Jurisprudentia antiqua continens opuscula et dissertationes quibus leges antiquae praesertim mosaïcae, graecae et romanae illustrantur

551쪽

o XIX.

AUG. CHRISTIANI MARCHE

DISSERTATIO INAUGURALIS

TUTORIBUS

LEGE IULIA ET TITIA.

553쪽

PAR GRAPHUS PRIMUS.

am esse tam apud Veteres, quam huid i os suris Auctores Letis Iulia U Titiae mentiouem obser Dan T Eois Ju Lia ET Ti Tiae, qua tutorum constitutio in provinciis e rum rectoribus est demandata, tam rara & infrequens apud veteres est memoria, ut neque in Digestis, neque in codice aut Theodosiano aut Justinianeo, neque in libris Oa ulla ejus fiat mentio. Neque, quantum quidem constat , eam conanaenimis illultrare veterum JUtotum suscepit quisquam ObJ, ut ne in illorum quidem scriptis, quorum fragmenta ad nos pervenerunt, si VLPIANUM excipias, otilia Titia Legis nUmen inveniatur. Hic solus atque primus est, qui . quod in reliquis fruilr quaeritur, summa cum diligentia annotavit, atque ab interitu vindicavit OcJ,

quem deinde sequutus est TR illo Nix Nos in Institutionibus O d J, & ex-

s a J Monet equidem Ictus celeberr. E v E

A D. OTTo m crumitent. ad Iustit. H t. pr. in Bammae. ram. I I. p. edit. Fabrot. tutores D Aι τιτιανέ; occurrere , at enim . quae ibi Ie- tuntur, verba non ipsius textus, sed alius auctoris sunt, qui annotationes , quas glossas voeant , adseripsit: quae autem ibi deprehenduntur, haec sunt:

si Testamento ergo dati tutores vel a lege aliqua, b, ut puta Atilianus Q siillo . Titianus &e. etiamsi,, minimam capitis deminutionein passi sunt, ma-- nent nihilominus littores.sbJ quod vel Iuliae N Pariae Poppaeae, in qu mTERENT Ius CLEM res, Iu Niu MAURI ct ANus, ULPius MARCEL-Lus, ULPi AN Us Q PavLus commentati sunt , Uid. M. H E i N E c C. ad hane I x. Cou -- t. Ilib. I. c. a. s. d. p. is. itemque Legi Ju liae de adulteriis , ad quam S. V m et i L I E s , PAPI Ni Nus, atque iidem ULPIA Nus& PAu Lus seripseruiit, OAL CL Η o P -M A N N. ad hane ire. Iram saxi L e. III. s. m. eontingit. De aliis via. B R D N et L E L L. instor. Icr. P. I. c. c. 2 . p. cy.t e J Extat praelarum istud legis montimentum Tu. m. s. I . his verbis: si Sed quia lex Atilia si Romae tantum locum habet, lego Iulia & Tiliari I rospectum est, ut in provincia qnoque similiari tet a praesidibus earum dentur tutores.s d J Tu. de mil. tui. viri eo , qta ex Iare ALU Tu. datur . pr. H Si eui nulliri omnino tutorta fuerat, ei dabatur in urbe quidem a Praetore ur-- bano & majore parte Trihunorum plebis tutor

554쪽

plicuit hujus paraphrastes graecus Tu EOPHIL Us se J. Atque quanquam negari omnino nequeat, quod etiam Viri apprime docti observarunt O f , dationis tutorum in provinciis passim . tam apud CICERONENOgi, quam

ex- . . ex lege Itilia , in provinciis vero a praesidibus M pro 'iliciarum ex lege Iulia & Titia.

