Historia reipublicae Massiliensium commentatio

21쪽

quo etiam, anni siliam constitutum erat ei, quera ipsa regisset in matrimonium dare. Phiala autem, qua maritiini, orae vellet, indicare dehobat, uxeni manibus tradita restemhaiul repugnas e quo minia filia in ille uxorem duceret. Pet- tam deinde Om n in ristoxenam mutasse et ab Euxeno pe- Iaerisse Protin, a quo gens rotia darum Massilia originem duxerit. - Ex his autem Euxen uni puto ut mercatorem cogitandum, non ut Phocaeemiviri satis valida classe advectorum ducem. Hoc vero tum ipsius indicant Aristotelis verba, tum laeus quidam mutarint i consimi t, vin mereatores Massiliam condis disse dicuntur, etsi a Plutarcho dux eorum Protus vocatur. Quocirca haec ab Aristotele et Plutarcho tradita ad primam Maseritiae originem relarunda esse arbitror. His subjungantur, quae de origine. Massiliae apud Iustinum 43, 3 oecurrunt. Qui quidem historiae Romana primordia explicans, temporibus Tarquinii B regis laetum esse ait, ut ho--εenses Tiberis ostio invecti amicitiam eum Romanis jungerent, suo laeto in ultimos Galliae sinus navibus profectos eos Massisaiam condidisse magnasque res ollis eum Gallorum sentibuη gessisse Etenim Phocaeenses, in expinditionibus, in occidentem susceptis, in ioc quoque Prope Rhodani o ita devenisse. --

o Plutarest sol. 2. Ἐνιοι δὲ καὶ ε ἔμποροι πόλεων οἰκιστα Iυδανον rar Θείς. Qui locus, quamqtiam ab editoribus varie mi ius, recte ach et Ineptum illud Diandri, Ἀγαπη- Θεὸς pro nomino proprio habendum esse.

et Q si me non poteri, quod a Misenio, promtim, ut solei, O hac re di uianti rari iacuit, pro Tarquinis II haberi.

22쪽

rum quidem amoenitat captos, quum domum rediissent, plures sollicitavisse, dii cibus lus Simo ac toti in oram Galliae navigasse. Ubi qui dein Nanni regis arnicitiam M tutos Massi ilia in eos exstriixissει rotis anni filiam, quae Gylitis a Iustitio vocatur, in matri inonium duxi,se perinde atque ab Aristotele, nominibus 1 tantum mutatis, narratur. Videtur omnino haec Iabula Massiliae in ore populi sume. Ac Tarquinio L regnante Massilienses ei in Romanis. societate' nisisse, mature ab illis inventum esse puto, scili t ut ab origine urbis suae, quae ad Tarquinii L aetatem pertinebat, istud cum Romanis foedus re peterent. Quid, quod indo explicandum Niebubrius D esse putavit, quod vellovesus, dux Gallorum, ducentis annis anteram illorum in Italiam invasionem Alpes tr in se dicatur λ

Versamur iam eo in loco, a quo ipsius Massiliensium historias initium capiatur. Quam tam pri priusquam Exordiar, di eam nonnulla de urbis situ, quae Iuc maxIm lacer Putavi. sunt autem ea quidem paucissima. Nam a Francogallis quas de

hae re disputata habemus, etsi studiose contuleram, apparraesertim adhibita, quae Massiliam hodiernam pro singulis Hii,1 Est omnino in asserendis condendae Massilias uel in mira no- minuia diversitas, inde opinor exorta, quod Plurium oloniarum ducum nomina confinde nivi . v. Mendreisi. p. 2Aet casaudi ad Sirab. L eommenti P. 119.

23쪽

partibus , crat. deseripiat exhiberet, hoc ipsi tamen iniMIeri, vix proferre me posse, quippe qui destitutus essem re se με nisi quod ex ipsis illorum libris depromptum esset unde in

iis tantum asserendis, quae apud veteres de assiliae situ otcurrerent, acquiescendum mihi esse iudicavi. Ex iis primum a uindari debent, quae apud Caesar ptra legi mi Lar B. C. II, 1. is Mas silia fere ex tribus oppidi partibus mari ad tiritur, reliqua quarta est, quae aditum habet a terra. Plura de his rebus sunt apud

