M. Accii Plauti Comoediae superstites viginti; cum fragmentis deperditarum; ex optimis quibusque editionibus, ac praecipue Friderici Taubmanni, diligentissime repraesentatae. Accessit index, in quo rariora & obsoleta poetae verba breviter ac dilucide

21쪽

xviii TESTIMONIA.

Casinam dictam coniicit a casu sive sorte, translata enim est de Graeco Diphili dramate quod inscribebatur, sive sortientes . Festo in remitigines hae e Plauti fabula laudari videtur sub titulo Parinae sive Parinariae . Conser Casinaria IV. 3. 7. r. Cfellaria . s. Epidicus, auctori suo prae ceteris probata . Vide Bac-ehides II. 2. 36. Hane separatim illustravit Andreas mile hius . Ersuri. I 6O4. 8. s. Chr a Ius sive Bacchides. Prologus ac scenae primae in ἱ-tium a Lascari repertum est Messinae in Sicilia , ab aliquibus tribuitur Francisco Petrarchae . Exstat in editione Plauti Longotiana Coloniensi , atque inde in aliis . o. Phasma sive Mosellaria , sic dicta a mostella monstro aedes in se stante . iII. Menaechmus , cujus Dramatis uti Poenoli quoque Italicam translationem vidi editam Venetiis i Ia6. 8. 32. 'rgopolinices sive Miles gloriosus. I 3. Mercator , trans Iata ex ε μ - ω Philemonis Comi ei Graeci. In hac quoque post Actus IV. scenam quintam bene multi versus adsuti sunt a recentiore manu , nec non & versus undecim praemissi seenae III. Actus V. a 4. Pseudolus . Cicero Catone Maiore c. 14. fruam gaudebae beno suo Punico Naevius , quam Truculento Plautus , quam Pseudolo fas. Poenolus , qui & Pat Mus , dc Phagon. Puniea in hoe dramate occurrentia , quae parum a puritate Hebraismi

abesse affirmat Josephus Scaliger Epist. CCCLXII. &Hebrateis litteris in sua Plauti editione deseripsit Pa reus , illustrarunt Iosephus Scaliger ad fragmenta Graecorum p. 32. Salmasius Epist. XVIII. Thom. Rei ne sus de lingua Punica c. XII. Sed maxime Sam. Petitus Iib. II. Misc. c. I. Σ. 3. eoque felicius Bochartus II. 6. Chanaan, & Io. Clericus Vir Cl. Tomo IX. Bibl. Univeo salis p. 236. qui rhythmos esse docet , quos subodoratus quoque suerat Io. Se Idenus pro legom. de Diis Syris cap.

z. Vide praeterea si Iubet Hugonem Grotium Epistola CUI.

22쪽

num m attonum apparatu ad Biblia Polyglotta prole gom. II. num. 6. se l. Stephanum te Moyne ad varia Sacra p. II 2. Io. Cristoph. magensellium in telis igneis Satanae retusis p. 4 II. Jo. Braunium Virum C i. in selectis saeris p. 484. & Valentinum Ernestum Loesehe rum de causas linguae Hebraeae p. 3t. Post actus postremi scenam sextam Io . sambucus e M sto Codice aliam subjunxit , quam in manu exaratis libris repetit etiam Iustus Lipsius V. 19. Antiqu. Lect.

