장음표시 사용
31쪽
DE STot CA MuNDI EXusTIONE. Nihil cedius corrupit nobis historiam Philosophicam, quam tentatae hinc Platonis illinc Aristotelis,istinc Stoicorum aliorumve Gentilium cum Christiana fide conciliationes. Attamen praestat, inquies,Veterem historiam ignorare, ram praesentem Reip. I iterariae statum convellere. Sane vero praestat. Verum conVellere censendi sunt, non qui partem historicam, superioribus seculis tantiun non penitus neglectam aut amissam, recuperare student, sed ri dogmaticum Philosophiae corapus quod secundum Aristotelis reformata placita utcunq; tolerabiliter valens hactenus habuimus, aut novis indies exstructionibus Iabefacta ne, aut veteribuS permutare pejoribus. Omnino autem aliud est, comsuetam Scholae Peripateticae doctrinam impugnare, aliud, ostendere, quantum in ea debeamus Aristoteli, quantum interpretibus Christianis. A quibus vomicas ejus pleraSq; aut ignoratas fuisse, aut etiam stu- Aiose velatas, clarius est per eriissi tionem seculi praesentis, quam ut negari possit diutius. Itaq; NOVatoribus illi, qui veterem de consensu Aristoteliscum sacra Scriptura cantilenam repetunt. nihil aliud movento am aut risilm, aut miserationem. Hoc rerum statu, ad substantiam doctrinae quod attinet, in ea libenter persevero,neq; temere Novatoribus qu icqvam gratificor, cum periculosa reS sit ea movere, quar tot sciaculorum diaeta continua in succum Scholarum sui ita loquar) &sanguinem abierunt. At historiae res ubi agitur, non possum impetrare a meo pudore, ut, ros aethiopeSVideo, cygnos aliis coner persuadero. sed likc de re plura dixi tum in Oratione de Syncreti o Peripatetico, tum in Programmatibus duobus Anni i66 s. qVorum in altero contra
Libertinos, in altero contra Novantiqvos disserui.
Tu. XXI. De me qVidem illud fateor, creta e in me devotam Deo pietatem, inq; agendaSClementissimo Patri gratias non leviter animari me, ubi sentio, infantibus nobis ea esse, in rebus etiam ad Obscuritatem naturae pertinentibus revelata, quae tot sapientibUS seculi fuerunt absconditata. Nec puto peccare me, si limitem assiectum Lectoribus meis ingenerare studeam. Ergo si vel haec scriptiuncula momenti aliquid eam ad rem contulerit, abunde me
Ductuum percepisse existimabo.
32쪽
F. I. i lis Gentilium Sacrae literae passim Daemoniorum no- .men imponunt.. E Veteri Testamento loci occur
i runt, Psalm. 96. v. s.. Omnes dis gentinm daemon/a.. DeVt. 32. V II. Immolaverunt daemomumnon Deo.
t g. 2. Utrobique δαμονιων vocabulo usi sunt -- Septuaginta. Sed in Hebraeis Qntibus David quia demea vocat h. e. nihili, ut est in Bibliis Tigurinorum- , Lutherus vertit alii Deunculos, vel Deastros, a Mosev autem qui omnino sunt Spiritus mali ae perditores.. Quare Tiguria
ni reddiderunt cacodaemonas,Lumerus δeldaeustia . Fasusin Parapluasin Onheli Chaldaicam hunc in locum:
ea de voce sigcommentatur: Suedim creduntur esse noxii Dr- ritus, qui ea aquis prodeant, qνos antiqvitas pro diis coluerit. A devast an ἀν vox formata eLT, qvod bonum animum perdant, malust. Inter mant
vinionibus cFasseetibus, uod quidem generale ent idololatriae sive super sitionis. . . Eodem vocabulo utitar&Regius Psaltes Palm. Iof V. 37 Immolarerunt filiossuos, σμia uas daemoniu.. Ubi iterum: LXX. Uerterunt δαμονια, Lutherus Reu fel s. s.. Ad locumDeuteronomii haud dubium, quin respeXeri , Apostolus L Cor. Io. V. U. αμέλη, δρυμονιοις- m si immolant gentes, daemoniis Lutherus, dentetistini immolant, re non Deo. Sunt ergo Apostolo quoque damoma Hem , quod Mosii may in , h. e. Spiritus perditi, ac perditores. g. 6. Ac vetusta observatio est, daemonis seu daemonii vocem , .