Ie cie; e et iei-ταν si fiet ira Tae reatria Trc. arctoχα-- miraοπον , of ἀυ- των ω tuae cta IF DTutres , si sed in pro- , vinciis ad exemplum eius duae finit lare leges, ., Iulia & Titia, quibus jubetiir, iit his, quibus,, tutor 'uaeritur, iudicio praesidis provinciae tutor . detur, qui & ex illis appellationem sumsit, ut Ju-- liotitianus vocetur. Idem in hoe titulo saepius meminit littorum It Aian T.riape, S. cItavior. lu's. GITROR Eous Salii lcaluit ; Fasgo Tus vero hic quoque IuAia r.etrechahel; item IdoloriΠαναγ S. et. I. sed & legem Titiam solam sitae Iulia appellat eod. s. atque in Titulo de chrismisu dativam tutelam in Ar a et v v & D Meetida, rum dividit. O J F A 3 o T V s ad d. Theoph. De. p. X et s. ed. prior. Diodorum adducit. Rae v ARDus Lib. I. Var. e. ic. Apuleii locum huc trahit. s et a Lib. I. in I b. e. sc. ubi alloquitur ver--m , qui praetor in Sicilia suerat . atque pupilli Junii holia dilapidire fixerat: si quibus de honis 2 Pu-- Pilli, cuius .etatein & solitudinem, etiamsi tui ,, res non essetat, defendere praetor debuit. sh In Laer. sis; coierant. IV p pri. qriae et iam ea diremana dic uutur , a Itur. editis

γκν DF T-αν ὴν κ . r. a. HENE. VALES Ius ita latine reddidit. Idem (Lucius Asellius in jureta dicundo publictim commodum spectans calum o niam e foro dispulit, eamque pracipuam eu-- ram habuit, ut infirmissuno cuique subvenires.si Nam cum reliqui praetόres pupillis ac viduis., amatorum cura destitutis . tutores dare soliti,, essent , hic elusinodi personarum ipse tutelamis hiscepit &e. si Ilit. lib. I. p. Edit. Prim ubi Arim menes Sinaim, quem typathis in huneat desten dent. humi sedentem scismi pallias to semiamictum& stipes in triviis erogantem ex inproviso conspexerat, ita alloquitur et si Hem mi Socrates, quid , istud 8 quae facies 2 quod flagitium 8 At verosi domi tuae iam defletus Q conclamatus es . libe-- ris tuis tutores iuridici provincialis decreto dati.t k J con . quae in D. tit. d. ivere. dat. vh Hs. qua E e. de tutela nostra occurrunt. An TAciri verba lib. III. An o . e. H Relatum di inde de si moderarita Papia Poppaea . quam Senior Augustusta post Iulias rogationes incitandis milibum pianis .

555쪽

DE TUTOR. EX L. IULIA ET TITIA

extare monimiasita; tamen haec valde obscurii sunt, & nemo eorum, quos coni memora vinuis, ita vel Juliii xul I itia lege suille conlii tutum memorat,

ut nou desilit, qui onaiulio negent, ad nollras leges ea pertinere O l J. I. I l. si tertim hujus Legis uorum inquirit. Rec Te veho haec lex scribitur tilia U Titia, quod tam ex Codicibus Inititutionia in Las quam auctoritate graecoruni interpretum ObJ con-- Rugenito aerario salixerat, is quae IIL H t N L C. tu P. I p . allegat, huc resem possint, aliorum iudicio sit relictum, certe rem nostram tangere non videlitur , eonf. quae ipse vir Ill. in interret. ad L ALI Piistitiae. L L c. I. s. a.

annotavit.

si De Cicello NE nullum ost dubium. Od. quae dixit, de lege Iulia intelligere non potuerit, quae post ejus tempora demum eth locata. Ad Titiam forte animum intendit. Ad DIODORI SIC DLi vero verta quod attinet, plerique alia omnia sentiunt, atque illa non tam de legenastra . quam de eonsuetudine . quae in Sicilia po

est, hunc etiam locum ad legem Titiam referri posse . vid. iust. s. De alia etiam quam de nostra L ge agere quibu lam visus est Apuleius. Ita v o L r. iu comment . ad Inst. HA S. s. eum de iuridico, qui Alexandriae praeerat.

