장음표시 사용
291쪽
ris. Ad tradentem spectat usum animalium adsignare , conditiones praestituere , immoderatos labores excipere . Iure omni potitur tradens sol vendi societatem, rescindendi, statina atque rusticus conditiones non servat, & animalibus abutitur in societatem acceatis. Sed omittamus haec caeteroquin satis apta , ut ostendatur inanes esse recensitas timoris causas, & impia pallia usurarum. Timet tradens, quod rusticus nimium animalia satiget in damnum sui, cui malo mille modis potest occurrere :& nee hilum timet gravare rusticum onere ipsi per leges indebito, eum reddere deterioris conditionis contra leges societatis, & extremae inopiae periculo eundem exponere, si animalia perirentὶ Non ex praetextibus &technis eontrahentium judicanda est justitia vel injustitia contractus, sed ex ni odo ipso, quo contrahitur. In hoc casu omne periculum esset acincipientis, & tradens per omnia esset in tuto, & quod pejus est , eum
aequa spe lucri. Manifesta igitur injustitia ibi est: quin tolli possit per
memoratum timorem eo tendentem , ut uni unice prosit, alteri unice noceat.
Sed dices. Tradens animalia compensare potest periculum ipsorum , quod in se recipit rusticus, huic relinquendo majorem fructuu in partem, quae ei non deberetur ratione societatis . In hoc igitur casu vera constitueretur aequalitas, a qua tota pendet iustitia contractus.
Praeprimis huiusmodi aequalitas potest quidem speculative eonei pi , sed
vix, aut ne vix quidem in praxi exerceri. Habeatur nihilominus, constituatur, si placet. In hoc casu verum adhuc haberetur mutuum, quia totum rei dominium trans serretur in accipientem, sicuti contingit in murtuo. Nihil ergo lucri tradens posset licite recipere, quia secus perciperet lucrum ex re non sua, sed alterius, cum lucrum rei pertinere debeat ad dominum ipsius . Opportune quapropter Cardinalis Barberinus sua in Synodo nullas & invalidas hujusmodi societates, quae societates amplius non est ent, declaravit inquiens - Li eontratri , e compagnie a eam salvo etiam d'animali, eis riservata femyre is forte principale per ri dante, dichιariamo nulle, ed inualide-. Finge nihilominus, si ita velis, huiusmodi contractum non
reduci ad mutuum verum, propriumque: attamen constanter dicam non
poss e fieri licite . Ratio in promptu est: quia id in Sixtina Constitutione est expresse prohibitum, nec Christi fidelibus licet eas praestituere pactiones, quas Ecclesia fieri vetuit. Praesertim quum id vetuerit iusta de
causa, etiamsi casus reducatur ad hypothesim hic confictam; certum enim adhuc tune esset, quod ut in pluribus fieret in fraudem usurarum, & quod hisce pactionibus sterneretur via ad quascumque usuras , etiam ingentes,& enormes, velamine societatis obtegendas . Quid multa Nohis quidem libertas aliqua relicta est iis in rebus, in quibus nihil habemus lege sancitum, uti docemur Extra De transactionibus Cap. final. In his vero, super quibur ius non inυenitur expressum , procedas faequitate servata J femper in humaniorem parιem declinando, secundum quod personas , ct causis,
292쪽
Ioea , tempora videris postulare . At ubi lex est, ubi lex vel deteraminat quid agatur, vel prohibet aliquid fieri, nulli bi invenies, quod homines impune, & licite possint aliter operari. Legi tune eit parendum; secus quaecumque lex, tametsi aperta, tametsi gravissima, sancta, & .itiorum emendatrix, hac vel illa arbitraria conditione, & pactione inventa, irrita redderetur. Vetuit Sixtus U. , ne societas fieret, imponendo socio minori periculum totius sortis. Ergo nobis non licet secus agere, atque pacisci. Indignum es , aiebat Tullius, Paganus licet, & solo lumine naturali instructus, in Oratione pro Cluentio num. 33. , in ea Cιυιιate , qua legibus teneatur, dVcedι a legibus.
