장음표시 사용
71쪽
que etiam nunc inflammant V ac plurima denique in omnibus artibus & disciplinis damna prodierunt . Quare hoc primum esto. Vt natura cuiusque exploranda est,ac quae quibus ingeniis scientiae quadrent, d liberandum; sic Magistros aptiores, quique ad docendum magis afficiantur , esse delL gendos,adhibito perdiligenti examine. Hum num ingenium aiebat Plato cultura
fit diuinissimum; at haec si desit, sit diabolicum. Agri enim quo foecundiores, eo peiΟ- res germinant herbas, nisi colantur & pur gentur , &perspicax natura hominis , quae vix potest: quiescere,nis bono assuescat, se tur praeceps in maluim: quae , Vt e multis no
dis catena, sic aliis ex improbis factis adeo denique impeditur, hut uanae ut vires ad se expediendas haud sint fatis. Ita Iulianus A postata, quod Maximum Philosephum &Libanium impios nactus eist, ex seipsis, &e Christiano orbe quantis potuit conatibus pietatem, Religionem Christianam, scholas
antea recte institutas , templa Citholicorum, idque breuissimo temporis spatio,eic cit. quod deinde fusius attingendum est. Adeo veneni mica quanta scumque e qui,
stas epulas inficit. Sed quibus probi re docti Magistri obtigere, ii Rempub. instaura
xxint, atque auditores fuerunt, Vt sapientia,
Religioque pristinum reciperent statum. C rolus Magnus, quod Alcuinum Bedae di-
72쪽
icipultum: plerique alij, qudd Othricum s cundum, qui Magdeburgensis fuit Archiepiscopus: Honorius & Arcadius Theodosij Imperatoris filij, quod Arsenium Romanae
Ecclesiae Diaconum : Otho VI. Imper tor, & Robertus Gallii Rex, quod Gisbe tum Floriacensem monachum Gallum, qui postea fuit Siluester ΙΙ. Pontis. Plax. Rufus Angliae Rex , q i5d Lanfrancum Cantu riensem Archiepis copum : Carollis V. hocs,culo, quod Adrianum VI. Pontis. Max. habuere praeceptores , ea in se ipsissem in conceperunt, Unde ad Christianam Rempublicam maturuere fructus pretiosissimi. Graeci item dicta est κουροτροφος, filiosum al-txix , quoniam in id omnibus industriae neruis contendebat. Verum quoniam eo tempore Religionem cum sapientia non cola iunxit, tantus labor irritus erat. Cum tamen
qui propius naturalis luminis ductum s quebantur, b magistros adolescentibus procurarim , quos factis, e emplis, signis, Ve ε- - bis,scriptiuno erudirent. Nihil praetermit- . to ait Terentianus ille Demea) coiuuef cio denique ; inspicere tanquam in speculum Vitas omnium iubeo , atquς ex alijssiuni ere exemplum sibi. Lacedemonij Xenophonte &Plutarcho testibus ) exemplo vitae seniorum proposito filiosinstituebant,
nec Vero permittebant pro suo quemque arbitrio liberos docere et acquos iuuentuti
73쪽
DA CvLTVRA INGEN. 7ypraeficicbant, ij neque mercede, nec pecunia conducti, sed e probioribus & sapientioribus Reipub. deligebantur, qui pro cuiusque
aetate secerner en t magis idoneos, atque his decuriones addicercnt,qui cu praecipua molerum curam gererent, atque eos crebra horistatione,Varijsque erga Virtutem exercitatio- 'nibus incenderest. Acoena Quaestio proponebatur,cui nisi diligenter,breui,´ re i
spondissent,uti hebetes,ac tardo ingenio habebantur, k pecassigabantur. C aestio c-rat; Qui na aliqua Virtute excellerent' Qujd Ve sentirent de iis qui recte, an secus aliquid 'egoiij pro Repub. administrassent j ijdem Plutarcvero Lacones affectabant cantilenarum elegantiam, & carminum , quibus inesset aculeus;qtio animi excitarentur , & alacritate quadam inflammarentur. Dictio nuda eis rat,& mascula nec argumentum habebant a - . 'liud,quam eorum ornamenta, qui genQrOSe is e.aci. Vixis ent,ac pro patria occubuiss)nt; quos ut immortalitati commendabant,sic contumeliis afliciebant ignavos,quod acerbam atque infelicem vitam duxissent. Idem quoque&la αλ Ci- Cretestes fecere. Quod cum Romani fuissent cero D se imitati, Cicero exclamat: Quid hoc splendidius, quid etiam utilius certamine' Pubertas canis suum honorem reddebat; defuncta vi
rium cursu aetas, ingredientes actuosam Vi tam fauoris nutrimentis proseqUebatUr .
