장음표시 사용
91쪽
Continuatio, Sc desinitio. nc transeamus ad obligationes. Obligatio est iuris υιnculum , quo nece laterduringimur alicujus rei soldiendasecundum nostra GPitatis jora. N o T AE. Obligat An a J Theoph. & Accurs putant, hic initium fieti docti inae de actionibus. Sed pe
peram . Nam non minus obligatio res est in-ι
corporalis, & ad secundunt iuris obiectum pet- lt;net,.quam haereditas , usust ructus , servitu- es, sisy. dercb. co incorp. O s. ult. d. us le ab. vi NN. R. Ao. Sed non solum tamen
Theophilum, verum S vetere sere omnes Obli. irationes tanquam praecipuit m actionum sundamentum constitera ite, vel iiule patet, quod in Pandecti si aeque ae Codice conjunctim dei no. eodemque titulo agitur de obligat an tius i. actionibus. Et inde , licet Perpeiam, existimavit Theophilus hic quoque tractatuni de lobligatione praemitti materiar de actionibus , qu a obligat;ones sint sontes otion tim , & ea tinns ad tertium juris obiectum commode re- llerri queant, HEIN. . Iuris .inci lcim J Onan s obligatio est jur x vin culum : obligatio civilis , vinculum i ii s civi- .lis, naturalis, vinculum aequitatis, ι. 9 s. g. . d. sol M. civilis mera, rigoris, seu ακροεοδι η
Hec spirae J Propter actionem, quain obligatio Parit. Itaque nec Oblipatio naturalis huc pcrtinet, ex qua iure civili agi non potest ,
quamvis moralem necessitatem adiunctam haheat; veluti quae ex nudo pacto nascitur l. . f. . cepa A. iunct. l. 8 . g. l . de reg. fur. nec ei vilis nuda, quae Propemodum sine re est, & exitu inutilis, ἰ.3. s. r. de eo l. ee. l. II 2. de NID COMMENr Λ la s.
E Si j Hi vinculum J Recte vineulum : qu ni ni qui nobis obligatus est necessitate
quadam praestationis tenetur, ut effugere non sit, nisi vinculo hoc soluto . Metaphora sumpta a vinculis corporis'. Concepta est de-
tio, relatione facta ad personam debito is, tamen , ut simul ostendat , quodnam hic sit ius creditoris . Sequentia forniam obligationis , subjecto, ei sectu, & causa eslicietate re
7 cersitate adstringimur J E sectus. Oblisatio
sic abs blute , nunc porro mixta vocabitur in semper adiunctam habet neci uitatem praestat;Onix: quae necessitas in eo consiti; t, ut nisi obli patus praestet id , quod debetur , iure indificioque expetiti eum eo hoe nomine liceat, in
vitumque ad solut one ira compellere .
Alienisi Nil Subj. tium . Rei autem verbum generale est, & iactu in quoque comprehemdit, i. i. in D. de rhb. eria. Proinde sive in dando consistat obligatio , sive in faciendo , necessitas obligationis postulat , ut utrumquet
Solmendae J solvi d c tur res in usu suἰ iuris, cam debita prasiatur, l. s.luiam. 49. de se tui. t.sirem. 9. g. 3. O seqq. de pigu. aes. eaque. solutione tollitur obligatio, . . quia. mod. toll. Obl. inpr. tametsi perihna obligati tantium adstringi videtur, non res apsa, nisi per consequentiam , aut nisi signori nexa sit. Etenim obligationis non haec vis est , ut aut corpus aliquod, aut servitutem no stram faciat, aut per eam dona nium aliudve ius in rem immediate consim uamur: sed ius ta tum ad rem tribuit, id est, pei sonam nobis. stringit ad dandum vel .saciendum, l. 3. de obligar. O act. Secundum nostrae civitat i jura J Haec verba ruferenda sunt a l. totum Jllud , quod praece dir, qtio . c. state ad iringἰmur alioujus νιi βυvendae. Temeeratur entia hae adjectione non, ut male Theos litius potesta solvendi , sed necemias: ut illieissamus adstringi nos non quibuslibet modi, non ex quivis causa, sed secundum iii, civitati,10ostae r item necessitate non quavis, sed in qua insit ea cogendi ratio, quae iure civitati x nostra sit approbata. Quod si cum Theopillio verba haec ad . id solum , quod proxime praecedit. rei sola lidae , reserimus, salsam eis cimus sententiain, nimirum, eum, qui n'n recite solvit, non elle obligatum . In eodem errore fuit β Accurlius. T Ε x T V s.
Divisio prior. I. Omnitim autem obligationum fi Anm. raedii is in d'o genera deducitur: namque alit civiles sunt, aut pratorie. Civiles sunt, qγα aut letibus constitutae, aut certo lare GPili comprobatae sunt. Praetoriaesunt, quas Praetor ex sua juri a fiove cous tuit; qua
NOTAE. I. Omn iam Obligationum J Seil. ad actionem producendam eis cacium e de quibus solis etiam concepta definitio . Aut jure ei li campναbarae J Prior s peneris est obligatio litterarum de verborum pacti legitimi, surti nec manifesti, damni iniuria dati, &c.
huius sunt. Omnes, quae nascuntur ex contra
ctibus iuris.gentium, t. . de pact. Praetor exsisa foris A. J Ex quibus se licet a tionem in personam ded i , s. 8. O sico.
