitu dinem carnis, quae uel aucta, uel comminuta, uel durior aut mollior effecta, siccius aut humidius lmembrum ostendit. Pauca quide ac dura, siccius: multa autem Θc mollis,humidius.Sic θά interme ldia spatia similariti corporu, prout plus uel minus
humidae substatis in se ipsis c6tinent,ues crassu uel tenuius,uel humidius, uel siccius membriam ostendunt: Humidius quide,ubi subtilior&pim trima est humiditas: Siccius uero, ubi crassior si- lmul oc minqr. Ipss ei solidae corporis partes quae luere solidae sunt ac prim&nullo modo possunt effici humidiores. At satis est, si quis eas celerius lexiccari prohibeat. Intercepta aut in ipsis spacia, lhac uel illa humiditate coplere,possibile. Haec uero est proprium partium similariu alimentu,quod
ex appositione risi no per uasa attrahitur.COm munis aute haec ratio re omnium similariu partia existit.Et iterum in salubrium at insalubriu causarum doctrina repetetur.Nunc autem ea qu Qx lduis sequuntur attingamus. I l