Iurispi uiae sis. Tom. II. stat s

explicat, nescio an satis rem, quum non talitum plures fuerint duridiei, praeter Alexandrinum, iit Nuribus contra Antonitis Fabium monuit B ACMovius ad d. Iuma. Di 8. ara. G υ T M E R. D OS . Dom. Aug. lib. I. . Deque hunc expressis vrahis iteminaverit AP u LEIuss sed etiam nim inlaequens fuerit scriptoribus laetinis quemlibet iudicem dicere juridicum, ut apud S E N E C A M see. fur. iaci. ita v. sti. eis Et qui fronte nimis erimina tetri ea, , dii aerunt, Re veteres excutiunt reos ., Flentes Eurydiem Iuridici sedenti cons. l. I. s. s. D. de fidele. libere. cui eum etiam varians accedat codicum lectio, quorum quidam monente P R i et re o loco Iuridici 'misHalii. I dici, provinciam habent , non improbabilis utique videtur Rrev AEDI&BERO ALOI in not. cia die . Apulat sententia . qui ad nostram tetela, haee verba referunt, SI E FARRO T. a. The, D l. e sit. peior. p. 1 Quotquot enim ae manu exaratos ct ami- quos Iustitutionum Cinlices itispeximus . in huju. Itala nomine conveniunt omnes, nec aliter legunt eurati uni Institutiomim editores ti ALoANDER,

556쪽

stat, ut frustra sint, qui eam vel Villiam scJ & Titiam, ves Juliam Ti tum Od , vel Juniam & Titiam tes appellant. D. I I I.

e. exhibuim uv.

se Esthaee Picuit opinio, qui in Annae.

Reman. T. II. p. iis . Iulium nomen si urium esse, atque incuria sci rum clepravatum existi-maet dii scribam ipsa eius vertiar se cum constet M unam esse legem villiam Titiam a duobus Tristi bunis plebis latam, lihrariorum error ex ipsis M Jctoriim verbis elucet. quo perperam vulgo se Iuliam S Titiam appellant. M Sequuentur cum v A i L L A N T. iv mmm. antiqv. F. Isiar. Roman. T. II. p. I. U Sc H U T. d. Tat. Iuris'. min. Exere. II. S. II. p. 3s . qui etiam quod tam insignem errorem detexerit. P I c-M I U M eelebrat. Atque distiteri omnino non positamus. quae a Pighio astet untiar, admodum esse

jeciosa siquidem illorum , qui libro. descripserunt, incuria facile accidere potuit . ut vel ipsi perperam legerint, vel male scripserint, atque pro

v I L i A M exigua literariim ii tereditente transmu- tutione I v L I A M posuerint; villia vero gens antiquissimis temporihu non obsenta fuit nee igno-hilix, sed majori:m imaginibus valde clara , ex quia hus permulti tam ad summos in urbe honores adspirarunt, quam in provincias cum imperio sererunt missi, G L A N D o R P. in ovoui. p. y I. P I G-n i u E in Annal. rassim , v AILLANTI. c. immo I. u C I U s V r i L i u s T A P p L LU s A. V.

c. set s. si fides est Pi hio, eum Q. Titio fuit Tribunus richii, quod vel solum ingeniosam Pichii

conjecturam reddit prohabilem. At enimvero reis quis erit tam suspicax, ut, quoniam fieri potiti set . ut erraverint descriptores, idcirco omnes C dieri depravatos esse ari, tr tur' est certe unius Elteriusve bonae notae codicis tanta anctoritas, ut il- , Ilias scriptio ab omnibus Helle admittatur, quanto magi ergo illis habere fidem debemus, si eadem omnium tonstans sit lectio' Iulium vero nomen inlige nostra, ct manu exarati, & typis impressiae cite sita Se ivrographi cura commendabiles codices ad unum timnes perhibent. Lipimi quoque editioneq omnes Iuliam & Titiam memorant, nulla Villiam ; atque si omnino demus, qnod nulla ratione dari potest, huium aeque ae Institution timcod res eorriiptos esse omnes, ecquid graecis li-hrix faciemias . in quihus etiam Iulium nomen non Villium oecurrit' mutatio autem literariim tam

facile fieri non potuit. Constat enim Villium gr ea lingua flume, P o L v a i u s in I R. lib.

XVII. e. i. st iu mee t. legat. IX. p. iii . it. P L U T A R C R. ni Flamim p. yys. vel Ripas sut Mem P Lura RCHUS in Graeciis p. habet, scribi, tali nulla prorsus cum I λιωest similitudo, ut eum eo potuisset permutari. Auergo illos quoque erroris arguemus omnes ' hoc . temeritatis & audaciae esset, persuasiim mihi mul to magis habeo . observaturos fuisse tam The Philium . quam Scholiasten . si quid a librariis hoc loco peccatum esset. Sed S: quod pro certo habuit Pighius, unam esse Iegem Issiam & Titiam, non duas, non adeo fimnum esse ex iis, quae ii ira adducemus, satis apparebit Od J copulam ET omiserunt HITO MAN N u s in Dd. Zer. Rom. R O S I N. Antiqv. Ri m.

