장음표시 사용
361쪽
va Curiostare. ac Negligentia.. 26. 6 Curiositas generatim est superflua eura,& diligentia circa res inutiles,vel qua- ' re. litatem earum non necessariam. Proprie Cu-' riositas est vitium studiositati oppositum. . α - Vper excessum, inesinatis ad affectam,&studiu , . . inordinatum cognoscendi 't cognoscendia eum scilicet cognitio,aut modus eam aequirendi non est conueniens rectae rationi, coi
sideratis rei, person ς,& ipsius offici, circum stanti js, &c. Potest autem id eootingere
quatuor modis. I. Ex parte finis:si quis eo gnitionem quaerat, ut illa abutatur ad super- . Naima ad alium malRm fine aut si cogni tionem nullo modo reserat ad Deum, i a quem tamquam in finem reserenda est. a.ET parte eius,qui cognitionem quaerit, si per ea impediatur , quo miniis muneri suo satisfa- lat. 3. Ex parte eius, a quo cognitio qui in itur: ut si quaeratur a Demone per expresesam,vel tacitam ipsius inuocationem. . Ea parte rei, cuius cognitio quaeritur 3 si ea sielupra humanam facultatem,saltem moraliter loquendo . Porro cognitionem hic intellirigimus non soIum intellectivam, sed etiam pensitivam. r , Negligentia studiorum studiositati oppo nitur per defectum. Inclinat ad omissionem
discendi id, quod discere . vel scire qui
362쪽
De Ludi superfuitati, Auctetitare. ' i 2- ου Ludi superfluitas vitium est hiatra octae oppositum per excessum 3 Cum qim ta- sudis, ac iocis immoderatius se serit,quam Gnueniat Pegniae rectae rationis. k Austeriis tas opponitur Kutrapessat secundum defectsi; - ut accidit cum quis eget ea animi remissione, quχ fit per ludum, nee admittit ex Austetate anim; aut ex eade ita molestum se alijs eschibet,hohestos eorum ludos respuens.
De stiperfluitata renatus, ct muli ' '
ii' a 8. I superflis suas ornatus vitium est in-elinani ad excessum Parcitati, & armplicitati contrarium in exteriesi apparatu. xit autem hoe vitio peccati &xum externus cultus est contra morem eoru quibus cum inuitur; & eum ad vadam gloriam capiadam
re sertur, & ad illicium Voluptatem ; & cutis sollicitudine nimia ei opera da irrue& ex alijs circumstariijs contra iiis fit, rari mi M6llities Parcitati,&eitati opemnitur per defeetu peceat livis m,e vitici
vel eum praeter decorum in cultu corporis, di rerum suarum est negligentio vel cum
vitilitem cultus rinrigd maturi finem,ur ad .mam gloriam ea tantam.
363쪽
Haec de Ethicae natura , fine hominis, ac virtutibus moralibus disputauimus ex principijs lumine naturali notis,& secti dum peripateticam doctrinam. Is autem disputationis nostrae finis fuit, ut morales Aristotelis ad Nicomachum libri breui, ac plano compendio explicarentur,& in troducerentur tyrones ad ea sacrae The logiae partem,quae de Μoribus est.Si quid bene dictum a nobis est, & ad solidam scientiam utile 3 id acceptum reserimus Deo. si quid excidit haud consonum veritati;illud Doctorum censurae, ac Μaiorum iudicio subijcimus emendandum e Petimus autem ex Deo Opt. Μα. ve Christianum Lectorem non sinat haerere in la moralis doctrinae cognitione; sed pro sua bonitate excitet illum, ac prouehat ad intelligentiam rerum, quae supra naturam sunt,& ad rectas actiones. Finis enim Μoralis doctrinae aetio. Atque ut quisque pro sua virili cooperetur diuinae bonitati; cognitionem, quam lumen naturae docet de recta actione, copulet cum ea,quae habetur ex doctrina catholicae fidei ι & ex utraq; formet sibi modos pracieticos, a quibus saluat in agendo nunquadiscedere .