πιστα - πιαλῶ καὶ reum καὶ ἡ πολις συιστασα, Ηγεθος θον in otio an , is τε si κω τὸ ' -- Μον---- τού λλο ἀ- - M., - γαμ m adiici debent, qua sunt apud Eumeluum panes ad Const. c. 19 4 ,Massilia, ut' audio, in profundum mare prominens, et munitissimo adcincta portu, in quem angusto adii mediterraneus relluit sinus, solis 15m passibus terrae emhaeret, qua firmissimus et turribus frequentissimus murus orponitur. Haud congrua haec esse Massiliae hodiernae, quippo

quae in portu Ionge in terram recedente ac versus occidentem spectant ex Structa, non in Peninsula locum a abeat, quivis satile

intelligit. Accedit, quod ipse portus laus lodie atque antiquutus fuit. Quum enim quem antiqui Massilienses portum habuere, is versus meridiem pateret, intelligi eo nunc quidem non potest, nisi qui hodienum antiquus portus' vocatur. Ad quemo Veteris Massilias portus Lacrdon vocabatur Scylax p. 2 in Huds. Gerari L GH. B C. II, et audi a suo. IV, p. 179. Tet,inua. - ML II, AN ni v p. 471. exhel D. N. M. I. p. s. Mina Ann Maam p. s. sum Tom L p. 4. Ioann

24쪽

si strabonis l. I. et ustathii ad Dionys. 25. tradita reserenda esse iudicamus, et Iocum damus conjecturae, quod pristino aevo fortasse amplior ille fuerit, quam hodie, alter autem, quo nunc utuntur Massiliensim minorem ambitum habuerit, facile possunt tam demassilia quam de portus sit quae memorantur a vet

ribus explicari. Urbs ipsa perampla muros missimos habuit, in arce Apollinis io, Dianae Ephesiae ac Minerva templa, et prope portum, uti videturn navalia.

msTORIA MASSILIENSIUM INDE AB URBIS ORIGIM UMQUE AD SOCIETATEM CUM ROMANI INGAM.

Du sunt in ptimis, de quibus per hujus capitis militum Bgendum esse videatur, Itorum quae cum finitimis Gallorum

gentibus, alterum quae cum Carthaginiensibit gesta amassili-memoire sue a pori de Marseille p. 200 - 232. in lib. I ancienna Mi. d. Misomnum, Mum in 1 20 reMi M. Hi p. 319. o Templum Diana putant esse, ut nune est, una de Ia insevit, Apollini templum P miis derat Sau--.2 Strab. v. p. 180. Da normnis Massiliae, quae vulgo solet proterri, derivatione, nuraemio se an viri non maioris μα- μῶμαι- ε ἡ in Laa et Vol. I. p. 4 2 minuit autem ea tum apud Timaeum in

25쪽

ensibus fuerinti iam do interiori, ita dicitur, reipublicae historia nec trallitum quicquam habemus, nee coniecturis, unde quid proficiatur assequi lii et De iis vero, si Nae jam respiti dehea Illi eo contra lius puto explicari posse, quo longius in enarrandis is aliorum vagata fit ratio. Itaque quam potero brevissime referam, quae apud Ju Stirium curus mdem Paene aes in iis rutimur auctoritate, reperiantur.

De populis Galliae Massilia Hesnis iam Hiemini puto mur, in disserere satis est monere, Ligures fuisse, qui inde a Ri, dant ostio Galliae oram enerent, o quibus qui Μamiliae proximo accolebant, et quum urbs conderetur, annum ruem lio' huere, set: obrigi nuncupantur. Qui quidem anno superexile

pacem cum Masmiensibus servasse feruntur. Hoc autem exii Cis, Comanus filius, metuens scilicet, ne quae ingravescebat S-que Massaliensium potestas, damno Gallis evaderet, perniciem Massi Iliensi hus ita machinatus est, ut Floralium , quae MaMitiae Celebrabantur, opportunitate fortiς rarao qum qu de suis vehiculis, Dondibus, quibus tu esto usus erat, adopertis in urbem i

trod i tui eret, ipso vero exercitum propo illam in insidiis eorulocaret. Hoc tamen consilio a inuliere quadam iuveni alimuMassilienti, quem amasium habebat, pares acto, Masianenses non solum Gallos, qui urbem intraverant, inieriscemini, sed etiam incilias, quihus istorum conatus ex adiuvare eonstituerat, ias tu sin. 43, 4.αὶ tuumni es 4riis, Mira Alpes, satyi, De siem, Oxubii. Plin. H. N. m. o. a. ais moti call. p. 23 clumen lini am