quae gentilibus erat των di inferioris. subsellii deos. designabat,. iam
33쪽
iam bonos ac mediatores, jam malos atque hostes, in fontibus Novi Testamenti nuspiam aliter, quam pro malo spiritu, seu diabolo usu Pari. F. 7. Fit sebius lib. IV. praep. Evang. c. . qvod in Trapezuntii versione tertium est,) f. I I. 7 2. edit. graecolat. Vigeri: - μὰν --ημῖν Θῶα λογα- ολως αγολν ίἶδεν ονομάζω δα. uονα, παέας θmινοῖς μναι τους λέξεως -υ ς, - τῆς φροσηγγνας μιῆειληφότας. . 8. Idem Eusebius ejusdem libri cap.rs. aut secundum Tr peruntium 6. argumentis otiam confirmat, rod omnes daemones, a quos loco Deorum gentilitas Venerata es ,δ mali sint. I. p. Psellus apud Steuch. Eugubin. VIII. de perenni Philos
io. Ergo clan illi, os Gentiles inter daemones re consimi tar Ieroum suorum animas receperunt, revera nihil nisi stimus maligni fue-νinte -- ideo dico, Scripturam sacram vocem δαια eνια siumere pro eo,
pod revera e=rant, non vero pro eo, quod esse videbantur, verba sunt Joseplii Medi p. r8. de Apostasia noViff. temporum ..ii. ini tamen p. seq. mox negat, hoc in sacro codice constanter & perpetuo fieri, &p. a. ipsum I. Cor. Io, ΣΟ. textum pro se citat: sed non abs e Violentia, non absque insigni emphaseos gravissimae detrimento: nimirum ut salvet interpretationem suam loci de doctrinis daemoniorum I.Tim. , I. quam Theologis judicandam relinquentes hoc loco non excutimus.11. Existimat autem, dominar daemoniorum ibi vocari ex respectit non tam ad causam efficientem, qWam ad objectum, ut significentur doctrinae de cultu Sanctorum, adoratione reliquiarum, & sumilibus in Regno Pontificio superstitionibus, alios praeter Christum mediatores quaerentibus, Gae ad vivum nobis Theologiam Gentialium de daemonibus λοα εαλίας δαμονίων) reserant. Ipsum vide p. ti.&Ν. Sed haec ejus interpretatio, ut dixi, judicio Theologorum ellai permissi
34쪽
. r3. Certum interim, neque hoc negat Medus, Daemones illos, qui in religiosam sit venerationem Ethniuos induxerunt, qV cunque isti miseri eos habuerint loco, malos genios fidisse omnes. Cuius rei conscientia tactum aliquis opinetur cum Ludovico Alphitam dro apud Rcinesium D. a. de Deo Endovellico, ut arvi superioris nationes sub auspiciis Christianae religionis nomina sua idololatrica, alia sobaldlδalund/Su'edo in cognitum jam Idololatriae autorem Cacodaemona abjicerent: quod tamen in dubium vocat ibidem Rei-nesius F. I. r . Certum illud quoque, Daemonis vocabulum male vulso audiisse inter Christianos. Igitur Socrates III. Histor. Eccles I9. f. 637. vid. d Triparcit. VII. a. & Niceph. X. 36.) ridet Libanii quod his verbis Julianum mortuum in oratione lugubri compella Lset: ω δωμονων πό*ιμε, δρεια ονψ ααλτά, δομον st: quod, aliter quidem intelligens, sed tamen ambiguum nomen non declinans, eadem Milus ellet dicere, quae Christiani per opprobrium dixi flent: αηλ' ουν γε την Ouωνυμίου τμὴ -κM--- εδοξε λέγω, ά κ, οι Κρος αμοι ονειδίζονυς λεγουειν. . Is. Etiam Origenes, ut Raynaudus observat Theol. naturis dist. 3. n. Ias. p. I92. celsum argus qvs Chri anorum de Angelis sentemtiam impugnansscripserat, de Christianorum sententia Angelos esse