L. VIII.

557쪽

DE PUTOR. EX L JULIA ET TITII M

S. III. Ditus est Leges a Theophilo tradi mouet.

D v x s esse has seges , non unam , disertis verbis docet Tu eo P si i-Lus OaJ, quem, quod mireris, interpretum sequutus est sere nemo Ob J. erroris autem arguunt FABROTUS OCJ & celeberrimus Euga Ru. O T r o d J ; plerique , nulla facta T u E o P Η I O mentione , unam esse Z g g a legem

κ i u s interclum in villia & Titia sua, item

dieiim ficiem Theophili auctoi iratem. duae most huius eopulae vis, paulo post monebimus.s e J Juniam & Titiam nominat legem irostra Mem o p p M A N N. in Ilibror. Iur. Via I f. t. a t. nisi, quod credibile, typographi incuriae hoe est triti te inlum.. a J D paraphr. V. tit. de stu. tis. Ere. pr.

is Sed in provinciis ad exemplum eius duae suntis litae leges, Iulia & Titia. shJ Nestio uirum hie Tit Eo PHIL I semtentia Institutionum si istinianearum & antivii artim legum interiveterum prorsus latuor it . aut quae causa subsit alia, cur eam tam laequenti silentio omnes fere praeterierint. Eliotquot enim eorum vel ad

Institutioiles conseripserunt Commentarios , vel vetere, Romanorum leges collegerunt at)ue illustra-ruut, praeter F A 3 st o r ii xt & Ili. O T T ON E M. T M E O P n t L i nullam plane Scerit ut memini em; tantum abest, ut qui vel in eius iverit semetitiaen, vci eam susceperit cletlintea-dam. vident ir quislem BALDul Mus &GRE-Gotius Tito Los A Mus etiam Juliam mTitiam pro duabus legibus habuisse. quurum ille in not. ad lig. XII. Tabb. Tu. XXII. p. cc is Et ex Eliis, inquit, legibus dehitae tutelae, velut In quae parentihus deferuntur, aut quae a magistratuis dantur ex lege Atilia, Iulia, aut Titia ... hism Oeta n. Iur. uniri lib. XII. e. t 3. s. illista stitutior est, olim leges hae de re (tutelam in

,, telligi, latae, Atilia, Iulia, Titia. Iunia.

Forte etiam Z A s I u s in cat . h. ant. inleg. Titia.& J o A M. R o 3 E E T v s iu Avirenidet . Iur. Cis. l. I. c. I. in eadem fuerunt sententia ; sed ex his nullus ad T REOPHILD M provocat, nullus de auctoribus liarum legum quicquam memoratis e J Uie . qurnium nohit constat, primus est . qui TR Eo PMi Lo diram scripsit, in notis, quas utrique editioni adiecit, & iisdem plane ver

bis: se Unica lex est Lex Iulia & Titia . ut Lex

is dulia & Papia. Repetiit eadem ex F A disvo Do vi Artu Sti Theophir. p. II .s .lJ si comineis. ad Instit. h. t. pr. male. Theorhilus duas ex hac leges facit, eum a dum se biis consulibus. sicut Lex dulia & Papia, ace M perit nutrica. o

558쪽

legem contendunt se J. nobis causa non adesse videtur si J idonea, cur aT 11 E o P R ILI sententia decedanius.

