장음표시 사용
121쪽
M. T. CICERO DE LEGIBUS ag. ag
122쪽
In Lege I. Cod. Theod. de Demri s Urbis Rinue. Id est valde notam dum, quod ait, Literaturam omnium virtutum maximam esse, inter studia scilicet liberalia. Est enim verissimum, sine hac frustra dari operam ceteris, ct cum hac facile cetera percipi, & ex iis Literatorem statim eruere, quae qui in iis illiteratus triverit aetatem, vix perceperit unquam. Nec ullum maius est argumem tum imperitiae in homine, quam quum literaturam damnat, quam scilicet ipse nesciet
123쪽
RINCIPIS INVICTI Gravis & Venerande Minister.
Quem niveus celebrat candor & alma fides. Hanc placidus veniam timido concede clienti, Ut subeat vultum pagina parva tuum. Est indigna quidem, fateor, tua lumina multum Quae teneat, clarae lumina nata togae. , um tamen & parva DIs pauper libet acerra Thure carens sella lacrificetque mola. Iinc & Cliviaci conscendere culmina Pindi Audet, & ad Dominum pergere Mula suunt. Quumque aliquid nostras solitus sis esse putare Nugas . hanc facili suscipe qilaeso manu. Offert ecce Decem Leges & Jura Virorum; Quo concepta velint abdita stiria modo. Quaedam hic de limo referet. gestamine tavi Lictoris, trepidas quum ligat ille manus. ieri ruae Ant. Tom. II. P
124쪽
Et populum geminis memorabit intibus usum. Queis sua Romuleus penderet aera di iris. Frivoa, Aloecenas, ea sunt & inania; verum Sint, precor, haec animi pigno: a grata mei. Da mihi Te placidum : dederis in cetera vires. Ingenium nutu statque caditque tuo. Quodque deest operi, supplebit gratia Ma Nominis, auspicio cujus in ora venit. Principibus placuisse Viris non ultima laus est: Mavinia, non prorsus displi uisse Tib Sed nimium mea Musa loquax Te detinet, amplae Quem curae & rerum pondera tanta premunt. Vive diu Patriae, redeasque in sidera serusi , Ilaec populus, Muta haec, doctaque turba voventi
Perge BORUSSORUM MAGNO setvite MONARCII E.
Nec vincat Patriae Te pia cura Patrum.
Orbis uti videat REGE AI gaudere Ministris AUGUSTO dignis, luminibusque A Q U IL R
125쪽
Amoritas optimi in Iure Romano metris , Trebarii Tesia, me impulit, istata putarem inglorium in quaerationibus urtorum vi mendis me exemcere. Ex quo enim suris udenitae mirae, sta Missisae illius philosophiae ditanores recessus penitus intro picere, Rominiaeque sapientiae inas diligentius im
-Figare rami, non potui non cultic De Reipublicae in regimine emili prude tiam, philosephiae melioris insigne sudium , legum denisue ex sanctis,o n turae archetypo expresarum ara' tam majestatem pronus admirari , u picere, eo re. Arridebat multum A. IX. Tabularum libelrus , res omnis publiei privatique iuris et quem Mnum omnes omnium philosophorum bibliotheras , i quislvum fonsessor equa viderit , di auctoritatis pondere, di utilitatis tibertate
superare anctor est Cicero. Eo etiam alacrius in Decemvirorum Acta exemtienda ferebar, quod quo majori commentariorum mole in rem ob meta, eo
plures densoresque tenebras superesse. Caepi ergo sup sues XII. Tabia