92쪽
tion s a causis efficientibus remotis. Nulla
enim est obligatio, vera scilicet Sc essicax, de qua sita hie disputatur, 3 quae non aut iure civili aut
praetorio conlii tuta vel recepta sit. Illud hie monendi sumus , cum civiles obligationes opponum tur naturalibus, appellatione civilium praetorias quoque coni neri: sicut in universum, cum ius civile opponitur naturali, eius appellatione etiam p aetolium ven t. Nam ius praetolium pars est iuris civili, peneraliter suinpti,g. . ιρ. de jur. nat. g.nt. O cisit At cuni oblinationes civiles praetoriis opponuntat , per civiles intelligi eas dumtaxat, quae legibus aliave parte iuris civit Is, quae parem legibus auctoritatem habet, const tutae aiat constinatae sunt: quemadmodum cum in genere ius civile opponitur praetorio, id ius significatur, quod ex legibus, plebiscitis , senatuscon dultis, decreti si incipum, auctoi tate prudentia in descend t, i. de iis Lolliri Similis huic est divisio aci onum 5 . 3. in . de ar. consi Duae aut comprohatae' Sit peitur' civ liu ni obligationum haec quaedam sub divitio, quod earum quaedam iure civili constitutae iunt, quaedam simpliciter approbatae seu receptae. Prioli pene
ris sunt paucae, ex contractu Obligatio litteia ruin& verborum, in stit. 22. O tit .is. ex: delicto , qua
tenetur fur nec man testus, arg μ. .in . de xal. amitinae pr. in . de perp/t. O temp. e. i. item is, qui damnum iniuria dedit, cujus quadrupes pauperiem secit, qui arbores furtim cecidit, in f iii. a. Ag. Aquit. Osi qua rup. atis. sc. l. i.arb. furι. eas. Reterunt huc vulgo & eas, quae descindunt ex pactis speciat lege coo firmat; s, quae dicunturri legitima, l. 6.depact. quale verbi causa est patium donationis, & pollicitatio dotis. IF quis de Δnat. l. s. c. de sit.yrom. Illa quoque obligatio constitutione civilis est , qua tenetur is, cui ex Senatus conli illo Trebelliatio restituta est haereditas. In postcii ore genere sunt innumerabiles , omnes nimirum illae, quae nascum ureri contractibus iurissentium, l. 7 depact. Eliat praetor ex si vjuribiliab, ie J Naturalem. aequitatem secutus . Nam omnis obi gatio. praetoria naturalisq inque cst: a praetore autem -- troducta dicitur ea , ex qua praetor in steis binam
in iis ei dili actionem dedit. Cuiusmodi est illa,qin pater & dona nus tenentur ex contractu filii aut servi: qua constituens pecuniam ei, cui honstituitur; qua is qui detulit iusiurandum iuran ile item quae ex furto manifesto, rapina, iniuriis nastitur; caeteraeque omnes, quibus qui ob- si ictus est, honoraria actione tenetur, vid. ins 8.e aliquoi seqq. de a Z. th. qe Od cum eo , qui , . t . a .pat. item s. q. de nox. aa s. ult. de te . elisit UiNN. Redie Vinnius obligationem praetoriam omnem naturalem simul esse , ait .
a nivis enim praetor aliquando & civiles Obligationes semet , veluti dum t. r. f. ex comino eam acti Oheni, pollicetur :Proprie tamen tunc oblisatio nop .est praetoria , quia v nculum iuris jam citra praetoris auxilium habet. HEi N. U
Divisio posterior. r. Sequens dissisio in quatuor speci s di
viditAr . Aut enim ex contra'ι sunt autqv. si ex contr. ita , aut ex maleficio, aut qaasi ex malitia. Prius est , γI dc iis , q ae ex contrasti sunt, dispic/ in ses. Harsem inquὸq atuor urit species. Aut enim re coatra haut tir , aut verbis, aset lueris, aut consen
2. Aut enim ex Iu , Oe. J Haec diviso sumpta est a causis eisciciat; sus proximis seu facti, obligatoriis , sine quibus nulla aut iure civili aut honorario confirmatur, l. et . de obi. Oee7. Accuratior est , quam illa aut Caipi i. aut Modestini l. si . h.c tis. Ex contractu Cotui actus est conveni o obligationem pariens citra speciale legis adminiculum. Hae definitione excluduntur tum con ventiones liberatoriae, tum pacita nuda & legitima ; quorum illa obligationem non pariunt, haec pasunt ob specialem confirmationem, l. 6. l. 7. g. q. de DET. Labeonis definitio l. i9 de Verbini . particuraris est : tam en ni contramis sunt ne notia ex uno latere obligatoria, ut mutuum &stipulatio, quam utrinque, ut venditio Sc locaatio. Et quid notius illa distribu
93쪽
AM enim ex ea fractis , Oc. Ε πι ιαωrit seu secunda obligationum divisio a causis eis- cient bus proxii , , Nulla enim est obligatio, quae non ex causa aliqua ; & regulariter quae non ex sacto aliquo obligati praecedente nascatur: nee ulla iure civili, aut honorario confirmatur, quae non propclis viribus consistat, ut loquitur Papinianus, id est, quae non ex propria causa constitutast , l. obligatione. 17 erit. de ebl. OaΠ. Causae se ii iacta obligatoria quatuor hic ponuntur a Justiniano, totidemque obligationis species his eausis inter se d stinctae, contractus, quasi contractus ni alcficium, quasi malescium. Aristoteles
.ei his. 2.uno verbo fixe omnia cyprehendit. Duo enim ille genera σMMara.αγμά mo
ε . .is appellat coni ocia, conventiones, con
tractus: eiu , malcficia di delicta . Verum enim veto si vox Graeca ν-αλλαγμα me respondet verbo Latino commercii aut contractus, valde abusive dc cium dicitiit irce ex .ιμαμσγμα Wt: ipsique
Ati soleses cap. s. eiusdem libri negat, corro ei ovem dc lictorum ad iust i am lia, Pertinere . Ut ut est, in iure nostro
tantum ad commercia tescitur , I. 7. g. 2. deras. I. Laseo. I9. de verb. figit. commercium autem uno modo usurpatur pro c. nventione &contractu ; atque liaec a deliciis perpetuo separantur. Unico tantilian loco delidium appellatur contractus, non quidem invesunt ar iis, sed ii a- Ius, I. si νε rum. si . de re jud. ubi ara uoulnust cribit, actionem rerum amotarum ex mati conmtractu, aut, ut est in codice Florentino , ex malo contractu oriri. Paptaianus quoque verba Dentosthenis in oratione contra Ar illos tonetis ,
Latine reddidit, d. IIctori , qua sponte vel igne
r,h. I illud verὁ frequens apiid nostros est, ut appellatione contractus & maleficii etiam quasi contractus & quasi maleficia signiscentur, t. i 6.
