Quaestionum Vitruvianarum specimen ...

71쪽

Deinde vero minime verum est lege talia praecepta data esse qualia statuit Volnius. Quis enim dicit hac logo pariste diplinthio vel triplinthio, nodum communi uti Vetitum esse Vitruvius nihil aliud assima nisi latoricios parietes, si non diplinthii aut triplinthii sint, non plus unam contignationem sustinere posse, id quod ad aliam rem pertinere iam videbimus. Neque poenam illam, de qua Volguus loquitur, lege sanctam esse collig0r licetis Valerii narratione p. 6). Communi autem

pariete uti vetitum esse unde Voloius sciat, prorsus me fugit. λι)Ac postremo ex illius verbis concludere cogeris Romanis, ex quo illae leges promulgatae erant, non compluribus enaculis aedificia exstruor licuisse usque ad Augusti tempora, . e. dum a latericia structura ad novam transirent. 0 hoc quidem Verum est immo cum e Ciceronis quodam loco is tum ex Vitruvii verborum accurata interpretatione illud apparet usqus ad Augusti tempora aedificia complurium cenaculorum in parietibus latericiis sesquipedalibus exstructa esse Latericia enim structurai β in aedificiis, imprimis insulis exstruendis plurimis Romani usi sunt usque ad Augustum, cum lapidibus et caementis in monumentis publicis iam diu in splendidioribus et solidioribus domibus inde a Sulla aetate in dies magis uterentur. Neque melius sententiam meam pronuntiare possum quam is seni verba λε laudans de ungebranni Lehmgisgo bohaupte sichbis einem son Augustus ortassenen und rastvoli durch-11 Quare corrigenda sunt ea, quae nuperrime scripsit Volgtium euut Paulus er ner id incendii Urbis R0mas aetate imperatorum ratas Lips.

12 do log agrar. II 35, 96 Romam cenaculis sublatam et suspen8am ;scripsit hoc Cicero OnSul. 13 Varro apud Non. p. 48, 13 antiqui n0stri domibus latericiis paululummodo lapidibus suffundatis . . . habitabant. - Dio 39, 1 testatur multa aedificia latere structa corruisse, cum anno 5 Tiburis urbem inundasset Cio de div. II 47, 9 scriptum a. 44): in lator aut in caemoniis e quibu8 b effecta St. - Suet. Aug. 28 marmoream Se relinquere, quam latericiam accepisset cf. Di 56 30). Quod non solum ad aedificia publica, Sed etiam priVata pertinere issonus Helissimo statuit Hirtium Goschichi dor au-kuns bui do Alten II 310 suculus contra plorosque n0stri aevi Viro doctos Pomp. Stud. p. 25. n. of Blumner. Q. l. I p. 13. n. 1.

72쪽

verbii t da aus 45 cm starke Grund mauor 5-6 Geschosseau oturnat urden. Ut igitur comprehendam, qua contra Volgtium imprimis statuo, nullam legem libera re public latam esse contendo, qua altitudo aedificiorum praescriberetur, atque a d eausa Romanos latericiis parietibus usos sesquipedalibus complura

cenacula cumulasse, dum Augustu propter crebras aedifici0rum ruinas novam aedificandi rationem et structurae genus

edictis institueret. Atque cum aliorum testimoniis tum Vitruvii Verbis hoc comprobatur. Nam ratiocinati eius ut breviter repetam, haec fere est Secundum leges quas paulo post incendium Gallicum latas ess verisimile est paries communi n0 crassior Si quam sesquipedalis; huc usque legem antiquam rod di arbitror, cuius nihil aliud nisi spatio communi parci interserat de latericiis solis structuris haec lex lata est, cum alia materia tum nondum uterentur in odificiis privati latoricii vero si non diplinthii vel triplinthii, sed sesquipedales tantum Sunt, non tu unam contignationem Sustinere possunt Atqui cum permultis habitationibus nobis opus sit et urbis spatium anguStiu8, quam ut tantum aedificia unius contignationis paucarum igitur habitationum exstruamus, ideo in altum tollenda sunt audificia. Ergo non latericiis parietibus, sed pilis tantum lapideis, structuris testaceis, strietibus caementiciis uti licet, quae complures contignatione ferre poSSunt, etsi Sesquipedales sunt Conclusio igitur prorsus recta et dilucida est, atque, niSi fallor, in his ipsis verbis inde a latericiis argumentum edicti illius inest, quod Augustus Romani propo Suit,

ut a laterum in aedificando usu eos deterreret et erebras aedificiorum ruinas cohiberet, quo novam aedificandi rationem eis commendavit. i. 15 cf. Nisse Landush. II p. 18. 29.