rum leges a rapite ad ealcem pervolaere, Virorum D rum interpretatim nes ad genium prisiae reipublicae, tanquam ad bdium lapidem examinare eloca etiam Auctorum Veterum, quae Dei laudata inmensebam, vel ipsemet inter legendum mihi a Mameram, sialiter eonferre ; omni denique nisis id agere, mi genuinum verborum Decemviralium sensem eruere possem iamd pro'cerim, meum non es diaere maxime quum in primis assi hue ranaetibus res omnis versetur. Quo mmo Eraditi lectoris jussicium eo facilius ex virere possem , hanc edidi Liboris mei promul idem. E rartim veniam in or diseipulus non peto et quin omnes potius Metios, Quintilios edi sarchos, quorum in manus seia veniem, valde oro arque Rusor, ut faecem suam censoriam in iuvenilem hanc messem, immo herbam potius, Phiter velim immittere , di vitia, quae plurima inesse qui negarem nississentis 3 ad usque minutias severe carum stare. Grates censeribus meis minximas publice me acturum sancte polluere. Hac enim via perspirare potero, utrum in labore pergere, an e tum diuus abrumpere conjultiam D. um tanti nugae nos, non videarimae esse pretii, ut intatis, non diciminum tanti nugae nobi
126쪽
tis Musis, sed bini lis em lectoribus obremii debeant. Stultum quidem ait Satiricus, periturae parcere chartae veram inanibus is, horum phaleris, diastillatis diinionum sesquipedalium pummis innocuas chartas implere nonsultitia, sed uror es. Histe Te dimittere potuissem, Linor Optime, di in rem praeseu em
liberaliter inmitare et vertim e re pluata fore O mea b tua, hoc unictim addere, quod eum Minuta fere editio es et, demum intellexi. Clari ius inter Halenses Iurisconsultus er Philosophus, Doctor Hetaereius, in sontag- mare Antiquitatum Ramanarum ad seriem Inclitutionum I inimi confieri ro, inter silia sede reti ta , id quoque in Fria sua haud indienum put vit, in furtum lance licioque conceptum, quem vege hujus titulum vides, sedula inquirere, verumque aritiquae conceptionis ritum sed aere. Multa sane docta di pulchra Auctor attulit: non tamen audi, spero, feret Vir Eruditus, s in iis, quae a nos is videmuY aliena, eorrupto Felii loco nimium reicisse ipsum assi mero. Eo magis, quod Nobili mus apud Trajectenses Iuriseonsultus , Orbisse e Eruditisulare dreus , soames misse miser, mutis insigia legisse me ingenue promere, illam ipsam Pompeii,
vel Patili potius Epitomaroris, auctoritatem jam sidum in sibium voe verit, doctisque ammentis contrarium palam evicerit in Observationibus Iuris Romani lib. II. eap. I. Iosephi etiam Arerranti, Iuris Anteressoris in Academia Pisana Celmerrimi Interpretationum Iuris Cisilis libris dum s. quos in aeceptis ferimus Henrico Brenisnamio, Academira Florentino, o praeelare indies de Iuris' entia nostra merereti) maestans minereius eo uluisse non indetur qui tamen lib. I. cap. 26. furtorum per lancem blicium conceptionem pro sa opera pertractavit. Antum est, Lector, quod volebam ; jam isse.