siq. ins de am q. l. . r. de perp. O tem . aEiton. Porro scicndum est, quatuor causas obligati nix, quae ilica Iustiniano recensentur, esse quidem illas principales & ordinat as: caeterum esse praeterea quasdam Obi gationes, quae . ex nulla quatuor istarum causarum proficiscuntur, sed ex
sola & singula si aequitate . Cuiusnodi species obligat;onis cst, quae. a Celso proponitur mi. si
O me o Titium. 32. de reb. ered. item ex qua ad exhibendum agitur, l. 3.f 3. ad exhib. quam nul-ltim omnino factum obligatorium praecedere
constat. Item illa, qua in duplum obiit ingitur , qui tignum alienum aedibus suis bona fide junxit, I. cum infiso. 29. freri de reri div. denique nanes illae, ex quibus actiones in factu in subsidiatiae dantur, s.ult.infride L . qui U. In rem 2 3. 6. m quacumque. y.de reι Mnd. Sed nec omnis Dbligatio, quae t. x conventione et , eadem est ex. contiactu, vetat quae datur ex Pacto legitimo,
vel ex constitutor quod mox persectius intelligetur. Atque hanc ego causam esse aib tror, quod Caius i. t. pr. Me tis. eausas te sontes obligationum indicaturus, contractus & maleficii tantum meminit, cautionis gratia subjiciens, eas, quae extra haec facta nascuntur, proprio quodam iure nasci ex variis caiisarum figuris. Sic ergo habendum, duo illa , contractum & maleficium , esse causas obligationum generales & ordinarias ac principes; esse tamen & alias nonnullas, sed quae sint extraordina lar & irregulares, ut nec certo nomine figis scari, nec certa regula comprehendi possint. Videtur autem Caius in d. l. t. nomine contractus S maleficii et lassi quasi contractum & quasi maleficium intelligerer quae tamen cani singula proprie & distincte considerare volumus, a contractu & maleficio diversa esse, idem recte docet, i. s. eod. Sex eo Iustinianus infris.de obl. qua quasi ex e nt r. de obl. cluae quasi 4 ex Ol. Igitur pro quadruplici illa consideratione causarum quadripartita quoque est obligationis divisio. Extat alia obi gationis ex causis distributio apud Modestin. l. obus muri s 2. hoc rit. sed
minus accurata. .Confundit enim eo loco Modestinus causas remot ores cum propinquis: n mirum causas iur s & ricti ; causas, propter quas obligatio constituitur, cum iure, quod obligati nem constituit, aut confirmat. Plura et 7am vitia istiti, divisionis alii obse ivarunt. Ego lingula ada inussim examinare nolim : nam pinguius ali
quando djsputant Iurisconsulti. Vr v. Si paullo accuratius partiri velis, ita omnes cibi gati nes ad sit , species revocari pol Se crediderim . Oblitatio est vinculum iuris. Ius ponit legem. Omnis itaque obligatio ex lege est, & qui dein
vel αμ σως ex sola lege, vel intercedente facto aliquo obligatorio . Prioris gener s sunt omnes oblisationes, quas Caius ex variis causesarum figuris nasci ait, quasque Vinii iis nosternum. 3.recenset, & extraordιnarias vel irregulares. vocat . Factum porro obi gatorium est vellieitum veluti contra Hus & quasi eontractili ,
vel illicitum , ut deli in & quasi delictum .
Rem exposui in xl ciuis Dr. h. t. 77 I. seq. H IN. De ει , qua ex eoniracZo Quid sit contractus intelligi non potest , n s prius in genere con stet, quid sit conventio tria cnim contradiis species conventionis, t. i. g. y. l. 7. depina. iam
ventio seu pactio idem enim haee duo, R item pactum in genere sumptum, valent cst duorum vel pluriui in idem, placitum S consensus, definitore Ulpiano d. l. i.I. N. depact. l. i. deponis. In
idem, id est , in eamdem rem , in hoc , ut aliquid
sat, aut non sat, prout placuit. Conventionum duae sunt species; aut enim ex publisa causa sunt, aut ex trixata, I. s. de pact. De publicis tractare non est hujus oci. Ptivata conventio,aut nuda est,
nem Doctores vulgo vestit in I: pactum vesti tum appellaui, verbo mas s qu. scnsu In eou-
94쪽
e nno. ziu.DGomentio est, qu*in nudis placitia de conventionis finibus stat, nec certum nomen habens, nec ullam obligandi causam praeter con
In libris nostris etiam pactum simpliciter & passim appellatur, seqq. l. o. H. l. I s. depra r. verb. d. l. 27. c. de loeat. l. l. c. de pact. ean v. l. s.c. . eon: r.stipui. l. s. g. t. de stat. Appellatur pactum nudum, quia soluin pactum est, nihil amplius, i. 23. c. de pign. nim rum eadem
translatione, qua nudam vocem, nudam voluntatem,t nudum consensum, nudam proprietatem ,
συς. - ώσει. Haec conventio eam vim obligandi iure civili Romanorum non habet, ut ex ea actio detur, d. l. .s seq.ι.d vi ams. 4s. de
c. de pact . L sire apti d. 18. c. de transis. l. l. de Grer. ermiit.O m similibus. I innici proverbii vice olim iactatum suisse, ex pacto actionem non βι, indicant Impp. ind. Lio. c. de Pact. O d. t. l. c. depa H. eonv. tam si ρ. At. ideo omnibus pacti, stipi lai, O subjici d bet, i i er stipularis actio irasci post , ut ait Paul. 2. sitit. b. ult. Caeterum quae pamliberationis causa interposita sunt, iure praeibito exceptionem pariunt d. l. 7. . 4. OseulcII. I 3.d. t. 28. coeod. . Nimirum conditores iuris Romani huiusii odi conventionibus vim eoactricem subtraxerunt, ut sola paciscentium fide staretur, ho-n: si ius atque ad cuc tandum virtutis studium conducibilius esse existimantes, qurdam relin
quere hominum inter se spontaneae fidei & probitati, quam Omnia vinculis legum & necessitate adstringere. Quo pertinet locus Cornificii lib. i.
ad Herenn. Pacta sistit, tuae sine legibus obserranti rex cσnventione , qιiae era am jure praestari dicunt ιιν .
