Canonici juris institutionum libri tres. Opera & studio Francisci de Roye, antecessoris Andegavensis

31쪽

Institu Ionum. Liber I. ITtit in Sacris & Sacerdotibus: jus a Item privatum, quod Privatorum utilitatem

Alia divisio est, ut altu sit jus scrip

tum, aliud vero jus non scriptum , de qua fusius apud Gratianum dist. i. ct ΠίEjus divisionis rationem afferunt Sastinus Martyr. in Epistol. ad Diognetuis in fine , Origenes in Philocalia cap. I. & Vincentius Lirinensis in utroque

commonitorio, quia non omni acontinentur in sacra Scriptura , quaeque in ea continentur, cepe sebobscura tant, nec facile cadunt sub humnum sensum,& ideo traditione Apostolica opus fuit quae facit jus non scriptum in ut nobis ea enucleare possit. Sicque per partes evenit , ut Ecclesia jure scripto &non scripto gubarnetur, prius descripto. Collectam est ex praeceptis Conciliorum quae proprie dicuntur Canones, ex Decretis & Decretalibus Summorum Pontificum , ex dictis aut sententiis Sanctorum Patrum, ex quibusdam publicis legibus. Plures sunt Iuris illius Collectiones & Graecae & Latinae; quῖedam ex iis breviter expendendae sunt , ex quibus deprehendatur, quid aliae habeant.

32쪽

13 Juris Canoniri Antiquissima est Collectio Graecorum

Canonum Theodosi Senioris tempore conscripta. Eam laudant Calchedon. ConciliiPatres. Ejus meminit Dionysius Exiguus in praefat. ad suum Codicem

Canonum, Sc ait eam confuse transsatam.Ac fortε verius est eam ipsam esse, quam Iustellus publicavit , non quam edidit Quesnellus cum operibus Leonis Magni: vix ea videtur Codex Canonum, sed farrago sc collectio quaedam confusa locorum sibi communium, quam privatus aliquis sibi concinnavit ex quihusdam Canonibus, Epistolis summorum Pontificum, & quorumdam Episi coporum , atque etiam ex rescriptis quorundam Imperarorum. Prior quibusdam est Codex Canonum Universae Ecclesiae , quod ea tunc temporis eo

solo uteretur.

Sub Iustiniano Dionysius Exiguus Abbas cujus meminit Cassiodorus )veterem hunc Codicem ex Graeco in Latinum sermonem elegantius vertit rei quosdam alios Canones post eum editos addidit , dc quaedam decreta Pontificum. Ea Collectio a quibusdam dicitur Codex Canonum Ecclesiae Rom. Quod ea diutius eo solo usa fuerit. Adrianus Primus eum dedit Carolo

33쪽

Institution m. Liber I. I 'Magno , ut eo uteretur Ecclesia Gallicana , prout diutius obtinuit. Nam

olim quaelibet fere gentis alicujus Ecclesia suum habebat Codicem Canonum, non quod a Romana discrepatet , sed ad stabiliendam & sanctius

observandam disciplinam , quae in una quaque obtinebat ex propriis Canoniabus. Utrum Ecclesia Gallicana non alium Godicem habuerit ante CarΟ-lum Magnum, Videndus idem Quesne

iusto. 2. ad Leonem Magnum. Rodericus etiam Toletanus meminit passim Corporis Canonum Hispaniae. In orbe nostro subinde prodierunt quatuor Collectiones Canonum , Reginonis Abbatis & Barchardi Vvormaciensis in Germania, Ivonis Carnot. in Gallia,& Gratiani in Italia. Licet vero in omnibus illis Colle tionibus iidem fere Canones exsertiabantur, attamen illae s nec etiam aliae quaedam posteriores ) non omnino sunt inutiles. Primo enim saepius iis novi quidam Canones adduntur prioribus Collectoribus incogniti. Secun do antiqui Canones in novissimis Collectionibus exscripti notant quamdiu servata fuerit eorum disciplina ; & fere

sumper unius etiam vocis mutatione aut

34쪽

16 Iuris canonies

additione aut detractione indicant aliis quid ex ea disciplina sublatum aut immutatum vel pro captu Authorum , vel pro varietate locorum Sc temporum. Nam ad Canones referri possunt, quae de legibus ait Marius Victorinus Afer in libro de arte grammatica. Ant quilibri legum, etiamsi ex frequenti transcra-ptione aliquid in iis mutaverint , atta

men NIinent antiquitatem.