S. I RHujus sententiam probat V confirmat.

Duxs autem fuisse leges, non unam, JULIAM & TITIAR, pro- habile reddit, praeter iust agitin, THEOPHILI, quod maximi omnino est Ponderis ta , copula, quae utramque legem conjungit Ob J. Ita enim fere obtinet, ut, quoties illa interponitur , indicio fit de duabus diversis legibus

Pugnant. Fan ortis, S quem quoties appello, sempcr horium caula nomisto, E v E R A R inoa et o an ertionis suae idoneas reddiderunt rationes. Umeiat equidein hanc legem a .duobus consulibustitisse rogatam, adeoque perinde ae legem Iuliam& Papiam unam esse legem 3 Sed utrumque tamquam certum atque iam expeditum supponunt, neutrit m probant. Neque ex conjunctione immisnum in solemtu tutoria ni appellatione, aliquis, quoil illorum opinionem e roboret, inferri poste arbitror. Etenim non quisqtiam eos ita dixit praeter T v x o P R ii. v M, qui duas esse has leges ostendit . atque qui inam sequutus est. glossator annis igitur bene multi hieva Lrs Iu M, qui tu not. ad Em t. Hir p. 6I. legem hanc ab Ancus To & Tivio, coss. latam esse contendit, magno agmine sequantur. Iaobla tamen Putior est Tu Eolli iti I

auctoritas.

saJ Fuit enim hie utique Iutantii iii coaetaneus Q Triboniani in compilandis insui ut onibus socius,

559쪽

DE TUTOR. EX L JULIA ET TITIA. s s

vivit praeter G U N D L r N G. in Og is it ius nomine dictis P. I I. e. a. & alios . V. V. I o. Η Κ N R. M v L i u s libro singulari perspicuis a Vmentis evicit, vito quidem tempore sine dubio laetum harum monumenta supersiteraut . aut certias nitim de earum oritiue eontatit . quod veterum Ictorum seripta, quorum vix Phuca quaedam fragmenta nobis sulit reliqua, tum magnam partem integra extarent.

Ob J Recte enim eopulam inter has leges consΗ- tui . frustra esse, qui eam omittant, s. t. sit. d. probatiam de limus. se a Quae a Romanis ad nos pervenerant leges , triplici potissimum' habitu apparent et altae uirum tantummodo nomen in fronte gerimi. aliae plura sed simpliciter posita , illat praeter nomina interie trian eopulam habent. Eliae varietas prosese nensi ne causa ab inig sitit observata . sed sine dubiodiversarum rogationum esse debuit testimonium , ut, si unum tantum adsit nomen, id ah unu illam te tem populo fuisse eommendatam denotet, si duo . a duobus promulgatam titilicet, si eopula assilita, duas diverseu diverso tempore latas leges esse signi- fieri. Adiue hoc iam pridem observarunt .. Viri de aurisprudentia haud vulgariter meriti, R o R A R-Tus de Horo MAMMus, quorum ille, qinim duersus cunctum eontenderet Iuliam ct Partimncm unam sed duas esse Imri , eodem uius est a numento. In nasi. Ata tam lib. I. c. i. H,, repugnat, inquit, praedicta plurium lagum epi-,, graphe, quin magis ire stram sententiain com- ., probat, quod ea Ictos illos ad uitamque legem .is uiui qmsi unam, ted quasi diversiis scriptuset lig-,, ni fieri , interposita eorijnnctiva particula et .s, quae si utraqtie unam tantum significaret . non

lcr Iuliam & malitiam duac esse leges assirmat, a iuri in illa non dulia Plautia , sed Juliii B T

sd videre hoe est in lege Sentia , Fres acanivia , Norbana . Papia Poppaal . 'Ini P, quarum nulla copuim adscriptam habe , quaelibet autem omnium iudieio unae leae lilihetur duorum Emissili mi.

se I De his legibus , quas male A T,A R.

R I v A L L. in XII. m. ter. Commera. p. 2 etc. Ilesiam Fusirin appellat . ram elIm apud ei-CERONE M. quod ditae sint, extant testimocia, ut non satis mirari possim , qua ratione in eam de-lahsiis sit sententiam ZAstus in C . h. um p. a. ut tinam timem esse fingeret rum videtur tamen quoque clam eo facere R i V A L L. I. c. merito igitur ille poeniri dedit PAULO MANU T I o , qui in tib. de li. e. g. contra eum Prolixe disputavit. cum quo recte idem sentiuini A N T. Aucus Tireus de C. Ah hoe vomi ue , &Picuius I m. II. p. et . Quae vero a CICERONE de hii Iegibus traduntur, eoan: in O at. de rei p. c. 2T. D u A s L E G E sumtis em maxime Re publieae salillares Ll dium hastillisse queritur , Q in Orati mi t&rtim c. s. ubi de eodem Clodio si ribit: .. legem Tribu-- nus pictis tulit, ne auspiciis obtemperaretur, , , ne obnuntiare consilio aut comitiis. ne lege in- terdiuere liceret, ut lex uia st Fusia ne valdiis rori,