Cui simili, eli apud Ciceronem tib .r.5 ιnvent. Et exillo dendi, ut m leti G, qui negant, potcstatem ei vilem constituere posse, ut non nisi sub certo modo & forma obligatio ex consensu nascatur. Qua de re uberius dii seruimus in tractatu de pactis, quem nuper edi linius.e. s. O 6. ubi etiam nova opinionum circa hoc argumentum . monstram profligamus. Excipi uptur ex hoc genere pacta duo, quae obligationem dractionem pariunt: pcimum illa, quae manente limplici sorma conventionis spe latini' ad efficaciam obligationis sunt confirmata vel iure civili, quae pacta dicuntur legitima , l. 6. depact.quale est v. c. pactum donationis, t. siquis. I s.c.de Gnat. item quo dos consit tuitur, ι.6.c. de Gilrom.vel jure praetorio, ut consti tutum ,& conventio de pignore, l. l. t sim,
Deinde & pacta bonae fidei contractibus in continenti adjecta , quae his contractibus tamquam pars corum inesse creduntur, I.7.q. s.de pare. t. 13. c... Od. Unde etiam ex huiusmodi pacto actio eius
contractus, cuiu3 in continenti interpolitum est, competit, cfata 79.de corur.eniet. L6.L. l. deact. empl. l. I. .de paΠ.Caeter uin haec res non una indicet cautione & diuinti one. Primum enim non
quaevis pacta hue pertinent, sed ea dumtaxat,
quae sunt x iν - σαι κλλάγω ne secundum naturam contra ruis, aut quae aliqua saltem ratione praestationes contra ius, cui adjiciuntiir, tangunt, aut contra tum promoveant, d. ι 7. s. eri, ni me. s. ct seq. de pact. & ibi comm.DD. l. ρucta. 7 a de eo r.empr. Unde Iason ait, pactum,qund est contra naturam contractus, non vestiri cohaerentia contractus . Deinde nee omnium contractuum hoc commune est, ut pacta quam-tumvis ex continenti adiecta, contractibus in sint, de actione in patiant; sed proprium contraetuli in bonae saeir neque tamen omnium ex aequo, sed maxime eorum , qui solo consensis itidem, ut pacta, constant, ut emptio, locatio, Sc. quorum etiam contractuum exemela sere in hie dispu.tatione proferuntur , ut videre est plerisque locis modo citatis. Qui autem contra uis, cum sint
bonae fidei, solo consensu non consistunt, sed te perficiuntur, ut commodatum , depositum, is pacta, quorum substantia in solo consensu, tam facile inesse & incorporati, ut sic loquar, non m tune r ne erilia exempla pactorum, quae hiclusi inodi contractibus in sint, occurrunt, quam quae de dolo, culpa, aut casibus sortuitis praestandis
interponuntur, I. s.f. interium. io .commod. t. l. s. es e. 3 s. depos. t. 23. de reg. juri praeter exemplum depraestatione uturarum in deposito irregulari, sl. Lucιus. 24. O 2. seqq. depos. Quod attinet ad contractus stricti juris, IIacho v. ad Treuit. disp. depas. the io. putat, distinguendunt inter contractus, qui re fiunt, ut mutuum ; &qui verbis, ut stipulatio . Pacta mutuo adiecta ad obligandum S agendum non podesse, propterea quod re obligatio contrahi non potest ultra id , quod
ered. ad haee nullas in mutuo ei se eraestat ones doli aut culpae, & si qua de his i)actio fiat, eam esse
extra naturam contractus: denique ob eamdem
causam, & quia praeterea stricti iudicii est , nee
uturas ex mutuo citra stipulationem ex gi posse, I.3. c. de ν fur. Quod autem quibusdain ea libus usura pectiniae creditae , aut fruimenti vel hordei mutuo dati aceessio ex nudo pacto debetur & peti potest , i. ei/an: Io. ae iusiura ι l. 7. de natur. Jan. l. I. c.de usur. id non ex eo fieri, quot in
continenti haec pacta adiecta lint, & proinde mutuo in sint, scd quia spectatior & nominatim iure civili confirmata sunt i esse enim pacta legitima . Stipulationis vero diversam causam elle e licet enim & ipsa contractus sit stricti iuris, & ideo non fac te extensionem recipiat , tamen quia verbis perficitur, magnamque an eo cum paei et assinitatem habet, d. l. .9. quod fere. I 2.de paH. facilius ad millum este , ut pacta in continenti sacta stipulationibus contineri, iisque inesse intel-
digerentur, arg. l. lem. o. de rebus ere L nec Ob
stipulationi statim subiecto placuit, id perinde
habendum, ac si verbis ii putationis expressume isset . a te licet probabiliter a Rach ovio dii putetitur, verior tam cii iii hi vide eue sententia Cu-
95쪽
L 13. c.depaLI. qui et 7am si putationem hinc removent . Neque enim frustra est , quod ubi pro regula traditur, pacta in continenti facta ex parte ad oris inesse, nominatim additur in Linae dii
sum enim haec adiectio in botia Dei judiciti, nisi ut intelligamus, in strict s iudicii, non idem iuris ellet Sic cum dicitur, in bonae fidei contra
ctibus usuras ex mora deberi, l. mora.32. s. a. de
nso .hoc signiticatur, deberi in bonae fidei, non instricti iuris iudiciis , l. 3. c. de iistir. Similiter cum dicitur, exceptiones inesse bonae fidei iudiciis, l. 3. de rese. Vend. hoc dici intelligimus, in his solum inesse, non etiam in striciis iudieii,;
nam in ut ictis non veniunt exceptiones, nisi nominatim contestatae, l. 9. l. a. it. c. de excent. Et certe ineptum elici ac sii vervacuum, de bonae
fidei iudiciis nominatim addete, si pacta ita continenti facta pariter incitent omnibus con;ractibus, quibus subjiciuntur. Nec ullum ini libris nostris locum reperio, quo probari postit, pactum si putatiotu appositum acti nem parere , aut legem si putationi dare, actionemve ex stipulatu sormare, ita stipulationi in elle,ut ad id, quod pasto comprchensum est ,. ex si putatii agi possit,
Pactum augere, informate, extendere verborum obligationi m. Paulus autem ;n d. Ll era. o. cum
pacium subiectum sipulation inesse dicit, noni istiscat, id actonem parere, cum in casu illic propolito non id pacto agatur, ut quid detur, quod prius dati non flebuit; sed ut de eo, quod
datum oportuit, aliquid remittatur; quale Pactum ex parte creditoris valere ad agendum natura sua non pol si . Alii in ec mutuum hinc removendum putant, qucuum sententiam late tuetur G x d. de coni stipui.c. 8.eon l. 2. Nos sustiis haec exequimul in eo, quem modo dicebamus, tractatu depaeris, e. s. seq. ViNN. Scd rem tamen
clarissimam puto , si leges conseras . Hae distinguunt , utrum in continenti adiiciatur pa- diuui contractui siticii iuris, an ex intervallo, itemque, addatne obligationi, an detrahat. Si in continenti adiectum obligationi dctrahit , inest contractui ex parte rei , ut plus ab copi vi nequeat, e . g si decem dedi, & novem
cies uno verbo apnellatur contractus. Et s tureontractum se definio: Contractus est conven-,lebeas, non n si novem debebi, t. t g. ii. O de reb. er e .S n in continenti adiectum additobi gationi, tunc non inest ex parte actoris , nec actioneua par i i. e. g. si decem dem, ut vis illi debeantur , tunc non nisi decem debentur l. i . . depra. Pacta ex ;ntervallo adjecta sive addant , sive dc trahant obli pationi , iacti insunt contractui stristi iuris, nec ipso iure
vcstita est, quae sui placiti fines egri ditur; quod ex duabus notas cognoscitur, si proprium nomen sortita est, vel si praeter conventionem alia oblinandi causa subiit, id si, sine bitum civile e
tio habens nomen speciale, aut eo deficiente ei. vilem obligandi causam. Definitio tantum non iisdem versis proposita d. l. 7. s. i. O r. Itaque duo sunt harum conventionum genera : unuli earum, quae speciale nomen habent, ex quo pe-nere sunt emptio, venditio, locatio, conductio, societas, mandatum, depositum, commodatum, pignus, & similes contractus, qui quod certum nomen habent, dicuntur contractus morati, &obligationem actionemque certo i*re prodii. cunt , non utique propter nomen, quod extrins cum quid est atque accidens; sed propter utilita tem commercii, cuius indicium est, quod eerto ac proprio nomine appellantur; vel potius quia hae conventiones ob frequentiorem usum talem accepere vim ac naturam , quae, etiamsi nihil specialiter dictum sit, ex ipso nomine satis intelliga
tur, D. Grol. .de jur.bell. tac. .n. 3. Alterum genus est earum conventionum , quae nomine
quidem proprio carent, sed quibus praeter eou- sensum Lubest causa, ut hoc exprimit Iurisconsultus d. l. .9.2. Et hae quoque convent ones obli- pMionem & actionem parium . Causam definiti dationem vel factum certa lege, puta si quid tibi dedi aut feci ea lege, ut vicissim mihi aliquid dares aut faceres, uti si Iurisconsultus d. l. 7. g. 2. ipse hoc explicat, & innumeris locis sign fica
tur, l. s. per tot. l. 8. l. 1 f. de praeseri verb. I. s. l. sipro profundo. 33.C. detran a I. l.6.c.derer perm. I mil. alias negotium dicitur, d. l. is.de praeser.
