장음표시 사용
101쪽
concludere dc beo, quia ni hi legata, ut actio speetem si iturae litis demonstret, ars. l. 3. c. de
dend. Zacati Ll. 9. de reb. Ged. n. 9. ct seq. Don. ibid. n. q. est seq. Gadd.de γπιν. pitulat. c. II .cara eri fon. Σ. VINN. Recte quidem dicitur condictionem certi esse actionem generalem , quae ex omnibus ea ussis, unde certum debetur, competit . Sed tamen quum mutuum sit contractus nominatus , cuius natura est, ut actionem roducat cognominem I genuinum actionis exoc contiactu nascentis nomen est actio mintur. I. F. c. quib. non objic. long. temp. prascr. quemadmodum ex st putatione actio ex stipulatu , quamvis illa ali obli r .uionis qualitate com dictεo certa, haec modo certi, modo incerta co-snominetur. HMN. TEx TU s.
I. Is quoque , qui non debitum accepit ab eo, qui per errorem soluit, re obtigatur, dathrqae agenti contra eam propter repetitionem condictitia af ιο . Nam perinde ei conuici p/test, s apparet. eκm dare opor. tere , aωι mutuum accepiset. Mnae pnpillus, se ei me tutoris aut oritate indebitum per errorem dat m est, non tenebitar indebiti condictione , non magis quam mathi dalione. Sed hec necies obligationis non vi etur ex contractu consistere, cum is , qui sol ni animo dat, magis voluerit negotium distrahere, quam contrahere. N o T AE.
. Per errorem J Recte perem rem; nam qui sciens se non debere solvit, non repetit r. l. 26. g. 3. de cond. ind. propterea quod donasse censctur, L 3. de reg. jur. Errorem an tacti dumtaxat intelligere debeamus, an etiam juris, v. . . de obl. qua qu. ex contr. S. 6.
Ac si mutuum aucepisset J Quod Catiis se
expressit , eadem actione tenetur, qua debitores creditoribus.l.F.6.3.de Obl.O aer. Unde Cuia c. 8.oUJ4.o par. c. de eond. Ad. solutionem indebiti satiam in iis, quae pondere, num Lm, &c. con stant , promutuum vocat. Quod si aliae res sel-vantur, quibus in creditum nIn itur, promutuum non est: εc agendum sola conditione indebiti. Hon viaetur ex eonιractu J Vid. ias da ObI. quae quas ex conιr. S. 6. COMMENTARIUS. D Er occasionem disputat on s de mutuo subii. citui hie aliquid de indebito per errorem soluto, .ut ex textu apparet. Habet enim solutio indebiti nudia cum mutui datione communia, quae congessit Cujacius 8. obser. ἰ . Duo hic re-lcruntur , ut stat in videbimus. Caeteroquin non
est huius loci reprium tractare de obligatione
eius, qui indebitam pecuniam quasi a debitoteaceepiti quippe quae obligatio non est ex vero contractu , leὸ qiiasi ex contractit oritur, iit demonstrabitur suo loco Plane ii qui, dubitana nominatim hae lege Ibi verit, ut si pes ea appar ret esse indcbitum, redderetur, laoc easu magis est , ut ex vero contractu aeeipiens oblige
Re oblisatur J Requiritur emim ad hane obligationcm producendam, ut quid istutiim si, sive naturaliter datum & prasti tum solutionis causa, tamquam debitum .
condictitia actio J Id est , condictio indebἰti .
Aetioenini condictitia idem valet, quod condietio, ι. siquis. 1 . de reb. eod.l.7- eo .ca. dans. 24. O seq. inf. de act. Perinae aesis mutuum J Prima conon entia indebiti soluti eum mutuo ex duabus, quarum hic fit mentio . Si e Caius in I.3.g. 3.de obl. in scribit, eum, quἱ non debitum accepit, eadem acti ne teneri, qua debitores ereditoribus; ubi debitorum S creditorum nomen stricte ad mutui dumtaxat causam resertur. Enim vero & qui indebitum accep t,& qui mutuum, tenentur quidem eadem actione, quod attinet ad Idem actionis genus tuterque enim tenetur eondictione eerti: caeterum pro eatis, petendi di et litate sunt etiam hae diversae species condit onis certi, eondretio ex m. tust, L conditio δὲ iciati: disterunt enim mutu uni
S .lutio indebiti ratione obiecti a siquidem
mutuum earum tantum rerum est , quae Pon dere , numero , mensiira eonstant a solvi au
tem per errorem quasi debita etiam quaevis alia possimi, & soluta condiei, quibus in creditum non itur. Quamobrem non satis causae video, cur solutionein indebiti pra nutuum Cu-
cum mutuo sint ilitudo . Ut pupillus mutuam pecuniam sine tutoris auctoritate accipiendo non oblisatur. I. 9.ti l Oari. ita nec accipiendo pecuniam indebitam; nisi solutione factus sit
Caio collocatur in earum classe, quae quali ex contractu nascuntur, l. s.g. 3.de Obl. act. Sed 8ca Iustiniano b hane causam infra in eodem ordine reperita est , rit. 18. hujus lib. ubi nos etiam accuratius de ea disputamus. TEx TUS
De commodato. 2. Item is , cui res aliqua utenda datur , id ι st, commodatur, re obligatμr, CT tenetur commodati a tione. Sed is ab eo, qMimvIvom accepit. longe distat: namque non
102쪽
QUillus MODIS RE CONTRAHITUR OALIGATIO. 667
psa restituenda tenetur. Et is quidem, qui mutuam accepit, si quolibet fortuito casu
amiserit, quod accepit, veluti incendio, ruina, naufraIio, aut latronum hostium die incursu, nilauminas obligaIus manet. At is , quiniendum accepit, sane quidem exactam da-ligentiam crestodiendae rei praestare tenetur,
nresufficit ei, tantam diligentiam adhibuisse, quanta uis rebus adhiberes itus es, s
modo alius Ziligentior poterat eam rem cu-sedire. Sed propter maiorem vim, maioresve casus non tenetur, si modo non ipsius culpa is casus intervenerit: alioqui se id, quod tibi commodat&m est domi, peregre teram ferre malueris, ct vel incursu hostium praedonum De , vel nasfragio amiseris ; dubiam
non est, sinis de restituenda ea re tenearis. Commodata autem res tunc proprie intellia gitur, si nulla m ercede accepta vel constitutares tibi utenda data est: alioqui mercede interveniente locatus tibi nos rei videtur . Gratuitam enim debet esse commodatum. N o T AEa 2. Iram is, eviras, Oe. J Ex Caio I. i. F. 3.
Re ipsa ν stituenda J Quonἰam qui commodato dat, rei proprietatem retinet, l. 8. O 9.eommod. qui mutuo, rem iacit accipientis. Eui mutuum accepit, si fortuito easu , cte. Tum quia res regulariter perit suo domino, l. 9. c. de Pign. act. tum quia mutui debitor, generis debitor est, quod perire non potes , l. I l . .si cert.perinam genus non est quid mateliale, sed intellectuale , quod passionem non reeipit. Modo alius diligentior J Coni inet hie locus d scriptionem diligentiae summae , cui opponitur culpa levissima, id est, cum quis alias medi criter dii gens in eo peccat, quod vir diligenti sis mus vitare potuistet. In sumina commodatarius praestat & dolum Si omnem culpam . Excipe species in L l. s. g. io . d. I. 18. in D. praec. com
tilla mercedεJ commodare, en in ossicii est
de humanitatis, i. i I. g. 3. eommad. Petron. SAve ergo nobis vendis, quia peto, mereator Par rus est: sive quod humansus est , Ommodas, essi sui bene etiam debeam . Mercede interveniente
tollitur beneficium, tollitur gratia , quae sunt vincula amicitiae , l. I. g. vlι. mandis COMMENTARI Us.
