Quaestionum Vitruvianarum specimen ...

61쪽

solos Apollinares et minores ludos ederant, omnibus ludis pra essent atque aediles ludos non nisi Voluntarii atque rarissimis curarent cf. Di 54, 8 vita Gordianorum 33. Habemus igitur dua coniectandi ansas, unam, qua Vitruvium haec ante 29, alteram, qua ante 22 scripsisse probatur, quas ita coniungimus, ut Statuamus eum scripsisse ante pugnam ctiaeam. Adeo denique ad ea interpretanda, quae Vitruvius libro altero de structurarum generibus exponit cf. p 443, unde facile nos transitum parare posse adparebit ad caput quartum et ad totam dissertationem absolvendam. MStructurarum genera Suut haec reticulatum, quo nune Omne utuntur et antiquum, quod incertum dieitur p. 46, 18 sq). Atque cum ex totius capitis argument tum ex VerbiS, quae sequuntur initio paragraphi tertiae '' - prima et altera de opere reticulato et antiquo disputatur, recte colligere mihi videor Vitruvium ab initio ea potissimum referre et praecipere, quae urbi Romae propria fuere. Deinde quod dicit quo nunc

omnes utuntur inde apparet eum non solum monumenta

publica, sed etiam aedes privatas Spectare Romae igitur eo tempore, quo Vitruvius scripsit sinunc l), illae opere reticulato exstrui solebant. Atqui consideres olim opus reticulatum perraro inveniri in structura testaceat' ) immo postea haeo loco illius substituta est atque tum demum in usum Vulgarem perVenit, cum per reticulato uti desierunt,i 'β os vero p. 59i'', quare iure dicas in universum nihil esse oommune StructuraΘteStaceae cum opere reticulato. Nondum igitur pervulgata fuit structura testacea Vitruvii temporibus neque promu accuratis nonnulli viri docti ιβ' pro certo sumunt Augusti h. e. Vitruvii, aetate transisse Romanos a structura laterici de qua postea agam, ad testaceam. Quoi etiam aliis cum Vitruvii tum

183 -id autom licet animadvertor ratiam do nonnullis monumentis, quae circa urbem facta sunt anis igitur do urbs ipsa dixit. 184 Nissen. Pomp. Stud. p. 59. min. Pomp. eitr. p. 9 Pompeiii. . . . p. 32. Blumnor, Technologi III p. 148. 185 Jordan Top. I p. 22.186 Νisse Land h. II. p. 529. Blumne l. l. p. 12 n. 4. Jorda l. l. p. 16-

62쪽

testaceos Sed ad caementicios parietes, quos tum in usu fuisse ex tot rerum contextu apparet es p. 60), pertinent, atque rectissimo egeringius ad verba Vitruvii de structura testacea facta g 17 sq has adnotat' hy): Vitru boschrankt die Ver-Wendun de structura testacea aus felle und inen oberenSchutgran id Lustgiegelmaueri l8J, ahron e de Backsteinma uerba nur mi Vorsiclitig0 Reservo emphohit. Dicit unim Vitruvius nihil aliud nisi haec: itaque pilis lapideis, Strue- turis testaceis, parietibus caementicii altitudine .... xStruetae . . ad summam utilitatum uinciunt dispertitiones p. 52, 22 sq, h. e. tali modo si aedificia complurium cenaculorum exStruxeriS, uberrimum inde fructum capias. Sed hanc odificandi rationem iam illo tempore pervulgatam fuisse perperam colligas ex his verbis. Huc alia accedunt dicit enim idem . . egering :Im romischen Ziegel W0rh hommi 0 derra. Halfi des 1. Jahrh. n. Chr. Mauer Ziegel icht O .... 0 man eukulat mitZiegel pse iter antrim, Wi g. . eben de nova via, in dersog. domus Gelotiana undissem oberenaeil de domus Liviae, da ann an diosos Zi 0lwer bestimini nichi liber di 1. IIalfiede l. Jahrh. sc a Chr. heraufruchen . . . de DreieckSZiegelis haum Dulier ais das 2 Jahrh. - Ιm Grosse und Gangenis das omisello iugetinauerwer immor uim ZiogelguBW0Ageblieben Laterum quoque noti Signatorum qui Romae et circa Romam inventi sunt, paucissimi tantum VetuStiore videntur esse Saeculo p. Chr. primo. βηὶ Quar statuo Vitruvii temporibus parietes aedium priVatarum non e lateribus coctis exstructos esse et ne ita quidem, ut fartura caementicia structura testaco induceretur, β' 40 0