37. Rudens , quo titulo perinde ut Trinummo & Trueu lento non expleri indieationem argumenti disputat Iu- . lius Caesar scaliger p. 766. Poetices .ag. Stichus. I in hae sabula leguntur loea bina quae e λυν- volaria Plauti produeit Festus in Ma terna & Oseulana rsortasse quod Plautus similes versus in diversis quandoque adhibuit Comoediis . sane quae e Nervolaria tum apud Festum tum apud a Ilos plura leguntur, in Sticho frustra quaeras . 29. quam separatim illustra οἱ t in Plauto Philologo Criti eo Henningus Succovius . Iulio Caesare Sealigero judice rectius see isset Plautus , si Thesaurum inscripsisset . 2 o. Truculentus, ceter Is depravat Ior hodie exstat, etsi ut supra in Pseudolo dixi Plauto ipsi hoc drama suum mira placuit. III. AEtatem igitur tulerunt praeter unam Vidulaνἰam Conioediae Plauti Varronianae omnes , sive XXI. illae quas Varro in libris de Comoediis Plautinis consensu omnium progenuinis habuit teste Gellio III. 3. Vidularia quoque exsti tit olim in antiquissimis membranis Palatinis , in quibus eius titulum post Τruculentum observarunt viri docti, sed fabula ipsa desiderabatur , quam plus simpliei vice in t stimonium citant Nonius , pti seianus & alii . IV. Post mortem Plauti, eius Comoediae quae incertae serebaatur , Plautinae tamen este de jocorum copia cogni-b a tae

23쪽

xx TESTIMONIA.

tae sunt, ut narrat Macrobius lib. 2. Saturna l. c. I. AIIa rum Plauto passim tributarum auctores fuere M. Aquilius

quidam , vel M. Accius , sive Acutius , vel Plautius d

sive Plotius , vel denique Turpilius . U. Nomina deperditarum Comoediarum sub Plauti nomine haec apud veteres Grammaticos observata sunt Viris doctis , Georgio Fabricio praecipue , Taubmanno ac Pa reo , qui fragmenta Plauti collegerunt : I. Aearsio, pro quo alii apud Nonium legunt studium . 2. Abroicus,at. Ambroteus veI Agroteus , Addictus .

4. Anus. I. Artemon. 6. Asraba sive Clitellaria . 7. Eacebaria . 3. Bis compressa . 9. Ba otia . IO. Caci us . II. Caticeolus . Ιχ. Carbonaria . Clitellaria supra Astraba.) 13. Caecus sive Praedones . 14. Colax. II. Commorienras e Diphi-Ii fabula , cui titulus σ i ποῖ ν σκοπι , expressa teste in Adelphis Terentio. I 6. Condalium e Menandri δογχτυλι ω .

Restio vel Gesio , vel stuaesto denique . 24. Hortulus. 23. Leones lenones )gemini . 26. Liparg- , sive Parasitus

piger. 27. Medicus parasitus. 28. Marchus. 29. Nervola ria . Praedones , supra Catus . 3o. Plocinus , al. Plociona , , stu parum institor. 3I. Saorio. 32. Sotha lithurgus , ex Antiphontis V η. 33. orus. 34. Trigemini . 3 3. Vidularia . . VI. Plautum olim illustraverunt Grammatici veteres

Aruntius Celsus , Flavius Caper dx L. Sisenna . Indices super fabulis Phautinis scriptos a Vuiciario Sedigito , L. Aelio, Ciatidio quodam , itemque Aecio & Aurelio , Manlisoque memorat Gellius : Varronis librum secundum Plautinarum quaestionum Diomedes. Sed horum omnium Iabores priisdem intercidere.

d in Gelitus III. 3. e Varrone refert Plautium fuisse quempiam Poetam Comoediarum, cujus quoniam fabulae Plauti inscriptae forent, acceptas eἰse qtias Plautinas, cum essent non a Plauto Plautinae, sed a Plautio Plautianae. Diuitiam by Cooste