Sed contra videtur per argumentum a simili: quia, ut ostensum est in praecedenti Articulo, licet ei, qui dedit pecuniam, facere pactum, quod periculum capitalis sit commune, ut tenet Glossa in Cap. Plerique I . q. 3. . Ergo etiam id li et quoad animal in soccidam datum,
quamvis inaestimatum. Rei pondeo, quod non valet hujusmodi similitudo . Ratio et , quia pecunia, vel res similis ipso usu consumitur, δc sic in ipsa societate totaliter exercetur . Sed secus est in animalibus, quae non sic consumuntur, sed quandoque meliorantur. Unde sicut meliora mentum pertinet ad dantem , sic & debet pertinere periculum L. Secundum natu
ram T. De disersis regulis iuris. Ex hoc infer, quod non licet socio, qui animal in aestimatum posuit, pacisci, ut de primis fructibus suum capitale possit detrahere.
io Aliud sane est, quod accipiens pacto adigatur ad periculum t tius capitalis in se recipiendum; & aliud est, quod periculum capitalis, lege apposita , reddatur commune. Primum semper est vetitum , semper usurarium . Secundum nec posse licite fieri , si sermo sit de animalibus, hie docet Author, idemque repetit in Angelica ver. Societas secando num. 3. . Secus tamen ipse arbitror quoad hoc ultimum. Quare ita sentiam, in ea usa est ipsa mei Sixtina Constitutio; haec enim utramque societatem comprehendit, pecuniae scilicet, & animalium: & postquam sancivit ea, quae servari debent secluso pacto, generaliter exeepit se Nisi Deio recipienti fuerit communicatum se, nullum discrimen praestituens inter unam & alteram societatem. In causa est Bene/ictus XIV., qui de Synodo Diceces. lib. Io. cap. 8. nuin. Σ. licitum dixit contractum collaticum hac pactio
293쪽
ne adjecta consectum. En ipsius verba In novutillis Diaeeinibus frequeπ- res sunt contra ius , vulpo nuutustati collatici, qui sunt huiusmodi. Pro qu libet bove terram arante tradito bubulco , seu colono , slυδεων domiso MVi certa portio frumenti, hac tamen adjecta lege , ut , s hos natural ter m riss stir , damnum sit domino ct bubulco eommune; si vero perear culpa eiη , συι tradιtus es , tr totum damnum subeat. His eoistraseus , de quo fuse Clericatus tu Miscellan. deeis. Io. per tot. in υaluerat in Dιartesi Amerι- , quia poterat primo a pectu aliquam ustiri fias rionem ingerere , ut eam aluerent providi Ducopι Amerini , illam Theologis sedulo διθutiendum eommiserunt: cumque ab his accepissent , tisara flagitio vacare , contractum, titiantea eousueverat , etiam tu posertim feri permiserant - . In causa denique eit Sacra Congregatio Concilii, quae super hoc eodem casu consulta, quaesito exhibito - An eoutracius, de quibus agitur, υulto rellatici, sint liciti in casu &c. - Respondit in una Amerina Hsisationis die i6. Decembris 273o. rmative , dummodo pacta apposita in contractibus sint iusa, Oeorreis Arva ad formam SS. Canouum - , ut legere est in Thesauro Resolutionum Tom. S. pag. 83. , 84. Romanae editionis II 3. , quae pro stat Venetiis: & praecipuuin pactum in hoc contractu est, quod damnum sortis sit commune, commune periculum. Haec quum ita sint, aequum est, ut respondeam objectis ab Authore productis. Ad primum iccirco ,
quod nempe pecunia usu consumitur, usu autem non consumuntur animalia: dico, quod in prima societate merces succedunt loto pecuniae,
eiusque vices gerunt. Merces autem usu non consumuntur; adeoque non
est, rei extantiam quod spectat, inter merces & animalia discrimen . Ad secundum: quod scilicet animalia meliorantur, & praestantior horum itatus pertinet ad tradentem: dico in justo contractu societatis animalium , statim atque damnum & periculum redditur commune, secus esse agendum, & incrementum debere pariter esse commune, sicut commune fit decrementum, quemadmodum sanxerunt Episcopi Amerini, de quibus infra,& ipse in serius etiam dicam expendens contractum societatis, dum a almalia traduntur aestimata. Firmum igitur remanet, quod pactum , de quo in praesenti, sicuti fieri licite poteli in contractu societatis pecuniae, ita etiam licite potest fieri in contractu societatis animalium: dummodo sive in uno, sive in altero contractu fructus ita distribuantur, ut arbitrio h ni viri ea habeatur aequalitas, sine qua societas usuraria censetur, aut