genus daemonum. Hoc reprehendit Oruenes, dicens, nomen Daemonis
non esse indisserens ad bonas re malas Intedigentias, nempe in sacris lit ris & apud Christianos, ut assismo ut Celsus, qvamris abud esset apud philosophos. . 16. Origenis verba sunt V. contra Celsum pu23 ed. Spenceri;
τους ανΘρα ους, κω καθελκόντων ωοτο - Θεου κα- των επουροινίων δ - τηι απμακοῦ. Ubi recte Index, Velut commentarii vicem praestans, lit. D. Daemonum vox in scripturis semper humiturpejore sensu. 17. Porro inde faetim, ut Christianis LMuin, quem Gentiles honorifica notione, quasi λι-ονα, id est, scientemseu sapientem,
dictum videri vellent, uitionestis etymologiis proscinderetur: masi D esset
35쪽
e et a cos. occido: ita TZetZes Chil. XII. n. 8 vel, το δει- ρι-ειν, ori AE a oci Pers κώ - τρων, quod timeat simul ac temreat; quanquam activam hanc terrendi significationem de verbo mota.μν tacent Lexicographi. Legere autem est hanc originationem apud Eusebium IV. praep. Evang. c. s. Trapezuntio J. g. i8. Eusebio mynaudus d. l. n. I . p.ryr. iungit Eugubianum, tanquam eum, qui Sipse vocis aliquam notationem, quae inma ana partem net, excogitaverit, dum lib. HII. de perenni Phi-IO phia c. I9. existimet, daemones ab hebraea voce S laim, ruent i priore fuera, dicitos esse daim, quasi fortes σ eperfores aut vastatores. Ita est, legitur in hanc sententiam nonnihil apud Eumbinum: verum iS prosecto non tam id agit eo loco, ut ignominiam vocabulo constet ex etymo, quam ut ostendat potius, iactam ethnicis diis fuisse quandam nominis divini communicationem, ab iis puta, qui ho S daemoneS etiam honesta haberent loco. . Ι9. Verba ejus alscribo e p. 133. Imbκuicp Schades dicitur Deus
es Daemon. - mdentur iras Graecι Ah vetusiores ruent i priore litera aut juncta cum seqrenti vociasse Dalmones, qvi dicuntur hebraice S laim, ut, si reIicias priorem con mantem, stat Dai, in numero multo Dalm. odne cuiqvan mirum Dideatur, norit, plenust. nomina hebmiaca in lingua graeci vel detrantis syllabis, vel auctu inveniri. Quod ubi contii masset aliquot exemplis, pergit : Et hebraice nomen Sciat Dei
omnFotentis,fortis. In numero multo Sdaim semper daemones malos δε- signat. DIratur autem nomen a verbo hebnutco Sadad, epertere, vastare: inde nomen fortis: omnipotentis. Ili igitur in caeteris divinis nominibuς
hebnimci graecis tr latinas communicatio fuit cum hominibus, superion-b- , substantiis, feten m Elohim, qvod Dei nomen ens, etiam Angelis σIustis hominibus ect attributum; erant item dii gentium hoc nomine dictι Graeci autem λον non ilium modo verum singularem unιcumo Deumo, sed multos alios appellarunt, item s latim υμ videtur nominis ἀνιπνSdai facta daemon μου furitibush malis communicatio. Nisi malu V1na- νδ vocatos Sataim, quasi eversores, destructores e sed ut dixi, id etiam est in sacris lueris nomen omnipotentis Dei. Videtur igitur remus, arbrinuri, id nomen datum eis ex communicatione re similiIudine, qvod i so-
sates superiores angelis Amiles. Proinde μιle n men obtinuerunt.