73쪽

Atque Si quaerimus, quo fere tempore Augustus hoc fecerit, primum tenendum est hoc non factum esse tum, cum edictum illud do altitudine odificiorum δ' constituit, quod recte Vulgo conferre Solent eum vigilum septem cohortibus anno . Chr. institutis. Immo manifestum est hoc multo prius factum esse; id etiam Volgtius recto vidit tyi sed paulo audacius assirmavit ann p. Chr. 6 legem Iuliam de modo aedificiorum latam esse. Nam legem talem fuisse nusquam legimus. λ' Ante pugnam ctiacam Augustum ad audificandi in urbs

rationem animum advertiSSe minus est verisimile; nam tum nimis erat occupatu in rebu externis constituendi atque nonnulla tantum aedificia publica incohavit p. 16 sq). Quae anno a Chr. 36 post ollum cum Sex. Pompeio felicitor gestum dixit Di 049 16i, ad publicam Italia salutem a latronibus tutandam

pertinebant. Sed bello cum Antoni prospere confecto atque rebus Aegyptiacis pacatis postquam Romam revenu anno a Chr. 29 triumphavit, tum ad res domesticas cum alia tum ipsius urbi ordinandas summo studio properavit. Atque ut eiS, qui et ante eum et post eum rei publicae praefuere, ita Augusto, dum ad gubernacula rei publica sedet, nihil magis eordi fuisse inter omne constat quam dua reS, primum ut Romanos a vita caelibe et incesta deterreret atque ita eorum numerum iam tum decrescentem augeret, deinde ut vitam eorum intra ipsorum parietes a ruinis et incendiis defenderet Quae duae res ut Semper coniunctae a scriptoribus memorantur cf. Suet. Aug. 89 ita eodem tempor in eis occupatus erat imperator. Atqui anno a Chr. 29 censor factus est Augustus, pene quem et horum regimen et aedificiorum curam fuissenem ignorat. Atque hoc anno legem Iuliam do maritandis ordinibus aut praeparatam aut latam esse constat. λ' Eodem autem anno et insequenti multa aedificia Augustus aut dedicavit

16 Strabo p. 235 Gareth. l. l. II p. 565'. 17 P0m Privatalteri. p. 453. 18 Ex Strabonis verbis et Suotonii loco supra laudat Aug. 89 nimia

74쪽

et Maecenatem orations illas habentes atque hunc sic loquentem facit τι s ἐν εστ τωτο καὶ καταπιόσμει πασην πολυτελείρ και

μάτευν πλέ γεσιν η μεγέθεσιν fuἐρ ταναγκαῖα χρησθωσαν. Quarum orationum ' etsi et formam et argumentum qualia nobi praest0 sunt, Dio finxit, tamen oratio Maecenatis nonnulla exhibo ad fid0m historiae conformata, in quibus illa ipsa verba numeranda esse compluribus de causis Verisimile est Quae omnia si

comprehendo Vix dubium mihi videtur esse, quin illud qu0- quo edictum de aedificandi rations annis 29 0 28 propositum sit. Post igitur illud tempus Vitruvium

scripsisse non totum caput de structurarum generibus, Sed 16 18 statuo, neque vero ita multo post, cum Opus Suum

primo quoque tempore p. l,l,sq edidisse credendus sit p. 14

Illud quoque tenendum est effectum talium edictorum Semper admodum celeriter conspicuum fieri. i)Sed haec hactenus plura enim dicere nunc nondum On-Venit quare transe ad aliud quoddam, quod Vitruvium posta 31 Scripsisse apparet, Se ad basilicam cum aede Augusti coniunctam, cum et basilicam aedificatam esse et Vitruvium de ea scripsisse pateat post annum 27, quo Octavianus Augusti nomen accepit. In illa autem aede duabus de causis quondam Krolinius ' secutus Ussingium offendit statuit enim primum lectionem aedis Augusti p. 107, 3 mendosam esse, quia in codice cietstatensi nuper reperto legitur audi angusti' deinde Vero Romanos Augusto Viventi templa aedificare Velitos esse Quorum neutrum mihi probatur. Etenim et corruptela illa, Si modo est, unde manaverit, facile intellegitur neque rectum est