verb. & negotium civile, i.i. de aestim. a Z. id est , tale quod constituit --: unila obligatio& actio civilis, ne quis hie somniet de causa impellente aut finali , quae paciscentes movit: nam talis causa etiam in nudis pactis est, ut, dabo tibi Stichum , tu mihi Pamphilum : dabo tibi equum, tu mihi, insulam facies: dabo tibi pariem bonorum ut a lite discedas, l. II.
c. depact. l. 18. c. de transa. Videamus autem ne definitio contractus a nobis proposita nimi lata lit. Nam Labeo in l. I9. de ver&sign. . contractum sie definit , ut dicat esse ultro ei troque obligationem, id est, negotium ,:unde ultro citroque obligatio nascitur : at hostia desinitio etiam ea negotia complectitur , ex qu bus unus tam dira obligatur, qualia sunt mutuum & stipulatio , quae Labeo d. Le. expresse a contractu distinguit. Sed animadvertendum est , Labeonem eo loco non defin re generaliter, quid sit contractus, aut quae sit propria huius verbi significatio, sed quid praetor eo vetho significet, cum limc tria finitimae lignificationis in edicto coniungit, actum, contractum, gestum . Nan cum haec singula per se posita & vi sua generalia lint, apparet, Labeonem ea non ex Propria s-gnificatione, sed ex sententia praetoris illa enii iungentis distinguendo ad certas species referre,
verbumque contractus ad eas species traducere contractuum , quae mutuam et ligationem. pa clunt . Nos velo hoc certo tenebimus, substan-
96쪽
tiam contractus In eo non consistere, ut ultro e troque obliget, sed non minus proprie si unus tantum alteri, quam si invicem contrahentes inter se ex conventione obligentur, contractam dici obligationem, & ne otium ipsum appet Iari S esse contractum; id quod satis ostendit vetus& re ςepta contractuum diu sio, hoe ioco in I. i. ioeod. Proposita, item in L i. g. ρεn. de pact. Appa- ltet autem ex disputatione Ulpian , in d. l. 7. g. I. r. de taH. unde nostra contractus definitio sumpta est, neque pacta legitima, neque ea, quae contractibus adite untur, eontris iis et se, aut cum eontrastibus confundenda, sed esse &manere pacta nudar quamvis enim communem vi inobligandi cuni contractibus habeant, tamen neque in proprium nomen transeunt, nec ea insana, cur dare aut sacere debeas, ullam habent Praeter conventionem; utique si per se spectentur, illatine adminiculo legis, haee sciuncta ac tractu , in quo fiunt . Caeterum DD. haec etiam pacta vestiverimi, alterum vestimento ast si otiae li ii , alterum cohaerentiae eant eius Isuippe qui nuda ea pacta Ibla appellam, quae essicaciam obligandi non habent, re in terminis iure gentium manserunt. Quod et ii ratione non lcaret, tamen vetere omnent convent Onem extra contractuna non alio nomine, quam nudi pacti simpliciter appellare solent, etiam quae obligandi ei scaci Ne ni ir abuti t. 6. l.7. g. s. de pact. l
i , C ej r. dνt. Usu iam pridem receptum esse con-sto , ut etiam ex nudo & si melici pacto actio detur, i a m nacti nunc eadem vis sit, quae stipulationis . Tantum meminerimus , dili nguendas esse promissiones icitas , meditatas ta miles, ab inconsideratis, temerariis atque inutilibus , cuinquis non dispositive, ut loquuntur , nec serio, sed yel narrati QP,.vel per iocum & aliud agens aliquid pronuntiat ut ex illis tantoni, non ex his oblisatio &actio nascatur. Et hoc etiam iure
Canon eo salix expresse cautum est e. 1.& c. 2. C. dei pact. & videmus , pleraque etiam alia ad simplicitatem istis gentium hodie reducta. Connanux vir eruditione minime vulgari praeditus existimat,ne iure quide gentium ex nuda conventione obligationem oriri,tib.s .comm.e. .sed ei occurritura D. Grot .lib. 1.de jur belli pae e. i I.
priniae speciei, id eli, earum obligationum , quae sunt ex contractu sumpta a causis obligationem ex contractu proxime consti tuentibus: nam contractus quidam re persciuntur , qu dam verb7s, quidam litteris: id est, obligationem tum demum producunt, cuin vel res, vel certa verba, vel scriptura intervenerit: quidam consensu fiunt, id est, praeter consensum quomod cumque declaratum ad sui persectionem nihil desiuerant. Itaque proposita divisio non sic accipienda est, quasi in ea oblitationes, quae consensu dicuntur contrahi, opponamur obligationibus, quae non
contrahuntur consensu r nullus en in contractus,'nullave obligatio ex coniractii sitie consensu esse potest, t. t.6. p n.de DEI. sed ita , ut obligarionibus, quae non solo consensu. fiunt, sed
praeter consensu in . rem, verba aut litteras roquirunt, oppositam inteli ganius eant speciem, quae olo consensu contranitur , nihil amplius ad constitutioneni obligation s desiderans. De- nominatae enim sunt hae species ab eo , quod cuiusque proprium est , de in unaquaque
Iistreis J Hane speciem obi gation s widemur veteres compreliei id ille sub ea, q iae recontrahitur ; quoniam ex litterarum obligatione qui agit , pecuniam petit ut mutuam . Certe plusum , quae ex con 'ractu sint , illi
non meminerunt , quam harum trium , re , verbis, consensu, I. I. s. I. l. 4. h et t. l. I. g. de paci. l. 3. g. r . de De jug. l. l. g. l. de ri vat. Et tamen hanc obligationem iam tum in usu fuisse constat ex tis. t. de n n. num. pec UiNM. Immo multo tertius hoc genus contractui iam saeculo Christi t. in usu fuisse , constat ex Cati Inst. lib. I i. D t. s. s. in . Alia hujus contractus xestinia in ipsis D gestis deprehendit Galean. de iis fr. qui & observat , v
tetex illos qui, species contractuum nominato rum recensentes litterarum obligationem Om serunt, eatridem sub verborum obi gat onibus
comprehend sse. Et sanὰ multo verosimilior est haee Galvani , quam. Vinnἀ nostri lententia , quia &. in hae olim vetba solemnia intercessisse , ex Theophilo ad ris. Inst. de Iiit. Obl.
