M. Tullii Ciceronis De philosophia, prima pars volumen secundum ... Cum scholiis Pauli Manutii. Index rerum, et verborum M. Tullii Ciceronis De philosophia, prima pars, Academicarum quaestionum editionis primae liber secundus, editionis secundae libe

551쪽

quo fit beatior ῆ cui rei refertae, tot i tantis . di s , fortuna ipsa cedat, nccesse est. Quodsi gaudere talibus bonis mimi , id cst uirtutibus , be tum est; omne q. sapientes ijs gaudiis perstum

tur: omnes eos, confiteri, beatos esse, necesse est. A. Etiam ne in cruciatu, atque tormentist M. An tu me in uiola putas, aut in rosa dicere ' an Epicuro .

tui tantu modo induit persona philosiophi, O ibi se hoc nomen inscripsit, dicere licebit, quod

quidem, ut habet se res, me tamen plaudente diacit , nullum sapienti esse tempus, etsi uratur , to queatur , secetur, quin possit exclamare, quam pro nihilo puto: cum praesertim omne malum dolore definiat, bonum uoluptate; haec nostra, honesta , turpia, irrideat; dicasq. nos, in vocibus occupatos , inanes sonos fundere, neque quidqua ad nos pen timere, nisi quod aut leue, aut a 'erim in corpore sentiatur: huic ergo, ut dixi, non multum disserenti a iudicio ferarum, obliuisti licebit sui, o tum fortu nam contemnere , cum sit omne-bonum eius malum in potestate fortunae ; tum dicere , se beatum in summo cruciatu, atque tormentis, cum constituerit non modo summu malum esse dolorem, sed et i solo: nec uero illa sibi remedia copreauit ad toleradi dolorem,sirmitate animi,turpiturixus uerecundia,exercitatione, ons eludinemq. patiedi, praecepta fortitudinis, duritiam uirilem: sed una edicit recordatione acquiescere praeteritarum uolseptatum: ut ,si quis aestuans, cum uim caloris nono

552쪽

cile patiatur , recordari uelit,se aliquando in .Arpinati nostro gelidis fluminibus circumfusum fuissemό enim uideo,quo modo sedarepossint mala praesentia praeteritae uoluptates sed cu is dicat, emper beatuessesapientem, cui dicere hoc , sibi constare vellet, non liceret: quid nam faciendure est iis, qrei nihil e

petendum , nihil in bonis ducendum , quod hones te cameat, existimanti me quidem au Iore etiam Peripatetici, ueteresq. Academici balbutire desinant aliquando; aperteq. ,'clara uoce audeant dicere, beatam uitam in Thalaridis ramum descensuram. nt enim tria genetra bonorum: ut iam a laqueis Stoicorum , quibus usum me pluribus , quam soleo, istelligo, recedamus 9 sint sane illa genera bonorum; dum corporis ,'externa ineant humi, O O totummodo , quia sumenda Diit, appellentur bona: alia autem diuina illa longe lateq.sepandant, caelum. contingant; ut, ea qui adeptus sit, cur eum beatu- modo ,stnon beatissimum etiam dixerim dolorem uero sapiens extimesiceitis enim huic maximae sententiae repugnat. nam contra mortem n stram, atque nolirorum, contraq. aegritudinem, et

reliquas animi perturbationes satis ese videmuo periorum dierum d putationibus armati par in dolor esse uidetur acerrimus uirtuti aducrsarius. is ardentes faces intentat: is fortitudinem, magnitudin animi, patientiam se debellaturum minatur.

huic igitursuccumbet virtus ῆ huic beata sapi iis , O constantis uiri uita cedet φ quam turpe, o di, bo-