365쪽
IN quo breuis summa ponitur decem libroarum Nicom chiorum:& secundum eorumis ordinem indicantur huius Introductionis loca, tum quae ad Aristotelici textus intelligentiam faciunt; tum quae ea continent, de quibus in illis textibus agi potest
. LIBER PRI MUR, '. Cap.r .ct a. Omnes doctrina finem uliquem habenν. - uem diriguntur, nempe bonum aliquod, quod aν homini Lus appetitur. In bonis autem, qua appetuntur, semper da rur aliquod bonum ultimam ropter quod cetera bona urpetuntur.videndum quod nam sit bonum ultimum,ae proinde summum,propter quod homo cetera appetere. θ ad Fomnes actiones dirigere debes. Porrb doctrina moralis, qua hominis actiones,ac finem considerat,inentia Politicasu ordinatur,qua communiearis actiones,ae finem Mntempla rur. Pro horum intelligentia agi pote ct a. De e. de quo Dis'.a .q. r. de . . a. De Rarione Boni. ibid. dess. σ. O d. a.q. P. prop. r. s. De activa philosiophia diuision . a. ἔ q I.def. r. 4. De Ethica nomine. ibid.defra. s. DOMoralis disciplina diuisione,natura,obieeu.d. I .q. a. σου Methodo,qua hae doctrina tradi potes.in Prosemio. C. 3. Modus doctrina in Effieis no potes esse ira Oxa σνως en is alise scientise: quia in muria morali non rotes
366쪽
Usenecta eertitudo. Apri huius doctrina audisores non χν iuuenes,ob inexperientiam; nec male morasi ob pravas usefectiones. Finis. moralis doctris ι ea actio. De hoc Me in Prooemio, is in Epit 'go. C. 4. De fine agendorum omnium, iris, de felicitate diues diuersa senesunt. Aptissimux maris illam inusia
sandi ent incipere ab ijs.que nobis sunt notiora . cum auctfelicitas activa sit actio recta: de recta autem actione non
possit bene', hius hari,qui malus Mudeo ei, qui felicitatem hominis visse inuectigare . debent esse tu praxi noti boni
mores. De felicitatis nomine. d. a. quiaef. S. : C. s. Bonum summum, is felicitas hominis non es -- Iuptas,nem honor,neq; diuitia,nea; mrra1.Disb.a. q. e. P. N
C. σ.Felici as non es Ideaseu Bonum separatum, quoa Plato ponebat. tum quia, cum bonum sit analogum , ut , ons, non potes dari Unum commune bonum omnibus bonis. tum quia si omnium bonorum una esset Idea. una esset de omnibus illis scientiarat non es una,vr patet ex tanta v rietate mentiarum . tum quia eadem esset ratio boni in omnibus bonis,qua per se appetuntur,m e serrividere , Αοnoreas non es in his eadem ratio boni. tum quia bonum
homines appetunt,ut istud possideant: at Idea illa possideri non potest . tum quia non apparet quid utilitatis pere spessit ex consideratione iEius boni separari. Aliqua ex his
melius inusti possuut ex dictis d. a. q. r.P. a. is P. .ad T. C. 7. De ratione felicitatis es a. 'sa re*eotu ingendo rum bonum agendum ultimum,ad quod cetera bona agenda referuntur, o, ipsum non refertur ad alia. a. EIO b num sidficiens,ac perfectum. 3. E se operationem hominis mi h mo est,ita ess,operationem partis rationalis,eamq; pr
cipuam inter operationes rationales,ac diu urnam. De his d. a g. I. P. f., a. C. S.Cu tria I bona, externa, voris,ct animi nimi autem
367쪽
autem bona mi tum babit scitum operatior aliqui dixeras felicitatem pstam esse in operationa animi. aliqui prater operationem requirebant voluptarem . Et operatio quidem animi est ex se maxime delecta ibilis rasertim at ex habitu .aliquitriter operationem animii nece saria ad felicia ratem esse bona externa dixeruur.Pro horum intelligentialet. d. a.q. r. Prop. a. o s.ct P. o. in AC ρ. Causa felicitatis Usciens non videtur esse fortuna. quia felicitas est quid optimum, is operatio ex virtuteῖ υβ. par est, quod qui non habent talem operationem non diountor felices:at optima, is qua ex aequisitione boni ha- bitus pendent,non sunt a fortuna. De causa felicitatis ess-ιibntefuse dicturatur d. a..3. y.