560쪽

et FULim sinita . s laxes dieit. it. cap s. & pa sim . Aumrri legis hujus constituuiu M A N U-Tius. Picuius & ZAsius L e. Etiam Id. F. trux es M. I OD Tribbuaos plebis , a quibus A. U. C. syc. .isceri sit . quae senten ta prohatilis non est , cum non et d.b le sit . vel eollegis in magii ratu uno codemque tempore diversis leges de eadum re rogasse, vel Tribunos pleb s legum, quae contra ipsos vitae sunt, auctores fuisse . quare magis se mihi probatuo To MANNI coniectura , qui in I i. Roiit.

mio P. F. si N. Paeto es M. Iunio Penno A. U. c. ss6. Fusam vero a Fusio Phila j a xl.

Atilio Semma X. U. C. I. . latam esse affirmat, cui calculum api, onere videtur R o S l N U S in A, liqvi Iemn. Q. VIII. e. p. p. cos. Dissetitit ta men AvERAN ius in me, pret r. lib. L. cap. c. s. . atque D iam Legem praetoriam csse.& a d. Fusio Caleno rogatam . existimat. Quid vero his leobus fuerit soni itutium , prolixe pe tractaverunt , quos iam nominavinius , M A N U-Tius &PIGI IUSI. e. quos adire volumus, qui de eo tartiores esse desiderant.

O sa De his legitus, an duae sitit, dubitiavit R os i N u s in A, liqv. Rom. lib. VIII. e. r. immo eam sententiam . quae unam duit, alteri rene praetulit; sed iterum sit penes cietroneiu de liae lite,rbitrium . qui, nisi me satiunt omnia, tam aperte has leges duas esse prodit, ut ne dubi:ationi quidem relinqui pullit loeus et ita enim ire O. . t. in Ructum II. cap. g. inquit: ta leges sunt vetetes, ta neque eae conpulum, si quid interesse hoc arbia,, tramini , sed Tribunitiae , vobis majoribusque

si vel tri vehementer gratae atque iuetiadae. Licinia ., est lex aeriue altera A butia , - Dem in Orat. ro domo sua eap. ro. solius Liciniis sine maria meminit. Atque haec sane testimonia commoverunt ceteros. ut duas esse has leges utique agnostererit.

ex quibus allegasse sufficiet Z A s i u M in cat

anti m. p. l . AN T. Au GusTi NuM deletib. iv bae dig. Η o r o M A N N u M in indie. I g. Reis. Ab hoe mmine & P I G Η i u M T. I. si nel. Rom. p. et T. T. II. p. 's. Quae eoi tenta in his legibus fuerint . cI c E R a L e. m morat , de auctoribus legum vero nihil addit, de quibus quoque silent interpretes plerique, sed se cit hujus rei perieulum P r o rei us , atque D. niam a C. I. ICINIO CALvo STOLON TTribuno plcb. X. U. C. I. Duriam autem a T. E. Ru Tio CARO & aenu TIoc Allo Tibbunis pleh. A. V. C. sao. esse rogatam conjecit. Ceterum an haee Iex .Eb tia eadem sit cum illa. cuius GELLIus lib. . XVI. c. Io. I. aett. meminit . dispicere jam non vacat, vid. G u-N o V. in not. d. I. S PI G M i v M L cs g J Nou duas has leges esse , sed uuam ean-dcmque . atque ab Aucus To X i o. S: M. PLAurio S x L v x N o coss. ideoque s. U. P. st. latam , ct diversim a P Lo Tl a , euius Ur c E R o in Orat. pro Uie e. 13. Se lib. VIII. Dis . ad Fam. D. l. mentionem facit , ee ces v i D. P A N C I R o L L u s Irim. Mar. c. app. o. I. Sed nescio, an virum alias acutum , sed interdum nimis audaculum , sugerit. quod P R i s C i A N u S lib. I. c. P. y . erit V lii: g. muliet : H transit au in s productum mure