saltim iniusta. Adiicit Author, tradentem non posse pae isci, quod de primis fructibus
suum capitale exigat, & recipiat. Et hoe idem audisti ex pretia improbatum, & vetitum a Concilio Mediol. primo paullo antea recitato. optima est ratio, quam in medium prosert Author in Angelica ver. Societasseeundo nuxn. 3. in fine scribens - Et ex praenictis pater, quod ille, qui dat animalia inextimata cum pacto , quod de primιι fructibus capitale suum
294쪽
detrahat, illicite Deit, tenetur resiιtuere quidquid accepit in gra menalterius sorii. Nam jocium in hoc gravat, quia operas, is expensas , quas feeit , si satim extracto valore eviralis periret ιpsum capitale , amitteret Isie ipse esset in tuto , o alter socius ιn peraculo . Sed pone , quod non perit , sed eum tempore multum lucratur eji alter socius e ad quam restituo ιιonem tenebitur praedisius 8 Respondeo, quod ad tantum , quantum urbitrioloni viri extimabιtur periculum perditιon/s operarum , expensariam, quarperdere poterat . Super hoc ultimo casu ab Authore hic exposito, arbitror, quod non sit aequa compensatio adducta , nisi jaestura sequentibus annis suppleatur, quo in sensu forte locutus eii Author. Eo primo anno socius minor nedum se exposuit periculo perdendi operas, & expensas, sed reipsa easdem amisit. Tradens igitur animalia eidem debet re stituere lucrum, quod pro illo anno ipsi debebatur iure societatis . Lucratus quidem fuit sequentibus annis qui accepit animalia . Sed quidium ὶ Lucrum hoc annis sequentibus respondet , seu operis & expensis exhibitis post primum annum. Pro hoc ergo primo anno gravatus remanet , & compensari debet ad ratam lucri , quod eo anno obvenit , ipsique ex vera & justa societate debebatur.
Haec omnia, quae dixi, scilicet quod periculum perti
net ad tradentem, nec licet facere pactum in contrarium, intellige, nisi tradens in aliquo gravaretur: puta cum recipiens nollet teneri de perditione animalium, si haec culpa sua eveniret, nisi in parte, quum teneatur in totum L. Cum duobus f. Utrum ver. Si in coeunda , 8c f. Damnass. Pro focio: quia tunc secus esset; nam qui in uno gravatur, debet in alio levari dicta L. Secundum naturam.
ti Hic casus omnino singularis est . Iura omnia clamant in contractibus societatis accipientem teneri ex dolo , ex culpa lata , & etiam levi , non autem ex levissima , ut perspicue ostendi Articulo proxime praecedenti. Teneri, inquam, de tota sorte, ad compensandum scilicet aere
proprio integrum capitale, si ipsius dolo, vel culpa pereat. Sed accipiens, de quo in casu, legi huic alioqui aequissimae se subjieere detrectat. Quid igitur agendum An ne pacisci, quod in quocumque eventu subeat pe' riculum totius capitalis propter casum hunc singularem , cuius expresse non meminit Sixtina Constitutio ὶ Nequaquam. Praeterquamquod ipsam fugit probabilitatis umbram , quod qui non vult subire periculum dum debet , & est in culpa , ipsum subire velit in casibus etiam fortuitis in quibus ad id nulla lege adstringitur: hoe esset graviorem adamare impro bitatem ad evitandam leviorem . An ne convenire , quod damnum sit
295쪽
commune, si sors ipsa pereat, sive culpa socii id contingat, sive absque ipsius culpa r quemadmodum Author hic fieri posse non dubitat Non video, quod ibi usura reperiatur, aut injustitia: dummodo accipiens portione fructuum compenset tradentem super perieulo huic indebito de damno communi sortis, si haec pereat culpa recipientis. At numquid recipiens id praestabit ὶ Quis credati Consultius itaque agetur, si cum hulias consilii viris nulla ineatur societas. Semel atque aequissimis legibus obtemperare nolunt, animum non ostendunt catholicum, neque se praebent eos honae fidei viros, quos postulat vera societas L. In propossa is. Pro serio. Reiiciantur ergo, & societas cum aliis ineatur animo paratis obtempe- a re legibus, & opere probantibus, se in custodiendis animalibus libenti animo eani velle adhibere diligentiam, quam exigit societas bonae fidei,& quae ipsis ex lege iniungitur sub poena compensationis aere proprio.
