M. Tullii Ciceronis De philosophia, prima pars volumen secundum ... Cum scholiis Pauli Manutii. Index rerum, et verborum M. Tullii Ciceronis De philosophia, prima pars, Academicarum quaestionum editionis primae liber secundus, editionis secundae libe

541쪽

fatebunto esse melius. ita erit beata uita melius isse,

quid quo quid potest diriperuersius in Oid ζ cum D.

tentur alis magnam uim esse inviijs admisieram. uitam, non ne fatendum eri, eandem uim in uirtute. esse ad beatam uitam ἰ contrarioruυ enim contra ria sunt consequentia. Quo loco quaero , quam uim habeat libra illa Critolai: qui cum in aeteram lamcem animi bona imponat , in alteram corporis externa; totu- propendere illam boni lancem p tet , ut terram O maria deprimat. quid igitur aut hunc probibet , aus etiam Xemo attem illam ,gr viqsmumphilo horum, exaggeraritem tantopere uirtut ,stextenuantem cetera, et alii cientem, in uirtute non beatam modo uitam ,sed etiam bea tissimam ponereῆ quod quidem nisi sit, uirtutum in - teritus consequetur. naM ,in quem cadit aegritudo , in eundem metum cadere necesse est. en enim me ius; futurae aegritudinis folicita expeLIatio. in quem autem metus, in eundem formido, timiditas, phuor, lanaria. ergo, ut idem uincatur interdum, ne cesse est, nec putet adsiepraeceptum illud Atrei per tinere ;Troinde ita parent se in uita, ut uinci nesciant. hic autem rincetur, ut dixi, nec modo uincetur,

sed etia seruiet . at nos uirtutem semper liberam uolumus , semper inuintam . quae nisi finit, sublata Minus es. arqui, si in uirtute satis spraesidus ad bene uiuendum, satis est etiaru ad beate satis est enim certe in uirtute , ut fortiter uiuamus: fortiter,

542쪽

riani ut magno animo, quidem ut nulla re un-qream terreamur ,sempe . simus inuisti. sequitum, ut nihil paeniteat , nihil desit, nihil obstet. ergo omnia profluenter , Ebsolute ,prospere: igitur be te .satis autem ad fortiter uiuendum uirtus potes satis ergo etiam ad beate. etenim ut stultitia, etsi adepta est quod concupiuit, nunquam se tamen f tis consecutam putat: sic apientias per eo contenta est , quod adest; neque eam uriquam sui paenitet. similem ne putas C. Laelii unum consulatum fuisse , eum quidem cum repulsa: sed cum sapiens, bonas uir, qualis ille fuit,sufragiispraeteritur, non populus a bono consule potius , quam ille a vano populo, repulsumsert Usied tanten, utrum malles te, si potestas esset, semel, ut Laelium, consulem, an, ut Cinna , quater ψ non dubito, tu quid responsi

russis: itaque uideo, cui committam. non quemvis hoc idem interrogarem. responderet enim alius fortasse,se non modo quatuor consulatus uni anteponere ,sed unum diem Cinnae multorum , O cla rorum.

inorum totis aetatibus. Laelius si digito quem an gisset , poenas dedisset: at Cinna collegae fui, consu sis, Cn. OLIaui praecidi caput iussit, P. Cres, L.

Caesaris , nobilissimorum hominum, quorum uirtus fuerat domi, militi . cog ita; M. Antonij, onsenium eloquentissmi, quos ego audierim; C. Caesa

ris , in quo mihi uidetursuisse stecimen humanit iis , sals , suauitatis, leporis. beatus ne igitur, qui hos interfecit mihi contra non solum eo uidetur miser

