Meteorologia curiosa ad illustrissimum ac reverendissimum dominum D. Boguslaum comitem de Leszno Leszczynski, ... Authore R.P. Adalberto Tylkowski, Societatis Iesu ..

21쪽

ta Meteorologia

Meteora constant exhalatione pingui δe oleoso veho. menter attenuato atque ideo volatico. Sed quibuseausis accendi possint, nunc dicamus.. us 1. Modi quibus Meteora possunt accendi. Accendantur, a variis causis. Solis radiis, νento. aqua, antiperistasi frigor M. quia; his omnibus modis ars potest ignem excitare. Accendes.aqua istam mixtu-

Sulsuris vivi tibi 6. Calcis uiuae lib. 2o. ardebit haec materia, prius, bene commixta, si aquis mergatur. Ardebit de haec. Salnitri suma ntur librae sex, sulfuris is librae quatuor, thuris libra semis, olei lini libra mis, olei petroles unc. quatuor. pulueris pyrii, lib. octo. calcis vivae lib. ia. Succi ceparum lib. una, utramque hanc compositionem reperies, apud laudatum supra Artillaristam Equitem Lituanum. Lapidem tamenis Portae 6e Cardani qui sputo accendatur, iliter sabulas reponit Κircherqs in orbe subterr: Sed haec meliore meretur locum, quam experietissimus Scaliger exocis31. in Cardanum ponit, Se asserit sputo incendi. R. Olei sulfurini, laricinω cedrini. picis liquidae, sing. Vnc. quatuordecim. salisperrae unc. I 6, salis ammoniaci, vitrioli, tartari,calcinato um ana .nc. octo. Magnetis calcinari, calcis vivae ex silicibus fliniistilibus ana semunciam sevi, adipis anatis, ana unc. sex. aqua cooperta omnia sepeliantur in ventre equi loquitur phrasichymica de fimo animalis huius ) per menses tres mensis Chymicis dies constituit 4o. quarto quoq; die conturbentur: rum igni decoquantur, donec omnis abierit humor δέ sex maneat: eo vase rupto exis

22쪽

Curiosi. U, extrahitur ac teritur. hoc puluere, si aqua consper-ur, ardet. Potest etiam huc reduci, ignis campho. vel malthae, qui oleo eΣtinguitur, aqua magi, arcit, ut inquit Frons bergerus, qui etiam plures for-t com positiones, quae possint aqua succendi. Sed ignis camphorae oleo non expinguitur, cum Omne Blum ardear oleosumi cur aqua inardescit aqualem excitari diximus num. 3. ubi ignis multo vatior est aquis. oleum vero velut pannus ignem imi sua densitate, nec rarescere subito, neque disjci est. atque ita suffocat. Sole calentiore concipit flam n haec materia. Oleum merebinthinae resinae, vi-ulsuris, iuniperi, naphtaei lini, colophoniae & ca- rae. pix. halnitrum, anatum pinguedo, omnium lum: aquae vitae a phlegmate repurgatae: mixta aea omnia in vase vitreo sub fimo per menses duos ondantur: elapso hoe tempore distillentur, tum aOr puluere pyrio, aut columbino cribrato subiga, hac mixtura quidquid illeueris, Sol aestiuus aeis id e t. Similis est illa apud Exercitatorem exerc. 12. e sele accenditur, neque vinci nisi urina, aut aceto,

e st, & in ipsis aquis ardere est visi. I r. Rec emenichrymae laricinae quod residet ex olei distillatio-esei eiusdem, picis liquidae, picis cedri, canserae,

a minis, mumiae, cerae nouae, adipis anatis, smi co-

ibini, olei ex vivo fulsere, olei iuniperini, laurinix abis lini, petrolei, olei Philosophorum, olei vitel- , singulorum semilibram, silis petrae libras Io. et

s ammoniaci unc. 7. imbuantur aqua ardenti Oia eo usque donec cooperiantur tum sepulta ista litre equi maneant, sed tertia quos die lectus reno

