장음표시 사용
201쪽
gnitudine, & figura orobum imitantia, albican tia cum leui quadam tomentosa lanugine domi ne conuolt ausi arabici accepimus: ex quibus plantam saepius natam vidimus viticulosaui, quS circa perticas maxime in altum luxuria diu imimensam enim altitudinem ascendit, virorem oculis iucundissimum praesesereris. Folia habet viticis septena simul coniuncta momordicae sol jaqua dantenus simulantia longis pediculis pendentia. Perta, radice caulem,(& quandoque plures assurgunt, praesertim alltu nano, qtio tempore maxime luxuriat, floribusq. sere inpii,
meris redditur oculis spectatissima longum oblique su rsuae actum ex quo alii cauliculi exeunt in quorum cymis storei cernuntur quasi una bellas estor mantes, qui sunt simul plutei plerumq. septem & nouem ac vel etiam plures volubilis Ta'ioris timiles, sed vinosi sunt coloris, nihil . odoris resipitastici Radicibus multis nititur, longis, albis , annuam esse mihi persuadeo . Elegantissima planta est, in oergulis ammissim prosperi una sociens. Saepe apud me, di in si istilibus, ct in tex ivi ueni per belle sortiit , numquam vero semen a ij quod pQq duxit. In morbido solo ita luxuriat, ut vel etiam usica pl. ii suis cauliculis per terram serpentibus maximam vel exii paream occupet, in quibus etiam serpilli modo radices ist i hyam demittit, et eo modo seipsam multiplicat mirum in ipq
dum, sed hoc apud hos autumno facit, post quem statim id irisore exarescit. Nullos usus istius plantae audiui.
203쪽
gh poplico, etsi pro imis annis aqcuratissime
in schola Patauina egerimus C ag disputatio etiam a Petro Bel telli bibliopola ripis fuit anno
praeterito evulgata) nos hoc loco etiam agetestatuimus, sed tamen ut hactenus fecimus,colli. pendiosa tractatione. Prs sertim q. cum noster hortus medicus
etiam hucusq. habeat, & alat legitimam plantam Rha pontisci ex Thraciae monte Rhodope ad nos delatam. Nasei tute nini sponte ibi in quadam planitie in qua lacus extat, a quo Hebrus fluuius originem habet, Nascitur etiam, ut aqiuibus dam nostra aetate deprehensum est, in multis Scythiae locis Planta est lapatiorum genere comprehensa pulcherrima ta men,quadam veluti mala statem foliorum amplitudine, pret seserens . Haec igitur ab radice soli a seri multa, longis pedicii lis sursu in acta ampla, qua dante nus ad magnae lapae, fgpia inclinantia, maiora tamen, & latiora, quae id proprij hab sit, ut in circum ferentia quibusdam miris circum Tolutioni ui agantur,quibus quasdam magnas cauitates praeses erre Vi ch tiir. Volore vero viridi in nigrum inclinante spectantur, phque terrae procumbunt, at sursum in aerem suis pedic iii longis, crassis, latis, intus,cauis, exterius conuexis, striai in orbem expanduntur. Inodora simi, sapore vero sub c rumqhaud iniucun&, linguam assiciunt. Fert vero eme liorum caulem, ut semel in hac planta obseruare polin yy Vnicum, cubitalem', ac ampliorem etiam, foliis concolo quadan tenus ad rubrum inclinantem , rotundum , cras si 'equum, striatum, genicularumque, a cuius geniculi, ip recti exeunt duo, vel tres utrinque ex opposito, suppi
unico foliolo qui in pliares alios diuiduntur, sto sic phimuscosis, sambucistoribus similibtis, racematim congestis, praediti, non iniucunde olentes, sapore subacte' gustui non ingrato. Iis semina parua succedunxi folliculii metvibranaceis contenta,
204쪽
γLANTIS EXOTICIS. thri,ihi seminibus plash similia. Planta nititur radicibus 'hi , ab uno, vel a multis germinibus proficiscenti bus, lon-
. tot undis, centaurei maioris figura similibus, sed minitamen: statim e terra erutis ex toto rustis nigrescent se sed postea siccatae radices exterius nigrescunt,& inte iris iusso colore cernuntur, agermine vero radices numero x vel auatuor oblique per terram aguntur, hae statim est sine ullo odore su nt, substantiam raram, laxam, leuem, tussamque habentes quae commanducata croci colore timoit &si plus exitum in ore dentibus agitetur, glutinis modo lentescit subcali lima que non expertem alicuius amaritudisjs saporem gustui inducens. Haecq est istiusce nobilis piam aede ineatio in planta quam alimus in horto medico semelo et uata. Forue aetate in aliquibus , aliquatenus ipsam mutari , estimare non erit absurdium. Post tri nnium soluet modo caulescit , floret atque semina producit . Amat solum opacum, eius situs vitalis est, ut levite Sole gaudet. An vero haec planta sit legitimum rheum tutiquorum aestimanda, etiam in presentia . u. eum; Ita discursu de rhapontico euiiugato demonstravimus, primum istius cae plantae radicem thei antiquorum , praesertimque Dioscon id a V a latius .de potas recensendo dixerit: Radix nigra, centaureo magno milii, sed minor, ac intus tubicundior laxa seu quantum leuis sine odore et, Optimum pei non sensit, si gustatu m cti m remissa adstrictione leniescemanducatumque colorem reddat pallidum:'modo ad crocum incIinantem, quae
desiderata in radicibus nostrae plera c* P .