Dolum in amnuus contractibus praestari di, easum fortuitum in nutu , O quid utrumque tum an perieuli nomine semper eastis veniat 's Inter ea us fortuitos non numerari, qus eum eu
6 Iuibus ex eausis e et regula de easibus funiatis non praestandis r culpa quid oe quotvlo plenitis quam vulga. 8 2uιd eulpa lata, quae O dolo proxima 9 ut id eulpa timis io uuid leVismal ubi se alia mAus trisa.
II Latam eulpam non minur, yuam dolum nomnia
luentiam li 3 PUtiνοι , exactus, dii gens saepe pro superlativis, exactissimus , diligentissimus, in hae
disputatione poni, O eontra .r4 2uam eu*am praesteι eommodatarius lIs suando culpa a commodataria abese intellAgatur Zis commodatum proprie nullum nisi gratuitum.
tur 3 ex quatuor, quae hoc tit. recensentur, in obligatio commodati . Commodare est rem ali- Icui gratis certo modo utendam dare. Est rem utendam dare: proinde non tantum res mobilis,
sed etiam soli commodari potest, veluti landus,
aedes 3 nam dc habitationem eommodari polle placuἰt, I. I. 9.Leommod. l. I iapri detraserivreb. Quod autem utendum datur, eius rei non dominium transfertur, sed usus tantum accipienti ad
tempus conceditur salva rei substantia & non tantum proprietatem rei commod arae, sed etiam possessionem retinemus , I. 8. f. b. t. Ex qvo intelligimus,id quod usu consumitur,commodari non posse, nisi sorte dicis causa ad pompam vel
ostentationem, I ῖ. 6. ulr.l. eommod. Quamquam auctores aliquando etiam in istiusmodi rebus hoc verbum usurpant, pro mutuo dare scilicet. Cicero Verrι n. s. commodasti tritici morios sexaginta. Ut S mutuari pro commodato accipere, D. Salmaceap. 7.de Uur. Deinde etiam hoc, commodatarium eam ipsam rem , quain accepit, finito usu restituere debere . Adiecimus graiis, quia nisi gratuito res utenda concedatur, commoda tum non est, sed aliud genus cor ractus, hoc text. insin. Denique consulto addimus, eerto modo, ut hac nota commodatum quod quidam etiam si edictum putant, quasi cum modo datum disce neremus a precario, quo quidem Sc ipso res ure da datur de gratis, sed simpliciter, non ad certum usum, cuius rei h c esiectus est, ut piecati uiustatim cum videtur, revocare liceat, etiam tunc cum ad certum tempus datum est; commodatum non liceat, n si finito tempore utendi praescripto,
103쪽
necessitatem oblitationis, inde est, quod nee ulla jure civili eo nomine actio est, sed interdictum
de precario introductum, I. I . de pre r. LIq. f. ia. de fura. quod tamen cessat, cum quis de re sibi testituenda cautum habet, ι. .6.3. de preear. dc tunc aget precatio dans vel ex stipulatu . si stipulatione sibi eaverit 3 vel praescriptis verbis, si
ctio incerti, quia condicitur possessio rei precario
eondis. indeb. Plane ipse commodatarius quovis tempore rem reddere potest e quippe eui licet non uti, & beneficio renuntiare.
Re obligatur J Commodare non est eonvenire de re utenda danda, quod nudum pactum est, sed utendum dare dc tradete ; unde satis intelligitur, si qua hic eontrahitur oblἰgatio, eam non solo consensu contrahi, sed re , t. i. g. 3.de obi. O as.c,mmodari actiane ' D recta scilicet . Potest
enim ex hoe contractu etiam commodatatio actio quaeri adversus commodantem, quae con
traria dicitur, sicut in deposito quoque Ac pigno re usu venit, item in mandato , negotiis gestis, tutela ; de quibus ins. suis locis . Nimirum, quoda hic notandum est , eontractuum quidam sunt
qui ex uno tantum latete obligant: quidam δίπλεru, qui ultro citroque; quidam mediae inter haec genera naturae, ex quibus nec se in
'T unus, nec semper uterque obligatur : quamvis εἰ hi inter ex si lut numerentur, sq. it. de aucta
sua. iap-ne. Primi generis sunt mutuum di silpulatio, quorum ea natura est,ut S ab initio ex uno tantum latere obligem, eum scilicet, qui accepit aut promisit, nec ex post facto conditionem mutent. Secundi generis sunt eniptio, locatio, soci eis; ex quibus stat; m mutua nascitur obligatio . Estque in his par utriusque contrahentix in obli satione constituenda rat o. Intermedii generis sunt commodatum, depositum, pignus: qui c-traetus natura comparati sunt ad unum dumtaxat obligandum, eunt qui accepit videlicet; ut Fquet ex fine principali contranentium: neque
ab initio dantem itidem obligant; sed fit tamen in his firpe ex postfacto & accidenti, ut contra
ille quoque qui dedit accipienti obligetur , vel ii si aeripiens in rem aceeptam necessario impensas secerit, aut per causam rei damnum pastussi, quas impensas refundi damnumque ei sarchi
aequum est , Lin eommodata. in . . 3.in rebus. t g. g.
2.t. ρε commod. t semus.II deplo. as.l. s. depos. Atque hine actiones, quibus commodatarvis,de positarius , creditor pigneratilius tenentur, ut scilicet rem quam acceperunt restituant, nomen
ἰνecta m acceperunt: quae vero ex contrari
ἰpsis accommodantur, de indemnitate eorum activersus commodante,deponentem,debit rem, eon ιν aria dictae sum . Unde tit. commodat vel contra,
.FUri vel e-ι , S t. Idem quoque usu venit in mandato, di quasi contractibus madato fimi libiis, negotἱorum vot amaria administ ratione,& tutela, I. y pr. b. I. Mi. o act. Con: rariae actiones praeter pecuniariam commendationem eius,quod
agenti abest, nihil habent di quoniam in his de perfidia non agitur, sed tantiim de indemnitate actoris; unde nee in t rem in his iuratur, nee
damnatus ex ulla causa fit infamis, i s.depos. l.6.
insim de his qua nstant. ensam. g. pen. Uri de parn. temere Isso sant. ViNM Sin xulare quid observatur in actione mandati eontraria, ex qua damnatus
mandans fit insanais eo easii, si quis mandante i , Io sd ussit, & ille tamen indemnitatem praestare renuit, ι.ε.9.sci de his qui not. snfamia. HM M.