Quando fit pactum circa fructus , sive fiat circa foetus, vel lac, vel frumentum, vel aliud, quod quaeri posest ex opera boum, vel ex trituratione equorum, & hujusmodi , si consor me sit justitiae, vel conluetudini, servandum est. Si vero non constat de consuetudine, & arbitrio boni viri aequalitatem continet, etiam tunc servandum
est, dummodo ille, qui plus posuit, plus habeat.
Quando demum fit pactum circa tempus, quo durare debet societas, tunc pariter servanda est aequalitas arbitrio honi viri . In animalibus grossis talis societas consuescit durare quinquennio, ut patet per jura extra vagantia supra posita. Non videtur ergo tutum, contrahere pro tempore longe majori, vel minori, praesertim in soro conscientiae, quia id vix contingit sine damno alterius sociorum.
ia Nihil invenio lege praestitutum super hac re, neque Civili,
neque Canonica, si iura demas ab Authore memorata. Si tempus nimis longum est , damnum affert accipienti r eum animalia plurium' annorum spatio reddantur deteriora, & proinde minus apta ad labores subeundos, edendosve fructus . Si sit plus aequo brevius , damnum affert utrique ἐquia nec unus nec alius socius tam cito compensari potest . Natura animalium pensetur, & ille praefiniatur annorum numerus, quo neutri so-eiorum fiat injuria.
296쪽
CoNs ID. III. ARTI C. II. 27 Iti est inter socios commune, ut dicitur L. Cum duobus
Damna T. Pro socio , & tenet Baldus in L. Si paseenda C. De pactis.
Nec mirum, quia tunc aestimatio facit emptionem L. 2Emmatae ff. Soluto matνimonio: δc perinde est, ac si ille, qui dat praedicta animalia, mutuam praeliitisset socio medietatem pretii, & socius potuisset aliam medietatem , Manimalia ab ipsis duobus communiter essent empta, & scin societatem posita: quo in calu quilibet pro rata teneretur de periculo , quando periculum evenit sine culpa alterius sociorum. Nam, si dolo, vel culpa alterius eum nit, illius sol una erit periculum, cujus culpa contingit L. Cum duobus f. Damna ff. Pro socio. His concordat Antonius de Butrio. Baldus tamen in L. I. C. Pro foeto distinguit dicens: quod aut periculum evenit casu fortuito sine culpa alterius, & in hoc concordat cum Antonio de Butricio Aut evenit ex natura; & tunc dicit, quod periculum solum erit dantis. quamvis dederit animalia aetiimata : quia sic etiam penes eum erant moritura . Nec in contractibus non ordinatis ad transferendum dominiam aestimatio facit emptionem , ut L. Cum duobus i. Damna fi Pro Deio, di L. 3. is Loeari , & L. Cum manu fata f. 3. ff. De eontrahenda emptione , ubi dicitur - Nemo potest videri eam rem vendidisse , de euius dominio id agitur , ne ad emptorem transeat: sed hoc aut Leatio est, aut aliud genus con
Sed , salvo meliori iudicio , hoc non videtur probari
per allegata, nec est ratio diverfitatis. Immo cum meliora menta etiam naturalia in hoc casu communicentur, ut
L. Si non fuerint T. Pro socio, conveniens quoque est, ut pericula similiter dividantur. Nec valet quod dicit, quod S i
297쪽
et a CoNs ID. III. ARTI C. II. aestimatio non facit emptionem in contractibus non ordinatis ad transferendum dominium. Immo iacit, ut patet in locatione per dictam L. 3. is. Locati . Quapropter indistincte tenendum est, quod periculum sit commune, nisi culpa alterius provenerit . Et hoc intelligo, nisi expresse aliud conventum sit dicta L. Cum manu sata: vel nisi ex consuetudine aliud inducatur, cum, ut dictum est, intel
ligatur actum , quod est consuetum L. Θοd si nolit binia assidua ff. De aedilitio edicto. Et quod aestimatio in
casu inducat emptionem , argumento est L. AEdimatae T.
