장음표시 사용
11쪽
mentiam vocat, coelo & astris, quae sic relinquimus ut invenimus, interitum de mancia re..
DAverroes comment. ad I. de ccel. text. ΙΟΣ. p. 7o. eandem facit Maurorum,llae. Malio metanorum,& Christianorum,& Judaeorum , de duratione mundi do strinam. Opiniones, inquit, de Mundo sunt quatuor. Aut credere sesum non generabιlem re non corruptibilem, re hae in opinio Aristotelis,oe iraefuit primus dicens hoc Philosophorum Graecorumἀπ hoc tenebat lex Chaldlaeorum antiqv σ hoc otingitur ex verbis occultis Cha norum . Aut credere Usum esse generabilem re corruptibialem, oe haec eis opimo Anaxagorae ex Philosophis, re hanc sustinent tres leges, qvaesunt modo notae, mi cet Maurorum, re Christianorum,WJudaeorum. Opinio vero tirna eis Platonis, s eis, quodsiit generabιlu re non corruptibi A. avaria vero ea credere non generatum, sed corruptibilem rsed hoc nusim dicebat, in q'antumscimus, nisi loquentes nostrae legis qua vissit hoc tantum unum extra naturum.. Ergo, si AVerroi credimus, Judaei hic a nobis non distentiunt. Quod tamen cum exceptione qV rundam exaudiendum Videtur. Moses sane Maimonides, suppar Averroi scriptor, Parte IL More Neboch. c. 29- id agit, ut probet, qVemadmodum habet inscriptio, qvod loca ilia str tura, quae de mundi Interitu docere videntur, omnia sint parabolic , neqνr ex illis probarι post, mundum interiturum Et integer exstat Philonis Iudaei, qui sub Caligula floruit, liber Gει. άῖDρῶας τὰ κοσμου, quod mundus, ncorrupti-hilo, f. 87. ed. lat. Basil. A. iis . de quo vici Gerh. Tom. IX. Loc. tit. de consumm: secia g. q. p. r 9. ἐκ Calixi. de suprem. iudic. p. 136. iniaddit: Τιιιι ne hodie quidem mundum Hlsolutum iri credunt, nec tridecim coram n aram,fυλι articuli quidquam hullus adserunt. Verum
hic vicissim de Philonis dissensu, ab illis saltem Christianorum, qui mundum abolendum statuuntqVissem, sed non quoad substantiam. dubitat Hieron Zanchius de fine secuti fya. Miscellaneorum.) Vemba esus appono: Si Philo intellexit, Mundum esse incorruptibilem, quia
neqνeprorsus in nihilum redigetur; neqve etiam in deterius mutabitur a nos quoque eum ilio consent min. Fazemur enim ex verbo Dei, Mundum renovatum iri, uturum caelum novum re ternam novam. Et certe videtur
irason Τὸ Philo ex declaratione, qua exporat, qiud intelistat nomine *BO . . Sic enim habet in initio libri p. sis. λεγε - μω δὴ , η υ
12쪽
προς M-λ11. δἐ η τὰ ονὶ - άνα, ρε me ναν ελης, mos ά gressiqν αναγκοωον λέγειν. ωίπερ in cnc τώμη ὀνὶ ὐδἐν γ μι- Ται sciticet naturaliter,) ουθ' ως το μή ον *Θεέρε ra. Legerat etiam Philo Psalmos re Prophetas, qui hac de rescri erunt. Sed si secus intelles is, putaristiani non consen ιunt. Addo, Rabbinum Elcha supponere ex ipsa Iege, Mundum tandem aliquando esse finem habiturum, ut ex Gasieniadi ad Gassarellum, qui eius Autoris interpretem egerat, epistola intel- ligo Tom. VI. Oper. f. Ia: Verum id inde fuerit serte, quod illi Rabbi no, quod Gassendi pariter s. i . & Gassarelli de eo judicium est,) an mus fuit a nostra Religione non penitus mersus. 6 lib. XX. de Civ. Dei. c. H. f. ΙΣ Q in Octavio, p. 2 cdu. OvVeri
TH. III. Sed respondeamus Caecilio verbis Oeta vii e Nihil mirum ML si ista moles ab eo, a quo exfructa eri, destruatur.
