장음표시 사용
91쪽
DE CvLTURA INGEN. 'ipsequuntur. Q ramuis enim ait Philoib-phus ) ut oculorum acies a circuna fuso aere,1ic mens a disciplinis accipiat lumen; qui ta-
tamen nCCAlrnam quietem si iis oculis de merent,periclitarentur.Sanescieriti S docendae sunt, quantum satis sit ad usuam; quare dc addiscenti nimia sipeculatio cauenda est; sed
ubi lumcn accenderit di bi Jcali S commode ac caute, hoc esἱ, sancte, tamquam in laterna ne vento superbiae extinguatur ) cst praeserendum. Recte Aristipphas,Vt meminit Laert his, homini iactanti permultama scien jtiam , Ut ij, in liuit, qui plurimum edUnt, ac
corpora exercent, nihilo melius Valent,
quam qui hoc mediocriter saciunt; si non qui plurima, sed qui uti s sima legerint, habendi sunt dodi i &studiosi . Ac Seneca docuit intemperantiae speciem esse , plus quam fatis sit velles circ. Sapienter itemi Lactan tius, cum Vulgus sepe melius sapere scripsit, quandoquidem quantum opus est sapit. Augstinus autem simplicitate credentium
dixit plebem tutisssimam reddi Sed Se Chri stus Dominus docuerat pauperes facilius euangelizari, quam qui sibi ipsis diuites v derentur. Q Od vero eorum plerique, do quibus diximus , vix quidquam solidi ase-
92쪽
glorii,quod nihil praestiterint, abiere. At
certe idem Seneca cordate scriptum reliquit, ad scientias multos peruenire po-imile , nisi iam sese peruenisse crodidis
Sed tardioribus ingeniis , quique natus procliuessiunt ad torporem, plurimum asse fert damni, nisi addatur animus, Vitiosusque dematur ille pudor , qui multos inuasit, quod iam natu grandes praeceptoribus Vel collegis, aetate licet inferioribus, debeant subdi. His Verd tantum cibipraebendum est,
quantum concoquere possint ; quem quidem haud sblidum , sed praemansum G tu tiant; praecipuarum Vem dictionum notiones etiam similitudinibus aliquibus in eorum animis consignandae. MOX admonendi amanter , Iaoorem & Vigillantiam s litas esse vocari cotem, qua Cleanthis & aliorum tarditas acuebatur. Sic autem quae supra commemorauimus exempla ; sea multo magis accensa charitas, quae rationes suggerit efficaciores spraesertim Sacrana ientalis Conses sionas tempore) excitabunt iacentes: quos deinceps in crebra lectione, ac quam VO cant compselitione plus quam praeceptis eX- pedit exercere . fiet enim , Ut ipsi met postea mellio dant atque ar- tem agnoscant, qUam capere Ton poterant. Et I Oma i l e i, licet sitiminis I eipublicar nego
93쪽
Ds CvLΥVRA INGENIOR. 9uetiis distinebantiar, cum siue comederent, si ue incederent,aut iter haberent, vel se ad sb-mniurn componerent, Anagnostas audirent; plurimam rerum atque historiarmn notitiam adepti su nt. Qua itaque statuerit, itani non esse somnum,sed Vigiliam,vt dixit Varro , quantum aut,m sibi demit temporis a
superuacaneis rebus , tantum adiicere vitae
atque doctrinae aliquem; nisi ut penitus sti
Porrd qualibuscumque ingeniis magno
pere semper obfuit, cum defuere praeceptores ossicio exigendi a discipulis pensum, repetitione, collatione, responsione quo- tiescumque interrogantur, ac disputationi bus . QVemadmodum enim persedia agri cultio non est, si quis aret tantummodo, aut serat, sed tellure tegendum est semen ; sic non recte excoluntur ingenia, si post praelectiones publicas, ) ea, quae di i , non adhibeantur. Q od vero ad mesponderi durn in terrogationibus spectat ut discipuli indoniagis fiduciam erga magistrum coincipi uti sic crebris humilitatis adtibus 4 Deo meren tur uberiorent lucem : cumque quisque
94쪽
NVM Vero semper, aut quanam ratione in errogationibus, siue quaestionibus responde lum sat, locus hi exigit, qui comni unis est onanibus dis iplinili , Vlag. lna US. Ad quaestiones etaim 3c concitisiones quod attinet ilhe enim, eum in dubium Vocantur,