Quas Athenas,quam scholam, q alienige-
74쪽
, , na studia huic domesticς discipling prsti
, , terim Inde oriebanturCamilli,Scipiones, , , Fabrich,per quos res Romana ita fuit at i, , cta,Vt Vniuerso orbi imperaret. Ac cert , , it 'res habet. Nam nec Platoni placuit, , , Vt a nutricibus narrarentur infantibus fa- , , bulae,quae cum se in tenellos insinuentat, nim S, ViX Vmqua funditus possunt euellii, Bec Veritati locus relinquitur. Haec quide illi. Qui cum virtutis speciem haberent, selidas autem, & veras haud obtinerent, neque eorum historias perlegissent, quo-xum laus a Deo potius, quam ab hominibus profecta est,non poterant collineare ad verissimum scopum. Sed Diuina Sapientia sanctorum Patriarcharum Vitas, Regum,atque aliorum gesta multo ante aliteris mandari voluerat , ut constaret quodnam prSmium ij essent in terris consecuti,quodve aeternu in coelis eraut consecuturi in omnes aeternitates. Qua igitur ad eum Ethnicorum modum tantum m do iuuentutem docent, Christianum at tem hunc omittunt, qui Verus, OptimuS,&primus csse debet ecquis miretur si par cissimae fauetonii cspondeat messis exigua
si item mores secu ndum obiecta &exempla efformentur plus autem faetorii nos catur eorum, qui perpetuo cruciantur apud inferos,quam aliorum, quorum pos
iussio est in coelis sutura perpetua
75쪽
Signis,cthonestis ludis excoli possingenia.
signa,nem po per imagines, atquς humiusmodi alia. I sc enim ut pro siti ratione ad bonum,m'lumve possunt esse incit menta, idiotarum autem documeta a puer in qui' bus tamquam in molli cera specios imprimu tur,iis assueuerint nemini dubium est, quin prodesse aut obesse possint quam maxime At cum nos quidem hac de re fusius acti irismus , cum de arte pingendi & sculpendiloquemur , s t fuerit modo attigisse quod gcriter reprehςndit Augustinus, qui cum in Poetarum, Comi cortim Gentilium te stetionem, inueher*tux , damnat quod Te rentius Ch Ni eam adduxerit , qui turpe Io tuis factunt in abula depictum cernens, di xit. Ego Vero homun o. hoc non facerem
Sud inter signa corinumero quasdam Vt sta dicam)4ndustrias, abiis solitas adhiberi,
quibus diuinitus honor , & salus gnimarum est cordi. Neque enim Hieronymum Vi rum sanctum ad Laetam scribere puduit de
institutione filiolae in Gr minatica , in haec
76쪽
ANTONII Posss VINI, , Verba: Fiant ei literae Vel buxeae, vel ebur Deae, suis nominibus appellentiur: ludat in ,, eis, Ut & lusus ipse eruditio sit:&non so- , , tum ordinem teneat literarum, Ut memo- , , ria nominum In canticum transeat, sed &, , ipse inter se crebro ordo illi betur,& me- , , diis Vltima, primis media misceantur : ut, , eas non seno tantum, sed Visia nouerit., , Cum Vero coeperit trementi manu stiluni, , in cera ducere, Vel alterius supposita ma , , nu tCneri, regantur articuli, vel in tabula, , sculpantur elementa, Ut per eosdem sulcos, i inclusa marginibus trahantur Vestigia, uti, foras non queant evagar
id igitur etiam in alijs iocis honestis, ceterisque notis effici potest, quibus excitentur ingenia, memoria vero iuuetur ad ea, qUae clars illata sensibus remoto,fatigat
mentes, nisi aliquo praesidionatiniantui Vidi ego, qui ut Graia imaticen, aut Logicen facilius addisceret,Varia pinxerat V sa, e quibus existebant arbusculpe,in quarus bilis de ramis tum praecipuae VOCVS, qua Vocant tQrmira Os,tum definitiones, aut diauisiones erant inscriptae,ut aspectum non confunderent; Nimirum suo quaeque res
loco dispositae, aciem ingenij mirisice lo
At rogandus est Deus, adhibendaque omnis diligentia,Vt adolescentes in opti , , mum incidant praeceptorem. Ij enim
77쪽
Ds CvLΥvRA INGEN. ,, inquit Cicero)primum ante tenentur ad , , stricti, qxiam quid est et optimum iudicare,, pol ieiunt deinde infirmis limo tempore , , aetatis,ant obsecuti amico cuidam , aut , , na alicuius,quem audierunt,oratione cap
., ti, de rebus incognitis iudicant , & ad qua- , , cunque sunt disciplinana quasi tempestate, , delati,ad eana tamquam ad saxum ad hae , , rescimi. Haec ille. Sed&non tam doctus, quam ut fi de Catholicus,& moribus in te gerrimis sit Magister, necesse est. Qis e