QUIBUS MODIS RE CONTRAHITUR OBLIGATIO.
Du. Lib. I r. Tu. I .Lab. I 3. Tιt. 6. ct 7. Lib. I 6. tit. S. C. Lib. q.. tit. I. 23. 2 2 . 34. Contimurtio. Quavi obligatio dicatur re contraia i ct qaa obligationes huc pertineant r
obligationum, quae non ex solo com sensu nascuntur, sed demum etai alῖ- quid ad conventionem accessit, illae nimirum, quae irascuntur ex contractibus, qui praeter consensum , rei interventum ad persei ctionem sui requirunt; quae obligationes ob idi re contrahi di euntur. Quid sit re obligationem eontrahi, nulla certa definitione , sed exemplis ostenditur. Rectius secillent Compositores, si
97쪽
rimum commoda atqua dc sin t one rem d clarassent, ac tum nam utrumque ad genus aliquod S sp eius generis cognoscendas est necessati uiri. Nunc &insui sciens videtur enumeratio speciei uiri , Nd Qe lis cst omit alum nisestigatio. Porcitem haec obligatio sic describi; obligatio trahitur, cu incla ruma dAut iactum iacm sinium c eeio c. et Ἀγnciri indocit . . D m
o note , redis iida est . . . vendere,' numero , cte. ' osiomam hae res ita connia :ae liunt, ut aliae at alum viri ngantur se Nili inuo tantuni lenim istenta quod non item
ii s iligo. ab i s conti ci bus , qui iam. o comst 'u re M :υ 7, quod in iri furatione Icstradita demum ii ilium ψb ip t: oni praebct . id ri tamen possunt vetere, proprie dc in cie tunc obligationem De contrahi dixtile , . ics t adita vel . in re revcl an specie red- nda est i coque soluiiunodis quatuor illos huius pene is contractus nominatos, quorum id propcum est , mutuum , quo id agitur , ut res eluid ni cn ris , comni odatum , depins imi , D enus, quibus agitur, ut eadem 1 pecies
ratione , sed ex stituitatione nascitur, L 6. .
l de Movat. ei uidem tamen naturae actio est, Diem. que nomen obtinet, 1 f. Di. prox. mpr.ι.9. t.24.
. expi eatis. x Mauria mutui , O an panes ad numerum mutus di m dentur ' - . ' ,3 cur mutui datio dumtaxat consi as m relut calo
Utuum est contractus, suo res, Vn i I dere, numero, mensura stant, alicui ta Idamur, ut eius saut ea lege, uti l creditori tantumdem eodem genere reddat. Constitui in mutuum non sed ac nucio consensu, sed rem mutueti reae ut a Decuniam . numcinxi . Se. quod, Paulus sic expressi, mutuum non Mo ese, m pecunia pro- ea ur. l. .f.3. de res. c. ed. Atque . m tantum hoc obi nil, xi: nec ultra quam', datu in es ob
98쪽
bi estet: nyecim ae summam mutuo da cin, naec conventio mutuum non est , shd nuda pactio, nec nomen, nec habens, ac proinde nec eum , qui se daturum promisit , extra stipulationem iure civili obligat, pes ut M. Plane si pecunia apud aliquem iam sit, verbi gratia, ex caus).depositi, potest ea nuda x oluntate irata ferri, Si converti in capsam mutui lictione brevis mapus,l. 9. f. D i. de es cre In hoc in tur causam ess- cienteni &i limiti rei getcndae folinam hominu-nem ceri ter c. t. Illud notandum mutuum si semper ac isti rq ipsi, conita iii , sol isne et Diapio re mutum data: quod et alii accidit deposito, hii uiro dato, Pignori.
uti re, numera, ni uora J Materia mutui sunt re , li xponacre, ii ut ero, mensura constanti id est, quae ex certo ponde re, numero, mensura Ul Mamur, & hoc modo sint in commercio ut vanum oleunt, si umentum, pecunia numerata. a Non autem res omnes, quae appendi, numerati ,
So. r lsint: alioqii h lii: sere ei sit, in illo mutuum non consiste: t. Aliud scilicet in , pondus, umerum , men iuram habere , aliud, ex pondere, 8 c. constare. Gl Ollacii j i. 9 1 .deic cre . negat, panes ad numerum mutuo dari polle: quod contra simpliciter a Trinant, se a recte tuear t. nIdque adeo mutui proprium esse credi uin est, ut etiam nomen ab eo accc petit, de meo trium fiat, d. l. 1. g. rae 65. red. Ex hoc autem ἱntest g misis, ct eum, qui credit, dominum esse oportere,& eo an utiorem trad; accipique, iit is qui accep t dolitinus sal, d. pen. t. ii omnibu .s s. l. de
obLO aei. iunct. t. ῖ ego .i 8.I i de r. b. . d. xiiiiij sv d s debitorem me una iustero tibi dare pecui iam: aut si inter n6s convenerit, ut pecun Im ex mandati causa debitam erediti nomine retineas, obligaberis in hi, quamvῖς ira nummos iam acceper s . Iteni si lancem tib vena radam dederim , ut nummis uterer x, per nde m lii obi gabe-ittis , ac si ven d dist in ipse, pretiumque tibi tradi
brev sui anus, auctore Ulp ano in l. t t. .l. 1 f. de reb. cred. .Quamquam d tricilior v detur Ast castus in ii 'Va.3. . mand vid. Q acit ZZ.8 ad Afri an. Illud quosve utilitatis causa receptum, iit si v. c. nummi aliciat crediti fuerint, iis bona fide coni impiis mutuum confria enir, , coiid et onascaturi & gcnerali r, ut quod munerant praestat pecunia translati hoc eaal, initio non transi
credi tum est, viduatur mut 'accepti, intellii inoi liberatur, eda tum ; quod semis cli 'l' ea iis rebus . Ni illae di T. nimitii in duplici de causa;
in 'al ud; sed laevi, quod cred tum est, viduatu
tuo genere si, tutae, aliae ali rum ce fungantur, di ii vitu6 tantumdem p si Uuoque ii none. et es, qua accepta est, s d alna ciuia hi e deretur, aliud pto at o s v recur, quo, cet i vito ςreditore . Acilius modum
p.rent ; ne I, , pileni dici videatur, c n id ii sit, ut ait, tolutio, quod functio, In quo , dro clari libia Sassentiti non polluin . Primuin qu a sui citoni .vcibum latius patet quam solutionis, dc ad
omnia' re sertur, qua Ece mutua tam uia dem Ptae'. tum quia regulare . st , ut res p teat s io dom no , l. c. iue piso. ae . ruina quia imititi debitor, ne
ιι Pec e redditur, reste dicat ii sui lici . Sed Ii bib
quia nisi ea l2ge darentur , ne uti qu dein ll xl ceret, quori tua usi earinia line etas,in pili ne
ne dem e JIA . niu uo non hoc agitur, ratro eade Ut num est', qux data est, redda r, sicuti
99쪽
non eo pertinet, ut noni ceat debitori eatndem Leciem, quae accepta est, si sorte ea usus non sit, creditori rest tuere, atque eo modo se liberare, quasi hoc sit contra conventionem, ut putabat Azo : nam totum hoc solius debit is gratia caut uni intelligitur, ut scilicet ille re mutua utatur, si vel t: sin autem usu non sit , nihil prohibet, quominus eamdem reddat, dum reddat non dete-tiorem : se en in vel maxime res eiusdem genei scius dor alie bonitatis redditur, quod solium huius contractus obligatio exigit, Ioan. Bart. in
o tui eiusdem seneris, eadcinque bonitate, idque suo loco ac tempore, aut alias ante litori comestatam, quantacumque sis praesens si mal o, debitor liberatur, ita ut assiimatio praecedentis tem puris in quaestionem non veniat sed Scaue commodo in & incommodum deminutar pertineat ad creditorem per t.vin m. 22.dereb.ere . quip- aestimat O cxti rem est, magisque pr6sic scitur ex rerum copia aut inopia , quam . bon late, Don. ad d. l. 3. n. s. seq. At et in xctimatio, quia credita non es , pro re creditae an vito creditori
obtrudi non poteti, arg d. f. r. . I. l. l .de rerHerm.