C. ιο quo felicitas homιnis sit operario hominiis ut homo eri .non aulam bono externa,is corporis, probatur: quia felicitate.ex commvui omnium sensu, requiritur firmi stas,is diu urnitas: haec autem maxime con ingunt opera-vions,quam ex virtute. De Perpetuitate felicitatis d. a. q, a. Pr . Amisorum calamitates Fecipectu eorum, qui vita 'fuis Τί rividentur ira se habere,ut eos a ctatu felrcitatis
C. t a. Felicitas ea bonum honorabile potius,quam lam' 'stabile . Pria Iaui es eorum,quorum bonitas considerasu ta 'ordine εd aliquid aliud . pis autem sunt optima,ac pro ' de non ordinantur ad aliud, honorantur potius, quanta laudantur. at felicitas es bonum , quod non ordinatur ad aliud bonum humanum. De laudabilitate d. r. q. 3.P. . ira e. aeuod ratio sormalis felicitatis non siι in actione. d. a. I---λε. C. I 3. Cum seliei assit operatio secundum virtutem, de virtute agendum est .ve autem melius,que, ad virtutem Lyectarit,intelligantur cienda sunt aliqua, qua ad Icientiari avima pertinent. Anima dus sunt parres,altera rationalis,
368쪽
malis,altera ἰrrationalis. Irrationalis alia vegetstiua, uamn s propria hominis . alia, qua regitur a ratione e qua .nterdum contrariatur rationi. unde duplex esi virtus. alia rationis,alia parrhagua subditur rationi. Suod vi sui sis medium ad felicitarem, d. s. in prooemio. De partibus anima d. R. q. r. P. a. Desubiecto virautum moralium .
p. r. Vinutes non habemui a natura,sed assuetudinei gas aequirimus. De eausa essteiente virtutum moralium.
C.a. Virtutes cirea mediocritatem versantur. Probaturrum ex eo,quod Ilia ab exressu,= a defectu corrumpuntur. in suadet experientia rum ex eo,quod ad mediocres operasiones inelinant. d. s.q. T. P. a. 9. I S.C. 3. Virtutes moratis eirca voluptate ac trictitias vero fantur.Rationes vide L p.q. r.P. a. f. a y.
C. . Suid requiritur,ut quis dicatur ex vissuto opera. et ' Nonsolum ut operetur virmosa,v.g.iusta, emperara sed etiam ut eperetur virtuose,ides, ex electioia, ct ea Uectu ad virtuosa. d. 3.q. r. P. I. g,a. P. 3. E. C. s. aeuid est virtus moralis ' Cum tria sint in anima. Pa ones eu actus,Potentia, Habitus: Unus moralis se any actus,neq; potentia, sed MLitus. Horum probatis hab rur d. R. q. I . P. I u. a . II revi poteri a. De ratione formali mirtutum moralium,de qua d. 3 q. l. P. D. a. Depa rom-hus animi , de quibus fuse ibid. P. a. a j. a. que ad x s. De diuisone actuum animi de qua ibid. g. r. I r. C.σ. Virtutis habirus circa medium versatur .madium autem duplex, aliud rei. aliud quo ad nos. θ quia multis modis potest recedi a medio ideo eontingit multis modis pes ara.aduertendum autem esse quRdam, qua non licer neq;
369쪽
medisertuν aptingere. quia ex se mala sunt, ut adulteritio
C. γ.Numerat Arist. media, se extrema in singulis materiis. De quibusfused. 3. q. a. 3, 4. C. s. Extrema vitia eum media virtute , ct inter se arantur, ut virtus rejectu vitii per excessum, esse quidam defectus resectu viiij per defectum, eo quidam is axeessus videatur. maior autem es contrarieras extrem rum inter se,quam eum medio. medio autem in quibusdamagis excessus, in quibusdam magis defectus opponiturumc melius inultiguntur ex js,q- de singulis mirtutibus. 9 viiijs dicuntur d. 3. q. a. s. 4.C.s.Luid agendum,ut medium assequi possimus' a . illo extremo recedendum, quod magis opponitur medio. a. Nirendum eontra id,ad quod natum inclinamur. s. m. xime a volupeate eauendum . vide qua de franandis passionibus dicuntur d. a. q. a .a β. 3 .vis; ad 1 . Poa hae agi potest de virtutum moralium diuisione.ae ἀμνatione.de quιbus d. 3.q. r. P. s. s.f.