23쪽

a Meteorolotia uetur. posthaec extrahatur anima ex seraphino, quam spissabis bubuli ventris puluere tenuissimo. Dantur

apud Fronsbergerum mixtiones quae etiam ventis accenduntur. VniCain ex eo transsumimus, plures videre

est apud Κirch. in mundo subterran. prope fine , tom. 2. atramenti, sulfuris, olei vitellorum, singulorum partes aequas: torre in frixorio supra carbones: tum adde partem quartam cerae dc incorpora: lserua in vesica imbuta oleos Zc orificium cera occlude . ne aer subintret: hanc si recluseris, inquit ille. non solum pluuia, sed de ventis poterat accendi. sed etiaam notum est antisteristasim accendere horrea, si nimirum madidae fruges comportentur. idipsum intra na-hent, eaenire potest. nam si exhalatio calida Se sicca abundet de pingui aεreo, diutius calorem retinere potest conceptum Sc potentius frigori resistere, de ab eo lcircumstante constringi usq; ad flammam, certe tanta vis est huius circumsistentiae, ut in mediis flammis producat strias glaciei, uti experiuntur Chymici in suis sornaculis. Nubes etiam ipsae, vel per reflexionem uri sit a speculis cauis, vel per refraetionem Vti in conuexis. vel a pluri in eadem partem exhalationibus reflectentibus, uti a speculis planis contingit,sammam possunt excitare oritur etiam ignis attritione, filicis enim frusta sicca si confricentur, ignis erumpit, uti expertus Io. Bustamantinus de Reptilibus. lib. 2. Cap. a. n. II. idem contingit vitis palmitibus,& fricato capite humano inquit idem ibid,) panno

lanicinio, eliso selis dorso, aliarumque animantium calidarum. illisus silex serro edueit ignem, idem Praestant molendinorum molae: dum enim nimium

24쪽

et tenuatur, non retinet formam, & in tenuioremituram igneam degenerat. cum tricatur animal so-m pori deterguntur ut euolet lucidum, ad eum mo-am quo sumatae prunae flammam emittunt, depulsis iginibus quae prohibebant, ac poros obturaban: Epe etiam euenit 'lucem esse, quae putamus ignem. cet salix, fraxinus, corylus, putrida: sed sub dio, subeto intra septidium obscurantur, ait Franc. Verula ius in sylvas luarum : rursus exposita dio nitorem 'cuperant. ut seruent nitorem in cubiculo per i dies leo tingantur, vel aqua macerentur. Sed non sola aec lucent ligna mu ati sumus lucem, etiam in quema annosa. idque in patibus cortici vicinioribus. Si- ille quid habet lapis Bononiensis, qui expositus Ioli, bi combiberit lucem, eam per aliquod tempus con- ruat. Quid si alicui vapori, quid simile insit, quoauctu luceat, ubi ex alijs nubibus in nostrum visum enerit λ ex eiusmodi accentis impressionibus est.

De igne fatuo.

ro. Istiis Fatu tu hic vel de nocte accenditur, vae die accenses per noctis tenebras feri conspicuu, icipit. Fingit saltum vel ob rorem in se deciduum rei ob aeris flue Dationem: vel quia iam cum densat. 2 grauiore materia descendit; iam cum rarescentottollitur. In cloacis, patibulis, coemeterijs, & locisonflictuum magis comparet, quia illic materia codiosior, aestate crebrior ob materiam a sole praepara-1m. quae etiam in autumnum manet: Ob quam etiam

25쪽

rs Meteorologia haeret vexillis militum & haltis ob glutinositatem

cuius exempla habet Plin. lib. a. cap. 37. Sequitur sugientem, aut insequentem fugit: prout hic aerem aut post se rapit, aut ante se propellit. Deducit ad flumina, quia aqua fluens secum abducit aerem, cui succedit alter ahr portitor fatui. sertur ad praecipitia. quia in talibus se gyrat aer. veluti aqua in vortice. Murmurat de voces fingit, ac rudibus specie spectrorum gementium imponit, prout lucta cum humore strepuit. Videtur sibilare ex congressu cum humido videtur fremere ob eandem causam: dc omnia exaggerat metus perculsi spectatoris. Imirari hunc ignem posset aliquomodo, qui coqueret camphoram in spiritu vini usque ad consumptionem intra cameram, de postea suspensos camphorae halitus incenderet.

D. Castoste o Polluce.

II. Castor se Pollux: ijdem dicuntur ignes Saneu

Nicolai. S. Hermi vel Telmi. S. Germanus. summiataribus malorum Sc antennis adhaerent. sed teste Plin. lib. 2. c. 37. etiam in ima nauis decidunt de adurunt. Fugiunt ut satui persequentem eadem de causa, quia materia similirer leui eonstat, sed glutinosa ob quam adhaerent. Cai orem de Pollucem vocarunt Gentiales, quia hos prosperae nauigationis Deos .constituearunt. Sed Vana Plinii obseruatio, si unus compareat naufragium portendere. superstitioni secit occasi nem Helena exitium Patriae. euenit tamen id sibi de. ut solitarius ignis portendat tempestatem, ac quae