ncccste lit conde inationcm ii cri in rei petitae aestimat onem, .quia sorte res praestari non p. ilit aut commutata Psaccdelatis temporis aeui matio, quam aequia in sit actorem cons qui, in ea ineunda tempus litis conicitataei l preciandum est, &, si mora saeta sit, quantum aestimatio pinc a crevit,
tionςm in nummis mutuo acceptis habet, quode., necesse non sit reddi in eadem forma aut materia, nisi creditor ex ea re damnum aliquod passii- russat,l.credhoram. 99. de alω.arg. l. quae extris se cus 6s . . I . de verb. Oblig. a lippe etiam. tunc irit cl-ligit ut idem genys nu nutiorum redditum I cum v. c. Pro aureis 'creditis . . tot *rgentei reddit; liint, qui ean dem quantitatem ei sciunt, puta pro uno aureo, qui vale decem argenteos, tot dem argentei probi & loeabiles. Nam nummus non tam ex materia aest inglur , quam ex hominum instituto seii olore Impos iso. Id est , in
numniis non tam inspicitur corpus, mateor, numerus, qualitas,qu. in pote luis valor, sev xljima' tio , l. Q e tr. empl. ut proinde qui aureum deber,m ii praecise corpux hujusmodi debere intelligatur, sed poli ius ipsius valorent, seu potestatem publica lege ei impositam . Sic M piendum illud
Cae erunt ita demum nummos mutuo acceptos
solvere in alia forma aut mater a licet, si id fiat sine iniuria creditoris: si damnum ex ea re passurus sit creditor, non licet iuxta responsum Pau- δὲ li d l eritiorem .sy. de solist. Atque hinc pendet decisio nobilissimae quaestionis si post contractum aestimatio nummorum creverit aut Eecrevest , utrum In solui diae saei cnda spectare oporteatu lorem, quςm habebant tenuiore contractus, an qui nunc est tempore Rilui obis: intellige si nihil de ea re expressὸ d ebal sit , ne lite mora in tervenerit . . Molinaeus tra AI. de usuria. 693.
tractus inspiciendum esse, id est, ea aestimatione
nummos, reddendos, non quae nunc est, sed quae
initio tuli, cdmdaba tur. N in riim nihil illi in
pecunia numerata piater aestimat onem considerandRmputarit, totamque numnii bonitatem . in hac ipsa aestimatione consistere; ac D indu creditos vim facere iniuriam, qui eamdem aest ma-tioncm, quam accepit , reddit; tantum cnim reddere eum, quantum accep t, quod ad solutionem mutui sit satis. Itaque secundum horum se entiam, si ioo. aurci mutuo dati sint, cinnameus vallabat astes se. teddantur autem, cium singuli valent asses s s. debitor reddens creditori aure s . aut in singulos aureos 1 o. astes, reddit quan tum accepit, & liberatur; & vicissim si Inim nutast ad eui adem modum aurec rum aestimatio, i, onliberatur , nisi reddat aureos ii o. aut in singulos aureos asses s F. Batti lux veto in L Pauli. . lol. de Bald isti re in dot/m. 1 . de jur. dot. Castr. solo . Ba
. de reb. crei. & DD. comm. ut videre est
oer dec. 317. contr1ce asem, spectandum ia proposito tempus solutionis, ta est, aucto vel deminuto nummorum valore, ea aestimatione reddi eos oportere, non quae tunc suit, chmdabantur, sed quae nunc eii, cum solvuntur , neque aliud statui posse sine creditoris aut debitoris in . iuria . Quae sentem a , ut mihi videtur, &ve torta aequior est . Nam quod contrariae sententiae auctores uia cum urgent, in numin s non malesae, sed soliti, aestiniat oni, imposititi. e atque exter nae, quam ob id vulgo extrinsecam nummi bon talem vocant, ratiorum duc , nummumque nihil aliud esse, quam quod publice valet, vereor, ut simpliciter verum sit. Ut que enim male, a stumismatis standamentum est & causa valoris; quiaepe qui variatur pro diversitate materiae: op tet que valorem hunc justa aliqua proportione mater ae res potadere; neque in bene constituta rep. nummo ea aestimatio impolii debet, qux pretium malefiae , ex qua cud tur, superet, aut superet ultra modum exl ςnsarum , quae in I snanda pecunia fiunt; quod ad singularum specierunt valo-tem parum addere potest. Via. Copar. de ver .enit. m. in I .cap. 7. num. 7. sed hoc ad actus S pr flutiones privatorum non I ertinet. Illud petinet,
'i . quod si dicimus, creditis nummi, ii hil prae ste i . c. 6 defen .c. ecuniam Eutamur reddidisse, aestimasonem eorum creditum intelliti necessa citiam νυ numeravimus pro argenteis aureai, Do sequitur, creditorem te eri in alia forma aut materia nummox aco pere, contra desin tionem
Pauli in Ll. 99. desoluti etiamsi damnum ex eo pasturus sit: nam, qui recipit, quod credidit, ni-h l habet, quod conqueratur. Sequitur & hoc, si eont ngat mutati nummorumbonitatem iturinsecam, id cst, si valore vetςri retento percut an-turai civi nummῖ cx dctenore materia, quam cx
100쪽
Quillus MODIS RE CONTRAHITUR OBLIGATio. 66s
qua cus, qui dati sunt, puta, s qui dati sunt, eusi
fuerint ex puro auro, postea alii seriantur ex auro minus puro S mixto ex aere, debitorem restituendo tot mixtos & contaminatos, quot ille puros accepit, liberari eum in ligni injuria credit ris r S contra in temp. paene omnium doctrinam , qui hoe casu solutioneni faciendam esse statuunt ad valorem intrinsecum monetae, qui currebat
tempore contractus, i stibus Gai l. v. s. 73.n. 6. r. Borcholt. deferia. ad cap. un. quae sunt regal.