Ab eo erus murtium acemis. J Notantur ex Cato Il. r.9. . de ob t. act. duae T fierentiae inter mutumn 8t commodatum. Quarum prima est, quod is qui mutuum dat, rem facit aecipientis; is ve-io qui dat commodato, propiae talem rei rei neat,
I l.8. seq.eommia. cui proinde eadem res in spol eie seii eadem eodem numero finito usu restitue t da sit. Altera, quod is qui mutuum accepit, fortuita an cisione eius, quod accepit, non sberetur; cuius rei ratio sub ρν ne.hψώι tit.indicata estil eram modatarius verδ liberetur, si res fine facto eius per ierit, exemplo caeterorum debitorum,quῆ speciem aliquam debent, ι. s. de reb.cred.ι si ex lini gati. Σ3. de verb ML San. qu dem exactam diligentiam J SI res alienae vel aliis debitae peremptae, deperditae, aut de teriores apud nos factae fuer ni, quaeritur , non incommodato tantilin , sed in omnibus sere contractibus 8c negotiis, ad cujus id damnum pertineata
Quaestio distula Be perquam difficilis, cuius sedes
mod. In Institutis hoe potissimum loco tractatur is De eo inter omnes convenit, aliud in proposito
statuendum esse, si dolo malo, aliud si eulpa do toris, aliud si easu fortuito quid eorum , quae diximus, contigest. De dolo & cassi fiet lis praeceptio est , culpae dissicilior explieatio. Dolux est
occulta machinatio consulto ad nocendum alteri adhibita , ι. r.rui. δε dol. mat. Eum omnes cOIItra ctus recipiunt, sive,quod idem valet,in omni coli
reg. iur. Cuius definitionis haec sententia est . Qui emi id quovis in contractu dolo malo factum est a debitore, quo redi periret, deterior fieretω aut deperderetur, detrimen rem esse debitoris Perindeque eum teneri, ae si nil, ii eorum acet ili sisee. Adeo autem in omni iudicio doliis praestatur, ut nec conventione eontrarium esset possit, i videlicet ne dolus praestetur, cum talis conven tio sit contra bonos inores , viretque ad delinquendum , d L 13.de ret. Ara. i A. 1lttid. I. depost. si ismus 27. f. I. . 4. de pact. Plane de praete ito
dolo pacisci licet, & actionem quaesitam rein aetere, ι. T. s. si paciscar. i 4. d. l. 17. 9. 4. de pactis Casus sortuiti contraria definitio est: nam ut
dolus ab omnibus de in omnibus iudiciis praehatur, ita contra casiis fortuiti nullo iudicio δὲ 1
nemine praestari dicuntur, d ι. 13- de regδαν. in finis t. s.c.co Pign. act. ubi verba illa, in nulli bonaeside judicio, adiecta non sunt ad excludendat iudicia stricti iuris, per L is . deverb. O L l. s. dae
104쪽
Q illus MODIs Ri CONTRAHITUR OBLIGATIO. ccy
rc. ered. sed addita propter eos contractus bonae fidei , in quibus solius debitoris uti l tas vetiatur, cujus generis est commodatum. Nam si hie non Praestatur casus, multo minus illi e praestari debet, ubi solius creditoris commodum vertitur, quantumvis contractus sit stricii iuris, ut benet on ad Lιζε. n m. 2 l. Ca una fortuitum definimus omne, quod humauocaptu praevideri non votest, aut cui praeviso non potest resisti, l. ia νε-
item iactum & damnum fatale, i. is.de rei vind.
de perie. O commod. rei vend. eum simit. Qii vero periculum dicit , is quidem plerumque etiam easum sortuitum intelligit, L .Lii. da
H. sed non semper. Nam interdum etiam periculo nostio res esse dicitur, in qua culpam pra stare & maxime te v si imam nos oportet, non etiam easum improvisium, L i 3. g. I. de tu. ea. t. lui mercedem. o. Acas. l. mri ob eam. 2 s. pro sic. a.qualis. I 6 de fur .LI Asaepe. et s. depos L 3. pr. naur. eav.pab. Sc passim hae phrases occurrunt , perieulum e lacae subire, perseula eulpae vel nul entiaesis iei, adstringi Iligari, t. unci . . uri.
iam. tui.d.L A. Me. s. depos sed & appellatione easus interdum i negligentia significatur. Caius scribens ad legem duodecim tabb. O , inquit, id est negi gentra, l. 9.de incena. min. r. quae
interpretatio confiniatur ιοῦ eapitalium. 18. g. incendiari .i I. versnam fortuisa.de poen.& ita cape 2. l. J I. g. a. eod. Casus fortuiti varii sunt, veluti a vi ventorum , turbinum, pluviarum , si merera. 1 s. g. vis major. 6. loeat.item nauicagia, aquarum inunda lancs, incendia, mortes animalium , ruinae aedium, fundorum chasuata, incursus hostium, praedonum impetus, &c. sugae ser vorum , qui custodiri non solent. Quae species
passini occurrunt, da. 23 de reg)ιιr.d. l. s. g. i L 38.eomm d.l. cs . I. locat. d. I. 3. g. I. navi. eaDP. pab. His adde damna omnia a privatis illata, quae quo uinua interrentur , nul a cura caveri potuit , ' I. ad eos. i9. comm d. t. si ea. I. de aeI. e t. l.
1 sed da damno. t. lacat. Ad calus autem fortuitos non sunt te rendi illi casus , qui cum. ulpa coniuncti elle solent: cuiusmodi sunt sutia , . i. cum duobus .s1. 6. 3. prose. t. 14. g. i. de Feris. eomm. item incendia intrinsecus.orta, l. 3. g. r. d. Us. praef. vin L II. de perie. O comm. rei vend. Quamobrem qui rem surto amisiam, va incen- dici , verbi caus, servorum negligentia Orto, consumptam d cit, is diligentiam itiani probare debet . Quod vomineendium in alienis aedibus obortum occupat aedes νicinas , aut quod fulmine Visai H in In miat. excitatur, aut a grassatoribus vel Incend ari s
. semestr. 3 i. D. Tuld. in eomm. ad tis. de te . Aquic cap. 3. Porro regula de easbus fortuitis non e standis proposita, certa & perpetua est; subi nihil amplius debitori objicitur, quam casus sortuitus: eellae autem, si aut mora casum Prπ-eesserit, aut debitor rei periculum in se ultro susi ceperit . Etenim molae inti venientis hie effectus est, ut obligatio perpetuetu . Quod hane habet sententiam : Si res debita post moram a debitore laetam perierit, ipsius id detrimentum
csse , perindeque eum perpetuo teneri , ae s res adhuc extaret, L 23. da vepb. νblig. l. nemo. 32.6. I. LAservum.9ia.3. eod.Mid. Christin .HIum. 2.dee. I i . Conventio quoque in negotio geren
do interposita de tala praestando facit, ut debitorem damna fatalia sequantur, L IG. saepe. 3s. depos. l. 23. de reg. jur. L- r. c. depos Medium inter duos illa extrema , dolum & casium fortui intum, culpa est. Haec neque un us est generis, neque quaevis a quovis debitore praestatur. Pro inde quaestio de praestat;one eulpae huc redit , primum ut norimus, quid sit eulpa, do quo tu lex; tum quae culpae species quibus in contractibus praestentur . Culpam definio omne factum in consultum , quo nocetur alteri ἱntur a . Facti nomine etiam quod omissum neglectumve est, intelligimus i nam & non tacere, quod facere opoctet, culpa est, i. si 'νum 9 l. pr.de verb.Oblig. sicut ὰ contrario & neglitantia adscribitur, quod temere & inconsulte quis agit. Dicimus factum intonsistitim, ut culpam secernamus tum a dolo, tum a casu fortuito. A dolo, quia dolus non est sine consilio & proposito nocendi , culpa est ά e reis M. A casu fortuito , quia quod tonlide rate & per negligentiam sit, humanitus vitari &ptudenti ac diligenti consilio caveri potest: unde culpa alio nomine negligentia dic tur, ς. seq. hoc tis.t. lG.is quoque. s. de obi. O amisiatus. Ocio. II.