24쪽

VII. Acrodieba sive versus nomina singulorum drama eum primis litteris indicantes , eorumque argumentum

complexi, qui in codicibus & editionibus Plauti ante singulas fabulas leguntur , Prisciano nonnulli tribuunt , alii e stylo colligunt illa vel ipsius esse Plauti , vel alterius Prope aequalis, ut visum Rochario T. I. HieroZoiei p. 66 . UIII. Plauti Comoediae XX. primum prodiere Venetiis Anno 147 2. sol. cura Georgii Merulae Alexandrini , quem singularis studii ergo laude dignum , negligentiae ac sexcentorum errorum arguit Cornelius milius Corinthius . Hinc ut omi tam editiones Tarsi sinam & Da ventriensem Anni I 482. & Brixi ensent cum Commentario Bernb. Saraceni, quam procuravit Simon Papiensis r Venetasque cum commentario ejusdem Saraeeni & Jo. Petri Vatia r4ς 9. Isa r. sol. & Ulmensem A. I 499. Plautus cum commentariis Eapti stae Pis prodiit Mediolan. ISoo. sol. & cum Burchar i P adis Brixiani , dce. Thaddaei Ggoleti commentario Parmae Istr. sol. Praeterea eum notis Saraceni , Ual-

additis ἐeonibus quibusdam ligno incisis, Venet. IS I l. sol. Conan emor itidae porro veniunt editiones Argentinensis, curante Mulingo , quam laudat Taubmannus . a. i ens s singularum Plauti Comoediarum Anno IIo6. III l. III Z. &c. sol. Parisiensis , Simonis Carpentarii A. III 3. 8. Florentinae , Philippi Iuniae, A. III 4. & r 22. s. cura Nicolai angeli Buce in ensis recensita . Exstat di editio Florentina , Α. III 4. 8, Aldina , Uenet. II 22. 4. Lugdunenses apud Grubium , IS 33. 134o. 8. 1354. I 6. Parisiensis apud Rob. Stephanum , exemplaribus viginti ininvicem collatis , A. Is 3 S. sol.

Coloniensis Gyberti Longotii Ultraiecti ni , 3S38. g. apud Ioannem Gymnicum. Prodierant etiam Comoediae Plauisti selectiores cum notis Longotii Paris. 1 3 o. 4. Bacbimi Camerarii , qui membranis antiquissimis Palatinae postea illatis atque inde iterum ereptis Bibliothe-

25쪽

. xii TESTIMONIA.

eae usus , plurima restituit, & quinque primum Comoeridias recensuit , Anno II S. deinde totum Plautum A. assi. & a 38. 8. Basileae apud Herva g. cum fragmentis a Georgio Fabricio collectis , & praefixa ejusdem Camerarii de Carminibus Comicis dissertatione . Plantaniana cum castigationibus ejusdem Camerarii, Carni seeundi Curionis , Io. Samburi , Adr. Turnisi , Adriani Iunii , Caroli Langis & aliorum , An tu verp. 1166. 22. Genev. II 8 I. 1 87. Basileensis Heroniana Anno 1368. g. in qua praeter castigationes jam memoratas Virorum dociorum & Caroli Langit lectiones in Plautum occurrit Andreae Alciari Mediolanensis de Plautinorum Carminum ratione ii bellus, & Lexicon Plautinum. Basileensis , Andreae Cratandri , Anno I 373. 8.Lambinianae cum commentariis insignibus Dion λ Lambiani, Paris. 1377. 1 37. fol. Col. I 78. Genev. 1 9 .

Plautus ex recensione Lambini Heidelberg. Α. 33gr. g. Plautus ex recensione Iani Douse filii , cum brevibus ejus animadversionibus , An tu verp. 3389. Lugd. Bat. 2 9 I.

Franeos. 16I . 12.

Ex recensione di cum praefatione Ariusi Euehneri , mitiateb. 164 . 12. 16S2. 1639. Praefationem in posterioribus Plauti editionibus omissam queritur Tho. Crenius Vir Clar. parte et Animadv. pag. a. De editione ipsa non praeelare sentit Io. Frid. Gro novius praes. ad Plautum . Io. Passeratii Commentaria in Plautum laudata Adriano Bailleto nusquam terrarum neque typis exscripta neque manu exarata comparuisse aifirmat 2Egidius Menagius

T. 2. Anti-Bailleti p. I 38. At in Philippi Labbei Bibliotheca nova ΜSs. p. 37 I. memorari video Passerat ii Commentaria in Plauti Militem , Casinam & Mostellariam .E reeensione Io. Isaaeἐ Pontani Plautus prodiit AmsteI.