TH. IV. Porphyrius autem illud habeat, Deos, quorum oracula f) Rectat, Otimonia g) fuisse, hoc
est, malos genios h , ut horum mendaciis summam divinorum Oraculorum io veritatem posthaberi maxima sit impietas.
fὰ maenam illa sint oracula, ex quibus stultitiae Christianos arguere voluit PorphyriuS, non habemus compertum. Jovis quidem Liquod fuisse, indicant apud Augustinum XX. Civ. Dei et . sequentia, quae ita, ut scribi putamus oportere, proseremus: Si haec sententiis
Iovi duilicet, cuyus, ut scriHt iste Philosophuae, velut gravioris auroruatuoraculo Christianorum credulitaS culpatur 2 cur non Ilitersapientι-mnquam fluuitιam culpat Hebraeorum, in qPorum hbris prissimis inveniatur Z In impressis, etiam recentissima Francossirtensi Anni i66i. p. si6. Iegitur: cujus - oraculo in Christianorum credulitate culpatur. Ubi quidem facilior iarte alicui videatur emendatio: cujuae oraculum Chriasianorum credulitate cu*atur. Sed ita, ut voluimus, rescribendum A a cile Diuitiam by Corale
13쪽
esse vincunt praecedentia jam th. II. nobis prolata: Porphy rius - Christianos ob hoc arguit maxinraesultitiae etiam ex oraculis deorumsuorum , qvodisum mundum dicunt essesteriturum .g9 Psalm. 96. . S. I. Cor. Io. V. ΣΟ.M Daemoniorum vocabulo in his S. Scripturae dictis malos genios intelligi oportere. Differtatio I. pluribus demonstrabit. 0 Ex Novo 4 estamento Petrinum illud th. I. a nobiς allatum VaI- de luculentum est. Ex Veteri Augustinus ipse Psalmi Ieto. 26. 27. Verba inducit, iisq; Porphyrium, ut qui Deum Hebraeorum laudAsset, κα-τ ανθσανον convincit: Ecce in literis siemtis Hetraeorum incitur Deo, qνem confitcnte mnio Phil .pho etiam ipsa numina perhorrescunte Opera, inqPιt, manuum tuarum sunt Coeli: ipsi peribunt. Nunqu/d, quando caeli peribunt, Mundu', cujus isdem coelisuperiorpars ea oe tutior , non peribit Z XX. de Civ. Dei a .
TH. V. A quo crimine dum absimus, feramus interim, a sapientulis illis contemni nos tanquamstustos& dementes. Audient enim vicissim a nobis illud Paulinum: Sapientia hujus mundi stultitia est apud Deum
TH. VI. Neque tamen inter ipsos Gentiles nulli plane fuerunt, qui mundum aliquando conflagraturum faterentur. Verum quia hanc ipsam verit,iem, perinde ut alteram de Resurrectione mortuo
rum o pessinis modis depravarunt: consillius est m), ab illa doctrinam nostram distraheren , quam studere demonstrando consensu tu .