36쪽
.ao. Putavit igitur Eugubinus, των δα&ω νων Vocabulum esse ab aliquo hebraico, quod singulari numero Deum verum, plurali non nisi malos genios designet. Sed hoc est confundere duo vocabulamu &', quorum prius ipse Deus sibi Vendicat Gen.II .I. Ego Do minus omn/potens pC sterius numero plurativo C
coda monibus tribui e Devt. 32. V. In & PLL IQ6. V. V. cognovimus supra g. I. a.
s. 2I. QuanqVam igitur serri queat allusio, si quis Gentilium
daemones a Sche r nominatoS pronunciet: tamen aliud est Suedin
aliud, si a plurale fingas, S adaim, vel si cum Eugubino priores syllabas contrahas Saeum. Similiter aliud in singulari Sueri notum illud Judaeorum Christianos hebraismi nescios ignominiose
excipientium, Eched nnus diit , aliud Scha H. g. 22. Equidem utrum e derivari Video a vastoit, cumq; inter DLinomina sit Schadai, rationem reddi quia qua potentia omnia creavit, eadem omnia vastare S in nihilum redigere queat, Buxtort. Lex. p. 7 o. haud seto tamen, an non satius sit illis accedere, qui nomen sancti illini Ni minis compositum Volunt ex pronomine inseparabili II & cientia, Buxt. ibid. p. N. 8. ut noteturo αυλκει di, nec ess eodem fonte nomen Dei pariter & Diaboli de
. 23. Maneat hoc interim, minus aptὰ Vocem daemonis, quam ne Gentiles quidem Supremo Numini, sed minoribus tantum diis tribuere soliti sunt. unde is n&αονίου quoque appellatio minorem dignitatem, quam Fθε is prae se serebat,) a nomine arcessi, quod sibi soli servavit DeuS. . a . Citius apud me plausum inveniat Georgii Hornii inventum, graecam-Foαημον etymologiam, qua Gentiles honorem daemonibus suis qua ivisse dictum est s. 17. ita exponentis, ut in opprobrium apostatarum spirituum res abeat. Exist mat enim lib. I. Histor. Philos c. a. p. Io. cons cap. 8. p. 46. Angelos malos ideo felicitate omni excidisse, qvod scientia asseetatione I umprae se Deum contemnerent, atque hinc factum censet, ut hiata ονες vocarentur, qVasi
37쪽
S at m. I. de DIS Syr. c. a. p. m. ini. quos hariolos reddi scimus a vulgata, a Septuaginta irali modo ε-οιδους, ut LeV.2o.Q6. modo ut I. Sam. 28. V. 9. qVae vox ultima qVoad sensum proxime accedit ad illam τωι λυαόνων.
. 2s Sed quicquid sit de etymo, de quo plura silppeditabir Martinius Lexic. I hilolog. f. 3 7.) vox ipsa Daemonum Christianis sententiam suam eloquentibus Vix aliter, quam in malam usurpata par tem est . 16. Imo coepit ipsos quoque Gentiles suppudere vocabuls. Augustinus VIII. de Civ. Dei I . f. ψ67. Non ea Socrat; amicitia Damonis gratulanda, de qua adeo re Usie Apuleyus erubuit, sic lego, postu- Iante sensu, pro, non erubuit, ur de Deo Socratis praenoraret tibrum ravem siecundum suam Hssumtionem, qua Deos a Daemonibuου tam ditieenter copD sei disicernit, non appellare de Deo, sed de Daemone Socratis δε-
bust. Maluit autem hoc in ipsa dissutatione, qνam in titulo libriponere . . Ita enimpersanam doctrinam, quae humanu rebus ritarit, omnes , vel paenσomnes, D.rmonum nomen exhorrent, ut quisqvis ante dissumtionem AEulbi, qua daemonum dignιtas commendatur, ritulum libri de daemone Socratu legeret, nequaquam illum homrnem fuisseranum sentiret.. Gid autem etiam ipse AEusejus, qvod in Daemonibus laudaret, inveni praeter subtilitatem rmitatem corForum, re habιrationis altiorem Doram 8 Nam de moribus eorum, cum de omnibus generatiter loqueretur, non sikm nihil
boni dii it, sed etiam plurimum mali.. . 27. Plura suggeret Raynaudus Theol. nat. D G1. sed inprimis Aug. Steuchus Eugubinus lib-VIII. de perenni Philos qui totis pene decem capitibus a 26. usqUe ad r6. ope Se hoc agit, ut probet, avenistissimis etiam gentilibus daemonum nomen vel solis geniis ma- sis, vel his certe magis, quam bonis inditum suisse. Ut Tynunnus, in-
it c. 37. p. - . fuit omnium I emtorum Regum bonorum ac malo xam nomen,postea ad malossolos recidit: sic Daemon commune coelestibus excississsi e caelo nomen, recidit ad exclusos tantumao selemtos..