pro M. I. cedere Lem. 213. s. nitim. de verb. sis Graeci, αμι λεια. Damna autem fatalia nec conlistio se regi patiuntur , nec humana prudentia averti potiunt. Addimus inutiria : nam quod iure
permittente tit, non niagis delictum est, quam id factum, quod alii non noce , l.Gracchus. 4.c. ad leg. Iul. de adult. Species eulpae quotlint, requid singulae, in libris iurὶs e quo, habemus, ex
professo'raditum aut explicatum non est; me minerunt tamen prudentes culpae latae, item levis, &levissimae . Quamobrem tres hasce culpae, species, aut si mavis gradus, faciemus iisdem appellationibus inter se dili inctas, latam, levem, evissimam: nam & ex ad cerso tot sunt species seu gradus diligentiae. Est enim diligentia quaedam minima sea infima; eli media,' - μέλεια:esiti maxima, quam Graeci μεγάλ. , iten
105쪽
3 nimus infimo gradui diligentiae, ut sit om morius diligentiae,Jquam omnes hom nes suis rebus adhibere solent: aut id factum in re alien 3 quod nemo admitteret in re propria. Itaque inlata culpa est, qui non prospicit, curat, cavet. quod omnes, qui modo sentis communi praediti sunt, provident, & intelligunt, se cavere aut cin
rare debere, dict. l. eaedere diem. 2II. si ultim. l. latae. 3. de N. a. ἶ2. depos l. penisti. s. 2 de ae . sen. velliti si quisti mi a diu ira illis aut tenestras, per quas de plano intrari notem, apertas ri liquet tr aut siquis rem fidei lu: commillam in loco publico aut eo, quo quivis acc dere potest, incustoditam iacere patiatur, credens neae, im venturum . qui auferat. Hae eadem culpa peccat, ii quis rem, quam vendere debebat, corrumpi pallus lit, i. mutier. 1. s. 3. adfers. I rebell. item putator adibriis, qui nEn proclamans ramum n viam Pu blicam .' scit, eoque ictu praetereuntem anter ficie, l. 7. ad Ieg. n. de sicar. Alia exempla 'ujus eulpae Imbis in I. 8. g. DItim. L 29. g. 3. maiid. In summa, quicumque non facit in
re aliena, quod vel minimum diligens homo In sua faceret , huius eulpae reus ea . Dieitur &eulpa latior , d. l. 32. depos gravior, l. homo
liber. - g. I. de aequir. rer. dam. Item lata,
magna , crassis , supiha , dissoluta negligen-
o famis r. Sc passim per.periplarasim sulpa
s similibus. Levem culpam opponimus dili sentiae mediae, ut intelligatur esi e omissio eius diligentiae, quam hominum natura desiderat, id est, medioetis, & quam vulgo homines sessi sui s rebus adhibere soliti uint, argum . d. l. 31. dens aut id admissum in te aliena, quod diligens pli tersam. non committeret inie tua. Et ideo in iure nostro non ex g;tur ad consuetudinem hominis diligentissimi, sed ad eum modum, quo quis curatres proprias, hoe text. l. I. s. q. de oblig. O act.
l. I. de tui. O rat. ἀφν. t. i . de turi dor. l. μeναι ssitio. I. prose. l. 21. s. I. ad Trebe l. modo ne nimium negligenter in suis quoque re ni ' ors turr liam m abstracto hoc magis consideratur, quam in conci pto, relatione hab ta ad diligentiam talem, qualem communit pr bonus diligens pateriam. suis rebus praestare consu it, non qualem unus e multis, sed qualena magna pars Patrui asan . t. qiiod saepe. 3 s. f. si rex. de contre. cmpt. l. I . de Gn. aa. l. i ride perie o commorer vend. Itaque levi culpa peccat vi si quis verbi gratia , non clauserat senestras altiores, quim ut d
plano intrari possint, & lares admotis scalis inprehἰ fuerint i. aut si incendium domesticorumne si ginti a citrii in sit, quod adhibita costa iii et a. boni patrisfamilias diligentia praeeaveri potu illo. 1 i l .deperia Octammad Levi eulpae de imperit a
peritiam in are fice, seu qui peritiam alicujus rei profitetur, pro levi culpa habendam , i. q.5 s. l. is. g. y .locat. l. I x. de furi . in aliis pro levisi i m. Denique huic culpae obnoxius est, quicumque non providet, quod eum in ad ligente pro, id iri potuit, L si putarον. ter. , qtiit. Haec speciessere in usu iut s sola significa ur, quoties verbum eulpae absolutὰ ponitur, aut dolo opponitur, ut Innume is locis vidςre est, I. s. s. 2aox et med. l. 23.
m t. oethis foeto. 1 ρνοβe ita rebus. 17. de jur. . f. l. s. 8.c.dep n. act.etim sim l. Levissimam culpam i ci opponimus diligentiae sumniae, ut fit omissio eiu diligentiae, quam vigilantissimus quisque atque attentissimus pateriam. suis rebus adhibet , l. in
aut id commi ilum in re aliena. quod diligenesm-mus pateriam . mitteret. Quare hanc culpam qiii Praestat, non excusabitur, si eam rebus alien; diligentiam praestiterit, quam aut ipse aut plet i que suis rebu1 adsibere solent, modo quis alius diligen tior, maiori cura adhibita damnum, quod . illatum est, i itare potuer t; nam ad exacti simam dili sentiam lixe culpa dirigitur, Me text. d.f. I. in
Exempli grat a, non earebit eulpa levissima siquis senestras versus publicum dimotiores ait cis, in quibus dormit familiae, non muni v t ela- tbris aut ferreis perti eis. Levissimae culpae menetio fit itan lege. . ad let Mil. passim per oppo litum Indicatu et verbo diligentiae aut custodiae , quo summa & exactissima cgnificatur, L.
r. Et si vero non omnis culpa eiusdem gradus. se cundum hanc dist fictionem aequalis est : nam quali in lacti & circumstantiae semper augent aut ininuunt culpam, ita ut in hominum actibus, certis termin s ' circumscribi nequeat a tamen ad cognitionem huius materiae poterit nobis su μficere trium graduum distinct o, ut bene ostendit
Decian. lib. l .rract. er m. eat p. 6. & Per. Fab. ad i. eontractus. 27. de reg. seri prudenterque notat D. Tuldinus, cari: nent. ad hune tir. eap. 8. cum varialite fini atque incerta,uimisque vaga quam iit lingula scientiae & perpetuis regulis lubiici possint, .masisque ad prudentiam reserantur Sc arbit tum indicis i tamen peneralibus hii praeceptis dei definitionibu religionem iudicis suime enter instrui posse ὲ iisdemque arbitrium'illius dirigendum .