75쪽

honores tribuerentur Roma sola excepta Omne Vero ciVitateS, in quibus sacerdotes vel fana Augusti primum instituta sunt, mari adiacuisse δε licet observare aut colonias ab eo deductas vel in praecipua eius tutela ac fido fuiss0. β Quar dubitandum non est quin ani Fortunae aedes exstiterit Augusti, δ' quam, cum Vitruvium non ita multo post a. 31 libros didisso mihi persuasum sit p. 703, brevi post a. 27 una cum basilica exstructam esse arbitror. eque ero in eo offendamus, quod basilica cum aede coniuncta fuerit, cum idem in basilica Augusti Anniana iactum esse constet. y Brevi autem post a. 27 basilicam exstructam esse Vel inde colligas, quod pilas altas pedes III p. 107, 15 in ea Vitruvius disposuit, qua ab architectis florentis imperii spreta sunt sed occurrunt in monumentis antiquioribus aetatis Augusti veluti Augustas raetoria in arcu Augusti anno a Chr. 24 exstructo. ' Ε0dem igitur fero temporo basilicam a nostroma Vitruvio factam esse licet suspicari neque multo post eum decem do architectura libros edendos curasse Etenim si consideratnus totam illam partem

libri quinti l 6-10 nihil aliud nisi descriptionem basilicae a Vitruvio constitutas continore et praecedenti capiti I-bin, quo de basilicis in universum ab eo disputatur, quaSi agglutinatam esse, nescio an iure statuamus ipsam illam partem Vitru-Vium OStea, antequam Augusto opus suum mitteret, addidisse, δ')n rem praetermitteret, cuius mentionem fecisse ipsius maxime intererat, quia cum et aedificium a se constructum memorabat et Augusti aedem alibi non memoratam, et ipse sibi et Augusto

ti necesse est

76쪽

- 72 gratificaretur cf. p. ). Atque idem adit in illas duas para- graphos, quibus de structura latericia agit p. 52 6-53, 3), qua easdem postea inserta esse apparet disputavit enim antea de per laterici p. 49, 1 sqq atque argumentationem On- nullis exemplis illustravit; postquam vero a proposito quasi aberrans longam se lupidam do Artemisi et Rhodiis fabulam

narravit, eum exSpectemus eum ad aliquid novi transiturum eSSe, Se ad Opus testaceum illo tempore nondum pervulgatum,

d qu dicit et 19 p. 3, 4-20ὶ subito redit ad opus

latericium, de quo iam satis multa audivimus; neque rationem latericii p0ris exponit, Sicut antea de ratione aliarum Structurarum accurat egit - quod i fecisset, minus offenderem Sed Xponit, quid ita a populo cimano in urbe fiori id genus non oporteat. Manifestum Si eum haec, quae antea Scripserat de laterici Structura, non potuisse immutata edere, OStquam Augustus edictum illud, de quo supra p. 68 Sq egi, prop0suit, Sed pus erat de eo pauca addere, ne imperatorem, cui pu8 suum miSSuru erat, laederet neglecta ea ipsa re, quam equi RomanoS, quorum usui destinati erant libri de archiloctura, Augusti maximopere intererat. Sed quae de basilica Fani X structam ii legibus aedificiorum publicis loguntur cur Vitruvius libris suis posteaquam scripsit in Serenda cenSuerit, cum probabilem in modum me explicasse sperem, multo difficilior est explicatu tertia quaedam res, de

qua nune agere OnVenit.

Et0nim edom Quirini Doricam cf. p. 27 Vitr. p. 70, 6 p. 79. 2 dedicatam anno a Chr. 293 a L. Papirio Cursore Liv. X 46 Quirinalibus h. . a. d. XIII Kal. Mart. C. I. L. Pp. 310 Ovid. fast. II li incendio anni a Chr. 49, quamquam Di dicit 41, 4ὶ αυρ δε ... καὶ τι το κυρινου ναον κατέφλεξεν , tamen non totum, sed aliqua ex parte sola deletam δ' et statim restitutam ess inde colligi potest, quod idem

infordum, cum a 'difieiuni quodlibet flammi corrΡptum Sse traderetur, non D- tum aedificium sed partem tantum deletam SSe.

