장음표시 사용
151쪽
D plenam Iuris cognitionem, omnino necessaria prius est cognitio princi- - piorum ac fundamentoruJuris, tum philoisphicorum,praesertim Politicorum;tum Historicorum: vel saltem Idea philosophiae Dthicae ac Politicae, itemq; Logicae & Historiarin Philosophia, Politica praesertim & Ethica, primas, intimas, &verissimas suppeditat Jutis causas&rationes: e quibus ipsis,cum de negotio controverso guaeritur, quid iustum sit,inum nitur;& ita demum Jus sancitur. Sic enim ratio est anima legis: quin & ratio quandoque aequitas dicitur: quippe aequitas non sem per scripta est,sed in mente & Wtione saepius adhuc posita . Principia illa; perinde ac si non ex philosophia cognoscerentur,vulgo legum & canonum auctoritate fatis praepostere confirmari solent. Quanquam non alienum fuerit,sicubi attim
Principia autem illatum communia, tum propria magis: de quibus omnibus confuse aliquid in titulis, De verborum significatione de De regulisJuris.
152쪽
,14 DE PRINCIPIIS Iu RI s. Communia, stilicet cum aliis literis. Quae vel attingunt,vel Ista sunt Logica & Mathematica praecepta. Logica videlicet sunt omnia sermocinantis Mentis
In quibus Dialectica, quae sunt, &imprimis
Topica, ut pi uri in um, sed satis etia m praeposte re, sic confirmari solent. Qua n quam, quae praesium tiones, consecutiones, aut aliae verisimiles& contingentes probationes dure sanciuntur, cum alioquin in judicantis prudentia versentur, nominatim obser
Juris enim tanquam pars aliqua esse intelliguntur. Atque huc pertinent Topica, quae dicuntur, Legalia: cum caeteroquin omnino philoisphica& generalia sint, ut illa Ciceronis ad Trebatium. Mathematica stilicet, tum Arithmetica, tum Geometrica praecepta. Quae nimirum ad Juris explicationem valent plurimum, ut de rationibus subducendis, de partienda hereditate, de finibus regundis, de agris metiendis & similibus. Altera ista, quae id est ipsam interiorem philosophia attingunt, imprimis Physicasiunt, de aliis nimirum rebus, quam de expetem dis aut fugiendis. Ita enim creberrimae quaestiant, de Oranes sunt, de omni naturae genere, ut de septimestri
153쪽
mestri partu, de vulnere, de veneficiis, de Magicis,& aliis. Propria deinde sunt de bonis quadam prindentia expetendis,sivetiatura, sive probabili ratione fiat,& sic de contrariis fugiendis. Bona sunt quae supra in loco de Rep. expoli,
cum interna tum externa, & his opposita mala, quae uspiam quasi neutra sunt,id est indifferemtiadi media. Quae bona, inquam ,honesta aut utilia innCum quibus interim iungitur, quodpulcrum, decorum,licitum: item quod necessarium,pONQuae quamvis sic disti n cta sentitainb nere
studine quadam ita cohaerent,ut Socrates exocrari iteret eos, qui ista distraherent: ut Cic.3. Quae deinceps, honesta inquam &utilia vel
seorsim aut simpliciter aut comparate considerantur, vel simul non sine contentione sicut
Cic. in libris ossic. ex intima philoisphia peris quitur. In quibus ut principia illa ossiciorum seu recte factorum, ita juris, accurate exponit. ' Quae principia videlicet, tum Physica quae-t damdum Ethica. Physica sunt, quae in animo ingenita ducem Naturam,vel Deum potiuS,amtorem habent. Prudentia enim nulla ita alia ratione quam natura ipsa nititur: quanquam uspiam videatur eam etiam imitati velle. De
154쪽
his nimirum in animi, & quidem mentis explicatione disserit PhiloQphia. De quibus Cicii b. I. de legibus ex Platone egregie. Scribit enim, Dei similitudinem mentem istam judicem boni in animo hominis tanquam numen quoddam ingeneratam & dedicata esse: & illi testem adi unctam esse constientiam ,que laetetur recte factis, contristetur autem contrariis: ad cujus vim omnem cognoscenda quisque suam mentem ipse excutere debeat & noscere: quod maxime moneat illud consecratum verbum, Noeste teipsum. Cujus ita generis etiam sunt semina,ut Iuris, ita prudentiae, ustitiae & aliarum virtutum,quae ipsi quasi insita in animis nostris experimur. Cum quibus plane congruere, quae Paulus Apostolus cap.2.ad Romanos scribat, jam ante memini. . Hic igitur inveniuntur quae natura fiunt bona, honesta& utilia: cujusmodi videlicet aeterna sunt & semper sui similia. Quanquam quasi Physica videri positant,
quae naturam imitantur, ut Consuetudo nomnulla,& Opinio naturali ratione nixa. Sic enim Consiuetudo etiam altera natura dici solet.