quaestiones lunt; cum ration e coguntur,conclusiones) meminerit semper eius,quod Na- dilange s Christu Domini exempla obse ilans, cordatissime monuit. Christus, in quit , quasdam quaestiones soluere atque explica e s let, quasdam comprimere atque obstriuere. Cum ex eo quaeritur, In qLiapo telitate haec facis ' propt*r in terrogantium uduh. ii. Vecordiam δciri pliam, Vicisti m qimque ipse interrogat : Baptis inus Ioannis de coelo erat,an ex hominibus' Sic vitrinque interro gantes suos premit, atque constringit, id quod & nobjs interdum licet. At cum Do
ininus quaestionem ratiocinatione videt e gentem, tum Vero eos, a quibus interroga
tur , prudente responsb nequaquam indi P
95쪽
nos censet. Q uenam Vero quaestionu sipecies sint, aut cognitionis, aut actjonis, eaecque aut
Vitioiae,aut laonestae,ac laudabiles,Melchior Cantis legendus est, qui intefirum duodecumum de locis communibus librum, ac prae sertim huius duodecimi caput quintum, hac de re scripsit. Attigit quoque hanc materiam nostro tempore Ab is Rogerius libro ab s. Romae edito, in quem Varia coniecit Opia cula de ratione Theologiae tradendae Quod , quidem antea idem a Zian Zenus libro p riore de Theologia fecit, quo docuit de quibus rebus, & quatenus disputandum sit. De hs enim ait) duntaxat, ad quae humani acies ingenij possit pertingere, & quatenus audiatoris conditio assequi possit: ne yt uatensior Vox iiiribus , & Vt alimentum immoductam corpori, Utque Onera paulo grauiora subeuntibus, terrae dcnique crebriores pluitiae, nocent; ita sane & auditores quaestionibus damni aliquid accipiant. Cyrillus vero Alexandrinus quaestiones de re penitus ignota improbans, ait: Stuistissimum ona. nino fuerit examini ea sibij cere; quae meri tem nostram transcendunt, ac conari intelligere,quae percipi neqtieunt. Pen illas autem ignota dicimus , quae ratione sit sciri non possunt, quoniam neque sirit, necesie possunt; ut corpus infinitum in actu, chi-' maera, quaeve alia cum natura puginant. DE quibus tamen cum anxie diserant quidam,
96쪽
96 ANTONII PossEVINI nonnulla adhuc magis portentosa adiecerunt, Vtpote quorum subiectum ac praedica
tum in rerum natura non extet: quaestum
vero nec cogitari quidem possit , nisi qui busdam positis, quae rerurn ordinem,aci iam , statum,& naturam conuelliunt, ac Dei usita itim agendi morem iniuertunt, Vt indepti gnantia quandoque Mncitidant. Ignota porro penitus illa sunt, quae ratione nostri cognosci nequeunt; cuiusmodi est ipsa Dei essentia secundum eam persectam ratio nata. i'. nem, qua sola Trinitas se ipsam intelligit. Dpse enim posuit tenebras latibulum situm; nec nostrum est scire tempora, neque m O menta, quae pater posuit in sua potestate : ac scrutator Maiestatis opprimetur a gloria. Quod si vero Theologi illustres nonnum P ρη *s- qua de altioribus, ac supra hominum cassitu egesint, consilium illorum x mens spectan da est, quae non temere ferebatur, sed ratione ducebatur, ut commenta Atheorum, &eiusmodi alia exploderentur. Quod quidem desenter significans Narian Zenus dicebat: Posteaquam Sexti, Pyrrhones, & contra dicendi libidine, & incitatalingua, Velut gratiis quidam ac magnus morbus infeliciter 4rrepsit, ad nihil aliud Vacamus quam ad n Ο-bi aliquid dicendum,vel audiendulia, quem admodum Actorum liber de Atheniensibus narrat. Chry sostomus quoque clamabat:
Non cessabis ergo , o homo, superflua quae
97쪽
DL CvLTvRA INGENIOR 97rere ' Augustinius autem praeceptum Apostoli ad Titum tenens, Via stultis c Paestionibus,&genealogiis,&contentionibus, & pugnis legis declinaremus, sic te , , statur, dicens; cuibus i cspondeo, mul-
, , tum sit,ilibus de laboriosis rationibus i , , sta requiri, Ut Very percipiantur, utrum, , ita,ac non ita sint, quibus ineundis atque , , tractandis , nec mini iam tempus cst, nec , , illis esse debet, quos ad saltitem suam, &,, sanctae Ecclesiς Vtilitatem cupimus infor- , , mare. Illos praeterea idem Atigustinus re , , pr hendit , qui in perscrutandis saperua , , caneis istis ac inutilibus studium colloca , , bant. inquit enim. Multi multum dispu- , , tant de his rebus, quas maiore prudentia, nostri auctores omiseriant ad beatam vi- , , tam , nec profuturas discentibus, & occi , , pantes quod peius est)multum prolixa,&,, rebus salubribus impendenda temporum, , spatia. Remedis contra quorundam ingeniorum libemtatem, qua culturam im-