26쪽

praeoecupaverunt , ut ipse una cum septem millibus Gallorern caederetur. Massili ossa indQt jori vigilantia adhibita dilige ter caverunt, ne simile quid in posterum m accidere posset. Magna eum Liguribus bella cladem Comano inflictam et ta Sunt, ea tarne tanto successu a Massiliensibus debellata, ut

tum opes exinde suas augerent, tum nomini ac viriuii mine ruin etiani in his oris novum decus pararent Tempore autem procedente quum, ut Iustini verbis utar, istinis rerum gestam et abundantia opum et virium gloria virente, assilia orere , repente finitimi populi ad assiliensium nomen delendum velut ad commune extinguendum ineendium concurrerunt coeptis tamen nam prope assiliam iam consederat eorum exercitiis

torvae mulieris specie deterriti esse dicuntur, qua Catumando duci ab iis constitiato, per somnium sese obtulerat. Quo laetotiltro is pacem a Massiliensibit pelluit, eaque impetrata quum de Drat In adorandorum caussa trahem adiisset, statuam Minervari cujus templum intraverat, mulieris ejus intellexit imaginem re- serre, quae somniant ei apparuerat. Itaque et dona deae obtulit, et perpetuam sirit Hai eum,assiliensibus tui initi Pariapae et securitate restituta, Massilienses pecuniam seruntur inse aliaue Romanis, unde a Gauis, qui tum Romam obsessam se hant, o redimerenti Hi enim quo a discrimine versaremtur, a les iis acceperant, quos ipsi Aponini metu ob finitum eum Gallis bellum innexa oblaturos Delphos miserant; quod si verum esset de tempore simul constaret, cui belliam cum c

tumando assignari debere Pro illo beneficio ut gratos praeis starent, et immunitatem 1 Iassiliensibus Roman de tres runt et i a viri spectaculariim in senatu dederunt, et foedus aequo jure

27쪽

permiserunt mis verbis sineti Iustinus seest iis, qua de Massis ala tradiderat.

In examinanda Iustini fido et . auctor to peropportune evenit, quod Heerent i , viro summo, hanc rem ad disquisiti

nem vocare placiti t. iijus quidem si sectamur urtoritatem, Neritae est, liam potiorem habeamus, locus apud Iustinum do Mii isti ad eas pertinet historiarum rogi Pompej partes, ii aetum uberius ab ipso tractatae, tum a dia Stino copiosius narratae sunt. Est auteiri perquam credibile, Timaeuiri ac Dioclem,

inprimis vero priorem illum, suisse, quorum libris in describendis rebus Massiliensiui rogus maximo uteretur. Nisi serio haec omnia riuus, quem ipso Justinus in Vocontiis natum esse ammavit, a Massiliensibus acceperit laborarum certo cons. mandarum studium postrema eorum, quae adduxi, satis proaum quibus hue misso Massilienses apparet, ut laederis cum Romanis iniri, aevo jam antiquissimo documenta exhiberent. Caeterum pauca omnino sunt, nec nisi universa quaedam, quae pro veris possis agnoscere, caetera, iupote quae prope mythicam speciem habeant, commenticia vid titur Massiliensium, donec ipsi viribit satis pollerent, laud dubie intererat, ut ne GalIos, quibus egre videbatur resisti posse, lacesserent. Unde credibile videtur, Massiliensium ab initio societatem aliquam cum Gallis suisse, deinde Gallos arma contra eos cepisse, bella ta-

I De Trogi Pompej sontibus p. 241. Comment soc Goit Tom. XV. 2 Timaeum Massiliam novisse inda quoucia puto, coacludi pol. est, quod, ut iurea apparebit, plura .Prthea' scriptis deprom- risi videtur

28쪽

men inde exorta fausto eventu a Massiliensibus Est esse. Ligiale i litem non tantum terra, sed Elihim l Blia , piraticam scilicet exercentes, Massalienses vexavisse vadentur.