127쪽
amis Vincentius G avi Oct. t uspica Tullus studium Juris Romani merito ab Legibus Decemviralibus , tanquam ab carmine necessario, ut loquitur TULLIus, initium f.cit,
vicissitudinesque legum atque institutorum Victoris Gentium Populi, ex lorma regiminis , ipsiusque Reipublitae genio diligenter adnotat ; quo omnem illam aequi Bonique notitiam filo quasi hil lorico ad seculum usque Juiliniuneum serie non interrupta ex genuinis fontibus derivatam companae sibi possit. Aliter enim Sacra haec non constant: quum ridiculum sit populi alicujus mores, jura, fasque sine praevia rei publicae & privatae cognitione velle addiscere. Eoque magis omnibus in id viribus incumbere liberalem idecebit animum, quo passini a plerisque negligi studia illhaec videmus, qapro Junone nebulam amplecti malunt, pro thesauro carbones, quam lactis laborum gradibus severa lege in arte nostra proficere. Quare non mirum,
quod quum multos jam annos io Jure Romano triverint, ne initia quidem& lata illius perspecta latis habeant. Quodque deinde perperam in juventute
quis didicit, in senectute confiteri non vult, ut vere Eu PETRONIUS n ster. Sed revertamur ad Scita Decemviralia, fontem Divini, Idumanique Juris, cujus pauca admodum fragmenta peti Legem aebutiam nobis superis limi, veluti lacerae ex magno naufragio tabulae. diibus ex variis Auctori. hus, apud quos earum parietinae misele dispersae reperiebantur. colligendis.& rursus in unam quasi coassandis post irritos AN T. AUGUSTINI, FUI v. URsINI, FR. ΗoTm Ni , aliorumque magni nominis Interpretum conatus, summa opera adnisus est J collus GOTHOPREDus , Vir amplis limus .& aeternum Jurisprudentiae nostrae decus, donec latine loquentur Liteiae casiae res adeo etiam feliciter ei cessit, uti quam curatissune tuas cuique Tabulae
128쪽
IIS Tabulae leges , suum cuique sedi caput reddidisse videatur. Multum vero utilitatis in nostram inde artem derivari polle harum rerum peritus negabit nemo, & suo id exemplo jam docuit seculi nostri Laheo , Ja Nus V i NacENTius GRAvi NA. Antecellor Romanus longe Clarissimus, in laudatissimo opere de Jure Naturali, Gentium, & XII. Tabb. ad Clementem XI. Pontis Max. Quum denique ipsi Jurisconsulti Veteres in divinis Pandeclarum Libris, Justinianus etiam Augustus in suis Institutionibus ad placita Decemvirorum, ceu limpidis limum Juris & aequi sontem quam lapissime provocent, indeque regulas suas. legumque rationes repetant: quid magis, quaeso, futuro Jurisconsulto convenit , quam sacrata Virorum Principum vestigia gnaviter premere, viamque calcare, qua illi ad divinarum, humanarum que rerum notitiam pervenerunt rs. II. siuerela de infigia antiquitatis meis, unde tot disse rates. IN praesens obsoletum illud XII. Tabb. caput deferto, quod lance M licio conceptum dicebatur, exponere constitui. Reperitur illud apud J A c num Go Tuo PREDUM in Tabula legum altera, ad quam etiam pertinuisse olim, dubitare nos haud sinit Augus GEL Lius Noct. Attic. VIL I s. Nunt Decemviri: Si Furtum Lance Licio que conceptum escit atque uti manifesum tandil
D Gellio XI. ulti depromsit Gothostedus, vocabulis ad priscam Quiritium
loquendi rationem compositis. Adde Fes Tum vota Lance. In genuino Legis hujus sensu eruendo multum desudarunt Interpretes, Grammatici &Iurisconsulti. inioniam vero in praeterita nullum habemm jus, praeterquam oblivionis; inde quo antiquior haec res, eo etiam obscurior est, ipsa nimiarum vetustate obscuritatem pariente. Et tantum abest, illam a Viris Doctia fuisse expeditam, uti etiam Summus Reipublicae Literariae Stator, PETRus BUR MAN Nus multum caliginis etiamnum hic superesse lateri non dubitaverit ad TITI PETRONII ARRiTRi Satir. caep. XCVIL Huic suffragatur Clarissimus Iurisconsultus & Antecessor Lugduno Batavus, ANTONI Us
129쪽