De Conciliis. Concilium est Caelus, Conventus, aut Congregatio fidelium. Ejus

nomen a more Romano in Ecclesiam fluxit. Can. I. dist. I7. Ex quo cum

judices conveniebant hoc dicebatur Concilium. Antiquissima est ea vox in Ecclesia Latina, i Graeci dicunt Synodum ) ea occurrit apud Tertuli. & S.Cyprianum. Cumque Apostoli convenerunt Hierosolymis,ut de quodam fidei Capite simul agerent. S. Augustinus in D. I9. Conventum illum vocat Concilium Hierosolymitanum. Habendi

Concilii potestas in Ecclesia Catholica

35쪽

Institutionum. Liber Ι. arrepetitur ex iis Christi Domini verbis:

Ubi duo vel tres in nomine meo Congregati fueritis. Ejus initium occurrit in Actis Apostolorum re potissimum in Cap. 13. Concilium vel est

Oecumenicum , vel Nationale , vel Provinciale, vel Dioeccsanum aut Epis.copale Primum sic dicitur quasi ex universo orbe Convocatum seu ex Orienta

tali & Occidentali Ecclesia , ut in eo sit totius Christiani nominis repraesentatio, , ait Tertullianus in lib. de ieiunio cap IConcilium universale dicitur Convocatis Sacerdotibus de cunctis Provinciis , ait Leo M. in D. 6' addendum - Christiani orbis Primum sub Constantino habitum est nempe Nicaenum I. ac licet ante illud quaestam habitae sint particulares Synodi, attamen in Cod. Can. I. loco recensetur , propter illius dignitatem , ait' Dionysius Exiguus. Nationale dicitur quod constat Epistcopis multarum Provinciarum ejus. dem Nationis : Dicitur majo Synodus In Can. o. Antioch. nodi. Plenariaec universalis in Cod. Can. Fccl. Afric.3c

apud S. Augustinum quod nihil aliud

quam universae Africae, ut passim in eodem Cod. occurrit. Id genus Concilii antiquissimum esse testatur Illiberita-

36쪽

a a Juris Canon;Hnum Concilium Hispaniae Nationis lsicut & prior Antiochena Synodus co tra Paulum Samosathenum : Et qua dam Synodi Africanae sub S. Cypriano. Unde dicendum est Impp. In l. 23. ω. . de Ep. ct Cl. non primo introduxisse hujusmodi Concilium,sed ejus m minisse quasi jampridem usitati. Olim quidem illud aliquando dicebatur unia versale , ut probat allato Tertuli. loco , sed invaluit solum illud appellari

Oecumenicum, quod ex universo orbe

Christiano Congregatum est. Aliquando etiam appellatum est Dioeceianum, quod olim Dioecesis tractum & collectionem plurium provinciarum significaret, Sc in civili & in Ecclesiastic politia. Provinciale dicitur, quod constat ex omnibus Episcopis ejusdem Provi

ciae : antiquissimum est & olim frequentissimum erad, & magnae authoritatis, ut mox videbimus.

Denique Dicece num aut Episcopale Concilium est quod constat , ex pres. byteris ejusdem Dioecesis a proprio Episcopo convocatis, & saepius dicitur hodie Synodus Episcopalis in tractatu de Conciliis Anxie quaeritur quis ea convocare possit , & major difficul.

37쪽

Institutionum. Liber I. utas est in Concilio Oecumenico , an summus Pontifex , an solus Princeps. Conjicerem in ea quaestione duplicem esse visionem, ut altera sit facti, altera juris. De facto constat videlicet priores

Christianos Impp. pro Imperio & ODficii sui prospectu, vel ut loquimur per

se tantum indixisse & convocasse sanctiora quaedam Oecumenica Concilia; sicut & Christianissimos reges Nationalia & Provincialia. Sed superest quaestio juris, an ea jure convocaverint. Origo dc Materia Conciliorum solis Episcopis adstruere videntur proprium 8c Primaevum jus eorum convocandorum. Verba

