Querela pacis. By Desiderius Erasmus

61쪽

Q CL A. Idis , aut qui modo Syris imperabat, subito rex et Britanniae. Fitque ut neutra regio principem habeat, dum priorem relinquit, in posteriore non agnoscitur, nimirum ignotus, alioque mundo natus. Atque interim dum illud parit, dum evincit, dum stabilit, alterum xhaurit, proteritque, nonnunquam ammittit utrunque , dum utrunque com- lecti studet , vix alteri administrando idoneus Semel inter principes conveniat , quid quisque debeat administrare , ac ditionis ne semel datos nulla proferat, aut contrahat astinitas, nulla convellant foedera : ita suam quisque portionem enitetur quam potest ornamtissimam reddere dum in unam omne studium intendet, hanc conabitur rebul optimis locupletatam suis liberis relinquere. Atque hoc sane pacto futurum est, ut ubique floreant omnia. Caeterum inter sese non assinitatibus , aut factitiis sodalitatibus , sed sincera puraque amicitia copulentur , maximeque simili, communique studio bene merendi de rebus humanis. Principi vero succedat

vel qui genere proximus , vel populi su D

62쪽

ss sfragiis maxime judicabitur idoneus Caeteras sat sit inter honestos haberi proceres. Regium est nescire privatos a fie- eius m omnia publicis commodis aesti- m. ne Ad haec , longinquas peregrinationes vitet princeps , immo pomoeria regni unquam transire velit , memineritque dicti longo saeculorum consensu probati Frons occipitio 'io eu Locupletatum se existimet, non siquid aliis ademerit sed si sua reddiderit meliora. Cum de bello agitur, ne adhibeat in consilium iuvenes, quibus ideo bellum placet , quod experti non sunt quantum

habeat malorum , neve eo , quibus expedit turbati publicam tranquillitatum, quique populi calamitatibus aluntur raclaginantur. Senes cordatos .integros accersat quorum pietas patriae spectata sit. Nec temere ad unius, aut alterius libidinem bellum moveatur, quod semel coeptum haud facile riuitur. Res omnium periculo sillima non nisi totius populi consensu suscipiatur Belli caustae statim praedicendae sunt. Ad quaedam

convivendum , comitas comitatem invitabit Non nunquam emenda par.

63쪽

i CCCL A. spata si ratione subduxeris quid bellum erit exhausturum , quot cives ab xitio serves , parvo empta videbitur, iam si magno emeris, quando praeterivium tuorum sanguinem plus erat bel-

impendendum ineas rationem quan-m malorum vitaris , quantum bono-um tuearis , .impendii non poenite- ait Fungantur interim suo ossicio prae-ules , sacerdotes vere sint sacerdotes ronachi professionis suae meminerint:

heologi quod Christo dignum est , do-

reant. Conspirent omnes adversus belum in hoc latrent omnes Pacem pu-olice , ptivatimque praedicent, efferant, inculcent. Tum si minus possint effice- te, ne ferro decernatur, certe ne probent, ne intersint, ne rei vel tam sceleratae, vel

certe tam suspectae ipsis authotibus honos habeatur. Satis sit in bello caesis in prophan sepulchrum dari. Si qui borri sunt in hoc genere, qui certe paucissimi sunt, non ob haec fraudabuntur suo praemio Caeterum impii, quae maxima turba est, minus sibi placebunt, honore detracto De his bellis loquor, quae vulto Christiani cum Christia uis commit-

64쪽

tium barbarorum depellunt, duo periculo publicam tranquillitatem tuentur. Nunc trophaea sanguine tincta eorum , pro quorum salute Clitis us suum fudit sanguinem reponuntur in templis, inter Apostolorum , ac martyrum statuas , quasi posthac pium sit fututum non fieri martyres , sed facere. Abunde magnum erat haec in foro , aut armario quopiam reposita servari in sacras aedes quas purissimas esse decet nihil recipi convenit , quod sanguine sit inquina-: tum Sacerdotes Deo sacri nul qua iam adsint, nisi ad dirimenda bella In haecisi consentiant , si eadem ubique inculcent, plurimum habitura momenti est. Qigo si hic fatalis est humani ingenii morbus, ut prorsus ablque bellis durare nequeat , quin potius malum hoc in Turcas effunditur , tametsi praestabat hos doctrina, benefactis , vitaeque innocentia ad Christi religionem allicere, quam armis adoriri. Attamen si bellum, ut inimus omnino vitati non 'otest , illud certe levius sit malum, quam

65쪽

quam sic impie Christianos inter se

immitti , collidique si mutua chariis illos non adglutinat, certe conjunget utcunque communis hostis: sua tiscunque syncretismus erit, ut absit vera concordia Postremo magna pars pacis est ex animo velle pacem. Quibus

enim pax vere cordi est , hi omnes pacis occasiones arripiunta quae obstant, aut negligunt, aut amoliuntur permulta ferunt, dum tantum bonum sit incolume. Nunc ipsi bellorum seminaria quaerunt quod ad concordiam facit, elevant , aut dissimulant etiam : quod ad bellum tendit, ultro exaggerant, Tulcerantque Pudet referre ex cujusmodi nugis quantas excitent tragoedias , inexquam minuta scintillula quae rerum emis pestates exoriantur. Tunc illud injuriarum agmen venit in mentem , quum

quisque malum sibi exaggerat. At benefactorum interim profunda oblivio, ut

jures affectari bellum. Et saepe principum privatum quiddam est , quod orbem ad arma compellit At plus quam publicum esse debet , ob quod bellum suscipiatur. Quin ubi nihil subest caussae,

