Globus caelestis Cufico-Arabicus Veliterni Musei Borgiani

41쪽

s Io M- ' uotis ad Alferganum pag. 67. seq. Versio Latina est Cl. Golii . Computabant Arabes mi.

nuta etiam Secunda, ut ex cit. textu constat.

42쪽

-e XX Inter illustres Astronomos , qui regnante mamone floruerunt, hos, qui Sequuntur, recenset Abuli aragius . o Ex AstronomiS , qui subis Almamone floruerunt, fuit Habaso Athaseb h. e. Calculator ) Almeruiat , Bagdadio incola , cujus tres sunt Tabularum Astrono- micarum libri , quorum primus compositus , est ad regulas Send Hend: secundusis Almomtahen s h. e. experientia comprobari tus ), qui omnium celeberrimus, ab eo comis positus postquam animum applicuit ad ob se SerVationeS, dc eum comprobaVit ejus tem- poris experientia ; tertius Tabularum Mino se rum, cui titulus Alsci ah . Sunt & ei, , alii libri: annos centum ViXit . Ex iis etiam med ebn Ketis Afergani Introducti ,, nis ad Astronomiam auctor , in qua coino Prehendit regulas generales operis Ptolemai- ci verbis suavissimis , & explicationibus Iu

is culentissimis. Et ex iis Abdallah ebn Sabel

43쪽

--2 Jubachi Astronomiae peritia insignis :

nec non M uhammed ebn JUusa novareet -- mius, cujus Tabulis usi sunt homines tam is ante , quam post ObserVationes factas , dco prioribus dc secundis, quibus titulus , ADSend Hend. Ex iis etiam Masciasiabo Iudaeus, qui cum tempore Almansoris flO- reret, ad tempora USque Almamonis vixit: o Vir eximius , saeculi sui phoenix , eximie is pollens rebus abditis eruendis . Nec nono Jahia ebn abi Almansor Vir praestantisSi- , , mus , Summaeque dignitatis , Meccae tunco temporis incola o. Hist. Dynast. pag. I 6Ι

Almerurius & Muhammed chia Musa Κho- VareZmius in suis Tabulis, quas, ut ait Abul-faragius loc. cit. ad regulas Send Hend consecerunt, Indicarum Tabularum methodum adhibuerunt . Etenim ex Arabica Bibliotheca Philosophorum ea , quae conSequuntur , hac super

44쪽

XXII

re noster Casirius deprompsit : si Μuhammedis ben Ibrahim Alfagari astrorum scientia, dco perdia insignis , hujus disciplinae studium, , in Mahometanorum animos , regnantibus o Abbasidis , induxit primus . Anno Hegio rae 13 6 I. C. 811 ) Almansoris princ, o Palu advenisse tradit Athosainus ben Μuo hammed ben Aladami in suis Tabubs Mais Ioribus , quas Margaritarum seriem inscri- Psit , Astronomum quemdam Indum sid se ratiS Scientiae peritissimum , cum Tabulis Equationum Secundum medii gradus calcu- lum digestis , tum aliis observationibus deo duplici Eclipsi , signorumque ascenSionibus se inStructum. Hasce Tabulas Indus ipse retu-- lit se ex Tabulis a Phlaro Indorum Regeis olim confectis excerpsisse . Quamobrem Imo perator Almansor hujusmodi librum dc Ara-o bice converti , Arabibus in iis , quae adis Siderum motus pertinent , veluti noresam

45쪽

XXIII

se proponi jussit. Provincia haec Μuhammedo,, ben Ibrahim Alfagari demandata, cujus Ara- ,, bica1n Versionem Astronomi Librum Send

Hend majorem appellant , qua plerique ad se Almamonis usque tempora usi Sunt . Hunc se etiam librum Abis Gia ar Muhammedri Thouareet,mius in Epitomen ad Almamonisse usum contraxit , & ad ejus instar Tabu- ,, las suas M ahometanis celebratissimas conis didit ς in quibus tamen Indorum Tabulasse quoad motum medium, ut minus accuratasse reprehendit , unde ab illorum systemate in se iis maxime, quae ad aequationem, decli- se nationem attinet L discedens , squationem se Secundum Persarum Systema, Dcclinationemo vero Solis ad Ptolemaei mentem, additis etiam se de suo inventis non sane contemnendis Biblioth. Arab. Hisp. Escor. T. I. pag. 42 8. Arabes ergo non a Graecis tantum, sed ab Indis atque Persis astrorum scientiam haUSe-

