Globus caelestis Cufico-Arabicus Veliterni Musei Borgiani

81쪽

LVII

rum auxit gr. 16, min. 46, ultra Ptolemaei Tabesus, ut dictum est. Additio haec cum ab atate Ptolemai , anno

Eriae nostra 1 O, ad annum Ι223, interva tum sit annorum 1O83 , exhibet annuum stellarum motum secundorum S uel fere , excursionem vero gradus unius intra annos f

re 66.

Putare poteram , motum hunc Arabem is Stronomum mutuatum fuisse a Tabulis Persarum ) saeculo priori conditis, nempe au-

Ηae Tabulae cerni possunt apud Bullialdum in Astronomia Philolaica - & distinguendae sunt a Tabulis Persicis Ille ianis, quae Sunt recentiores, confectae scilicet imperante Oletu. Ahau anno Hegirae 558, aerae vulgaris Ia 59. Operae pretium est afferre, quod laudatus Auctor refert de prioribus Tabulis lib. V. cit. Operis . o In Tabulis Persicis salt), quae in Bibliotheca Re- ,, gis Christianissimi adservantur, quas Graecas fecit Georgius, , Chrysococca, habetur catalogus quarundam fixarum cum hoc ,, titulo: Hoc Canonium accommodatum est ad initium anni 5oy,, Arabum d per quorum annos 68 uno gradu progrediantur. Inci- ,, Pit autem annus Arabum ab Hestra so9, anno Christi III 3,

82쪽

LVIII

no IIIJ , a quibus non valde differt y sed

re melius explorata, cogor opinari, ab Alba- tegmo suo Arabes hunc stellarum motum recepisse. Fuit enim Albategnius, ut Tu, -- semane optime, nosti, Princeps, atque instaurator Astronomia Arabica, quem proinde sua nationis Astronomi potius, quam Persas, S clari debebant. Sane periodus Persarum est annorum 68 periodus Albategnii 6 6. Tantus autem eruitur a positione ipsa stellarum

in hoc Globo: ex. gr. Regulus, seu Cor Leonis, in Tabulis Ptolemaei notatur cum longis tudine grad. 2, min. 3ος in Boetiano Globo illam comperio in gr. 19, min. 16 fere ejusdem signi: Stella ergo promota erat gr. I 6, min. 46, juxta monitum Inscriptionis, ac

se Junii die 5, seria f. Habet autem ille Catalogus Cor Leonis ,, in Leonis grad. II, min. 3 o. is ASSemanus)

83쪽

juxta ipsius Albategnii normam prorsus consentientesς manifesto vero cum dissensu, non modo a Ptolemaei placito gradui uni ioo annos tribuentis, sed a Persis ipsis ad annos 6 8 rem contrahentibus, omnibus in extremum oppositum prolabentibus, cum progre sus verus stellarum per unum gradum, ut modo febam, sit annorum 7O. Eodem modo si comparentur caeterae stellae omnes promotae in eodem Globo deprehendentur. 2 Iotatu digna est Stella Polaris , quet hac artate,' hoc anno 1788 distat a Polo mundi minus, quam duobus gradibus P in Globo autem cernitur ab eo distans gradibus uel ,s longe amplius distabat aetate Ptolemaei imo olim tantopere aberat a Polo, ut Polaris dici non posset. Haec mutatio situs ex eo pendet, quod praedictus stellarum motus In longitudinem si circa Polum Eclipticae, per circulos Eclipticae ipsi parallelos, pro cen-

84쪽

tro habentes Polum mundi Γ ex quo consequitur , stellas , quae circum undique distant ab hoc Polo pari fere intervallo , ac Polus mundi , ad hunc modo accedere , modo contra recedere , ut quiae magis conspicua sunt in Cepheo , CIgno, ora, Hercule , Dracone , vices Polaris stelliae olim gesserint , faculorum decursu subiturae sint. Ita extrema haec in cauda Ursae minoris , post duodecim mille

annos a Polo abibit , atque distabit 6 samplius gradibus , s potiris esse desinet. V rum hac sufficiant. Vale. Dabam Romae idibus MDrtii qua die Cajus Iulius Caesar in Senatu interfectus

est) anno MDCCLXXVIII.