I 6 o. forma minore.

Praestantissimae ad intelligendum hune Comicum sunt editio

26쪽

editiones Taubmannianae , quarum prima Francos. I 6osis altera I 6 Ιχ. cum secundis Frid. Taubmanni curis , tertia post illius obitum svita enim excessit mittebergae A. I 6I3.

IX. Cal. April. aceedente eximii Viri Iam Gruteri , sed variis invectivis e in Io. Philippum Pareum molesti ,

industria Λ. 162 I. 4. Hae editiones licet non usquequaque sunt emendatissimae, primae enim se ideo pudere scribit Taubmannus in litteris ad Godon. Iungermannum datis prid. Cal. Septembr. Λ. I 6o6. & tertiam hoc nomine reprehendit Io. Clericus Vir Cl. T. I. Bibl. selectae p. 364. seq. tamen contextum pluribus locis exhibent meliorem , ac praeter luculentos commentarios , omnium qui qui ante Plauto manus admoverant industriam delibantes ac vincentes , fragmenta ex amissis Plauti Comoediis post G. Fabricium diligentius collecta , tum hypobolimaea seorsim ad calcem conjecta notisque illustrata exhibent. Eadem fragmenta deinceps subjunaa sunt Plauto eum Indice phrasium excuso Cothenis Anno 16χ o. g. tum editionibus Plauti eximiis quas magno studio adornavit Jo. Philippus ει- reus Francos. I 6io. 8. Neapoli Nemetum sive Spirae I 6 19. a. & Francos. I 64 I. 8. tum . illis quas cum variorum notis vulgarunt Lugduni Batavorum M. ZMarius Boxbornius , Λ. 1645.8. a Nic. Heinsio exemplar manu Iosepbi Maligeri notatum nactus , & Anno r664. I 684. 8. Io. Frid. Gron vitis e sex Codd. MSS. atque ex sagaci ingenio non paucis Plauti locis novam lucem foeneratus . In usu ni serenissimi Galliae Delphini Plautus editus esta Jacobo operario Constantiensi Presbytero , & Domus de charitate S. Mariae Provisore Paris. 1679. duobus Voluminibus , cum interpretatione sive paraphrasi & notis , b c omni

27쪽

xxiv TESTIMONIA.

omniumque s s) Indice Vocabulorum , quod ne saeptu

monere necesse sit , semel annotasse sussciat ita adornatas esse omnes auctorum editiones quas moderantibus Carolo Sanctam auraeo Montauserit Duce , Iacobo Renigno Bossue-

g ) Episcopo Condona ensi atque inde Meldensi , & Peistro Daniele Huetio Episcopo hodie Abrincensi doctrinae &ingenii laude illustrissimo, in Delphini usum Galli vul

garunt .

Prodiit etiam Plautus cum variis lectionibus in Corpore

Guieta Critici severissimi recognitione , additu Gallica interpretatione prosaria MichaeIis Maroilesii Paris. i 638. 3. Ab eo tempore Anna T. Fabri filia qua alii Plauti Comoedias , Amphitruonem puta , Rudentem atque Epidicum nova veste eleganti Gallica induit, notisque & dramatum ad leges theatri examine illustravit , Paris. 1683. Amst. 169r. I a. tribus Uρ luminibus . H aec Plaut um Terentio ita notat praestare ingenio & inventione atque apparatu , ut Terentius vincit arte & dictionis elegantia . IX. Praeterea PI auti Comoediis lucem attulere Iusur