pe cum radix sit centaureo magno simii ' - Isidoittius nigra, interius toffa , quae in Ore agi xdx3VS .p colore ad crocum inclinante, atque cxi'm s J ei horis stione lentescit, sitq. ipsius substantia leuii, x xa, ip/A et
cum remissa adstrictione lentesceni, si '' 'βr e
pygabit esse legitimum theum antiquorumi Araoqim hi i inesse saporem amat u m dixerunt,Galenus Vero di ris ibi' ipsculum mandatur, subactem sepotem edese. Verita reiice,
205쪽
factione subamarum . itaque cum radiX nostr es tanta oti nibus iis notis respondeat, verum esse rheum antiquo unon erat dubitandum , atque etiam non minus istitisceti.
idicis plant m itidem rhei plantam esse. De radice Gale nus in primo de antidotis non recte sensisse visus es , qui voluerit rheum notis a Dioscoride traditis praeditum, qui re quod radicis substantiam habet leuem, laxam', ratam, remisseque adstringentem, esse adulterarum , legitimum' 'ue esse oportere din sum graue, valde adstringens, quo capitulo falsum esse, vel ipsemet, etiam sensitisse visus est , in litum octauo simplicium,quo loco ipse fassus est, optimum rheum necessario habere substantiam raram, laxam, leuem, modi, ue adstringentem. Atqui volunt hanc dissicultatem acti, ratius cognoscere, de compluta alia de hac planta; legant disputatione ni nostrana de rhapontico euulgatam, in qua omnia ad cognitionem rhei pertinentia diligentissime silete considerata. Liquido igitur ex iis cuique nostrum consta bit plantam tropositam esse legitimum rheum antiqv 'rum, atque alia conimura etiam , quod haec planta illa pallium accedat, (lapathi enim genere hanc st j xpem coae prehendi, nemo qui ipsi in sedulo obseruauerit, conicq Met. I Quam sane cyniecturam expressisi e visus est isti' nest Teteigus Hesiodi commentator, cum dixerit lapat iradicem olim rheum a veteribus fuisse vocatam , atq''haec de planta rhapontici susticiant'. Radix perpetuo Jares vlashabuit in medicina, mistam enim habet luna i(φ Ieraturam , tum facultatem , habet enim quiddam icti;
stre frigidum , cuius inditio, est adstrictio, &quaedam illi caliditas: siquidem si plusculum mas p si 's ab)cet persentitur, qui in etiam aereae cuiusdam sub pi' liae subtilis, est particeps, quod indicat tum latitatis riguitas : Mibus profecto non tantum conuplus, ruptis , dc Orthopppicis, haec radix prodest, sic qsso rum 'dc liuentia.& lychenas ex aceto sanat, & ad sapgppeteipuente i , oc ad caeliacos atque distentericos copsc '
206쪽
eiri usus ex Galeno traditi. albus addidit Dioscotides:ssos non minoris momenti, qui=pE radicem dati per osia magnos dolores inflationesque, & ad lienosos, hepatiueo, tandi cosque dolores, ad singultui , ad febres petiodicas, atque ad morsus venenatOS. Aliqui edi petien ita cognouerunt radici istiusce plantae in esse facti talem etiam purgatiniam , scd minorem quam in Rhabat-
208쪽
Vas plantas Hyosciami in Aegypto vidimus unaniannuam alteram q. perennem.Hscalbum hyosciam una,quod semina alba,producat; representat,cuitis quidem seminibus Aegyptii utuntur ad medicinae usum. Illa vero secundum hy'sciami genus seminis flavescentis, quam plantam affabre delineatam dedit c Clusius in rariorum plantarum suis obseruationibus. H iste duas plantas sponte nascet es olim vidimus in Aegyto iuxta tres illas pyramides de quibus nos in Historia Aegyptiaca scripsimus. Albus vero hyosciamus seu licat ab una radice pletumq. unico caule