nim Vetus erat querela, ea etiam peruenit ad haec tempψra:per Praecept es Haere licos,aut improbos mundum ipsum, atq; omnem rerum statum concidisse. Et Aristophanes Comicus, atq; Aristides Lucianus Sophistae , Timon item, qui Psyllos conscripst,ac 1hilaenalis, qui in eos in uectus es atque Pacuuius, qui dixit, Odi homines ignava opera, philosepha sente tia fecere,ut cordato cuique Una cum Sallustiano Mario parum placuerint eae lite, rae, quae ad virtute Doctoribus nihil pro fuerint,imo virecte vir doctus obserua uit nocuerint, quia multi vitia sua tegunt& inumbrant hoc velo,animo Vt inquit Tacitus perfidios sit bdoli; a raritiam libidinem occillianteS 'Fecie bonarum artium falsi. Sallust. M
78쪽
CAn vae XXV. doctrina,quae verbis,aut dicti'. do proponitur, Ac primum altiora nostrae Religionis mysteria nec facile omnibus manifestanda,iae profanae multitudini ut in quit Dionysisis Areopagita tradenda erant, ne priusquam esset initiata Sacrametis,quod sanctuna erat & admirationis plenum con temneret. Sic Moyse de quo postea veisguris, vel notis , Vel traditione reconditiora docuit Sacerdotes. Qilem postea morem si iis in rebus, aut spectris Satanas, Ut auctoritatem conciliaret serroribus , primo inter Chaldaeos,& AEgyptios,deinde inter Graecos N Romanos , ac denique in uniuersium terrarum orbem inuehere studuit. Sed cum
Plutarc m ijdem errores nee Veritate niterentur,nec pi-
υ Nμ etate muniti fuissent , idipis obdistidium atque obsurditatem accidit , quod de falsis
Prophetis Verax testatus est, inquiens. Diui sum est cor illorum, nunc interibunt. Inde νος δ' est,postea,vt quae de cultu Numa e diXerat,comburerentur:& a Graecis ficta sit Cybele falsorum Deorunt,ae fallacium ceremoniarum mater, tuas nemini comunic
bat, praeterquam us,quos secreto mysterijs
79쪽
illis execrandis imbuebant. Plato ite phil losophica varijs aenigmatibus & Velis , dicam & fabulis, uoluit. Ac pythagoreis nec scripto,nec libris,sed viva voce in diiascipuloru animos scietias instillabat, qua obre&viva erat disciplina,cui plures aures&animi erant erigendi,quam paraduS calamus,aut papyrus, ac propterearis,hoc est auditores dicebatur: siletio aut
diuturno,quod Vocabant, er diti verba facere,quaerere,comentari, poterat. Graeci ea docendi ratione ακροαμα- - ,hoc est auscultato riam nominarimi;
queadmota suos de naturali philosophia libros inscripsit Aristoteles. Et Diogenes roganti Hegoesiae,ut sibi scripta quaeda interpretaretur. Stult' es ait qui caricas qui 'de non pictas, sed veras eligis;Vera aut si recitatione nglecta,te ad scriptam confers:& Xeniadis Corinthij liberis totius, , doctrinae summam tradidit in copendium, , redacta,Vt no chartis,sed memoria copre, , hederent: quos & instituit domi ministra , , reperentibus,accibo leui de vili , atque
, , aquae potu esse contentos: cumque re liqui caesariem alerent ad formae commendationem , ille iussit eos radere comam e dc cum prodeundum esset in publicum , incomptos producebat absque tunicis ; incalceatos, accitos. Socratem scribit Plutarchus haud docere aliorum , exemplo
80쪽
8o, AN ΤONII possEVINI exemplo solidum, sed inigrestionem aperien tem dubitationum, sicut pia perij, timetii bus excitasse Miscita se, aluue elicuisse ex iis genuinas intelligentia: quod' quidem obste tricandi artem dicebat Iton quae extrinsectis infunderet,ut alij osteritabant, mentem illis, qui cum ipsis agebant Verum demonstrue ror habere eos domi propriam, quae alertamen & inconditam. Aristoteles autelligens quantum exercitatione, ac disquisitione,& dssputatiore bus rerum naturaretur,organum,&methodum,acetopica ,sextum praecipue & oetauum eorum librum di ligenter conscripsi de quibus postea siro l0 conisus , ob eos qui nectam utili labore Utuntur,& Vero plerumque carpunt, quod minus experti sunt , aut non intelligunt. .
Η 'E C igitur qui omisere,dii' andisque
praelectionibus potius ingenia presse
runt ad alea centum,quam Ut per Veterum semitam dedit erent,culituram eam deseruere, quam innuimus iupra. Fit autem hinc, Vt neque vjua Vox, quae Vt inquit Hieronymus nescio quid latentis habet energiae , in discipulorum