Ethica deinde sequuntur Principia, quae ita vel singulos homines, vel plures attingunt: ista nimirum Ethica speciatim intelliguntur: haec tum OEconomica, tum Politica sunt. Quae Ethica
155쪽
N C I PI Is Iu R I mEthica omnia vel ex illis Physicis derivantur, vel opinionem & probabilem rationem is quuntur. . ' . i. 'Ista, i nqua m, si ni illa Physica,de quibus dixi.
Haec autem locis & temporibus serviunt. Ubi quamvis occurrunt indifferentia & me dia: tamen hominum opinione& udicish hentur,& sititit quasi honesta & utilia. . , Λ.. Cujus generis sunt quae in Jure finguntur 'naturae silmilia, ut de adoptione, de repraesentatione, de foetu concepto M. item quae asduntur solennitates & ceremoniae in Test
mentis,in Contractibus,& aliis. .. . .
Ubi ita nimirum bona intelliguntur hon sta illa quidem & utilia,sed mutabilia tamen,&sui passim dissimilia.. M Atque ut summatim colligam, Jus naturae oritur ex communibus illis aeternis principiis, id est, praeceptis & legibus Logicis, Mathematicis, Physicis, & deinceps propriis similibus,tum Physicis, tum indeprofectisEthicis: Ius autem alteru quasi opinionis ducitur ex propriis nam tabilibus Ethicis scilicet, o Econom icis & Poluticis: quo accedunt quasi Physica illa, de qui.
Causae igitur sunt insitae & propriae Juris, Natura,& voluntas opinantis scilicet,& dijudicam ris,quae opinio est,duce tamen semper mente di ratione: Ad quas tamen saepe accedunt N
156쪽
cessitas & finis: deinde in sanciendo auctoritas,&insium ma obscuritate tanquam Dei Oracm liim Sors& Fortuna. . Quanqua in dissimilibus interim omnis generis causis, item subjectis S adjunctis dissimili uris,duce,inquam,tamen ratione,conditio. Haec igitur principia, ut pergam colligere, intelligit & complectitur Prudentae id est, Recta
ratio: Quam non tam ducem sequitur, quam conssiliariam adhibet domina & princeps virtutum,Justitia,& ita,ex principiis illis, hoc quod justum, id estJus, sancit, &sancitum deinceps praestat: quae ita propria quidem legi, sed communicata& ingenita homini que lex nimirum' illa est, jubens quod justum, di vitans contrarium , quae non tam discitur, quam colitur & ex. ercetur. Quae non tam habitus est, quam facultas animi, id est perfecta quaedam natura, qualis in Deo ut exemplari cernitur, & animis nostris impressa est. Unde nimirum magistratus ita lex loquens & vivens justitia dicitur. Quae Platonis philosophia prςsertim lib. I. de legibus a Cicerone explicata multo certior & verior est, quam illa Atistotelis de rasis tabulis pectoris. Quanquam idem Aristoteles Ethicorum s. cap. 2. plerasque etiam leges a generali justitia prosic,
Quam sane philosophiam Ulpianus dicta le- ge prima de justitia di jure, ex enumeratis factis justitiae
157쪽
justitiae evidenter ostendit, &cum Jurisconsultos ejus sacerdotes vocat, numen aliquod sane
facit,quale ab Orpheo, Hesiodo, Arato,&aliis philosophantibus poetis similiter descriptum. Quamobrem etiam cultum illius vocat philosophiam,nempe quod ex philosophiae principiis illis Jus statuat & exerceat. Quomodo Iustinianus etiam generalem Iis stitiam dicto titulo definitam ostendit. Novellas 6.quae alioquin est in collatione pNovella ro. quam sententiam scilicet divinis literis consentaneam ostendimus. Quam post Ulpianum A-Σo, Accursius&alii plerique doctores rectes
QuodJus ita sancitum, quamvis durius alti. quando & immitius videatur; tame auctoritate nititur lancientis: cujus videlicet ita in r lusistis contingentibus & mediis judicare est, quid aequum aut iniquum sit. Quod si uspiam praeterea sancitam habeat distinctionem, aequitas illa exceptionis fuerit, quae aliquando sic scripta apparet. Atq; hinc ita Jus& aequitas distinguuntur, &Jus sitim nium, durum, asperum, strictum dicitur, ut ostendit Aristoteles Ethicorum.& attingitur in dicta
lege I C de legibus. &da. placuit. C.de pudic. 3. Hoc autem Jus ita sancitum si nimis urge, , tu &tanquam apices ejus& puncta captentur,
158쪽
t o DE PRINCIPIIS JURis. IvidelicetJus summa fiat injuria aut malitia, nisi forte Juris conditio illa siit, ut strictam aliquam irationem postulat. Hunc autem locum de principiis doctores multis tractatibus explicarunt, qui partim in pere illo Tractatuit extant,parti m a Freimonio 'in Elencho striptorum Juris in capite de cognitione Juris notantur: In quibus illi insignes sunt, qui de arte Juris inscribuntur,'utJoannis Corasti,Hopperi,Loriotthi,&similium.