553쪽

n pueri Spartiatae non ingemiscunt, uerberum do-. t lore laniati. adolescentim freges Lacedaemone in cidimus ipse incredibili contentione certantes pugnis , , calcibus , unguibus , moris , denique ut exanima - Urentur,priusquam fe uictos faterentur. qua bar-- - ω baria India uastior, aut agrestior ῆ in ea tamen gem in tepi limum ij, qui sapientes habentur , nudi aetas tm agunt, et Caucasi nives, hiemalemq. uim perserunt Hi ne dolore ; cumq. ad flammam se applicuerint,m crune gemitu aduruntur . mulieres uero in India , cum xi, est cuiusique earum uir mortuus , in certamen, iuriis friciumq. ueniunt, quam plurimum ille dilexerit: pia tu dres enim singulis solent esse nupta. quae est ui ctrix, uir ea laeta rosequentibus suis, una cum uiro in roglim se imponitur: illa uisia, maeIta discedit. nur quam na sectturam mos uinceret: est enim ea semper inuicta. cia sed nos umbris, deliciis, otio, languore, desidia mi hilmum infecimus, opinionibus, maloq. more delenitum mollivimus. iazyptiorum morem quis igno- nibrat ἰ quorum imbutae memtes prauitatis erroribus , accquamuis carnificinam prius subierint, quam ibis, dissiaut aspidem , aut felem, aut canem, aut crocodilum suis molent: quorum etiam si imprudentes quippiamst χα cerint ,paenam nullam recusent. De hominibus lo- tu te quor . quid bestiae ' non ne frigus, non famem, non rint. montivagos, atque siluestres cursus, tun rionesse patiuntur ἐ non ne pro suo partu itapropugnant, ut veru uulnera excipiant ' nullos impetus , nullos ictus re- cuis formident φ Omitto, quaperferarit, quaeq.paturi hae

554쪽

tur ambitiosi honoris caussa; laudis studiosi, gloria

causi a ; amore incensi, cupiditatis. Plena uita exemplorum est: sed adhibeat oratio modum, O redeat illud , unde deflexit. Dabit, dabit, inquam O in tormenta uita beata; nec, iustitiam, temper tiatm, inprimisq. fortitudinem , magnitudinem animi,pa tientiam prosecuta, cum tortoris os uiderit, consi-yet; uirtutibusq. omnibus sine ullo animi terrore Meruciatum pro te tis, resistet extra fores, ut ante dixi, limenti. carceris. quid enim ea foedius, quid de a formius sola relicta , comitatu pulcherrimos regata ἐ quod tamen fieri nullo pas Io potest. nec enim uirtutes sine beata uita cobaerere polyunt, nec illasne uirtutibus. itaque eam tergiversari non sinent, secum . rapient ad quemcunque ipse dolorem, cruciatumq. ducentur .sapientis est enim proprium, nihil, quod paenitere possit, facere, nihil inuitum; splendide, connanter, grauiter , honeste omnia; nihil ita expectare, quasi certo futurum; nihil, cum

acciderit, admirari, ut inopinatum, ac nouum accidisse uideatur; omnia ad suum arbitrum referre; suis stare iudici s. quo quid sit beatius, mihi certe in mentem uenire non poteri. Stoicorum quidem facilis conclusio est . qui cum finem bonorum esse sense

rint, confruere natu rae , cu q. ea conuenienter m

uere: cum id sit insapiente situm non oscio Dium , uerum etiam potestate;sequatur, necesse enim, cuius in potestate summum bonum, in eiusdem uita beatast. itast semper uita beata sapientis. II

555쪽

bes, quis fortissime de beata uita dici putem squo modo nunc est , nisi quid tu melius attuleris, ntiam verissme. A. Melius quidem afferre nihilpos cisum: sed a te impetrare libenter uelim, nisi mole- ni flumst , quoniam te nulla uincula impediunt ullius bocertae disciplinae, libasq. ex omnibus quodclinque te nil maxime jecie ueritatis mouet; quod paullo ante bae Teripateticos, ueteremq. Academiam hortari ΠΩ cos debare, ut sine retra Iatione libere dicere aude- gerrent ,sapientes esse semper beatissimos, id uelim au eae dire quemadmodum his putes consentaneum esse id dicere . multa enim a te contra istam sententiam di- Lia sunt , O Stoicorum ratione conclusa. M. Via ho1mur igitur libertate: qua nobis solis in philosophia frilicet uti; quorum oratio nihil ipsa iudicat ined habe- Aitur in omnes partes, ut ab aliis possit ipsa per sese, ruinullius au toritate adiuncta, iudicari. et quoniam mi uideris hoc uelle, ut, quaecunque dissenti tum phi stilosophorum sententia de finibus sititamen uirtussa tu itis habeat ad uitam beatam prodis: quod quidem Carneadem distulare solitum accepimus :sed is , ut duacontra Stoicos , quos fludiosisime semper refelle- stubat , ct contra quorum disciplina ingenium eius exarserat: nos illud quidem cum pace agemus etsi cluet enim Stoici fines bonorum recte posuerunt; confe- radicta res est; nec rest semper beatum esse sapien- sic item: sed quaeramus unamq/sanque reliquorum sen curitentiare , lii feri potiat, ut hocpraeclarum quas de par cretum beatae uita possit omniumsententiis, O dA notisciplinis