Soluto matrimonio. t 3ὶ Hie est celeberrimus ille eontractus, in quo, ut verbis utar Petri
de Utaul. De duobus fratribus pari. I. q. 26. num. 29 , totus sere mundus versatur. Decisio ipsus pendet ex vi aestimationis: Utrum videlicet aestimatio faciat venditionem , vel quafi venditionem, vel nihil prorsus emciat, & unice apponatur prudentis cautionis ergo, si culpa recipientis animalia perirent. Sed quis poterit invicem pugnantes componere Doctorum sententias I annes Pontas ver. Societas casu I8. vult, quod aestimatio faciat venditionem -- Hir addendum feeundum legis dispositionem L. AEST1ΜATAEE. SOLUTO MATRIMONII aestimatιonem pro vendιtione υalere AE
STIMATIO VENDITIO EST L PLERUMQUE , s. T DE JURE
DOTI- . Dominiam autem rei vendita transfertur in emptorem. Quam ob ea am accipiens rem in Mimationem solus sabit pericula . SI AESTIMATA RES DATA SIT, habee alia lex I ff. ΜΜODATI L. SI UT CERTO 6. 3. J OMNE PERICULUM PRAEVTANDUM AB EO, ain AESTIMATIONEM SE PRAESTATURUM RECEPIT - . Idem
repetit easu sequenti scribens Disistir etiam venditio, quum secundum eges assimaetio fit venditis, hoe es ei aliqua rnione aequipolleat; quo iis eas. dans suum potes preeipere pretium pereram fine aedio alio quaesti se . Pro eadem sententia stetit Franciscus Genneltus; hic enim agens de societate animalium in responsione ad tertiam quaestionem scripsit se Constat enim ex iis, qua superius dicta sunt, quod, dum aestimata dantur animalia, nihil ex illarum sistitibus recipi mres Et clarius in responsione ad quaestio
nem quintam se In traditione animalium Uιmatorum transfertur dominium in aeripientem, qui non tenetur ad restituenda eadem animalia, sed tantum
smilia, eiu em qualitatis quantitatis . Eiusdem demum opini his fuit, ut veteres omittam, Sylvestrum puta ver. Societas seeundo num. r. aliosque, Colletus in suis Institutionibus De societate animalium in responsione ad primum casum ibi propositum inquiens - Eι certe talit
298쪽
Coras ID. III. ARTI C. II. 273
tractas vel est matuum, vel venditio . Si mutuum , usura est manis faex eo lucrum percipere. Si υendisio, quam a limatione fieri diciant leges ,
vendιιον nihil tiliνa ammationem percipere debet -- Author, ut vides, arbitratur quidem aesthnatione fieri emptionem, sed hanc non extendit nisi ad dimidium sortis, cum velit periculum reddi commune, uti sancitur T. Pro socio L. Cum duobus β. Damna , quam testem iam iii gramdedi annotatione quinta proxime praecedenti . Immo & hanc Oiunii nem prae caeteris adamavit in Angelica ver. Societas secundo num. 2. . Dcri quoque ante Aut rein nostrum scripserat Nicolaus de Auximo in Supplemento iam pluries memorato ver. Usura fecundo , cuius verba inferius ex integro recitabo. Tertiam nunc opinionem accipe, quam exhibet αsequitur Bonacina eum aliis De eontradiιbus disput. 3 q. 6. punct. 3.num. 6. scribens Si tradit oves assimatar simplieiter , non censetur inire e traeiam vendisionis, sed serietatis: nam illa ammatis simplieιια praemittituν , ων , si animalia culpa, vel dolo foeti pereant, socius teneatiar ad ali rum restitutionem, non υero si pereant absque ipsius enim ς res enim domiano perit. Idem in simili tenet Reginaldus De eontracta commodaei, o in
rias in eodem contracta, oe Molina De eommodato tract. Σ. dis'. 293. nam
9. - . Qi artam opinionem possem adiicere, Boni scilicet Met sit in suo Tractatu de mutuo & usura , obserτatione secanda in Statuta Concilii Mediolan. primi, qui scripsit, quoa , si animalia traduntur simpliciter aestimata, aestimatio censetur unice facta, ut si socir minoris dolo, veI cuia pabili negligentia animalia pereant, ille ipse socius aestimationis pretium
rellituere teneatur. Si uero aestimata tradantur, ut innocens sociuς ea
teneatur restituere , etiamsi absque ipsus eulpa intereant. tunc aetii maintio facit venditionem, & dominium transfertur in recipientem. Sed quum nihil novi haec opinio constituat; iccirco uniee expendam tres primas modo recitatas.