46쪽

XXIV

runt. Utinam omnia nobis essent in promptu Arabum Opera praestantium Mathematicorum lQuot in ipsis lumina dc ad jumenta haberemus ad cognoscendam: Veterem illam orientalium populorum Astronomiami Sed votis nostris factum esset satis, si a Mathematicis, de AstronomiS nOStrorum temporum expenderentur Saltem tot Codices Μahumetani de mathematicis rebus astronomicis disputantes , qui in Europaeis Bibliothecis in alti silentii , turpisque oblivionis pulvere delitescunt , tineis magis noti, quam litteratis. Qui litterati si hoc quod

ab ipsis desideramus , facere non OmiSiSSent , dignius profecto de Arabum Astronomia, multoque honorificentius protulissent judicium; nec temere dixisset Brucherus Arabes nihil Graec rum observationibus adjecisse, in multis eos vehementer depravasse ; Hist. Critico-Philo-Soph. : quem tamen Cl. Andres confutavit prorsus in Volumine primo De Origine s pro

47쪽

gressu sc. omnis litteratura. Parma 178 et

pag. I 6 s seqq Vel unus Μuhammed ben Geber Albatani, quem norunt Europaei nomine Albategnii ,

multis auxit Astronomiam praeclara cum laude. Hic enim I. Statuit Stellas fixas orientem Versus , super polis Eclipticae gradum unum absolvere annis 7o, cum PtolemaeuS annis Io o

unum gradum progredi statuerit a . II. Na-

a) Monlucta: Histoire des Mathematiques. Tom. I, pag. 348. Verum Ricciolus Tom. I, Almagesti Lib. VI, Cap. XVI ita scribit: is Secunda opinio s antea Ptolemaei Sententiam retuis Ierat ) fuit Albategnii Cap. LI , ubi asserit stellas fixas proisse gredi in longitudinem gradum unum annis 55. Quia Borea- , lem frontis Scorpii repertam a Menelao in Scorpii grad. 3 , ,, min. 33, anno NabonasSariS 843, ait a se repertam annoo Nabonassaris I say, in grad. II, min. so Scorpii: ideo. se que annis 783 proceS iSSe gr. II, min. 32. Quo posito is recte conficit gradum unum processisse annis 55. Porro, , suppositis annis 65 uni gradui debitis, evadit fixarum mo. , , tuS annorum 2 375O, & annuus motus 3 V, 32'V, 43' , 38 , si et O , Alba tegnio vero subscripsere usque ad Copernicum ple-- rique, & in primis Rex Alphonsus, licet aliam prius opini

o nem Sectatus esset Q. Haec adnotanda duximus, quia Auctor

48쪽

XXVI sectus est in sine saeculi IX Orbis Solaris Eccentricitatem partium 3 46SE , qualium Radius eccentrici est Io OOoo cum maXima Equatione grad. I, min. 39: quod ita se habere multi recentiores assirmant sa). ΙΙΙ. Solis Apogeum, quod antea immobile existim batur, manifeste in conSequentia Signorum progressum primus Albategnius deprehendit , illudque moveri, licet lentulo , nec Statim Sensibili motu assirmavit: quod dc caeteri deinceps Astronomi deprehenderunt b). IV. Ptolemaei

de motu Lunae aliorumque Planetarum errores detexit, atque emenda Vit . V. Demum cum jam aevo suo Ptolemaici Canones manifeste

Globi Veliterni Borgiani , ut optime animadvertit Cl. noster Toaldus, Albategnii opinionem sequutus est. Vide Epistolam Ilaudati Toaldi sub finem hujus Dissertationis. a) Ricciol. Tom. I, Alm. Nov. pag. I 38. b mutucla loc. cit. Ricciol. loc. cit.

49쪽

XXVII

a Caelo dissiderent : ideo novas Tabulas caelestium motuum condidit a ) Μuhammed ben Glaber ben Senan Abii Abdallati, Assyrius Harrantia , vulgo Albate-gnius, ex oppido Batan b) floruit post dimidium saeculi IX : obiit anno Hegirae 3 17 , Christi 9 29. Extat hujus Astronomi opus inscriptum De Numeris, s motibus stellarum. Ejus versio typis edita primum Noricae anno Ι3 3 7, tum Bononiae anno 16 3. Versio tamen pinguis , nedum rudis. A Clarissimo Halleyo vocatur Albategnius Auctor pro suo saeculo admirandi acuminis , in administran-

50쪽

inventa .

Astronomia Geometricis, & Arithmeticis nudata praesidiis, tota in Observandi cura , Sedulitate consistit; verae tamen Scientiae nomen, laudem nacta est , ubi subsidiis uti potuit Arithmeticae, & Geometriae. Nullus, credo, Geometrarum Graecorum fuit, quem non Arabes Arabice reddiderint ; quineos etiam dilucidis commentariis enuclearunt , noVaque inventorum quati segete Geometriam locuPletantes praeceptorum gloriam aemulari vi-