556쪽

sciplinis conuenire .sunt autem hae de finibus, ut opinor, retentae, defensae .sententiae: primum simplices quattuor; nihil bonu , nisi horrenum,ut Stoici; nihil bonum, nisi uoluptatem, ut Epicurus; nihil bonum, nisi vacuitatem doloris, ut Hieronymus; nihil boni , nisi maturae primis bonis , aut omniab M , aut moimis , frui, ut Carneades contra Sto cos disserebat. haec igitur simplicia, illa mixta: tria

genera bonorum, maxima animii, secuinda corporis, exirena tertia, ut Peripatetici, nec multo ueteres

Academici secus. uoluptatem cu- honestate Clitomachus,oCablipho copulavit. indolentiam autem honestati Peripatetzus Diodorus adiunxit. hae sunt senteἡtiae , quae stabilitatis aliquid habeant. nam Aristonis, orabonis, Herilli, non nullorumq. ali rum evanuerunt. hi quid posint obtinere , uide mus , omissis Stoicis: qaorum fatis uideor defendi- se sententiam. Et Peripateticorum quidem explicata causa est ,praeter Theophrastum, et si qui, illum secuti, imbecillius horrent dolorem , reformidant reliquis quidem licet facere,quod fere faciunt,utgravitatem , dignitatemq. virtutis exaggerent . quam cum ad c tum extulerint, quod facere eloquentes homines copiose olent; reliqua ex collati ne facile est conterere, atque contemnere. nec enim

licet x, qui laudem cum dolore petendam ese dicunt , negare eos esse beatos, qui illam adepti sunt. quanquam enim sint in quibusdam malis;tamen hoc nomen beati longe ct late patet . nam ut quaestitosa

557쪽

mercatura,stu tuqsa aratio dicitur, non si altera semper omni damno , altera omnis temperiatis calamitate semper uacet ,sed si multo maiori ex parte extet in utraque felicitas : sic uita , non solumsi um

dique referta bonis est ,sed si multo maiore , Ograviore ex parte bonapropendent, beata recte dicipo test. Sequetur igitur lorum ratione, uel ad supplicium beata uita uirtutem,cumq. ea desieridet in tauri , Aristotele , Xenocrate , Speusippo, Polemone auctoribus , nec ea missimis blandimentis com rupta deseret. EadeU Calliphontis erit, Diodoribsententia: quorum uterque honestatem sic compi Ectitur , ut omnia, quae pne ea 7nt, longe,'retro ponenda censeat. Reliqui haberese utientur angustus , enatant tamen , Epicurus , Hieronymus , Osi Ant , qui disertum illum Carneadem curent

defendere. nemo est enim, qui eorum bonorum anumvmputet esse iudicem, eumq. condocefaciat , ut ea , quae bona , mala ue uideantur ,possit contemne. re. DV quae tibi Epicuri uidetur, eadem erit Hi ronymi, est Caraeuis caussa , , hercle omnium reliquorum. quis enim parum ent contra mortem, aut dolorem paratus ἰ ordiamur ab eo, placet , quem mollem , quem uoluptarim dicimus. quid ἐ is tibi mortem ne uidetur , an dolorem timere , qui erem diem , quo moritur , beatum appellat; maximisq. doloribus afestus, eos ipsos inuentorum suorum memoria, O recordatione confutat , nec hoc sic agit ,

mi ex tempore quasi effutire uideatur de morte

558쪽

en ta sentit, ut, dissoluto animante ,sensi ex. tinctum putet ; quod autem sensu careat , nihil ad nos id iudicet peretimere. Item de dolore certa ha bet , quae sequatur: quorummagnitudinem breuitate consolatur, longinquitatem leuitate. Quid tam-dem ρ Migrandiloqui contra haec duo,quae marime angunt, melius se habent , quam Epicurus in an ad cetera, quae mala putantur , non , Epicurus, O

reliqui philosephi satis . parati uidentur ἰ quis non

paupertatem extimescit e neque tamen quisquam philosophorum . hic uem ipse quam paruo est cou- . temtus ῆ ne o de tenui uectu plura dixit. etenim , quae respecVniae cupiditatem asserunt, ut amoini, ut ambitioni, ut quotidianis sumptibus copiae suppe tant; cum procul ab his omnibus rebus assit, cur pecunia m magnopere desideret, uelpotius caererimm