scuuLTi Notus in notis ad GAIure lib. II. tit. X. s. a. mem 22. Nec mirum : statue enim adhuc Republica. onnui ilia XII. Tabularum antiquitas lege Fbutia lata conlopita jam fuit. Indo vix levia ritus illius vestigia in veterum monumentis occurrunt. Adsci ibam Miba ALEXANDRI 13 ALEXANDRO Jurisperiti Nei politani ex tib. VI. Gen. Dier. cap. io.. Quae, itiquit, priscis institutis per Conditores Romani Juris XI I. Ta-- bulis ad verbum lcripta fuerint, parum comperta sunt, quum ad ma-- num non sint, nullique Annales cxstent, null.ique monumenta vetustatis: se nisi quod pauca, quae ad morum disciplinam At judicia spectant. interciseis Auctores produnt. Extantque, ut multi adlerunt. Hermodoli Ephesiiis Legum decemviralium primi Interpretis scripta relata, cujus statua ob id is fuit in comitio erecta. Ex quibus pleraque explorate, & latis utiliter, is quaedam duriter & inhumane, nonnulla reniisse & leniter videntur conis stituta, quorum aliqua probanda, multa velut immitia & agrestia refellenis da sunt: nisi forte multo aevo intercilius & reconditos illius sensus nonis tetremus. is Postrema Alexandri verba nimis profecto vera sunt. conLCI BYNCRERs, o Ecgri f. I. i. Utinam Iasurii saltem Sabini defintis liber ad nos pervenisseti planiora certe forent & multo clariora. qui cumque inter Eruditos tam varie disputantur. Ablegavit nos eo AUL Us GELLIus Noct. Attie. XI. et 8. - Sed quod fit oblatum, quod concep-- tum. & literaque alia ad eam rem ex egregiis Veterum moribus accepta, is neque inutilia cognitu, neque injucunda . qui legere volet, inveniet Sa is bini librum, cui titulus est de furtis. - Verum, quando non licuit no-this esse tam felicibus, aliunde petenda & conquirenda sunt adnunicula, queis desectui isti mederi utcunque possimus. i
A J V N T Decemviri et conceptum, i. e. vindicatum, ut mihi quidem videtur. Iidem Legum Auctores in hac significatione verbum illud alio loco usurpant, sicuti ex collatione iragmenti Decemviralis de Timo juncto cum
130쪽
Videamus primum ipsa XII. Tabb. verba, quae adservavit nobis FEs TusPori PEJUs me. Timmu, &a JACollo Go Tiso PREDo in Tabulam
VI. postliminio quasi relata sunt. Verba XII. Timum iunctum adibus vinea de N concupet ne solatio. Ita habent antiqui Codices: vulgati vero concapu. Et quoniam Erruditissimi
quique Grammaticorum significationem G concesset ignorarent: illud vulgatum concapv autem pro manifesto mendo haberent; evenit, ut . dum qui que medicas manus loco huic laboranti adferre voluit, intempestivis suis hariolationibus, ut fieri solet, ex obscuro longe obscuriorem & fere dem ratum reddiderinti Illustrissimus Vir Josep Rus Sc ALIO Ea notis - ad FEsTUM d. l. legendum censet conches, & depactum, defixumque terra tignum ad vineam sustentandam interpretatur. Ab hoc, ceu perpetuo sui
temporis Criticorum Dictatore dissentire puduit JAcollum Cul Acium. restauratae Jurisprudentiae Patrem , ipsemet fatente nam. Dig. de Tigno Juncto. Videtur tamen postea Vir Summus sententiam mutasse Observatione XXIII. cap. I p. ubi priorem lectionem commum, defendit. & exponit conceptum, cognitumque Emendationem Magni Maligeri suam quoque fecit Doctissimus GRAvi NA de Iur. Nae. ut & XII. Tabb. cap. s . Injuria vero ibi vapulat Jacobus Gothoilaedus, de quo Jurisconsultus Romanus sequentia adscripsit : se Scaligeri emendationem rejicit Jacobus Gothostedusis atque inauditum verbum comminiscitur, subjicitque pro conca s, concapere., quod prisce positum putat pro vindicet nullo auctore is Verum enim vero non inspexisse videtur Vir cetera Acutissimus notas Gothostedi ad Tab lam VI. um non concapere voce unica, sed CoNcApET legat Senator Geneventa pro concape et I anc per compendium literarum scribendi V terum rationem non solum in s IN JUS vocAT EAT . sed & in Codice Florentino . frequenter satis observare est. Vid. LAELI Us TAUREL Lusin pnaefatione optimae suae editionis. AIulta quoque hanc in rem attulit Gui LIEL Mus B EsT, Antecessor Ilarderovicensis de Ratione Emen ALeges cap. I. S. S. IV.