p.r . ectus virtutum sunt actionos bona vitiorum mala. Eme actioues laudantur,quia volutaria; ma* tum poena asset solent,quia voluntaria; tum veniam habere quia inuoluntaria. videndum ergo quid sit voluntarium. O inuoluntarium. Aliam rationem cur de voluntario de bet agi vide d. r. q. I. in prisc. Inuita sunt,qua aut vi, AEue ignoratione fiunt. qua autem fiunt ex timore mixta quio
sunt,id est,partim spontanea,partim inuita, simpliciter tamen θontanea dicen a. aeua ex eone issentia fiunt,abs tate Jautauea sunt. violenta, sunt absolute invisa. qua east uuaratione fiunt,alia sunt inuita; alia nen stomanea Ranet; inuita; alia spontanea. Inuita sunt,cum in actione.
370쪽
eis actio dolorem assert.Declarantur hscfuse d. r. q. 3,
p. i. De cireumflantijs agitur d. r. q. sC. a. um edontaneis est electio;qus non est cupiditas, usq; ira,neq; opinio, neq; voluntas. versatur circuea mediand finem, quaq, in nostra suntlotestate , is praco ultata.
C. 3. Summa huius capitis, qLod es de consultation ,, habetur explicate d. r. q. q. P. z- ΟΦ C: 4. Voluntas icitur actus il , quo motantas versatur circa finem. An aurem omne, quod volutas appetit, bonum. est ' Ex se quidem omine appetibile bonum est. non mine est naturalis inclinatio ad malum . sed ex prauo habitu. ct passione, potes contingere ut bonom alicui alpareas, Fre mera malum est. Osub ea boni necie idud appetat Explieantur haec d. r. q. ι .def. s. s. a.ct q. 4.P. 3. I.I .ct d. a. q. . De voluntare,ct alijs mcluntatis actibus, de quibus1osset hoc in loco agi,d. I.q. . P. 1. β. 3. C. s . Bene,ac male vere,ac proinde virtutem, is mitia, que ad actiones eonfecuntur , esse in nostra potestate probatur a. Luia Legislatores poenis ecs, qui male s pramjs eos.c ui bene agunt rosecuntur: ut bene agentes ad virtutem incirentimale agentes a mala actione reuocent . ut ad ea, qua non sunt in nostra potestate,hortatur nemo. a. Sui emma mitia,eriam ea, γε ad corpus spectant, si in nostra potestate sunt,vituperantuns autem non sint, nemo increpat. Porri quidquia sit,an finis, qui primo alicui oliseitur, t a natura , certum est habitum non esse is natura , sed is nostro arbitrio,vi rationes allate probant. Hic agi potes de obiecto mortuo voluntatis, ct eausa isiud proponente, ct de
moάo,quo voluntas mouetur. d a. q. 3.P. I a.
U.o. Fortitudo medi certiatem constituit circa passiones timoris, is audaci d. Sunt aiatem aliqua, quae timere ribemus .ve infami, msaliqua, qua no debemus timere,ut paupertatem.circa hu non versatur fortitudo.versatur autem