Lusiui . h in Antiquarum Lectionum libris quinque, usus

Itbrιs nuua tamen phra m ratio babita est . neque acceptionis varia vocabi lo

rum.tii Iaudati mo studio facttim es in Indicibus Matthia Bem αμr do. F re -ἐsheimi Pe. sed hae simpBeia nuda modo exhibentur atque partim tit I sfibe supersitissa pol us Hligentia Iactatur in ejusmodi qualia nemo santis reqn sisIt titi sunt dc . est qui Praetereo quod librariortim v tio numeri ἰuterqtim perperam p sit . voeabulaque omissa , ut tu Plauto ipso annotaυ it Tho. Crenius T. V. Animadvers. st . Ist . ga Diem obiit supremum M. I o 4. Ιχ. Aprilis , ctat. 78. Vide Epis- mori des Parisienses ejus ann ρρ', .seq. edit. Ams Dd. h , D L sevi eum Eloqueu iam publiee doceret in Asia em .r Jenens , his .erbis solebat studio a Jtitientiati lectionem Plautρ commendare , tit D deo a quo dam ejus auditore annota eum t Diligenter legite Plautum. plus est doctrinae in Plauto quam in Terentio. nihiI potest utilius legi post Ciceronem hic est, qui proprietatem, qui puritatem suppeditat . qui urbanitatem, jocos, sales & eam Atticorum Venerem quam frustra tu Diuitiaco by Coosl

28쪽

quatuor Codd. MSS. Hermannus Busebius in deeimationibus Plautinis : Ianus Mellerius Palmeritis in spici legiis, Tom. U. Facis Artium Gruteriane. Ianus Guillelmus in quaestionibus Plautinis , Paris. is 83. 8. & jam dictae Facis Artium Tomo III. Ianus Dousa, Pater, intenturionatu sive Plautinarum explanationum libris I U. Lugd. Bat. IS87. I a. Francos. I 6oo. it. Ianur Gruterus libris suspieiorium , mitte berg. IS9 s. g. Caspar Seioppius in suspectarum te nion una libris quibus amplius ducentis locis Plautus castigatur & illustratur, Norimb. 1397. 8. Jo. Meursius in uris Plautinis , sive parte priore Exercitationum Criti- Carum, Lugii Rat. I 398. 8. Valens Acidalius ii, libris viginti divinationum dc interpretationum Plautinarunt , Franco f. i6o7 8 & Tomo Ul. Facis Artium Gruterianae. Franciseus Didalius in animadversionibus ad Plautum, Sal mur. I 6ri. 8. Io. Philippi Paret Lexicon Plautinum editum Hano viae I 634. 3. Ejusdem Calligraphia Plautina , Commentarius de metris Plautinis , de imitatione Plauti Terentiana , de vita & seriptis Plauti disset latio . Electa denique & analecta Plautina , ut animadversiones quas Clarissinius vir Petrus Francius in editas habuit omittam . Analectis in Tomo VII. Faeis Artium subjiciuntur D. Brantii breves notae in Plautum , Georgii Ibiteri censura in aliquot loca Plauti , & variae temones e tribus Caroli Langit Codiei bus MSS. Videndus quoque in varia Plauti loca O Zavius Ferrarius vir doctissimus lib. II. eIectorum cap. 27. 1eq. Simonis tabiei Pisoris animadversiones iaPlautum affectae, lucem opinor haud viderunt, Iaudatae & inspectae Taubmanno. Henriei Stephani dissertatio de Plauti latinitate, ejusdem libello de Iat imitate falso suspecta subjicitur Paris. i s 78. S. Franciscos Floridus Sabinus in dissertatione adversus calumniatores Plauti, vulgata Basil.

in reliquo Latio quaeias . Norunt tamen fluvios Dionaos esse is illa Comka

non νumtis putuos tuosdam usi πω sales, quam obsista verba, qua Ionae pIura e deperdit a quoque PlautiniI Comoediis amotarunt Fulgent us Planeia aer, No=i ur, Festus.