gam sequitur submersionem nauium. Vnus ignis Col-- ' line

26쪽

Curiosa

git materiam duorum ac densati duo ut raram siclia diuidunt. densior vero in flatus vehementioresiluitur, rarior evanescit, hinc periculum aut salus. rnem eiusmodi, potest ars imitari. Accipiantur pa 's aequales olei, petrolei, calcis Uiuae, therebinthinae, iipis porcini de vervecini, terenda terantur & cum ijs incorporentur distillenturq, super cineribus caliis vel carbonibus. haec aqua dabit ignem ului manu on adurat, ita asserit, 'qui tentauit. Casimirusrtiseria.

De Igne iambente .

u. Ignis seu amma lambens qualis circa Ascanii e iam AEneid a. visa Lambere flamma comas, Zc Ciseim tempora pasci, quod ipsum contigit Seiuio Tulloiud Liu Eq, ignis iste, exhalatio anima his praeser-

di temperamenti agitatione accenta hinc: equi tanum, aut deambulantium capitibus insidet, Ac ebrio-im ac iratorum magis, quorum etiam oculi relucentiem rusorum, itemq; erudelium qualis Tibolus fuit. ii tantam lucem oculi proprij suppeditabant. ut pende de nocte ac de die omnia distingueret: talis suis Sulla, cui oculi ut lupo micabant. Verum iste ignis epius est salsus ignis, uti Deirio docet atq; scalig.

cerc. 1 4 solumq; est quiddam relucens. Ita enimc posterior argumentatur. Omne lucidum 8c alis atra in tenebris micat, patet id in ensibus politis, ac eculis: Sc omne candidum ad naturam lucis accet. tales hi vapores. Ubi addit, Caumantiae Herob

27쪽

Meteorologia videtur. Idem ait, equum se habuisse eandidum, quε dum in obscuro fricaretur strigili, scintillas eiaculari videbatur,id erat,inquit ille,squam ma,sive sursur candidum e sudore sicco, quod districtum exiliret. hoc modo fle hoc admirandum Cardani lib. 8. Varietacap. 63. explicamus, nouerat ille quendam, qui quoties caputium reduxisset, velut agitato titione scintibias effundebat. Nouimus Ac nos quendam, scriptis

aliorum refutatis notissimum, qui in iuniore aetate dum excuteret in tenebris tibialia totam cameram

illustrabat. ita equi nigri 6e cati contra pilum persi,m, scintillant. nam sudor pinguis de viscosus eate ex praecalidis corporibus Ae statim arescit, subindeque inflammatur. idem apparet in coemeteriis, coquinis, sub patibuIis ubi videntur ardere lumina. quia in illis locis terra fumos pingues Ae crassos exhalat ex mor tuorum cadaueribus. Ignem eiusmodi nobis exhibuit saccarum candidum cui nullum ictum illi simus quin flamma eiusmodi operiret cultrum. Tiberii equus flammam in pugna ore eiectabat interdum, ut scribis Gillius lib. 4. cap. i. de quo est de apud Heliodorum de alio cecinit Architrenius

r- - - ' ignes equus arduus emat

AElianus libat ε. cap. 39. scripsit apud Chios fuisse in

quadam Pellaei montis valle enatum draconem, qui eum ingenti sibilosammas dum respiraret eructabM. Huius naturae prodigij, ut rationem demus assumimus ex Solino in Polihistore cap. 3o. draconis descripti nem. est bestia oris stri limi, molis maximae, cal dissimorum viscerum. hoc notato. bestia indiget mcium aere, ur aestum temperet quo exuri vi Iur, hunc

28쪽

Curiosa. 29er angustas oris fissulas, dum sorbet maximo sectis c expellit, attenuat, atterit Ae inflammas vertit, Gilumq; grandem ciet, huic immiscetur magna copia aliginum ignitarum anhelatione vasti animalis sad ora petu, spiritibus cordis pulmonumq; immistis. quo

Inem euomere Dracones, Poerae cecinerunt. Vir g. E.

Eneid. Homerus, Ouidius. 6e Lucanus lib. '. etiam helidro serpenti hoc ipsum attribuit - - tramq; via sumante chelidri. ob autem cap. 4 I. dum Leviathan dest Aie. sib firma draconis, vi patet ex Isai. 17. Sternutario eius sylen rrnis, de oνe eius lapades prosedunt, 'ut taedae ignis accebe, e nari,' eius procedit sumus, cui olla 'cesia ars seruisse, alitus aius prans ardor facit, Opima de ore egredi M.