66쪽

errorem alunt magna testam in suum a utuntur compendium Glunt sacerdotes quidam Anglus hostis est Galline eo aliud, nisi quod Gallus est. Scoto Britanus infensus est, nec aliam ob rem, nisi quod Scotus est Germanus cum Flanco dissidet , Hispanus cum utroque. pravitatem l Disjungit inane loci vo

cabulum . cur non potius tot res conci

liant Male vis Britanus Gallo eu non potius bene vis homo homini: Christia. nus Christianos Cur res frivola plus

apud istos potest quam tot naturae nexus tot Christi vincula 'ocus corpora dirimit, non animos. Separabat olim Rhenus Gallum a Germano a Rhenus non separat Christianum a Chiuliano Pyrenaei montes Hispanos ab Italis sejungunt; at iidem non dirimunt Ecclesiae communionem Mare dirimi Annios a Gallic; at non dirimit religionis iocietatem Paulus Apostolus indignatur audiri inter Christianos has voces:

I a sim apo an ego sum Cepha, ego Am

67쪽

a CCCL A. si pauli , nec in pia cognomina sinit secaret Clit istum omnia conciliantemtam nos

commune patriae vocabulum gravemam judicamus, cur gens ingentis in

ternecionem tendata Ne id quidem satis nonnullorum animis bellorum avidis praveri dataque opera dissidiorum ansas quaerunt, ipsam dividunt Galliam, mea vocabulis distrahunt, quae nec mariari nec montes , nec vera regionum

nomina distrahunt. E Gallis Germanos faciunt, ne vel nominis consortio coalescat amicitia. Si in actionibus odiosis, velut divortii, nec litem sacile recipit judex , nec quamlibet admittit probationem cur isti in re omnium odiosissima quamlibet frivolam caussam admittunt Quin potius id , quod res

est, cogitant, mundum hunc communem esse patriam ornatum , si patriae titulus conciliat ab iisdem majoribus otistos omaeis , si facit amicos sanguinis affinitas Ecclesiam unam esse familiam, ex aequo communem omnibus , si domus eadem copular necessitudines. In

hanc partem ingeniosos esse par est Toleras quaedam in socero non ob aliud,

68쪽

nisi quod socer est o nihil toleras in eo, qui religionis consortio frater esto Multa condonas generis propinquitati, Mnihil condonas assinitati religionis' Certe nullum vinculum arctius alligat, quam Christi sodalitas. Cur id solum ob oculos obversatur , quod animum exulcerat Si paci faves, sic cogita potius : Ialio laesiit , sed saepe alias profuit , aue alieno impulsu laesit. Posti emo, quemadmodum apud Homerum dissides caussas , quod inter Agamemnonem , --chillem intercesserat, in Aten deam rejiciunt, qui vocant ad concordiames ita

quae excusari non possunt , aliquando fatis imputentur , aut in alo cuipiam si libet Genion, in haec odium ab ipsis hominibus transferatur. Cui magis ad perniciem suam sapiunt , quam ad tuendam felicitatem' cur ad malum, quam ad bonum sunt oculatior es t Qui paulo cordatiores sunt, expendunt, considerant , circumspiciunt, prius quam privatum quodque nego Uum aggrediantur. Et clausis oculis praecipites in bellum ipsi sese conjiciunt , praesertim cum semel admissum excludi non possit r.

Quin

69쪽

quia e pusillo fit maximum , ex uno

plura , ex incruento cruentum maxime cum haec procella non unum, aut alterum affligat, sed universos pariter involvat. Quod si vulsus haec parum expendit , certe principis, optirnatum partes sunt, haec secum reputate Sacerdotum est ista rationibus omnibus infulcires, volentibus ac nolentibus inge-xere. Haerebunt tandem , si nusquam non audiantur. Ad bellum gestis et primum inspice cujusmodi res sitiam, cuiusmodi bellum , quid illa bonorum,q id hoc malorum secum vehat, atque ita rationem ineas, num expediar, pacem bello permutare. Si res quaedam admirabilis est regnum undique rebus optimis florens , bene conditis urbibus, bene

cultis agris. optimis legibus , honestis simis disciplinis , sanctissimis moribus; cogita tecum , haec felicitas mihi pertur banda est, si bello Contra, si quando conspexisti ruinas urbium , dirutos vicos, exusta sana, desolatos agros o id spectaculum miserandum ut est visum est, cogita hunc esse belli fructum. Si grave judicas sceleratam conductitio-

70쪽

lo alere , his inservire, his blandiri, immo horum arbitrio te ipsum, ac tuam incolumitatem committereri fac cogites hane esse belli conditionem. Si abominaris latrociniata haec docet bellum. Si execraris parricidium choc in bello discitur. Nam qui vereatur unum occide- Te commotus , qui levi aut horamento

conductus tot homines jugulata si praesentissima Rei p. pestis est legum negle eius silent leges inter arma Si foedum existimas stuprum , in caestum his turpiora , horum omnium bellum magister est. Si fons omnium malorum est impietas, ire ligionis neglectus haec belli procellis prorsus obluitur. Si judicas eminum esse Reipub statum cum plurimum possunt, qui pessimi sunt cinbello regnant sceleratim mi, quos in pace sussigas in crucem, horum in bellis primaria est opera. Quis enim melius per devia ducet copias , quam latro exercitatus Quis fortius diripiet aedes, aut spoliabit templa , quam parietum persosior, aut sacrilestus ' Quis animo