77쪽

quod factum referenda sunt verba Ciceronis do Caesar ut συ-α contubernali Quirini facta. δι Quare causa, qua commotus Hirtius quondam argumentatus erat cf. . . l)Vitruvium post annum demum 16, quo aedes ab Augusto refecta donu dedicata est, scripsisSe, Stare non iam OtBSt. Tamen quaestio ritur, ad quodnam templum Vitruvii verba referenda sint, utrum ad vetustum apirianum an ad Augusti

aedificium recentius, do quo Di diuit 54, 193 ατρι δε η

τισὶ παρεσχεν ως κοὰ ξεπίτηδες αυτ duoti ara τυχην aλλευς πρaξας Hoc statuere debent, quicunque Hirti sententiam probant, atque stabilitur horum pinio eo, quod cum Vitruvii verbis diptero autem otaStylo et pronao et postico sed circaasdem duplices habet ordines columnarum, uti est aedis Quirini dorica e. q. . p. 70, 2-5 optime conferri potest locus ille Dionis, qui ipse quoque de diptero octastylo loquitur.' )WiSSOWa quoque ad novam aedem Vitruvii verba refert cum dicit δ' post 49 am levitor et ad tempus refectam SSe quod si rectum esset neque de solida restitutione statim facta cogitari posset, non dubitarem, quin Vitruvii verba ad novam

Solam aedem Merenda essent, non ad hoc aedificium ad tempus aegre reStitutum. Neque vero omnino hoc probabit mihi Videtur; nam statua Caesaris imperatoris, cui inscriptum erat sideo invicto non potuit in tali aedificio collocari, sed sine dubio posita erat in aede integra atque magnificentia et plendore eminenti, qualem fuisse ornatu spoliorum hostilium aedem

31 Ad Att. XII 45 0um Casesarsem συνναον Quirini mal quam Salutis XIII 8 3 tu hunc do pompa Quirini contubernalem his n0stris modoratis epistulis laetaturum putas 332 cf. Becker p. 572 Sq.

78쪽

exteriores partes aedificii, crustas, columnas, fastigia, Similia, quae sine dubio ex tofo exstructa erant, e marmore faciendas atque sic eam aedem magnificentius et lautius quam antea fuit excolendam curavisse iudicemus. Quae sententia cum argumentationi meae optim conVeniat, tamen Studntcgha me monet abhorrere eam ab architecturae Romanorum scientia, qualem consecuti Sumus ex ipsorum monumentorum, qua ad no pervenere, a curata cognitione;

etenim postquam Romani priore tertii a Chr. saeculi dimidi0Magna qua dicitur Graeciae urbes sub potestatem Suam redegerunt, ex illo demum tempore architecturam Graecam accuratius cognoverunt et in templis quoque aedificandis imitari studuerunt; atque ex templorum reliquiis, quae adhuc servata et tertio a Chr. saeculo Xeunti vel alteri ineunti tribuenda sunt, imprimi e0S SOS SSe apparet illo tempore peripteri schemate coniuncto interdum cum forma qua antea templa XStruxerant, tuscanica. ββ Sed dipteri forma multo splendidiore t sumptuosiore δ' eos iam ineunte tertio a Chr. Saeculo SOS SS Vix poterit probari, cum neque divitiis urbs illo tempore tantopere abundaret, ut certare posset cum ditissimis Asiae urbibus, in quibus fere solis antiquioribus temporibus diptero quae Vocantur aede exStructa eSSe constat,'' neque omnino cognitionem eius forma iam tum ad Romanos pervenisse verisimile sit. Quare in eo acquiescendum erit, ut Vitruvii verba ad novam Augusti

Quae cum ita Sint, quaeritur, quomodo conVΘniant cum tempore, quin adhuc argumentis, ut spero, haud spornendis