0 de qua locum Tatiani dabimus lit. n. m Plura in hanc rem dicemus ad thes. XIX. Faciunt hoc e nostris Gerhardus Tom. IX. Loc. titi de Consumm. sec. n. I9. p. 31'. & Calixtus de supremo jud. p. rar. e Calvinianis Dissilireo by Go le
14쪽
Vossus Disp. XVIII. theol. thes 8. p. ases e Pontificiis Steuchin lib. X de perenni Philos c. 28. tit. de exitio Mundi p. 7is. quanquam ille suo more in praecedentibus Valde laboraverat de consensu,) Magius I. de Mundi cxast. is. S III. i6. f. 26. & Io quod ejus opus postea saepe a nobis citabitur,) Demo comment. in Senec. Octaviam p. saa. qVi Variam Gentilium pariter & Christianorum de interitu mundi sententias diligenter et inquirit & distinguit, denique Paulus Bonius lib. VI. in
Timarum Hai. p. ψ a. ῖ3. qVi his tandem verbis concludit: Ergo concedemus , Poetas es Philosophos plures, inprimis vero Moicos de futuia mundi exustione inuaedisse non pauca ; sed quae erroribus admista sim variis, . . tque ad Chrisianae Theologiae decreta limanda sing corrigenda rrantum abessis, ut ad Theologorum nostrorum, quorum est leges caeteriss scribere,fensa atqvesanctiones interpremnia ac firmanda ta ac I ususepara deleant, ac Prar. , Iesaiae,Davi π, Christi demum ipsius, Ovae de mundi consta utione exitiost. extant, dictis explicandis atqνe definiendis accesesendasint. Refer huc & illud Tatiam adversus gentes n. I. f. m. 286. eamo 29 Mν - κοσμου λεγει πις) 'iamCoci, ειν κα α, κωρους, ἐγὼ θ μου
mu 5 In Stoicos dictum hoc cite agnoscit Lipsius, licet ipse passim sollicitus, quomodo Stoicos faciat Christian os.) lib. II. Phys Stoicodist 21. in fine, confirmatq; alius Tatiani non absimilis locus n.9. fam
More suo facit hoc Clemens Alexandrinus L. Strom. f I. S 437. ed. Helias. Nos hic recentiorum qVorundam locos maexime signa bimus. Raphael Regius ad illud Ovidii I. Metam. Db. s. Ese quoqre in fatis reminiscicur astore t mus,adro mare, qro telguae, correptas regia eorti
Ardeat, re munda moles operosa laboret renarrationem suam tandem ita claudit f.m. 17. Hoc maxime cum dogma te Christians coκvenit: nos enim creae'mus, Mundum novi mo die con-
gnuturum. Sanc; sed nihil istis hic tribuimus, omnia voluntati duvinae. Fatum illud Ovidianum non alio sensit exponendum, qualnquo defintcbant Stoici, vel ipso Raptiaele Regio interprete. Nec aliter Lipsius Ovidium accepit II. Physiol. Stoic. p. m. ior. editionis PM
15쪽
risinae A. I . sepius citandae in posteruin, quod semel hic monuisse sussiciat.) Fatum autem illud, quam non Christianum sit, patefiet maxime Dissert. XIII. Raphaeli Regio jungamus Iacobum melium, qui
annot. ad c. . Tertuli. de anima f. 6 3. de Stoicis loquens, tanorum,1nqvit, de con gnatione universitatis, id ess, mundi, opinio Christianufitis conformis ea. Quam vere hoc diverit Panaetius, videbimus thes X. N XI. Gassendus, ut passim in deliciis Epicurum habet, ita luc etiam doctrinam ejus cum nostra gestit componere. Concedi delet, inquit Tom. I. Oper. f. III. Epicurι sententiam circ. instantem Mund finem cum do minis facta m/ra consentire. inis haec legenS non exspectet rara quaedam atqVesingularia, eademq; accurata consensionis documem
- lay Arqui pro his nihil dat aliud Gallendus, nisi generalia duo: signa inardum este finem mundi praecelli ira; &, tempus ejus prope cis QSar ipsa tamen duo,s caraeras circumstantias rimeris, ab Epicureis Christiana δὶ --σῶν diriment. Tantum potuit in viro doctissumo insanus in absurdissimam totius Gentili sint haeresinamor. Fuit enim Gallendo Epiciuus id, quod Lipsio sui Stoici.
ΓΗ.VII. Quapropter&apud Minucium Caecitalio respondeus Oetavius, tametsi Stoicos illi & Epicureos objicit, qui de cacti Sc clementorum con flagratione nobiscum sentiantp)r mox tamen f)
philosophis istis nihil aliud quam umbram tribuit
inrerpolatae veritatis, quam illi de divinis praedictionibus Prophetarum r) imitati sint.
ρὰ his verbis p. 77. ed. Woo. Cariam quoqPe cum omnibus, qPaemio continentur, ita ut carpisset desineresontium dulcι aqνά mansue nutriri, in vim ignis abiturum, Stoicis constans opinio ess, qvod consumpto tumore mundus hic omnis ignescato ET Epicureis de elementorum consta- ωtione π -ndi ruina eadem g sententia e t. Stoicos in eadem causa etiam appellat Justinus Martyr desens Christian. ad Antonin.