no .ἐ an Sothes Anacharsis potuit pro nihil.ec niam ducere , nostrates philosophi facere nonpotuerunt ἰ illius epitiola fertur ho uerbis. uacharsis Hannoni salutem. Mihi amictus es Sothicum tegmen, calciamentum solorum callum, cubile terra pulpamentum faUes e lacte, caseo, came uescor. qua e tu ad c et m me licet: munera autem ista,

quibusaes delectatus , uel ciuibus tuis, uel di sim mortesibus dona. Omnes fere philosophi omnium disciplinarum , nisi quos a recta ratione natur i-tiosa detorsiisset, hoc eodem animo essepotuerunt. Socrates , mpompa cum magna uis auri argentipserretur , quam musta non desidero, inquit .Xenο-

crates,

559쪽

erates , tam legati ab Alexandro quinquaginta ei talenta attulit lent, qliae erat pecurita temporibus illis , Athenispraesertim , minima; adduxit legatosata caenam in Oscademia ; ijs apposuit tantum , quod satis eis i , nullo apparatu. cum ponridie r garent eum, cui numerari ιuberet; quid ' uos heserna , inquit, caenula non intellexistis, me pecunia non egere ζ quos cum tristiores uidisset , triginta minas accepit; ne δ' emari regis liberalitatem uideretur . At vero Diogenes liberius , ut Cynicus , Alexam

dro roganti, ut diceret , siquid sibi opus esset, numequidem paullulum , inquit , a sole absis . offecerat' videlicet apricanti. hic quidem disputare sole

bat , quanto regem Persarum uita,fortunaq. D-peraret: sti nilni deesse , illi nilal satis unquam fore ' se eius uoluptates non desiderare , quibusnisqvim satiari ille posset; suas eum consequi

nullo modo posse. Vides , credo , ut Epicurus cupiditatum genera diuiserit , non nimis fortasse subtiliter , utiliter tamen; partim esse naturales , O necessarias ; partim naturales , est non ne cesserias ; partim neutru m: necessarias satiari posse pene nihilo: diuitias enim naturae paralites esse. Secundum autem genus cupiditatum nec ad potie dum iis fale censet, nec uero ad carendum. Tertias, quod stat plane inanes , neque necessitatem m do ,sed ne naturam quidem attingerent , funditus ei ciendas putauit. Hoc ioco multa ab Epicureis diastutantur, haeq. uoluptates sigillatim extenueretur rquarum

aut tum Totaptat opta dolo pient dolii

rere h

560쪽

LIBER V. 28r quarum genera raen contemn t , q-unt tamen

copiam. nam ct obscenas uoluptates, de quibus multa ab illis habetur oratis , faciles , communes , in medio sitas esse dicunt; easq.s natura requirat , non genere , aut loco , aut ordine ,sed forma , aet

te , figura metiendas putant; ab Vsq. abstinere mianime esse difficile , si aut ualetudo , aut ossicium , aut fama postulet; omninoq. genus hoc uolupi tum optabile esse , si non obsit , prodesse nunquam. Tot q. hoc de uoluptate sic illepraecepit, ut uol ptatem ipsam per se , quia uoluptas sit , semper

optandam , expetendamq. putet; eademq. ratione

dolorem ob id ipsum, quia dolor sit , semper essee

fugiendum . itaque hac usurum compensatione sapientem , ut uoluptatem fugiat , si ea maiorem dolorem esse tura sit; est dolorem suscipiat, mri

rem escientem uoluptatem : omniaq. iucunda, quanqua- sensu corporis iudicentur, ad anim referri tamen: quocirca corpus gaudere tam diu, D praesentemsentiret uoluptatem; animum etprae sent percipere pariter cum corpore, pro 'Acere uenientem, nec praeterit praeter uere sim re: ita perpetuas , O contextas uoluptates in s piente iore semper, cum expectationi speratarum perceptarum memoria iungeretur . . tque ijssim ita ad uictum etiam transferuntur; extenranturi. magnificentia , O sumptus epularum , quodpa uo cultu natura contenta sit. etenim quis hoc non

uidet , desideri s ina condiri omnia δ Darius is fi nn gas