85쪽

1 I. De Planisphaeriis ejusdem Globi Boetiani . ACcepi, ac perspexi, Assemane optime, bina Hemisphaeria , qua EminentIssimus Camdinalis EORGIA e Globo suo Cosco delineanda curavit , simul f ea , quae Tu ad eumdem GDoum illustrandum perscripsisti ,

quaque pro summa modestia Tua, s amicitia nostra, a me legi voluisti. Videris autem velle me ludere, cum postulas a me quoque aliquid scribi. Tanta enim copia eruditionis Tu omnem partem illustrasti, ut non modo mihi inerudito , sed lix ulli eruditissimo adjiciendum reliqueris. Admiratus sane sum, non modo eruditionem, sed patientiam , s laborem tuum prorsus Herculeum. Nihilominus, ut s studio Tuo, quoquo modo, satisfaciam, s observantia mere

86쪽

LXII

erga Eminentissimum Principem testimonium utut tenuissimum V eram Q de Planisphaeriis ipsis pauca hac notabo , ratione rei graphico - spharisaeia Animadvertere licet in iis spatia quadam vacua, inter Zodiaci signa , quae instar coni protenduntur usque ad centrum. Aliquis harum rerum minus peritus quarere poterit ,

cur hujusmodi hiatus relicti fuerint 8 Sed

aliter feri non poterat, nec vacua hac viatari. Cum enim Pictor constellationum imagines s deliter describere deberet in plano, semvata mensura , quam habent in Globo, nece se erat , circuli perimetrum dilatari simul cum parallitis suis , ideoque spatia vacua r linqui Scilicet ob discrepantiam , atque adeo repugnantiam , incommensurabilitatem, si ita loqui licet , inter lineas , superficiesque curvas , ac rectas alterum de duobus feri Uecesse est , si quando Auram sphaericam in

87쪽

LXIII

planam convertere libeat Γ ut vel servata cim culi mensura imagines interiores Globi contrahantur , quod fit in projectionibus Ortographicis, vel Stereographicis, quas appellant Ivel retenta magnitudine imaginum, circuli Planisphaerici dilatentur . Ita videmus , GD-borum urti res parare eorum indusia ex char

ta , in qua delineantur quidam quasi fusi

curvilinei , relictis vacuis ad latera utriusque Poliς quoe vacua postea reciduntur , ut fusi depressi totam superficiem spharicam tegere possint. Cum autem in Planisphaeriis

Boetianis imaginum praecipue ratio habita fuerit P hinc amplificatio illa circuli , sive Plani orta est . Scilicet pro radio Planis- pharii sumptus fuit quadrans circuli maximi in Globo , vel semiperipheria pro diametro . Cum igitur Globi diameter sit fere unius palmi Romani , sive Pollicum Parisiensium 8, lin. 1 , Planisphaerii diameter

88쪽

LXIV δη-

eoasit pollicum Ia,lin. 8 , prout postulat proportio diametrum inter , ac peripheriam. Problema hoc de repraesentanda sphaera in plano nondum solutum est, nec fortasse unquam reso vetur , ob dictam repugnantiam inter rectum, s curvum. Nuper CL Eques LoRGNA methodum quandam suam protulit,

quam geometricam appellat , quae in hoc consistit , ut describatur Planisphaerium aequale superficiei sphaerica Hemisphaerii , quae superficies dupla est circuli maximi ς ideoque pro radio habebit chordam quadrantis , Sive graduum 9o. Hac porro ch0rda , sumpta sem diametro partium 1 OOo , reperitur partium 1 14, cum semidiameter Planisphaerii Borgiani , sumpto pro radio eo numero IO OO , evadat partium 137o. Verum fortasse methodus illa nota Equitis LoRGNA , ut ut va

de ingeniosa, difficultate non vacat, neque in hisce Planisphaeriis quaeritur de subtilitate

89쪽

geometrica: scopus unicus erat , globum ipsum reprasentare , Historiae , atque eruditionis

gratia , quod feliciter praestitum mihi ῬLdetur. Nihil mihi superest addendum , nisitit Eminentissimo BOR GLE , Tibique, de hoc monumento iterum gratulers quod facio

ex animo. Vale.

E cubiculo Speculae Patavinae Nonis

Iulii MDCCXC. I