Tom. I. Oper. f. 32. ed. Basil. A. I 6θ. Cum a Deo omnia exornata esse creara dicimuo Platonissem ntiam referre videmur; cum aut m exu- sione Disiligoo by Gorale
16쪽
stronem Dre, Stoicorum. Graeca Martyris verba habes apud Calixtum de supremo Jud. p. 33 - ω ibidem p. 78. Locum integrum dabimus I t. a. ad th. m. Ubi Octavius porro & conditionem renascendi, id est, resurrectionem a mortuiS, Sapientum clariores ait corrupta re dimidiata fide tradidiΩ
se, neqUe non qVardam ad detorquendam verimtem addidisse m
o Quae de Mundi incendio leguntur apud Gentiles, ea sunt qV1 credant ad illos ab Ecclesia vera fando legendove pervenisse: Fortas
f ex Patrum doctrina reliqν uerunt versiculi, qui de muniu constet tione, de aeterna vita, de judicio, re de placatore Der Maticinantur, qri e
flant apud Lactantium re alios, verba sunt Philippi MeIanchthonis in cap. Io. Dan. Tom. II. Oper. f. 78 at Sibyllinos, ut opinor, verSus maxime respicientis. Cognitio oethnicorum de cataclysmo & exusti ne Mundi) ab Adamo es posteris qyasi per manώs tradita fuisse videtu ait Benius in Timaeum Platonis p. 29-Conf-Theoph. d)rilpen p. 66 . 66s. Sed haec speciem qualemcunque habent non nisi in iis, quae divinae veritati quoquo modo consentanea leguntur inscriptis Gentilium.. Nimium extendit Lipsius II Phys Stoic. H.p.Io6τubi chm Senecae aliorumq; verba protulisset de inundatione Mundi, non praeterita Noachi, sec futura ad Calanctas Graexas Stoicorum , haec subdit: Eis quam verἡ haec nostri s Et qνis non e sacris libris hausisse putes s eventum re causam Z Paterer fortaste, si de machi diluvio esisti sermo. Nunc altu Noachi, aliud Stoicorum cataclysmus. Illum Scriptura sacra non nisi unicum novit; suum Stoici per cujuslibet an ni magni hiemem, quam nec Lipsius tacuit in precedentibus, & noGattingemus Dissert. V. ij. N. exspectare' nos lubent
TH. VIII. Enimvero sacrae Scripturae oraculis fulta sententia nostra haec est: DEUS, ubi visimi ipsi fuerit, liberrimi consilii decretum execumrin,
mundi hanc machinam flammis certo certi in e X
ret. Videamus breviter, quid sentiant hoc de argumento Graecanicae Philosophiae factiones praeci
17쪽
teles u) hoc unquam futurum, de totius x mun di abolitione loquor ) ille, quia existimat, nolle Deum ' ue hic, quia ne poste quidem et J. StoICorum aliqui a), nam & ex his iuerunt, qui hoc u- .niversum subtraherent morti, cum Epicureis b)fatebuntur incendium suturum, sed cuilibet causae imputabunt potius, quam libertati Divinae. Pro
qua illi necessitate ni Fati c) substituent, hi temeriatatem Fortunae ae).