Restat nunc ut videamus, qui contractus quam culpam recipiant. Lata culpa dolo comparatur, i iperindeque ut dolum in omni contractu hane cui pam praeitari placet: non quod revera de facti genere dolus est; contrarium enim ostendit eius
definitio, & loci, in quibus a dol o aperte distin
106쪽
re fraudem ac dolum accedit, i. si sedussor. 1 .mamd.la s. l. des p.ri t.&soli ac malitiae quasi consanguinea est: unde etiam passim eulpa dolo proxima vocatur. Nam quod legimus, latam seu masnam culpam dolum esse, i. quod Nerva. 3I. deros t. ras. de Verb. sign. dolum accipi debere etiam latam culpam , t. s.f. dolum. I s. ut in Us. IU.niagnam neglὶ gentiam etiam in doli crimen cadere, Li .F.is 3-que. s. de Al. O act. id ad communem iuris estestum reserendum est: quoniam lata culpa interpretatione iurii dolum repraesentat, iure enectum doli patitur. Et quod Celsus scribit, eum, qui lata culpa peccat s fraude non capere , in eo res cie ad violentam praeli urapti nem, quae iure pro explorata habetur. Explodenda enim est distinctio Zasii inter latam culpam
ignaviae Sc versutiae, quamvis eam probet Myns.ιnk.s pectui. 6 sq. des r. t ut nam versutiae culpa quid aliud est revera, quam dolus, quam malitia quid latinis versis ut aliud, quam homo callidus, qui sese alterius.decipiendi gratia in omnes species vertiti Ex hae porro interpretatione est, quod quotiescumque contractus dolum recipere dicitur, verbo doli et a lata eulpa intelligatur, etiamsi in lege latae eulpae mentio non fiat, adeoque etsi
cum ex eausa delicti civilit Er apitur ad poenam,
I. ii .F.nit. de his qui noramur in m. t. I. g. l. de
Iust. tui. t. i.6. et si ii qui test. lib. l. pen.de incend. risin. r. quibus locis refutantur, qui limpliciter negant, in causis famosis & delibis latam culpam dolo comparari, Per l. .cum 2.seqq. de serr. corrupi.l.infurti. o. j.tilrid urna Ll quae nos sub si s pcctu .6.des p. iut.lib. i.ι ι nit. Plane in ea uintis eriminalibus, &praesertim capitalibus, haec comparatio sive doli εἰ culpae exaequatio locum non habet: sed in his placet, dolum solum pro facto accipi, latam culpam pro dolo non haberi , ac proinde nee eodem modo coerceri, L7 dies, cormia Nar. nisi sorte res sit mali exempli. Quoeasu punitur & qui nocendi animum non habuit, ι.3. . 1.Li Lisquis .38.I.qui abortionis. s.de ρ n. Dolus , ut hoc obiter hie moneam , in criminibus signi steat malum propositum, quo Propo fi to deficiente , plerumque nec delicium est; vera que malitia in hi frequiritur;ut verba quoque Prinprie ac naturali ec accipienda sint, non ficte aut civiliter. Levis S levissimae culpae alia ratio est.
Harum neutra in omnibus contracti has praestatur, sed in qui bii ldain dumtaxat aut utraque, aut alte in tantum. Sunt enim quidam contractus, qui do-I Ilum, quo nomine nutu porro etiam latam culpam intelligi volumus,tam sim recipiunt:sunt, qui prae- er dolum etiam culpam levem , quam dςincepsulum iuris seqvcntes culpam simplic ter appellabimus et sunt denique , in quibus praeter dolum Et levem culpam praestatur etiam culpa levissima quod more veter bus usitato eontrarie rei praestatione nimirum diligent;ae, indicabimus. In hae autem vacletate haec regula & distinctio iure communi cbmprobata est , ut si quidem tale sit negotium, in quo eius, qui quid suscepit nulla versatur utilitas,au i in quo debitor ossieta est debitor, qu te est depositum, tuis dolus solus praestetur . Ubi
vetδ utriusque contrahentium utilitas vertitur, ut in empto, locato, dote, pignore, soc etate, rerum communione, ibi praeter dolum praestetur εἰ culpa: Quod vero utilitatem eius dumtaxatqui' accipit, non etiam eius, qui dedit, continet, quale plerumque est commodatum, in eo & eulpa praestetur & diligent a , t. s. g. 2. l. ro. l. in
Quae regula servata eadem distinctione accommodanda quoque est contractibus innominatis; dict. l. lo. g. r. commod. l. I f. g. r. 2. e praeseri Hrbor. item legat; s ac fideicom issis, quatenus natura eorum id patitur, Hi servus. ioSo. eum quia. Iride legat. I. iunct. ι. cum res. 7. g. pen.
eadem. ι.mul er. 12. ,. I. ad Trebell. Quod vero eius, qui precario rogavit, item agri mensoris dolus tantam eoercetur, id spectilem rationem habet, l. 8. g. 3. de precar. ι. r. h. ι .si men falsmod. ut & illud , quod Placet, nautas, caupones stabularios in eo, quod receperunt, plusquam culpam praestare, t. Vs. I. naui. eaup.pab. Cae terum praedicta distinctio. ita obtinet, si nitidaliud nominatim convenerit, alioqui lex contractus servanda est, excepto si placuerit, ne d los praestetur, ι. 13. de reg. jur. Finge enim convenisse, ut in deposito culpa quoq ue praestaretiir, aut in commodMO dolus tantum; nec minus, nec plus, quam quod placitum est , praeliab tui, .l. l. 9 convenit. 6. depos l. i. c. eod. I. s. s. i.
ventisne iustae causae intervenire, ob quas placeat, etiam ossicii debitorem culpam praestare. Ueliiti si ossicium sit publici muneris, ut tutela
si quis se negotio obtulit, veluti si depositarius ,ed a dominus rem secum serre aut apud alium relinquere eonstituisset, eum ultro hortatus sit ut apud se potius deponeret; quo e su non ibium caepa, sed et alii custodia & dilligentia in deposito praestandi, t I .s. saepe. .depH. Eodem numero te negotiorum gestor voluntarvis. & mandatar usquoque haberi potest, ι. ii in neg. s. g. I. in D.
in re. LI. c. marid. Haec suis locis in progressu singulis in contractibus diligent iis confirmabimus. Illud hic obiter notandum, non eodem sensu d ei praestire diligentiam, & praestare dolum , eulpam, casum fortuitum . Cum enim diligentiam praestandam esse dicimus, eo signa hcamus, diligentiani esse adhibendam : eum dolum, culpam , caesum fortuitum, non adhibenda haee, sed rem venda esse , ει debitorem Propter haee teneri. Figuratae enim hae: locusones sunt praestare dolum , praestare culpam, praestare casum aut satum , Ptopraestare damni , quod do Io,culpa, lato e tingita Tt 4 Ε-
107쪽
tum solam utilitatem eontinet eius, qui comm dato accepit , consequens est distinctioni L l. s. g. a. eommis. quod di eodem loco expressum est,
aco rodatario & culpam praestati & dilige tiam , id est , in commodato venire culpam non modo levem , sed etiam levissimam i siquidem , ut supra demonstravimus, diligentiae verbo culpae opposito in usu jur;s plerumque exactimnia
lignificatur. Caius ι in rebus. 18. eod. in rebus
commodasis, inquit , talis diligentia praestanda est, dicio praestari ; nim rum ut inteli gamus , nee commodatum hic excipi.