79쪽

- 75 Vitruvium probavimus scripsisse libros de archiloctura exceptis duobus locis, qui cur postea adderentur, probabiliter explicam licuit. In aede autem Quirini, cum causa addendi non ita dilucida sit, dixori fortasse quispiam huius solius loci rationis habita aut in Hirti illa sontentia perseverandum esse aut ΘrtΘVitruvium, quamquam non ipse scripserit ante a 31 Sed eoiere tempore, quo Hirtius statuit, tamen talibus usum esse fontibus, qui ante a 31 compositi sint; unde facile explicari posse cur architectus, qui OStquam munere se abdicaVit, certe non in ipsa urbe, sed in aliquo Italiae oppidulo scripserit, tantas et tam multa re8, quae post pugnam Actiacam Romae exstiterint, silentio transierit, quippe qua in fontibus suis non descriptas inveniret; nonnulla tantum, quae posterioris temporis indicium

exhibeant, inserenda eum censuisse tum, eum occasione oblata

aliquando urbem viseret et quaedam, qua notabilia ei visa

Sunt, annotaret.

Quorum tamen neutrum mihi probatur immo hac una θargumentati noStra, quae tot tamque gravibus testimoniis nititur, infirmari minime p0test; quid quod Vitruvius paulo antequam aed0m Quirini umorat, de templo in porticu stelli Iovis Statoris verba fecit, quae scripta esse debere ante a 33 supra demonstravimus Quare facere non possum, quin hane quoque asedis Quirini brevem descriptionem postea insertam essΘ8tatuam quadam de cauSa, quam non iam posse indicari nequaquam mirabimur, cum talia fere nusquam tam perspicua Sint ut, quomodo opus, quale no manibu tenemuS, X commentariis et congerie excerptorum aliis temporibus aliis de causis factorum concreverit et quae fata iam sub auctoris manibus eXpertum Sit prorsus cognoscamus. y Quare Satis habemus intellegere, quo quid tempore scriptum Se Videatur nequis temere, Si re non tam implex est quam XSpectamus, ne falsa Via progressi SimuS, Verebimur.37 Qu0 aed Quirini H0manis primum diptori genus innotuisset, ideo posse Vitruvium sam postea addidisse Studniogka probabiliter coniecit.

80쪽

nim tamen opus est credere a post annum demum hScripta esse; nam cum recte Ominsenus δ' observaverit40sse novam aedem aliquot annis ante a. 16 incohatam esse vetusta aede diruta ut nova eodem Solo seret memin0ris Ver ann09. Chr. 28 Augusto templa reficienda desata esse cf. p. 20 et Vitruvius nil nisi formam et ordinem templi pectet, quae

eon Spicua esse poterant iam paulo postquam nova isdes Xstrui coepta est, nihil videtur Obstare, quin statuamus eo temp0re.

quod aliis quoque indiciis probatur cf. p. 70 Sq Sc. c. annum 4 haec iam potuisse scribi a Vitruvio posteriori ni temp0rine dition om librorum do architectura tribuam, impedior ipsius Vitruvii verbis p. 1, 15 Sq non putavi praetermittendum quin primo quoque tempore de his rebus ea tibi ederem cf. diss. 9 14), quamquam quo tempore libri editi sint, minimo tantum nostra interest accuratius cognosse quantum quo tempore Scripti sint Etsi enim Vitruvium quaedam libris p0Steaquam SeripSit,

inSeruiSSe conceSSimus, cave tamen credas eum omnino libr0sBntequam ederet accurate retractaViSSe, ut quasi nova et emendata ditio in lucem prodiret; immo illa additamenta singularia Sunt et cetera omnia nobis persuadent eum libros talos edidisse quale prim Scripserat praefationibus solis exceptis. Etenim eum manifestum sit praefationem primi libri scriptam esse p0sta 31, immo paulo antequam libri editi sunt libri non praefationem scriptum videri post Varronis mortem anno 27 Lachmannoβ') concedendum est. Quod si de duabus constat, de omnibus Statuendum SSe censeo ea operi iam perfecto paulo antequam in lucem prodiret, insertas Sse, quippe quae quaSi extra reliquam disputationem posita et argumento et stilo artius inter Se cohaereant p ol q) Sed excepta sed Quirini quaecunque Vitruvius aedificia

Romae eXStantia commemorat liber republica sunt constituta quod iam Hirtius et Ussingius animadverterunt, Sed Suo uterque