6 In has quatuor sectas partienda sunt, quae scribit Arnobius
lib. II. p.m. 81. Mundam quidam exsapientibus ea istimant neque esse natum, neqve alio esse in te 'reperiturum. Immormi m nonnulii, quamvis eum inscribant esse natum es genitum. Tertiis vero costibitum dicere eis, re esse natum re genitum, re orae naria necessim te periturum. Hunc Amnobii locum Detrio repetens Comment. in Senecae Octav. p. 332. recte addit: Avarum s sententiarum prima Arist telis eΗ, altera Pi tonis, tertia Epicuris en re Stoicorum. Verum de hac tertia opinione tenendum, ita natum, ita interiturum Mundum Stoicis & Epicureis visum, ut simul certa ratione crederent aeternum: Mandoquidem ab aeterno putaverunt illum si non natum, saltem conceptum, rursumq; vel post infinitas conflagrationes denuo semper excitandum e favillis, & ita
subiturum harvices absque fine. Planum hoc faciemus, de Stoicis maxime, Dissertatione XVI. Sed haud obscure intelligetur etiam e Distertatione II. θ docebitur hoc, ad Platonem q d attinet, Dissertatiliae III. ad Aristotelem, IV. nam particulares mundi ruinaε nec Plato negavit, per Diff. III. s. rao. nec Aristoteles per Diff. IV. g. s. Ostendam hoc Dist. III. g. m. U. I. 6I. 6 . N. zJ Vid. Differt. IV. s. i . &seqq. Exumonem Mundi e Stoicis defenderunt Zeno, Cleanthes, Chusippus; negarunt Boethus Posidonius, Panaetius,Diogenes Babylonius,
18쪽
Ionius, Zeno Sidonius. Adi Lipsium II. Physiol. Stoic a3. p. II a. Ca- Iixtum de supr. Jud. p. et 36. Vossium thes theol. p. 2P. Gessendum Tom. I. Oper. f. Ir . SpiZelium de re lit. Sinens seel. II. p. 2Io. Com- muniter tamen Stoicis tribuunt dogma de mundi in ignem resolutione Athenagoras, Justinus, Numenius. Vid. Steuch. X. de perenn. Philos 28. p. 7o6. Calixi. d. l. p. Id. Eosdem Lipsius II. Phys Stoic. 23. p. iose exustionem idiluvio distinguentes facit, tanqVam mortem ma
O Epicuri sententiam, Platonicae juxta & Aristotelicae opponens,
generalioribus verbis enunciat Lactantius lib. VII. c. I. p. 327. Unus Lotur Epicurus, auctore Democrito, veridicin in hac refuit, qui ait, re omtum aliquando mundum maliqvando esse periturum. Et c. 3. p. Epicurusμάθοnte natum esse dixit, seminibus inter se pawsim coeuntibus, qvibus iterum resolutu dissi diuo atque interitum secuturum. Falluntur
ergo, qui Epicureis Aristoteleam de incorruptibili mundi arternitate sententiam tribuunt, ut observat Vossius thes theol. p. a T. Sed inprimis Gassendum vide Tom. I. Oper. sect. I. Phys lib. I. c. 7. dogma Epicuri de interitu mundi copiosissime brevior enim est c. r. Syntagm. de Philos Epic. Tom. III. Op. f3r. perserentem. Docebit IIIe f. Ur.
seq. quae rationes Epicurum hoc universum crederet dissolutum iri, moVerint; f. 7s. an uno' modo, an pluribus p f. I76. quid responsurus fuerit, si quaeras, an ad parandum mundo exitium exigatur muti tum temporiS, an parum λ f. I77.r78. quid ex ejus mente post illam ruinam futurum 3 Caeterum non peccabimus, si, cum de placito Epicuri arritur, citemus & Plinium, tanquam ex eadem Schola testem. Huic orbis incendium persuasum fuisse duo docent Ioci. Unus lib. II. c. Io6. ubi ab Asina similibusq; montibus flamma perpetua flagrantibus ex stionem terris denunciari scribit. Alter lib. VII. c. tis. ubi causam, cur mensura mortalium generi minor indies fiat, rariq; nascantur patribus
proceriores, petit a consumente ubertatem seminum exustione, in cujuι viaces nunc vereat oum. Ad quae verba Berneggerus q. I3. in Taciti Germ. Innuit opinor coemc αν istam .F κοιταου Stoicis decantataminos & ibi Dalechampius inculcat. Sed Plinium illa non tam Stoic irum autoritate motum dixerim, quam Epicuri sui, cujus castra ipsum praecipue secutum eruditi agnoVerunt. Neque moror Limum, qui cum lib. II. Phys Stoic. dig. χo. p. ios. illos Plinii duos Iocos protuliμ
19쪽
set, Vides, nquit. Plinιum in capimlibus dogmatis bonafri Stoicum obse Quem& alibi laborat Epicure is ereptum suis asserere Stoicis, Ut p. II. ubi de eo: qpem qm Epicureum faciunt, viderintlego Stoicum feminbus comperior bona fide. 9 88. I 38. Dogma hoc profecto de exustione mundi minus idoneum est argumentum, ab Epicureo Stoicum disce nendi, cum id Epicureis quoque placuisse ipse agnoscat Lipsius II differt. 23. p. Iia: ad Minutium cujus verba quaere supra lit p. ad the VII.) provocans. Porro nullum in universa Stoa capitalius dogma, quam illud de Fato , Epicureae videlicet Fortunae, si Deum cogites, quem Fato miscent Stoici, a Fortuna plane excludunt Epicurei, extreme pugnans. At hic Plinium a Stoicis degenerare cogitur Lipsius pa- Iam fateri I. differt. II. p. 2 . 6 de Fato Stoico dicemus copiose Dissert. XIII. Q de Fortuna hic sufficiat Lucretii Epicurei testimonium lib. V..