In tanta opinionum varietate 3c diserepantia nihi I deberem ipse constituere, quum propositi mei duntaxat sit Authoris doctrinam explanare. Liceat nihilominus & mihi, quid in hae re sentiam aperire. Potiremam sententiam arbitror non posse caeteris anteponi legeς enim dece nentes aestimatione fieri venditionem, vel quali venditionem , adeo per spicuae sunt, nihil ut magis . Nec quicquam probat L. Cum manu satast. De eootrahenda emptione 3. 3. , ubi dieitur Nemo potui videri eam
rem υendιssisse, da eurus domimo id agitur, ne ad emptorem transeat sed qua fretus S. Bernardinus Ser qO. art. I. eap 3. tertium ea sum expendens sentire visus eii in casu . de quo nunc , aedimatione non fieri venditionem. Iahac lege non agitur de re ae istimata , sed uniee de sylvi cedi a Qendita: Minquiritur, an glans decidens venditoris sit, vel einp dis i & definitur
eam, quae deculit ante caesionem arborum, esse venditoris; eam aurem.
299쪽
confert ad contractum , de quo in praesentia, quum hic agatur de re testiniata, & inquiratur, utrum aestiniatio adiecta contractui venditionem enficiat, nec ne . Hoc praehabito, duae primae opiniones supersunt, quarum prior textui innititur expresso L. Si aer certo S. F. Commodatι - Et si forte res Vimata data sit , omne periculum praestandum ab eo, qui assimationem se praejiaturum recepit se et posterior vero textum quoque habet apertum L. Cum duobus h. Damna F Pro Deio - Ideoque, si pecus UAmatim datum sit , m id latrocinio aut ineendio perierit, commune damnans es, si nihil duo , aut culpa acciderit eius, qui Wiι malum ρeeus acceperit - . Verum enim vero, quum super lege pro priori sententia adducta, & signate super verbo pericaelum adnotet Glossa Ides omnem eulpam , vel idesperieuIum per exlpam omnem proveniens se e quum Glossa sibi conflans, super L. Plerumque T. De iure dotιam 3. 4. , ubi scribitur -- Seeutis igitur nuptiis aestimatio rerum permiskr, or fit vera venditio - , ita moneat Vera quoad periculum , non quoad omnia - : quum demum hae leges, aliaeque his similes, quas illius sententiae Patroni solent ad serre, de so-eietate animalium non agant, sed de rebus aliis ab ea prorsus diversis: puto iccirco posteriorem sententiam, pro qua stat Author, magis esse legi eonsentaneam . Lex enim Cum Golus f. Damna , quam sententia haec proseri, de animalibus signate agit, & quidem in societatem traditis. Et ipse igitur sententiam Aut horis obfgno et quod videlicet, si animalium aestimatio fiat, dum traduntur in societatem, haec aestimatio secundum jura si quasi venditio, & per eam periculum fiat commune, commune damnum. Sententiam hane nedum amplexatus est Episcopus Amerinus anno r387. , sed
opportunam eam censuit ad contractum vulgo collaticum in tuto ponendum. En quod resertur in Amerina Viatationis jam laudata annotati ne decima proxime praecedenti Requisitus idem Discopus, ut transmitteret unum aliquod huiusmodi contractus, vel sipulationis exemplar sνespondet, sipuutiones valgo Polife ibi valde diυersas esse , protit disersae sunt paciscentiam voluntates loco vero ipsaram transmitιit exemplar Deereri prolati ab Episcopo De Laetaris eius Praedecessore de anno II 87.