s re commodata usus sit iuxta praescriptum in utendo modum . Itaque si es cu; in hoc res commodata sit, ut eain peregre secum ferret, isque incursu Eoatum aut latronum vel, naufragiorem amisse it, non tenebitur. At si cur, exempli gratia, quasi amicos ad cauaam invitatuto argentum commodavero, is si id peregre seeum portave rit, casum naufragii, impetum hostium , lati qualem Lligent ι mur quisque pate . il. rebus num, piratarum , praestare debebit , d. l. I 8. His adhibeti lac in alibi ait, ram, qui utendum accepit , exactissimam dii gentiam e Odiendae Hi,3 Pyr stare rem eua , I. I. g. q. Δ Ουἰ.OMA.Justinia, itus exactam diligent ana dixit, sed eodem plane sensu, ut apparet ex eo, quod mox subiicit, non suis cere. tantam diligentiam adhibere comm datarium rebus commodatis, quantam suis r bps adhibet, modo res ab alio diligent uscus diri 'Graei it -- Sie Constantinus in L 1 r. c. manu. exactum ossicium dixit, pro exactis Iulio.
Ulp; anus dii gentem custodiam pro dilige tu s5n a, d. l. .g. t tistodiam. s.commod Paulus diligen- rem patrem iam . pro diligentissimo, I. iaeres. 2s.
versa suaserlativus nonnumquam pro positivo PQuitur; quod auimaodum ex natura contra- eius. Iuli sconsulti enim non semper eodem modo es nod. d. L. t . s. . de obl. act.Si ro commodamia usu detesior satir sit, ita commodatarius non tenetur, si ea usus sit in eam rem, in qua utendam accepit, nec ulla culpa intervenerit, vel
ti s squus usque ad certum locum utendus datus in ipso It nere det ei Ior satius si sine culpa com
S. nulla mercede s Commodatum nisi gratuito is non contrahitur . Conam are enim ossicii est.&liberalit iis, Lincommodata. 17.9 3.Qut.ubi Pau lus beneficium illud appellat. Mercede ἱnterveniente tollitur beneficium, tollitur gratia, quM
sunt vincula aini estiae,Li . si ult. m .Cum igitur merces pro usu rei datur aut constituitur, non commodatum , sed locatio est : aut ii non statim mercesi constituatur, nec tamen gratis res utenda detur, sed eo animo, ut tantum mercedis no in
loquuntur. Quod si proponas, aliquem sua dum- praestetur quantum postea dc sint i placuerit , taxat gratia , quod tuterdum sit , coinniodiise sponsae sorte vel uxori, quo hon .uius culta ad se deduceretur, dolus solus prae habitur, ut in deposito , d. I. s 9 interdum. Ioaeremo l. Quod si sua &commodatarii gratia, quod item fieri potest, cubra aestimatur, ut in pignore, dote, Sec.LLin rebus.4 8..in D. pr. eod. 1. . Si moda alius diligeni r 3 Hi nc trῖa elicimus. Icontractus innominati genus est , b. t. ins Iocat
De depositoia . I. Praeterea ct is, Gad quem res aliena deponitur, me obligamr, te emrque a Itoneta si commodatarius ad eommunem modum di- Pom δr, Uc o liga r. teneturque actione ligens in rebus suis eadem diligentia tractave-Sdu'sia: qM r oe ine de ea re, quam acce-
tes alienas ; lassitu hoc non suiscere ad eum e cus duiu, cum alius diligetuis rem custodire. potuisset. r. Si eommodatarius ipse sit summe diligens,nihil amplius ab eo exig7,quam ut eamdem dili entiam , quam suis rebus praestat , etiam adhibeat commodatis Quippe cum malor ab alio expectari non uossit. a. Si commodatarius ad communem modum diligens non sit, sed na tura in suis rebus ignavior, licet aliquando dii, gentius versitur in rebus commodatis, quam in sulfi , non eo tamen minus teneri sum actione scommodati, si alius dii sentius curando rem servare potuit . Majore re casus non renιtuν J Casus fortuiti nullo in contractu maestantur, l. ean:r Iris. 2siaderet ur .L23. de verLMI.nec si solius debitoris utilitatem contineat vale est commodatum, t. s. s. I. νn ritas. I 8. commod. l. i. si de Obl. a I.De
commodato iamen ob praedictam causam dubitari potuit; & videtur ad removendam istam di Uἔationem pertinere, quod praescriptum cst l. 6.
e. defign. ab. casus sortuitos nullo bonae fidei lis pit, restituenda tenetis. Sed is ex eosti te netur, si quid dolo commiserit: chlpa autem nomine, idest, desidiae ac negligentia, non aenetur. Itaqre securus es', qui parum dii ἴenter castoditam rem furto amiserit: quia erit negligenti amico rem custodiendam tra
dit , non ei, sed sua fas ilitati id impati
indemnitatem. d. l. s. pr. - culpae, Oe. ae negligenaia non tenetur J Extra quam si convenerit , ut culpa quoque praestetur, aut ultro se deposito obtuler T, l. i. g. s. O ῖς. d. quoties autem culpa aut negligentiae simpliciter mentio sit, levis culpas gnifica
108쪽
Qui sus M ODIs RE CONTRAHITUR OBI IGATIO,
COMME TARIUS. a Luid sit depositum , er an etiam ea par in re
trio vestituere post 'a Ad quid depositar1us teneatur TErtia spςcies obligationis, quae re contra hitur, est ex deposito. Peponere est, rem alleui, qui gratis hane operam sit scipiat, eustodiendam dare , t. r. Idepos In eodem signiscatu utimur Se verbo commendare, l. Lucius. 2'. d. l. commendare. Ite,. de verb. An. Rem hic
intelligimus, sive ea certa species sit, live quanti as , puta pecunia numerata, d. l. Lucias. 24. seq. g. l. eis. In quo depositum differt a
commodato, l. 3. g.ulti commod. An ver' quemadmodum commodatum etiam rerum imi nobilium est , s.f. s. tili. dict. Ui. ita & depositum in his consistere possit, tisaeritur DD. comm. id negant, argumento sumpto ab etymologia
ls. ἀεροί vel eontra. Cons. V. C. A. A. Pacgenstech. tali pari. I r. s. 92. p. I 82. HEIN. Re obligatur J L. I. s. ra quoque. s. de obi. Oam Sola quippe conventici depositum non sa-cit, sed rem poni, apud alium oportet , eaque tradita initium obligationis praebet. Teneturque actione depositi J Actione nimirum