543쪽

ser , quὸd ea fecit ; sied etiam , quod ita segessi, ut

ea facere ei liceret . etsi peccare nemini licet .se Vermonis errore labimur: id enim licere dicimus, quod cuique conceditur . utrum tradem beatior C. M rius, tum , cum Cimiricae ui toriae gloriam cum collega Catulo communicauit , poene altero Laelio,

ouim hunc illi duco simillimum an cum ciuili bellongior iratus , necessanis Catuli deprecantibus, non semel restonii, sed saepe , moriatur ἰ in quo beatior ille , qui huic nefariae uoci paruit, quam is ,

qui tam scelerate imperauit. nam cum accipere, quam facere,praefiat iniuriam; tum morti H ipsi iuretantipaullulum procedere obuiam , quod β - ' cit Catulus , quim , quod Marius, talis uiri interi

tusex suos obruere consulatus, et contaminare e tremum tempus aetatis. Duodequadraginta annos

tyrannus Dracusanorum fuit Dio sius, cum v Oxx natus annos dominatum occup set . qua pu chritudine urbem , quibus autem opibuspraeditam , . feruitute oppressam tenuit ciuitatem' atqui de hoe homine a bonis auctoribus sic scriptum accepimus , summam fuisse eius in uictu temperantiam , in rebus q. gerendis uirim acrem, O indisi irem, eumdem tamen malomon natura, et iniustum. ex quo omnibus bene ueritatem intuentibus uideri necesse est miserrimum. ea enim ipsa , qua concupierat , ne tum quidem , cum omnia se posse censebat , consi quebatur. qui cum esset bonis parentibus , atque honesto loco natus, celsi id quidem alius alio modo tra

544쪽

LUAundares. O aequalium familiaritatibus consuetudine propinquorum , haberet etiam, more Graeciae , quosdam adolescentes amore coni Enos; credebat eorum nemini; sed iis, quos ex familiis locupletu servios delegerat, quibus nomen seruia tutis ipse detraxerat , quibusdam conuenis femis barbaris corporis ctinodiam committebat. ita, propter iniustam dominatus cupiditatem , is care rem quodam modo ipse se incluserat . quin etiam, ne tonsori collum committeret , tondere filias suas docuit . ita, ordido, ancillari. artificio, regiae uirgines , ut tonstriculae , tondebant barbam,' capil-b patris. tamen abi s ipsis, cum iam essent Multae,ferrum re omi; instituit1., ut candentiabus iuglandium putaminibus barbam bi, est cripillum adurerent. cum. duas uxores haberet , Aristomachen, ciuem suam, Doride' autem L crensem uesic noLIu ad eas uentilaba , ut omnia specularetur , perscrutaretur ante. cumfossam latam cubiculari te to circumdedisset , eiusq. fossae transitum ponticulo ligneo colunxiiset'; eum ipsum, cum Iores cub culi clauserat, detorquebat. idemq., cum in communibus; Mectis consistere non aud ret, concionari ex turri altasiolabat . atque is , cum

pila ludere uesset, Cyudiose enim id fas Istabat 9 t

nicamq. poneret, adolescentreio , quem amabat,

' id se gladiam issicitur. hic cum quidam misi

ris iocans dixi set , huic quidem certe uitam tuam committis , arrij Ietq. adol scens; utrimque iust

545쪽

interfici; adterum , quia uim demonstrauisset mi rimendi sui; alterum, quia id dictum risu approbauisset . atque eo fanto scdoluit , ut nihil grauius

tulerit in vita. quem enim uehementW a aret, o cideres. Sic distrahuntur in contrari partes impo tent iam cupiditates . cum huic obsecutus sis , illis repugnandum. quanquam hic quidem tyronus ipse indicauit, quam esset beatus . nam cum quidam ex eius assentatoribus Damocles commemoraret in sermone copias eius , opesi , maiestatem domnarus, . rerum abuta sntiam, magnificentiam aedium rema rum; negaretq. unquamseatiorem quenquamsuis se , mure igitur, inquit , o Damocle, quoniam haec te uitia dele Iat, ipse eandem degustare , O forti, nam experiri meam ui se ille cupere d xisset, collocari iussi hominem in aureo leIIo, Inrato pulcherrimo , textili stragulo, magnificis operibus piLIO, abacosq. complures ornauit argento,auroq. caelato. tum ad mensam eximia forma pueros delectos iussit consistere , eosq. ad nutum illius intuentes diligere ter ministrare . aderant unguenta, coronae: incendebantur odores: mensae conquisitissmis epulis ex truebantur. fortunatus sibi Damocles uidebatur. in hoc medio apparatu fulgentem gladium e lacun ri,seta equina appensum,demitti iusit, ut impenderet illius beati ceruicibus. itaque nec pulchros illos administratores at iciebat, nec plenum artis arx tum: Pec marium porrigebat in mensam: iam ipsae defluebant coronae: denique exorauit Urannum, ut abire