V. IOL. Forsitan oe graviter terrarum motibus orbis Omnia conqνassari in parνo tempore cernes,
aluodprocul a nobis flectat Fortuna gubernans so. IX. Praeter Stoicos & Epicureos etiam aliis, quibusdam Ethnicorum o Mundana deflagratio, utcunque fuit persuasa. Verum ex his omnibus Stoicorum tantum scrinia excutere jam placet, ut appareat, ipsorum consessio quam tetris ulceribus:
6 ut Empedocles, de quo tamen res aliquo modo dubia,) μυ- climae, Sophocles, Oνιδω, Lucanus, alii. DeqVibuS Steuchus p. I. de perenni phiI. Lipsius Phys Stoic. p. Ir3. Benim in Tininim Plat. p. 33. Deirio Comm. in Sen. Octav. p. 133. GHend. Tom. I. Oper. f. II . Gerhard. Tom. IX. Loc. p. 3 s. seqq. Casman. Cosmop. p. ID. Vossius stes theol. p. 216. 7. & amici Q. Spirelius de re lit. Sinens sect. 33. ubi i&Sinicorum Philosophorum de orbis interitu sententiam proponit. Speciatim de Heraclito testis etiam Aristoteles III. Phys 1. cons L dae ei. . ubi μ. Empedocli mentio,) & Clemens Alexandri V. Strom. L.
20쪽
bique autem Stoicos adjungit. Apud PIutarchum tamen lib. de det orac. Cleombrotus, interitum mundi non admittens, & Heracoti, εἰ Ovhei, & Hesiodi versibus hac in re vim ait factam ab assierioribus Stoliacae conflagrationis. Verba ejus haec sunt e versione Xylandri Tom. LMores. Plui. p. M. Hudio oe video hanc Morcorum constet tIon , qvaut Herae leti s Orphei versus invasit spervertit, im Hesiodum oque ar-γipis. Sed omittamus veteres illos. De Pegusianis Jo. Petrus Mati seius lib. XVI. Hist. Ind. haec resert p. 7 6. M apud eam barbarismue pientes habentur, infinitos perpetua serie ac successione Mindos ab omiaternitate constitnunt, innumerabiles item Deos , qPorum aliqvor in singu-As Mundis variante numero deinceps exsant. APι nunc volvitur, hune - Deos quinque habiturum affirmant: qvorum qPatuor abierint; postremum hunc ante aov. annos aisnt e vita migrcisse. Numstne Deostinι. Pori multorum annorum curricula venturum abum exstectant: eo quoqpe de Mortuo Mundum hunc ingenti consta usurum is enHo, utι mox repare eur, Jccedatil, moles novis, suos ιtem Deos ac proprios habitura .
TH. X. Quatuor sunt praecipue capita, quibus sanam de huius universi excidio doctrinam cir
cum scribere licet. Resolvet enim illud DEUS 1.)ex liberrima voluntate j ue & resolvet a. solis ex ceptis intelligentibus creaturis g , & resolvet 3. in nihilum h) 3 & resolvet ut gemens creatura
liberetur a servitute corruptionis ι . Ex his primum ad scientem si ectat illius incendii causam, alterum ad materiam, ad formam tertium, quartum adfinen .
D Deficient enim creata Deo faciem avertente, Psalm. Io , χλh. e. influxum subtrahente. Qui, ut in creatione, sic in destructione. magis etiam liber est Deo, quam homini conversio faciei ad libitum. g9 Gerhard. Tom. IX. Loc. de consumm. sec. n. M. P. 367. Hiilse-