pro moderatione talium contractuum, ab Unιverstate acceptati , quo nou aliter permiιtuntur huiusmodi contractus , quam sub sequentibus con ditionibus . Primo , quod boυes aestimentur pro integro anno, quo duronto nec ocius maior , ides Domιnus repetere valeat, nee socius minor resiιAe
re, nis de communi consensu Miriusque partis. Secundo, quod in 'ne au-ni , s societas dissolvatur. debeant denuo animalia aestimari , er decremen
tam communi damno , prout incrementum communi luero cedere debeat. Temtio , quod commune sit damnum , s hos naturaliter , vel divino iudicio m Hatur ; s vero tu a sorii minoris , eius damno in tοιum periisse dicatur. Et quarto , quod socius maior pro collatico , seu mercede , nou plus ρωamoso quartas framenti recipere pust pro quolibet bove bono, ae mercantili se Disitired by GO le
300쪽
Et, quod pluris facio, Sacra Congregatio Concilii, eui hoe Decretum
λιt exhibitum, ipsum non improbavit; immo, respondendo. Urm -τιυe quaesto expolito , idem cum omnibus suis conditionibus videtur a probasse . Concludo igitur sententiam Aut horis esse caeteris anteponeniadam tanquam legi magis consentaneam , & a Sacra Congregatione .Concilii non improbatam . Prae oculis tamen semper habeas , quod ia. hoc contractu, ut immunis sit tum ab usura , tum ab injuititia , n dum periculum capitalis debet esse commune , sed commune pariter fit
. oportet tum incrementum , tum decrementum eiusdem , ut expresse secunda conditio ab Episcopo Amerino apposita. , i '. Audio in nonnullis locis hune contractum ita fieri, quod commune quidem sit periculum sortis , commune incrementum , commune pariter ejusdem decrementum e sed quod finita societate socius major , nempe dominus habeat pro . se integrum capitale, si supersit. Verum utique est, quod dei hac re Epistopus Amerinus altum servavit silentium in suis conditionibus immo quod, Author ipse in hoc eodem casu loquens de . fructibus supponere potius videtur, totam sortem io fine societatis esse domino reddendam. Verum pariter est, quod aestimatio facit venditi nem quoad periculum, non quoad omnia, ut paullo antea dixi eum GloDia. Nihilo tamen minus, quum initar regulae nobis sit quod legitur L. f. Sed eam in fetiniam C. De Drtis o servo corrupto Ubi enim periculum , ibi O lucrum eollocetur '. censerem id non . posse fieri. Socius minor, seu accipiens participat in casu de periculo sortis, sis pereat. Participet ergo etiam de sorte, si supersit; aliter contra i gem expressam modo productam ubi esset periculum, ibi non ellit lucrum. Forte dices id fuisse pactione sancitum inter contrahentes. Et ego renpondeo non posse fieri pactiones contra legem; secus possent etiam eonvenire de integro capitali salvo in savorem tradentis contra Sixtinam Constitutionem, quod est absurdum, & ab omnibus improbandum. Forte dices, quod nimium gravaretur socius maior, si aliter fieret, & praeis
sertim si s ietas uno duntaxat duraret, vel altero anno. Et ego respondeo, quod aeque , & sorte magis gravatur socius minor plerumque pauper, &inops: nam etiam eo brevi tempore animalia possunt interire in grave ejusdem detrimentum. Si haec lex socio maiori videtur dura, tradat is animalia inaestimata, & tunc tota sors ad ipsum redibit, ut superius otiendi. Forte dices id fieri, ut compensetur socius major, qui integrum ea. pitale tradidit: quum lucrum, quod ex animalibus percipitur, soleat esse exiguum. ad differentiam lucri provenientis ex negotiatione in societate pecuniae , quod . persaepe est maximum, & brevi tempore sortem ipsam excedens, eamque duphcans iteruin iterumque . Et ego respondeo com- pentationem hanc, si quae facienda eli, quod firmiter non adsero, non
debere fieri ex eo, de quo quid agendum sit jam suit lege sancuum, sed