De Dracone volante V. 13. 'Draus volans. Hunc in igne aethereo natum ,

diro indole. facile sibi perstasit, verumq, esse an, Dal, credidit Paracelsus. Sed nobis est nubes accensileorsum cadens qua parte densatur. in hac caeruleum diffingit colorem permixtio lucis & opaci, ita enim issiti apparent montes caerulei. sonum di sibilum fin- Iit, quia materia madore permixta, talem exprimisisnum puluis pyrius madens accensus. Sinuatur RQ tyros sermat, partibus quibusdam velocius, tardius illis decidentibus: partes nubium appositae figuram alas: scintillae volantes circum caput, mentiuntur vinmere ignem. M signum impuri aeris. Qui draco. aem per artem imitari voluerit. Sumat oblongas coditigias, & maceret in aqua vitae in qua isuit resolui

29쪽

Meteorologia videtur. Idem ait, equum se habuisse eandidum, quἔdum in obscuro fricaretur strigili, scintillas eiaculari videbatur, id erat,inquit ille, quamma,sive sursur candidum e sudore sicco, quod districtum exiliret. hoc modo fle hoc admirandum Cardani lib. 8. Uariet.

Cap. 43. explicamus, nouerat ille quendam, qui quo ties caputium reduxisset, velut agitato titione scintillas inundebat. Nouimus Ac nos quendam, scriptis aliorum refutatis notissimum, qui in iuniore aetate dum excuteret in tenebris tibialia totam cameram .

illustrabat. ita equi nigri Sc eati contra pilum persi, fu, scintillant. nam sudor pinguis & viscosias exie ex praecalidis corporibus & statim arescit, subindeque inflammatur. idem apparet in coemeter is, coquini ει sub patibulis ubi videntur ardere lumina. quia in illis Iocis terra famos pingues Re crassos exhalat ex mor tuorum cadaueribus. Ignem eiusmodi nobis exhibuitiaccarum candidum cui nullum ictum illi simus quin flamma eiusmodi operiret cultrum. Tiberii equus flammam in pugna ore eiectabat interdum, ut scribie Gillius lib. 4. cap. i. de quo est de apud Heliodorum. de alio cecinit Architrentus

- - - ignes equus arduus emat

AElianus libatis . cap. 39. scripsit apud Chios fuisse in quadam Pellaei montis valis enatum draconem, qui eum ingenti sibilodammas dum respiraret eructabat . . Huius naturae prodigii, ut rationem demus assumimus ex Solino in Polihistore cap. 3o. draconis descripti nem: est bestia oris strictissimi, molis maximae, calia dissimorum viscerum. hoc notato. bestia indiget mul-4D Rere, ur aestum temperet quo exuri ri cur, hunc

. . . . . pre

30쪽

Curiosa. 2ser angustas oris fistulas, dum sorbet maximo sucric eXpellit, attenuat, atterit Ae inflammas vertit, sinitumq; grandem ciet, huic immiscetur magna copia aliginum ignitarum anhelatione vasti animalis sa Dpetu, spiritibus cordis pulmonumq; immistis. quo

Tnem euomere Dracones, Poerae cecinerunt. Vil. 2.

Eneid. Homerus, Ouidius. de Lucanus lib. s. etiam helidro serpenti hoc ipsum attribuit - - tractiq; vi a sumante chelidri. Ob autem cap. 43. dum Leviathan describiti sib firma draconis, ut patet ex Isai. 17. Sternutario e in olendorrnis, de oνe eius lapades prosedant, situi taedae ignis accese,

e nari,' eius procedit sumus sicut olla bucceis at semetis, alitus aius prunia arters facit, O ima de ore egrediφur

De Dracone volanu . 13. Draco volans. Hunc in igne aethere natum ἰ,ro indole. facile sibi persuasit, verumq, esse an, Dal, crediditParacelsus. Sed nobis est nubes accens. eorsum Cadens qua parte densaturi in hac caeruleum diffingit colorem permixtio lucis & opaci, ita enim issiti apparent montes caerulei. sonum di sibilum fin- it, quia materia madore permixta, talem exprimisonum puluis pyrius madens accensus. Sinuatur amyyros format, partibus quibusdam velocius, tardius iiijs decidentibus: partes nubium appostae figuram das: scintillae volantes circum caput, mentiuntur vo Nere ignem. M signum impuri aeris. Qui draco. aem per artem imitari voluerit. Sumat oblongas coditigias, de maceret in aqua vitae in qua sese resoluta