num. 61. Illud enim maxime in hac disputatione conliderandum cst, quoniam hic finis nummi
principalis est, ut servi at rebus necessariis com . parandis , auctore Aristotele I. Polit.6. quod rinserata n onetae bonitate sive extrinleea sive int inseca, pretia rerum omnium mutentur ,& pro modo auctae aut imminutae bonitatis nummorum crescant aut decrescante quod ipsa docet experientia; eoque laciti. r. c. devet. num. O .lib. I. Creicunt rerum pretita, si deterior materia electa aut manente eadLm materia , valor auctus sit et decrescunt electu materiae melioris, aut si eadem bonitate materiae manente valor imminutus suerit. Fallitur enim imperitum vulgus, dum sibi versu adci, ex augmento valoris aurei aliquid sibi lucri accedere. Hoc autem fundamento posito, squidem neutri eontrahentium iniuriam fieri volumus, ita definiendum videtur, ut si bonitas
monetae intrivi eca mutata lit, tempus contra
Ous, si extr nleca, id est, valor imposititius , tempus solutionis in solutione facienda spectari
debeat. Atque ita sepillime iudicatum est. Boer.
3 E IMIdem naturae ct cyualitato J Id est, eiusdein
genetis & eadem bonitate . Luc. e.6. vers X- diei, a , φάε σια-ro . Atque horum alterum, ut res eiusdem gener s ruddantur, vi utuo ellcntiale est , ι. 2.de rab. cred. alterum , ut eadem bo
nitate, natura quidem mutui continetur, sed de substantia sive essentia mutui non est, i. .eod. Ita que prius pacto mutari non potest , quin in alium
contractum res abeant. Nam si hoc actum, v. c.ut Pto oleo vinum , aut frumentum pro vino redderetur, non mutuum , sed Rurmutatio est , I 'n. c.
dr rerere . iive contractus Do ut des , l. s .f. t de praescr. vero. Posterius potest solvo manente mutuo , ad cujus substantiain hoc solum requiritur,
ut debeatur idem genus, d ι.2.ata. d. I. R. iunci. d. l. s. g. 4. Quae in contractibus sint lubstan tialia , quae naturalia, quae accidentalia, ex communi sententia tradit Gab. Mudaeus tract. de comr.empl. para. s. n. Is . Os qq. Phil. Matth. ad l7. Greg. jur. Bellon. I .sorrist. c. s.
d. l. 2. g. 1. allusio est, non vera hujus v cibi originatio, quod Varro tio. .de Ling. lar. a voee Sieula Misis, deducit: Sa datur, inquit, quod redda- των , mutuum est, quod Sisuli mis ris . Sed & hoe Vinnius in DFisuri ipsum videtur esse ex μ)ῖ & pro mῖν. Gror.Flori pars De quo plura D. Salmasius In de usur.e. r. Cave autem credas, quod idem ibidem asserit, in mutuo de meo tuum non fieri. Immo nisi de mei, tuum fiat, non est mutuum, d. l. r. pas'm.d reb. ered.sed vide notata siub g. vltlup. qu b. alien. lis. D. Cui ac. li. obf. II. a mutatione potius dἰ- ictum existimat, quod mutetur hoc genere necu nia cum pecunia , dum par quantitas aecipitur &redditur equo etiam alludere videtur Cie.in ep st. quadam ad Q. Metellum his verbis : Euod autemseribA pro mutuo inter nos an/mο τ quid tu existin es esse in amicitia mutuum , nescio. Equidem hae arbι tror , cum par voluntas aecapitur 'reddίρων . Sed& verbum mutare a Siculo ore , suum fecisse videntur Latini. D. salmasius d. ne.
ctus est ρ ἀπλώμ, ex uno tantum latere obligationem pariens, non ultro citroque ; nani is solii vex hoc contractu obligatur, qui mutuum accepit, & adversus hune mutuanti datur illa actio, quam Iustinianus ait vocari certi condictionem. De hae condict7one magna est, licet non adeo is magni momenti, quaestio, utrum scilicet speeialis ea sit, an generalis; id est, utrum condictioeoti ex mutuo propriam & distinctam naturam
ab aliis certis codictionibus habeat, an sit eiusdem
naturae in genere cum caeteris, & cum his, ex quacumque causa competant, sub communi genere eondictionis ereti contineatur prius placet interpretibus Citra montanis, dupi cem certi condictionem statuentibus, unam specialem, quae com petat ex causa mutui, i addunt aliqui ek eam, quae competit ex causa stipulationis, 1ns de verti. oblis an pr. alteram generalem, quae comeetat ex causis & obligationibus eaeteris, ex quibus certum debetur ; quam superiori, ut speciem divellanaturae . Opponunt Accurs Bart. Castr. Iac in I.9 d. reb. eod. Cyn.Salic.ad risis.c. ieret. per. Posteri ut vero Ulira montanis visum est, qui unum dumtaxat commune genus certi condictionis agnoscunt, sub quo tam ea, quae ex mutuo aut stipu- l .itione, quam quae ex aliis causis tompetit, contineatur, & eiusdem naturae : quae lententia verior est, per ι.et . d. reb. ered. l. s. g. .de οἱ I.er aes. d. ι. 9. de reb. ered. qui locus apertὰ ostendit, in genere unam esse certi condictionem, in quo, quaecumque sit causa petendi, petitio omnis certi conveniat, sive petatur ex mutuo, sive ex st ρο-
latione , sive ex causa legati, sive ex causa furtiva&e. Quod si pro diverstate causae agendi, quod medium concludendi Bartolus vocat, condictionem certi dii linguere velimus, quod per me licet ,
tot erunt ejus species il .Huendae , quot sunt causae agendi propitae. Putavit Bariolus, cond ctionis certi ex mutuo hoc proprium ella, quod in ea instituenda speciali modo eoncludendi utendumst, videlicet quia mutuavi : in caeteris vero se eiebus, & eondictione certi generali iussi cere , si dicam me eertum petere. Quod salsium est. Utique enim cum, exempli gratia, centum peto ex causa legati, utorque in eo condictione certi,