depositi directa. Nam eontrarium iudicium de positario datur ad consequendum, quod sibis et eausam & occasionem rei acceptae abest, s. d*us Potest vero is , qui deposuit, quo-
vis tempore rem depositam re etere, & repetenti etiam an e tempus constitutum reddenda est,. I. I. g. prorem O penult. eod. At ex contrario depositarius ante tempus statutum rem restituere volens ossicio suo non liber
tur, nῖsi iustissima causa interveniat, i. s. f. 2. Od. ut bene Castr. in dict. I. I. s. propen. O penult. & Costal. ibid. Vitiosa enim est quorumdam in hae re deponentis de depoli tari icomparatio . Etenim cum totum hoc negotium ex utit tale deponentis aestimetur ν etiam ad voluntatem eiu et dirigendum est; quam sine incommodo depositarii mutat, si rem ante nominis, quod a ponendo dictum, dict. l. r. - . ' dios num quod nullum depositi rei immobilis i tempus definitum repetat. At non sine in- exemplum in iure nostrs extet: postremo quod commodo ponentis futurum est , si deposue a rei immobilis in speciem mandati trans j rario permittamus ossicium , quod semel f eat, argum. l. s. s. sed si . de praeseri verb. scepit , contra legem contractus deponere . Intelligunt autem depositum non in genere , Ita ex adverso commodatum pro libitu qui- sed in specie dictum: . nam in sequestrationem l dem accipientis reddi , sed pro arbitrio dan- quae depositi quoq se an genere funipti species iis repeti non potest, I. in commodata. II. g.3
res immobiIes veniant, nemo dubitat, l. 7. g. Mir. 4Mi satisd.cog. arg. I. un. c. de proti. sei. ρα eq. I. deIequestr. clement. . eod. quod ipsum tamen super ora argumenta elevare videtur
Nam seres immobilis , de qua controverta est,rcete deponi dicitur, eum ea a lis gatoribus aut iudice sequestro collocatur, atque ex ea dem sitione ei, qui viceriis, actio depositi seques raria competit, cur non similiter res immob lix non litiginti deponi dicatur, elim ea a dona noalicui custodienda traditur, ut hic quoque in eum, qui id recepit, actio )epositi detur, ututiortassis ea res depositi comm*nis modum me dat , legemque m*ndati annexam habeat adi
σέ. Addidi, nui gratis hane dipsram sustipiat. Nam ut eommodatum, ita quoque & dego situm Matui tuin esse debeti illie dans inclum praestari hie aecipiens. Si merces promista sit, deposcium esse desinit, & aut locatio est, aut incerti contractus gemax, t. r. b. A vestimenta. . O si seq. depos. Viam. Immo videtur rei immobilis eomnκndatio modo mandatum, modo de politum et , at quando utramquedi mul. Praecipua hie. 'inspectio est , utriim mandato commendatio custodiae , an custodiae commendationi mandatum de suscipienda administratione aeeellerit . uultismodί enim contractus qui mixtam eatissam habent ex prin
ei patri a quo lucipiunt, iudicantur, L
De ea re rest tuenda J In spee e qui enim rem eustodiendam dat , nihil in alium transsure , sed aperte hoc as i, ut res sibi clistodiatur, restituaturque reposcenti . Quare et am si numinini deponantur, eadem corpora restitui oportetr nisi sorte nominatim coinvenerit , ut depositarius, si opus haberet, pecunia uter tur, Scredderet tantumdemr quae res notos depositi termino egreditur, I. Luc;ur. 24. eum tr. seqq. I. si Meulum. 29. I. I. depossi quid doto J In deposito nulIum comm . dum est depostar it quin onus potius est, rem alienam gratis eustoditer ae proinde seeundum regulam de eo solo tenetur, si quid dolo eius
dolum dicit, latam eulpam non excludit: quia ea pro dolo habetur , .ut superius deni stra vi. Itaque etsi doli' lue tam uin ment o sit , sciendum tamen est , etiam latam culpam itide siti iudicium venire , l. qusd P erva. 3 I. depos. t. I. I. is q-que. s. da obL am L t. C. des Culpa nomine, id si, d diae ae negligentiae IQuoties culpae aut negligentiae sunηiciter mei tio fit, levem culpam sive negligent lanati s ri minibus significari, g. praees. probatum est quod hie loeus confirmat, &, unde desumptu est, l. I. s. s. de ebl. Oact. hem l. 71. pro sic.
109쪽
b. uti. As da sient. Igἰtur depostasus euI-pam aut negi pent Iam leviorem non praestat extra quam si in deposito convenerit , ut ea quoque Praestetur, I. I. g. si convenerit. 6. deposaut si ultro se deposto obtulerit 3 d. t. r. f. λή. ys. d. . Fum amiserit JFurtum plerumque eum culpa patrise rem suam non bene custodientis coniunctum est i ideoque socius & venditor Rereditor perieulum furti praestant L eum duοιur. 2. 5. . prosoc. t. q. g. I. deper. O eom. νυ vend. nisi doceant , culpam omnem abesiser quod aliquando seri potest l. 14. g. idem.
Suae facilitati id imputareJ Haec quoque ratio est , cui depositarius nepti gentiae nomineno' teneatur, quia qui negligenti amico rem custodiendam committit, de se queri debet , Q l. i. da ebl. O ar. & se ipsuna acculate , qui homini adeo dicto hilo & supino, ut ne mediocri quidem diligentia in curandis rebus propriis utatur, stur lium commisit. Sestoliastes ad Harmenop. lib. s. t t. x. Utique ut ad suum saltem mo una depositarius rena dem- sitam curet merito 'exigitur , l. quodHerva.32. f. Adde omnino quae nos ad g. ulti . . de
De pigrUre. q. Creditor quoqae,. qui pignus accepit, re obligatur: quia ct ipse de ea re, quam accepit, restituenda tenetar actione pignerantιa . Sed quia pignus viri que gratia datur, O debitoris, quo magis pecuniaxieredator, ct creditoris, quo magis ei in rufo
sit creditumi placuit Discere , s ad eam
rem. custodiendam exactam dia gentiam ad
hibeate quam, spraesticirit, O aliquo fom
tuito casu rem amiserit. securum esse, nee impediri crediIum pGEre.