Hactenus de philoisphia &PrincipiisJuris. DE HISTORIA. SEu H I S T O RI
ATque ita nunc deinceps historica genera Juris Civilis, nempe RomaniJustinianei, ex philoisphia illa, ratione quada Imperii orta, Endi. Quanquam alioquin historia ad totam; illius sanctionem& ordinationem dein- lceps etiam pertinet. Cauta igitur nunc intelliguntur & principia,Imperium Romanu, & ejus forma, deinde prosecta sanciendi auctoritaS. iAtque ita nunc,inquam, Jus Civile RomanuJustinianeum intelligitur. Ubi nimirum Historia illa, de populari dc Caesareo Imperio Romano,tum consui tum mixto, repetunda erit.
A quo videlicet statu praesentem hanc fodi qmam Germanico-Romani Imperii non nimis discrepare,ibidem significavi.
159쪽
N I P R I S E N T I si D EV l Ε I L L 6 R ti Minter se generum quoad praerogativam, Comparatione,& Allegatione
V praesens, scilic Christiano- Roma.num, ex principiis philoBphiae, praeter tiro Politicς.&historia de Repub.&lim, perio praesente,de negotio aliquo proposito in siluitur. Juris autem istius hae quasi communes assi ctiones per totum Jus & interpretes ejus dispem sae, hisce divisionibus distingui postiant, Juri cinnina accidit divinum & humanum esse Eccles asticitia Politicum : Poli& Fori, quod dicUtur, id est, internum religionis scit.&coniciem ttae & externum: Publicum & priVatu .generale & speciale,ac sic deinceps gradatim nora lius, generali stimum ..ipecialius, specialissimu: i qm necessarium,ac praesumptum seu robabile certum,&controversum seu dubiu. noVum di vetus: aequum, & durum seu asperum, sive
Jusillud ita distinctum, autoritate quadam
160쪽
Imperii constitutum est, aut constituendum. Et constitutum aut vere ac proprie,aut quasi.
Constitutum, ab iis scit . qui Imperium ii,
iant. Et hoc jus certum est ac necessarium, simpliciter obliganS. Jus constitutum vel non 1criptu est, vel scriptum,vel quoddam quali mixtum. Non scriptum, est a populo nempe quate- nus Imperium habet diuturnis isoribus i ductum & constitutum Jus. Alioquin enim, si populus Imperi u nullum habeat, .magi S praescriptio quaedam ad taleJus constituendum vi
Jus consuetudo dicitur. Estque hoc jus aut1peciale, aut generale,pro eo ac populus minor aut major fuerit. Speciale dicitur & locale; estque aut specialius aut specialissimum adeo quidem, ut in una etiam nobili quandoquina milia, praesertim si merum ac mixtum imperium habeat, inveniatur, Boerius decisio.Burdegat IN. nu. uit. Jason in l. omnes populi. de just&Iur.&in l. si quis a filio. g. ult. nu.q. de legat. I. Generale Jus consuetudinarium, similitet . aut generalius est, utputa in tota Germania; aut generalissimum, in toto videt. Christiano-Romano Imperio. jus i. - Hactenus jus non- scriptum.