praesi

hilariss

te de

546쪽

abire liceret,quod iam beatus nollet esse. Satis ne uidetur declarase Dio situs, nihil esse ei beatum, cui semper aliquis terror impendeat ἐ atque ei ne int grum 'uidem erat, ut ad iustitiam remoraret, ciauibusq. libertatem O iura redderet. ijs enim se dolescens, improuida aetate, irretierat erratis, eas commiserat, ut saluus esse non posset,si sanus esse coepisset .suantopere uero amicitias desideraret, quarum infidelitatem extimescebat, declarauit in thagoreis duobis illis: quorum cum alterum uide mortis accepisset, alter, ut vade Jum liberaret, praesto fuisset ad horam mortis desistatam ; utinam ego, inquit, tertius uobis amicus ad criberer. quam huic erat miserum carere consuetudine amicorum , societate uictus inermosae omnino familiari ψ homi ni praesertim doIIo a puero , artibus ingenuis erudito . Musicorum uero pernudiosium accepimus, poetam etiam tragicum: quam bonum, ni hil ad rem: in hoc enim genere nescios so pacto magis , quam in alijs ,suum cuique pulchrum est. adrihuc neminem cognouipoetam, mihi fuit cum quino amicitia 9 qui ibi non optimus videretur. sic se res habet: te tua, me delentant mea. Sed, ut ad Dio sum redeamus: omni cultu , ct uictu hum o carebat: uiuebat cum fugitivis, cum ac norosis, cum barbaris: neminem, qui aut liberi te dignus esset , aut uellet omnino liber esse, bi micum arbitrabatur. non ergo iam cum huius uita, qua tetrius, miserius, detestabilius excogitare ni-mm 2 hil

547쪽

hilpossum , Platonis, aut Archytae uitam compserabo , doctorum hominum , O plane sapientium. Ex eadem urbe humilem homunculum a puluere , O radio excitabo, τιi multis annis post suit , . Amchimedem . cuius ego quaestor, ignoratum ab Dra cusanis, cum esse omnino negarent, septum undiaque , ct uenitum vepribus , dumetis, indagaeui sepulcrum . tenebam enim quosdam senariolos , quos in eius monumcnto esse inscriptos acceperam;

qui declarabant, in summo sepulcro sphaeram e sepositam cum cylindro . ego autem cum omnia collustrarem oculis , est enim ad portas'. gragia momagna requentias ulcrorum9 animaduerti colu mellam non multum e dumis eminentem : in qua

inerat 'baerae figura , . 0lindri. atque ego statim Dracusanis erant, utam principes mecum θd xi, me illud ipsum arbitrari Me, quod qu)crerem. immiss cum falcibus multi purgarunt, O aperue

runt locum . quo cum patefactus esset aditus , ad aduersam basim accessimus. apparebat epigrama, exesis posterioribus partibus uersiculorum , dimidiatis fere. ita nobilissima Graeciae ciuitas,quondam

vero etiam do Issima , fui ciuis , unius ahutissimi ,

monumentum ignorasset , nisi ab homine Arpinate didici Uet. Sed redeat unde aberrauit oratio. iuviseit ei im omhium, qui modo cum musis , id est cum humanitate , O cum doctrina habeat aliquod commercium , qui se non hunc mathematicum malit ,

548쪽

LIBER V. 27squaerimm: alterius mens rati ibus agitandis ea, quirendisq. alebatur , cum obicctatione solertiae; quies unus uauissimus pastus animorum: alterius caede, iniuriys , cum et diurno , O noctu o m tu. c e confer Democritum, Pythagor- , Anaxagoram . qua regna, quas opesstudiis eorum, O delectationibus antepones ζ etenim quae pars optima est in homine , in ea tum e se necesse est illud

quod quaeris , omnium optimum. quid est autem in homine , Draci , ac bona mente melius ἰ eius bono fruendum est igitur , si beati esse voluMus .H-