Sed altera iam excutienda est quaesiis, quid gesserint -- Hiiemes cum Carthaginiensibiis Ilis quidem Gnsioni scisso Massiliam tum invidia patet, qua persequi solebant, qui mere tui suo ossicerent, in ejusque communionem se in truderent, tum ipso proelio illo navali, quis a mi aeenubiis iis ac rrhenis commissum perpetuae, quae insecuta est, utriusque populi inimicitiae quasi exordiu in fuit. Quamquam quod asseruit Iustinus, Massilienses Cartilaginiensibus pacem saepB dedisse e tentibus, dubito an Vere ille dixerit. Massilienses eniri a Carmihaginiensium copiis fortiter se delendi e certum qui de In est, attamen vix puto mo a inter utrOSque Populos bella fuisse gesta, neque ita feliciter res Massiliensium eventuras suisse, nisi aliorsum maxime in Siciliam opes suas ac vires Cariauiginienses convertere maluissent.1 Strab. IV. p. 18

2 Iustin. 434 5. 3 His pertinent, quas sunt apud Strabonem IV. p. 180. -ακει-- ω - ἐν πυλο πισχνα τῶν ἀκροπινιων , ελ- ῶε καταναυ-

29쪽

- et

Historiae institiemis cur in societate eum Romanis inita singularem periodum coiistituerim, tum vi patet, quam in illam

ea exercuit, tum quod simu tempus designat, quo Carthagini--Mum vires imminui coeperunt, contra Massiliae opes ea ipsa de caussa magnoPer augerentur. Paullo uberius igitur de hac re Explicandum Ess arbitror, ita quidem ut primum dicam doteu PO te, quo foedus ictum videat , tum de ejus ratione atque natura.

Duo quibus ex antiquior quidem aevo Romanoruin eum

Massiliensibus repeti possit societas, supra jam sunt explosa. Nequo enim alterum illud apud Iustinum , quo Massilienses ante conditam urbem suam Tiberis ostio invecti, amicitiam cum Tarquinio rege iunxisse perhibentur, nec ulterum, uni de Eoeunia dititur, Romanis amassiliensibus subministrata, tantam illius foederis antiquitatem demotistrare potes Alia autem, quisbus ad foedus quoddam sanciendum commoti videantur, nec immeantur a scriptoribus, neu sauiae mamri queunt quum enim foedera in antiquitia et iura Ment, et mutui tantum V. ieommodi auxilii 'ussa iniri solerent, nee Massiliensibus Me inania ante beat in in aliquam societatis ineundae necessitatem suime appareti iacet enim e antiqui ire aetate rei navali curam quandam Romani impenderint, inde tamen colligi nequit, appetius eos Massiniensium amicitiam, id quod foederibus quoquo intur, quae cum Carthaginiensibus istorum Dj9ilice ny Omle

30쪽

stibus secerunti assilienses ulcissim nihil habebant, quo

manorum societatem magnopere quaererent, quippe qui tum temporis ite navales, quae aliquo pondere essent, copias hab rent, nec imperii fines ita prolatatos, ut terras, qui hus vicini fuere Massilienses, attingerenti Neque primora unico bello aut Massiliensibus aut Carthaginiensibus quicquam incitamento fuit,

quo ad amicitiam inuino iungendam compellerentur. Nam a Massim, quidem reminora erant loca, ubi bellinu saeviebat, ne quo Romani navalis rei adeo ignari eius initio fuissent, si in siniensium auxilia iis suppetiissent quum inter primum et secundum Punicum bellum Romani eum Gallis connigerent, id ne sano sui opportunitas, qua Romanorum, uniueum iam communes hostes habebant, damnienses societatem quaererent. Ime an vere si sacrum ignoramus. Primum D, quod de eonis

Hatione quadam Romanorum cum,assiliensi republica traditur, ad ineundi Punici belli initium pertinet, quo quum Romani, IIannibale ex IIispania prosecto, legatos in Galliam misissent, qui Gallos amicos Romano nomini redderent, hi quidem a solis Massiliensibus benigne excepti sunt. Tum primum an iuncta sit societas, non traditur hoc certum, amicitiam Romanorum

a Massilienuum veterum scriptorum testimonio inti ab Oetempore' 'Me revocandam. I x PoIxb. III, I p. Ili Sehis . liv. XXI, 20. 25.2 IIo e Polybio quoque colligitur ΙΙΙ, 95. p. 604 Schis. Masilliensium erga Romanos voluntatem ii praedicante νεγενως γαρ, . - πινες ἔτερ- , Mi M M'κασι Ῥωμαιοις πραγμάτων καὶ Mἄσσαλ-τωι, πολλάκις tia, καὶ - ταρτα, -- --