quorundam ingenia libertatem ne dicam licentiam maiorem in inuenien-
98쪽
rs A TO NI possEdo & opinando quaerunt , quam quae re vera optanda sit; sin autem intra mediocritatem cuntur, indolent sibi minui quam a Deo consecuti sunt perspicaciae aut solertiae vim. &potestatem; ideo si lantisti, modestis p ijs
que ingenijs non qualem , qualem appetendam esse libertatem, sed eam tantum, quae cum Virtute ac pietate coniuncta sit. Quemadmodum enim, cum velox equus abstrahis tur quidem utiliter a spatiis, quibus decur rendis aliquod periculum metueretur, laX tur tamen , Ut in apertis tutisque campis,
quantum Velit , expatietur: sic doctissimo cuique semper fuitPexsilasium, in probatis receptisque sententijs ingenij Vim expromere,plus habere subtilitatis, laudis,accommodi, quam licentiae ac nouitatis opinandi. Et certe quod huc attinet, optimὶ monent
qui dixerunt, si plus desideretur libertatis,
id totum esse eiusmodi, ut vald Enoceat eorum valetudini, qui sese tam multarum re rum excogitatione conficiunt , ac praete
, quam quod suarum s e familiarum, si I eligiosi sint, istimationem in discrimen a ducunt, in materijs quoque lubricis non esse
tutam omnium inuentionem. Quin etiam
haec perturbat concordiam j, sectasque pene introducit,officit iliditati scientiae: mauult .enim quisque sitos vel incoctos & insormes edere foetus,quam alienis' his quidem ma turioribus ac quos Doctorum &ssculorum
99쪽
consensus comprobauit, acquiescere, ilonec suo, auditorumque malo diicat secto tandent sapere. Ergo omnis doctrina duas res consequa tur, soliditatem, quae omni temeritate Vacet,& consensionem. Nempe, Ut cum in docendo corroborandae in primis Fidei, alendaeque pietatis cura habenda sit,nemo quidquam doceat, quod cum Ecclesiae Catholiacae Romanae sensu , receptisque traditionibus haud bene coriveritat ; quodque aliquomodo robur Fide ac firmitatem solidae pietatis labefactet. Vbi item nullum Fidei &pietatis periculum imminet, suspicio vitanda est res moliendi novas, aut nouae colendae doctrinae. Qia ae vero opiniones s cta iuscunque Auctoris sint) in aliqua Prouincia, vel Ciuitate multos Catholicos graues, doctos, & pios offendere scientur, eas expedit, Vt nemo doceat, aut defendat, quamuis alibi sine offensione doceantur. Proinde securiorem etiam opinionum delecium habuisse prius quam ad docendum se conserat,utilissimum erit. Cum autem de S. Tho mae, de Scoti, & aliorum eximiorum Theologorum sententijs agendum fuerit, id commode si et ea ratione, de qua cum nominatim de ijs agetur , suo loco dicendum erit. Ordinem denique ac praxim scholarum, Omniumque exercitation um, quibus auditores tum ad alias disciplinas , tum prieci
100쪽
pue ad Theologiam promoueri possint,non dissicile erit tenere , qui vel Dominicani ordinis, vel aliarum Religiosarum familia
rum hac in re deliberationes & rationem studendi pernoverit. Qua de re Deo aspirante , aliquid fortasse & nostra Societas stuppeditare potest, quae in constituenda ce ta methodo δί ratione laborauit, qua stientiae & facultates tractetur,que ad institutumia ostrum pertinent. Itura I, genium, quae in distulationium kdhibetur.
Duae XXXIII LAD disputationes seu disceptationes quod attinet, si quid est in quo usus,
ordo, solert a,moderatio,utiliter excitande sint, hoc sane praecipuum est . Vssem igitur praecedat, rerum quae perpendendae sunt, ac virium animi n0strarum cognitio , quibus
tamquam organiS Veritatem eruimuS, quae
quidem antequam descendamus in arenam , , pr uata meditatione essent diligenter acuen , da, ut eo seratur assensus ubi vel necessitas, vel euidentia, Vel certitudo,aut certe probabilitas maior appareat. Ludovicus quidam inquit, clim veritas Visis db inuolucris Occultetur,ac quasi corti