. Exactum Gligentiam J Exactam d Iigentiam hoc loco positam pro ea, quam vulgo homines frust .suis rebus adhibent , de quae praestari solet in con raelibus, qui utriusiaiie fratia fiunt arguit ipsa Iustini ni illatio. Lanslatilium autem est, in ei uisodi negotiis non levissimam
culpam, ut in commodato, sed leuein dumtaxat pra stari, L . f. a. t. I 8. O . pr. comme . 6.3 I. in D. locari
Fortuιια easis 3 l. 6. C. d. pign. am Exclusio litem cassis fortuiti non includit seri per culpam lavissimam i sed saepe & haec ipsa it multum illo, ud quem proxime accedit, excIudi
Quarta & postrema speclas obligationum s iqua re contrahuntur, ex pignore est Pi- 'gnus in iure nostro triplicem sere so ficati nem habet . Nam & rem significat pro debito creditori oblisatam, s. item Serviam. 7. infriata. υα π. O c. de iusti peti & ius creditori .in ea re constitutum, tis. qui rit. in pigri. Oimb. mori petu. νει h p. M.. Ac denique Eon tracium, quo ius illud constituitur, L. i. g. ult. sis pact. t. s. s. t. commari Contrah tur autem . pignus non sola tradit ἰone , sed etiam nuda conventione, quamvis traditum non sit, L r. aepi .aLI. hoc hst , ius in rem ereditori quae ritur' simul ac placuit eam pignori obligatamelle, licet possessionem fion acceperit : eiusque iuris persequendi rati se a monem in rem iure praetorto constitutam habet Servianam aut quasi '
tur, unde oebi toti actio iit adversus credit rem ad pisnus soluto debito repetendum, rem prius tradi necesse est r atque hae consideratio ne pignus est contractus realis. Hi iis ni elligere lices, hon agi bie de pignore te ali , nec de ' pignore praetor O , aut iud eiali , nec de eo, quod cis lamento stituitiat: scd de conventionali dumtaxat ι adeoque de pignore proprie dicio, non de hspotheea: nam pignus de Ontheea sita fere distingui solenti ut pinnus dicatur, cum possessio transsit in creditorent , hypotheca. cdm res api id debitorem manet, '9. a. de pign- a',
comtitutim pignoris, ted acceptio causana prae- bet. Neces le M idem non est, ut res pignori odii tur, eam pignotis causa tradere creditorra: hotest enim pignus vel nudo cuntiensu constitui, I: I. de petii. g. At vero ut ex pignbre obligetur creditor, id non esticitur, ii strena dita acceptaq*e, i. i. s. ered tor. 6. do ebl. mact. Cuna enim haec obligatio eo peti neat, ut res ea dena, qua pignori obligata est, restitua-
tradi rem est. ναὶ iis oportet creditori, quam rectituere φossitia . . sane pignerarii a J Directa scilicet; quae datur debito ii adversu creditorem, ut rem pi rneratam , citius Polleilio apud eum fuit, una cum fluctibias redituδt , l. debitor. 4o. g. ut
110쪽
QUIBUS MODIS RE CONTRARITUR OBLIGATIO. 6 s
debito omni exsoluto intentari potest, d. t. q. 3 - . eod. Creditori vero & hic contraria competit adfersus debitorem , si sorte is planus recuperavit , aut in conventione creditorem dec pila, 3. d. l. 9. yν. eod. aut si creditor in rem
pigneratam necessarias impensas fecit, L8. ori. Ab actione igitur hac pigneracitia toto genere differt actio, quae hypothecaria dicit P: quippe hypothecaria in rem est , daturque credi riad pignus persequetiduni contra quemcumque possetiorem , d. g. Sιrmina. . . ins de an. f. pignori 1. I . de pign. at pignerati tis est in pe sonam, confoetitque debitorῖ adversiis eressit rem I & adrersus hunc solum . Hypothecariatur' pignor ἰή soluto expirati pigneralitia tunc dere um ess cax est. Illa occasione iuris creditori in re eons tuti a praetore datur et hare ex
contracta nascitur re pigno is causa tradita a ceptaque .. Veteres tamen abusive hypothecariam quoque pisneralitiam interdum appellant, L 3. 9. 3. ad extub. l. a 3. de cond. Ad. t. rem alιenam. t. destis aer. & aliis loe s. Suscere si exactam diligentiam J Supra g.r. hujus Dr.. hanc Regulam. Ulpiano l. s. s. . commori tradidi naus, in contractibus ς qui utriusique contrahentis grat Ia sunt, & dolum prinsari & culpam . Culpam ex usu auctorum iuris interpretati sumus levem dumtixit, iron etiam levissimam . Et veQ nec ratio juris pati tur, ut in negotiis , quae ex ut litate utriusque contra unitar , 'eci bitore diligentiam requiramus ἱ quamuraestares, si eluciolius commodum asseretur: sed quemadiit odiam plus praestat quam tyle, cuius nulla . versatur utilitas , ita minus ab eo exigendum quam verbi eausa a commod/tario, qui beneficiun aceee t. Quamobretit etians Ulpianus lilae tam diligenter distinguit, eosque contractu , qui utrius' e utilitasem e8ntinent. med os facit later depositum, quod tantum dolia ii, & commodatum, quod et lim culpam levissima i recisi . Ex quo vel uno intelligimus, ubi vertitus ut Iusque utri
appellatione etiam lata c quod, tamen don sit eulea ι- g ttit tantulit sit neces le est. Hoc idcla plane cod- sini e Cajns l. fu rebus.' i L praeommis. ubi diserto scribit , culpam in contractibus , qui utriusque gratiistulit, nox aestimari, scutretulat iter aestianatur in aemmodato. Ex numero cori tractuum, qui utriusque commodum spectant, di pignus est eoque expreae resertur & ab Ulpiano, d. t. s. g. r. commossi S a Iulii itiali hoc ipso in loco, addito insuper qua in re utri utque utilit)s Ser se lux, nimirudisos, meo quod pecunia ei cautios est, debi , . quod ei creditur cinti abs isti non crederetur. Itaque sciamus, prae dictam dolum S eulpam, d. t. r. f. rem d. l. s. spraeterea. s.de reb.a .ma. pQ. Hoc autem modo cum noliti simpliciter loquuntur, sub dolo latam clupam comprehendunt x culpae non me Ievem dumtaeat uitelligunt, ut superius abui,
defrsiatum At. Culpae igit ut in pignore aestimatio facienda non est, ut in commodato, ut etiam culpamaevissimam, quae summae diligentiae opponitui, creditor segneratilius praestire e i pellaturi sed ut in empto, locato, dote , caeterisque eiusdem naturae contractibus, ut te vena tantum , d. t. r. s. a. d. l. ia rebar. I . rni . e. commod. Quod etiam non obseure hὶe
indieat Justi manus, ciliri ex eo, quod pignus ulmisque gratia contrahitur; inseri, siliscere, si editor exactam. rei custadiendae diligentiam adhibeat. Hare en m illatio arguit, Iustinianum pignus considerare ut contra tum medium
inter commodatum quod sol us commodatarii, & depolitum, quod solius deponentis utilitatem continet; ac proinde velle, ut etiam in praestationibus mediuna teneatur, dea creditore exigatur Plus. quidem , quam a depositario , minus autems quam ab eo, qui utendum aecepit, iuxta receptam distinctionem , d. t. s. g. 2. d. I. I 8. carea D. pr. eommas. Negotium tamen facessit, quod hic seriptum est de exacta diligentia, tum quod tantum . excluditur casus fortuitus, ut etiam in L. 3. g. uti. Lyign. am
c. de psin. Quid quod iisdem locis 'tra
ditum est, crediv rem pignoris praeter culpam& custodiam debere, atque adeo, quoa explimitur in d. .ls. S. usi. is amome pignerato
culpam ven re, ut an commodatae Rel pol deo,
ex iis, quae relata sunt, satis paled, .Plus prR standym esse in commodato, quam in pignore ἔ& ideo hoe loeo exactam diligentiam contra mentem Imperatoris non elle acci fendam pro dic illima, qualis a commodatuso ex gitur , quae pgne modum excedit, & qualem diligentissimus aliquis S unus sorte e multis , suis rebus adhibet; sed secundum hui is eontractus naturan,pro diligenti xssaia, id est , ea, quam
quam fateiritum est, i0comm ut aianc speciem diligemiae exactam a Iustiniano appellari L quod rini su et latavi habete consilit en i in medietate a uon excedens modulii , . quem hominum natura, quaeviediocribus contenta est, deside- fat. Quod autem tam eam eatas fortuiti exelu, duntur, ex eo non continuci sequitur, suinin amatum aeti uiri.ain diligentiam a cred tore praestanda. ii esse, seu eum etiam levissimae culpae iannii ne teneri. Nam levissima culpa, quoniam, quod verbum ipsum indicat, vix culpa o', -pe non consectatur, & cum castriis fortuitis, ad quos proxime accedit', ZOpsa excludi in
regillam ad contractum pignoris quoque per- tepigit ir, ut in L s. cI. 4- ὰπ i
action gncraritia veniat Oenite nimirum & l de eueiam est , quod aliquando Io eontractus,