38쪽
Quatuor Graecorum Sectae praecipuae
Platonica nimirum, Aristotelica, Stoica,
ct Epicurea a OV N0x olim pr*cipuae fuerunt Philosophorum in Grrcia
sectis, Platonis una, Aristotelu altera, Stoicorum tertia, qVa ta Epicura. Harum ultimos sontes alibi iam a me breviter detectos, Schediasmo iustor. p. 29. n.6. & seqq.) memor prOmissi ibidem n. tr. facti scrutari saltem aliqua ex parte paulo profundius jam conabor, cum videatur haec diligentia polliceri nobis clavem tum ad alia Gentilis Philosophiae dogmata citius intelligenda, tum an illud de duratione Mundi col lustrandum apertius. Σ.. Consentiebant omnes Sectae, duo aeterna esse, Deum &Materiam, quorum neutrum sit asterius procreatrix causa. Sic autem discernebant Deus sepseris, Materia bruta. IlIe maxime compos r tionis, haec impos., Digna res ergo Deus illis visus, quem boni omnis, Materia, quam cujusvis mali principium facerent.. inae Plutarchus hic turbat, infra Dissert. XII. g. 9- & seqq. commodiorem habebunt examinandi Iocum ... . I. porro cum rationem voluntas, hanc Libertas sequatur in csiviilsa comes, non poterant Libertatem operandi aut negare Deo si bi relicto, aut attribuere Materiae. g. . Ac Materiae quiJem necessitatem mmisam omnes aequa liter dabant: Deo libertatem tanto minorem qVisre, qVanto a ctius eam materiae connecteret, aut immergeret profundius s. 32 Platoni maxime, sed ut inter Gentiles Philosopho, liber Deus. Credidit enim Mundum ex libero Dei cum materia congressu extitisse: cum Aristoteles contra & Stoici, de Epicuro, cui Mundus absque interventu Dei ortus, hic silendum, illum sive congressum, siave nexum necessarium, ipsiq; Deo inevitabilem statuerent.. . 6. QVO factum porro est, ut Plato Mundum ab aeterno exib. tisse negare posset,lii non possent, Deo libertatem vix aliam relinqven εα, quam va uteretur speculando magiS, qVam operando.
39쪽
. . Rursum Aristoteles a Stoicis in eo discrepabat, qubd ipse Mundum sublunarem a Deo per solam vixtutem attingi, Stoici contra per ipsam substantiam quasi sermentari opinarentur. g. 8. In id autem omneS, quos dixi, conspirabant, ut crederent, Deum nec ex pure nihilo essicere corpus posse, qVae causa fuit com miniscendae materiae increatae, nec operari cum materia coeuntem aliter posse, quam ipsa pateretur. . 9. Ideo ne Plato qVidem, qui inter Principes trium sectarum hic alioquin optime filii philosophatus, effugere potuit, quin hac ratione & omnipotentiam Dei minueret, & frangeret aliqua ex parte li
s. io. Mentem singulorum ut liridius intueare, similitudines dabo. Platonicis Deus Fabro similis est, a sylva sua per vastain vi rum intercapedinem distracto. Hic ergo, quamdiu volet, quiescet; ubi cupido veniet exercendae artis, armatuS ascia movebit se ad stuum, & illi suas ideas, quantum permitte t ejus aptitudo, imprimet. . n. Ut aeternItatem Arsotelisἰ mundi videas, Solem aeternum, de pannum versicolorem solaribus radiis ab aeterno expositum cogula. Faciet necessitas naturae, ut species colorum ab aeterno compareant
40쪽
reant ex panno eductae, non inductae a Sole per ideas, aeternis alio quin, absque Sole si esset, sepeliendae tenebris. g. m. Ad Stoicos ubi perventum est, comminiscendum aliquid, quodDeum atq; Materiam sub uno schemate non duobus repraesentet. Finge ovum absque principio aeternum, cuius materiam UndiqVaq totam pervagata δυνααις animet πλα invii: sed quod ipsum se vi hujus δυνάμως sormet in avem, vae circulis aeternis ruditatem suam jam rosiimata