29쪽

Basil. IS4O. atque in editione Plauti Pareana , & Benedi-ritis Floretrus in Apologia pro Plauto , quam ex Hetrusco Idiomate vertit latine Ianus Panelius , Middel burgensis , ct Philippus Pareus edidit additam commentario ejus de particulis latinae linguae A. I 647. Hi Plautum extoI

Iunt contra judicium i Volcatii Sedigiti , Horatiique

probatum Danieli Heinsio in diss. quae Terentii quibusdam editionibus praemitti solet. Tvetur etiam Plautum H. Stephanus adversus Naugerium in diff. de Critieis p. I 6. seq. & 27. - 34. Georgii Cis andri sententiae selectiores ex Plautinis Comoediis, una cum scholiis in loca obscuriora prodiere Ganrida vi I 336. 8. ut omittam Georgii Fabricii e Plauto & Terentio collectas sententias , Reineri Netibusii electa Plautina ac Terentiana , Chri opbori madoraecii flores Plauti , Bernhardi Hevoldi Plautum redivivum , sive sententias e Plauto excerptas , &c. Non inutilis labor eloquentiae studiosis offertur in Augusini Gambarelii libello quem inscripsit r opposita sive Αntitheta e Plauto , Terentio & Cicerone , Medicit. I 6 6. 4. Denique Caspar Sagittarius Anno a 67 I. 8. Λlten burgi edidit diatribam de vita ae seriptis Plauti , Terentii ac

Ciceronis , in qua memorat nonnulla a me ante omissa sui Laelii Patavini notas in Aululariam , Epidicum , Bacchides , Mostellariam & Pseudolum : Lodevet Odeberti Eduensis in Amphitruonem , Hasen mulieri in Aula la

X. Ioannes Philippus Pareus editioni suae Plauti praeclarae quam Neapoli Nemetum prodi ita dixi Anno i6rs. 4. subjecit antiquam Comoediam h quae inscribitur

30쪽

νotassino Aulauria, diversa ab Aulularia quam inter Plautinas jam posui. Haec primum in lucem prolata est a P. rνo Danielo Paris. s. apud Rob. Stephanum : hine prodiit eum notis ejusdem Danielis , Conradἐ Ritteruti de Iani Gruteri , adjecta ejusdem argumenti Aulularia quam elegis pridem descripsit Gallus quidam Ble sensis , Vitalis nomine , sub initia saeculi XIV. a CHRISTO nato clarus. Heidelbergae apud Commel in. I 39s. 8. Etsi vero Querolus illa in MSto antiquissimo Palatino ad Plautum refertur , sub Plauti quoque nomine allegatur a Ser vio in III. AEneid. p. 279. edit. P. Danielis , Io. Saris beriensi II. 2. Policratici & Luit prando de rebus per Europam gestis I. I. unde Plauto alicui juniori tribuitur a Casp Barthio XLIV. I 3. 14. Adversariorum : Μ. Aeeti Plauti certe minime est, quoniam auctor ipse in prologo hane fabulam inosigatam Plauti per vestia profitetur, & pag. 34.

locum profert e Ciceronis oratione pro Sex. Roscio Amerino - .emcumque vero parentem agnoscit , exploratum videtur vel e Servii testimonio , Imp. Theodosii saltem junioris tempora sive antecedere sive aequare ue quamobrem

Rutilium cui hoe drama Auctor inscripsit , viri docti l λhaud putant diversum esse a Claudio Rutilio seriptore Itinerarii , de quo infra suo loco . Non me fugit quidem a Pareo & aliis auctorem hujus queroli existimari Gildam Badonteum , qui post medium taeuli a CHRISTO nato sexti floruit. Ita sane vir insignis Io, Friderieus Gronovius IV. 18. de sestertiis , scriptorem hujus dramatis appellana

Gildam , Anaeharsin Britanniae . Sed vereor ne ansam hule sententiae parum verisimili dederit toto eaelo diversa ab

hoe dramate Epistola Gildae Sapientis de excidio Britanniae& Castigatio ordinis Ecelesiastici , quae Iibeν seo uias inseribitur in Codd. ΜSS. XI. Iosias Simi erus in Bibl. affirmat Aehillem Statium habuisse Comoediam Plauti ineditam Philodoxium. Sed non