Christi Domini quae supra referuntur 9 sunt ad solos Apostolos: lique soli

convocarunt Ecclesiam, sic etiam habet actorum Cap. I si convenerunt Apostoli ct Seniores videre de hoc. Et hinc eorum successores Episcopi se ipsos invia tabant ad Conventum, ubi necessitas postulabat, ut passim occurrit apud E sebium in libris Hist. Eccles sed ne tandem tumultuarie haberetur , invaluit eum indici a primae sedis Episcopo. Pertrecentos annos ea fuit Ecclesiastica diu ciplina. Eam quoque adstruit materia Conciliorum et Nam in iis agitur vel de fide,

38쪽

a Juris Canonici vel de disciplina, cujus utriusque cognitio primitus competit solis Episcopis,& eorum decreta tuentur, & ad effectum perduci curant Principes. Quia tamen in quolibet Imperio Camis &Collegia sine consensu & venia Principis institui non possimi , l. i. f. de CoP. 2 Corp. III. Ideo placuit nec etiam haberi posse Concilia , nisi ex permissii Principis. Et hinc S. Hieronymus, In

Apol. contra Rufinum . quis Imperator

hanc Synodum congregari iussit ' Et Suessionensis ac Tullensis Concilii Patres sub Carolo Calvo statuunt, Ut si quis Episcopus Concilium convocare velit Regis consensium petat. Quod jam diu antea Desiderio Cadurcensi rescripserat

Sigibertus Rex apud uuercetanum to. I.

Hst. Franc. pag. 887. - Sane quilibet Episcopus quotannis suam Synodum celebrat absque simplici Principis permissili, quia & ex sacris Canonibus S ex Regiis Constitutionibus hoc vcrsum est in assiduum

. Oecumenicum ipitur Concilium absque authoritate Romani Pontificis convocari non potest. Hoc ipsi etiam Graeci agnoscunt, δc pluribus passim probat Gratianus. Et hinc cepius huic praesunt

39쪽

Institutἱonum. Liber I. praesunt ejus Legati. Nationalis Concilii convocatio pertinet ad Primatem Nationis. Can. IT. Srnodi octava. Et huic adesse debent omnes Episcopi earum provinciarum, quae huic Primati subjacent. Unde apud Leonem Magnum in Ep. I 2. cap. 74 dicitur Concilium Episcopale.

Provincialem convocat Synodum Metropolitanus. Leo Mag. in φ. I a. c. 7. in Ep. I 3. cap. a. Ei adesse debent Episcopi Comprovinciales. n. 2o.-tio . Synodi; qui non ita diu appellati sunt Suffraganei ; quod forte cum suo Metropolitano in majoribus negotiis suffragium dent in ea Synodo Provinciali. Eaque persecta dicitur, cum Metropolitanus ei praeest. Can. 16. . Ibidem. Nicol. I. & alii quidam contendebant olim Synodum illam ab . eo Convocari non posse , nisi ex a thoritate Summi Pontificis , sed re tissime Agobardus Lugdun. lib. de dispensatio. num. xo. Ea duplici ratione sententiam illam impugnat. Prima est quod Sacri Canones non tantum permittant, sed & jubeant Meu , Politano , ut certis temporibus suam hanc Synodum habeat, altera est qubdita sequeretur doctrinas dc expositi

40쪽

nes S. Ambrosii aliorumve Metropolita-noIu, nec etiam esse recipiendas,quod iis docentibus no adsit Romanus, Pontifex. Sa ne aliquando extra ordinem, & nece .sitate cogente, hujusmodi Coticilium co- vocare potest, ac nihil frequentius quam

utvel Ipse praefuerit, vel ejus Legatus. Denique Dioeceanus Episcopus suam

Synodum convocat , eique vulgo adsunt omnes ejus paraeciales Presbyteri ; & quidem instanter ct inexcusabialiter, ut nominatim dicitur in Can. o. Synodi Romanae sub Leo IV. omnes inquam , & Urbani Zc Suburbani, &Rurales omnes indifferenter , ut est in

Breviario ejusdem Synodi & Canonis apud Lucam Holstentum in Collectione Romana. Imo 3c quidam Abbates N primi ordinis Clerici huic adesse tenentur , ut suo loco videbimus , eaque synodus dicitur Dioecesana& Civitatensis , in qua Episcopus facit varias inquisitiones de Clericis &La iacis , ut videre est apud Reginonem, Burchardum, & alios. Habendi Concilii generalis forma , quam statuit ConciliumToletanum IV. indicat quina ei adesse debeant. Corona fit ex sedibus Episcoporum : Presbyteri ab eorum tergo sedent : Diaconi stant