semicubi tali,au t aliquado pluribus rectis, rotundis,gracilibus, solijs oblongis,latis in acutum desinent, bus, albo tomento veluti obductis , iis foliis similibus, quae in summis caulibus lutei hyosciami cernutur, vestitis. A primis vero caulibus plures alii cauliculi e eunt iisdem soliolis,& floribus praediti, summitates autem caulium habent flores hinc inde utrinq. positos ex suis cytinis exeuntes, amplos exterius albieantes atq. intus quasi de industria versicolores, ut in floribus albi digitalis visitur, a floribus in cylinis semina minuta alba succedunt. Qiribus Aegyptii ad medicinam tuto fit so-iqnt. Radix vero non dissimilis videtur lutei hyosciami in plui: diuitia, carnosa est,&albicat. Atq. hic est hyosciamus abhrum Aegyptiorum cuius quidem semina alba apud nos maxim desiderantur. P erperam horum loco nostri pharmacope irum stituunt semina hyoscia mi lutei, quae flavescui colorum
gis hanc plantam falso hyosciamum album appellat, I n-hssimus est albi hyosciami succus ad tussim, ex acri vel Mita pixi destillatione, phtisis praenuntiam. Ad eande m tum in pyipstissimam Aegyptii cu eunt dormitum assum ut cochlea
'mensura semina tenuissime itita cum pari qnantitate fac' ''3xi pulueriχati,plutinium enim iuuant, humoris acrimo' 'Ti, e salsuginem hebetando atque somnum inducendo Arum i*xei etiam ea detrita sumulitidem exsaccharo ad men
210쪽
humidis,etsi nos eo tempore,quo in ea prouincia morati sumus, plane latuerit, non mi-hnus etia in Iudea iuxta lacum Genesareticu vocatu'si Syriae in v liis locis. Semicubi talis,& am-bliot est feres ab radi caule longu geniculatum fere
ex toto rotundu, cauu, intus habentem medullam alba .ut sabuctas colores ilia escente, dce Oq. eae opposito ramuli exeunt
tecti genjculati e quibus geniculis in caudiculo utrinq. duo tam uti exeunt iubtiles flores ferentes magnitudine, & hurassorum in lutea lysii machia, a quibus succed ut parui folliculi oblogi in acutu desimetes,nigri, semen nigrum,& minutu cd. tillestes, folia vero bina in singulis cautium geniculis, utrino ex opposito posita cerni Itur,oblonga, lita,inferius in acutum desinentia, fame petiolis adhaerentia, cernuntur lysimachiae ollissimilia, sed minora tam d. Radix est crassa toga in acuiuminans. Haec planta videtur sinanilis ex totoluteae lysinnachim caules istius plantae crassiores nos stuperant crassitiem digiti minoris, intus .cauitatem plena habent medullMlba ut in limbuco, quibus caulibus sicce sentibus medulla iplatu plurimum siccata, ut calami caui evadunt,futuescunt colore, Sutgeniculati, facile franguntur, intusque habent medullarem substantiam albam,quae in ore agitata lentescit, inodori sunt, vel exigui admodum, neque ingrati praesertim radix, lignia m ualiquata acrimonia est amatu .Quibus notis ex toto cauleiij classiores cu conueniant cum calamo aromatico a Diosco-ii e descripto, haud iniuria omnes Aegyptii,& Arabes iis cauti vi calamis fere ex toto nihilibus pro calamo aromatico Viii pi,ac vel etia nunc utuntur. Hosq. calamos appellant Cassa-hhi atri ra, ubi q. locot u in medicis ossicinis venales reperiunxqx Nos in Italia, Germania, Gallia. ct in aliis prouinciis nony3xpi medicorum,& pharmacopeorum secuti, mordicus i h*pi hos caules, esse legitimum calamum ad medicini V sum: Sipiqndum,de quo cum accurate scripserimus in Quinto li
' pq irina Aegyptiorum ultimo edito nihil aliud lite Bb a Moseli