num autem mentis est uirtus: ergo hac beatam uiata contineri necesse est. hinc omnia, quae pulchra, horrena, praeclara sunt, ut supra dixi , sed dicen is um illud idem paullo uberius uidetur plena gaudiorum sunt. ex perpetuis autem plenisq. gaudiis cum perspicuum sit uitam beatam existere; sequiatur , ut ea existat ex honestate. Sed, ne uerbis fo-lum attingamus ea , quae uolumus offendere; pr ponenda quaedam quasi moucntia sunt, quae nos magis ad cognitionem , intelligentiamq. conuertant .suma tur enim nobis quidam praeflans uir optimis artibus , isq. animo parumper , O cogitatione fingatur. primum ingenio eximio sit, necesse e frtardis enim mentibus uirtus non facile committitur: deinde ad inuestandam ueritatem fludio incitato . ex quo triplex ille animi foetus existit; unus in cognitione rerum positus , O in explicatione n turae , alter in descriptione expctendarum , iugis

549쪽

dari ue rerum , tertius in iudicando', quid cuique ne ciret sit consequens, quid repugnam: in quo inest aliis omnis tum subtilitas differendi, tum ueritas iudi-eandi. quo tandem igitur gaudio asci necesse eva menpientis animura cum bis habitantem ,pe octam- Mictemq. curis cum totius mundi motus conuer-- έ'rie,

senesq. pers exerit, sideraq. uiderit innumerabi-- na, otia caelo inbaerentia cum eius ipsius motu congruere iis ex certis infixa sedibus in septem alia suos quaeque te-- lauem iere cursus , multum inter se aut altitudine , aut inum humilitare dinantia , quorum vagi motus rata ta tamen ,. certa fui cursus statia demirat Q horum L . inimirum a 'e tus impulit illos ueteres, 'ad vixi, xuit , ut plura quaererent. inde est indagatio nata . mitiori , ct tanquam seminum , unde essent om Sequitria orta , generata, concretas quaq. cuiusquegem manat neris uel inanimi, uel animati, uel muri, uel loquentis origo , quae uita , quis interitus ; quaeq. ex alio in i aliud uicissitudo , atque mutatio; unde terra , O quibus librata ponderibus; quibus cauernis maria derarusustineantur; in qua omnia delata gralistate me' gna a

dium mundi locum semer expetant; qui est idem .

infimus in rotundo. hac traritanti a mo , et noctes tui, O dies cogitanti , existit illa a deo Delphis praece ita istipta cognitio, ut ipset se mens uitiis exutam cogn0- άβat, coniumLI q. cum diuina mente se sentiat, ex quo insatiabili gradio compleatur. ipsa emim cog cum cohtatio deui, O natuma deorum,studium incendit i coagi lius aeterestatis imitanda: neque se in breuitate uia chiru

550쪽

ta collocatam putat, cu rreum caussas alias ex alijs aptas , O necessitate nexas uidet: quibus ab aetemo tempore fluentibus in alemum, ratio tamen , mensq. moderatur. haec ille intuens , atque suspiciens, uel potius omnes partes, o Sq. circumsticiens , quanta rursius animi tranquillitate humana, O citeriora considerat ρ hinc illa cognitio uiri tis existit: effloresimi genera , partes uirtutum: inuenitur , quid sit , quod natura spectet extremum in bonis , quod in malis ultimum, quo referenda mi officia, quae degendae aetatis ratio delige da . Quibus O talibus rebus exquisitis, hoc uel maxime efficitur , quod hac dilutatione agitamus , ut uintus ad beate uiuendum sit se ipsa contenta. Sequitur tertia , quae per omnes. partes sapientiae manat, O funditur , quae rem desinit , genera diasteriit , sequentia adiungit , perfecta concludit ,

uera o Ialsa dijudicat, disseerendi ratis , Osciemtia. ex qua cum D autilitas existitia responderandas , tu maxime ingenua delectatio , d

gna sapientia. sed haec otis . Transeat idem iste piens ad remp. tuemiam: quid eo possit esse praestantius, cu contineri prudentia utilitatem ciuium cennes , tu litia nihil in suaυ domum inde derivet, re liquis utatur tot tamq. uari s uirtutibus ψ diuum. gestu tu amicitiamum: in quo a do tis positum est cum consilium omnis uita, consentiens, paene con 'irans , tum summa iucunditas e quotidiano cultu, atque uictu. quid haec tandem uita desiderat,d mm 6 Po