63쪽

caementis tantum atque imprimis per reticulato si modo iam illo tempore testis usi sunt in aedificiis privatis, eodem modo hoc factum est, quo ompeiis, '' ut pariotes caementicii cingerentur pilis et angulis testaceis. Quod iudicium etsi non prorsus novum est, tamen fruetum aliquem inde nos capere arbitror, quod accurata Verborum Vitruvianorum interpretatione id confirmatur, quod se rebus ipsisy'i)aliqua cum probabilitat colligere iam licuit. Opere autem antiquo Romani usi sunt usque ad Sullae tempora in monumentis publicis rubi etiamnunc cognOSeitur et fortasse in fundamentis privatarum aedium,i'η cum ipsae none caementis, sed e lateribus crudis cf. p. 7 et n. 13 fierent. EX Sullae aetate opus reticulatum in usum vulgarem veniti' in atque etiam in a0dificiis privatis exstruendis a latericia structura ad caementiciam se opus reticulatum transire coeperunt, cuiuStransitus aetatem ne plane quidem praeterisse ex tot capite Vitruviano apparet. Quare id quoque mihi persuasum est Vitruvium, quae in Q- exponit, non ex fontibus quibusdam hausisse, sed ex sua ipsius scientia et doctrina petivisse. Nam insunt in his ea ipsa, quae ad Romam pertinent neque ante eum dici potuerunt, quia ipsum Vitruvii tempus Spectant. De Sequentibus Structurarum generibus nihil est notandum, quod certi cuiusdam temporis indicium exhibeat. Septem igitur genera postquam Vitruvius proposuit, suadet ), ut in uno eligendo perpetuitatis et firmitatis habeant rationem. Quod

Vero monet ne Structuris e molli caemento subtili facie venustatis effectis nimium habeamus vetustatis fidem, recordabi-190 Nissen, Omp. Stud. p. 27 in Ρ hominen Oebaude, die durchwegatis Bauhstein sinit, nicht 0r. Die fortiaufende Minern urde a 'rueh- stoinen 1 richtet und nur chen, ante und 1siler mi Ziego eingefasit. 191 cum aedificia privata maximam partem perierint, bonae fortunais tribuendum est quod in duobus, quoi iam reliquias etiamnunc exStant d0mum Livia si Gelotianam diuo supra p. 58 - invenitur opus reticulatum cum pili testaceis coniunctum tribuendas enim sunt illi aetati volstatim sequenti sed has domus fuisso, non insulas ne obliviscaris.192 Lanciani Ruin an excaVation80 p. 45.

64쪽

mur eum antea laudasse venustatem operis reticulati p. 46 20ὶ atque de eo imprimis cogitabimus. Sed cum pergat itaque cum arbitri communium parietum e. q. S. Me concludemus fuisse illo tempore haud paucas commune pariete Θ caementicia tructura se opere reticulato factos Romae quin apparetiam per aliquod tempus eos in usu fuisse, cum Vitruvius haec Scripsit; nam experti iam erant tum Romani, quam ruinosi

heront illi paristos vetustat tacti cf. p. 46, 20 sq Novum igitur h. l. testimonium habemus cf. p. 574q Vitruvii temporibus

caementicios parietes in usu fuisse Romae atque, Si meminerimu ea, quae Supra exposuimus, iam affirmaro licebit aedes privatas illo tempore imprimis e caementi e X- structas fuisse. Ceterum . . tantum de domibus privatis cogitari debet, non de insulis, ut postea VidebimuS. De re autem ipsa, quam Vitruvius Spectat h. e. de arbitri communium parietum, quam etsi iuris civilis est non Supra, ubi de eo agebam, Sed h. l. X plicare malui, quia cum tot rerum conexu arte coniuncta est, docte disseruit Karlowa,i'si qui textum a Rosio receptum et ita ex eodd. reliqua Summa pacta .parte codd. reddi pro his parietibus sententiam ita commutavit ut scriberet ,et ita ex reliqua summa partem reddi pro his parietibus Sententia , . q. S.; quae emendati mihi egregia videtur essem optime cum iuris civilis x''

tum grammaticorum praeceptis convenire. Interpretatur enim

195 l. l. I p. 521 n. 3 atquo ille quidem Sol , quantum Scio, interpres loci exstitit. 196 Ut molius intell0gas, x0mplum tibi propono Stat paties in locationibus DCCC viginti annis postquam structu est, unu e Vieini eum demolitur vel alio modo ruinosus fit. Tum alter vicinus qui hac re iacturam facit atqu0 actions damni insucti instituit l. 2. D. XXXI t. T. 39 prstium accipere obet, atque arbitri a tota summa DCCC Η doducunt pretio praeteritorum Smgulorum annorum octogensim P h. e. 10, 20 CC Η ut reston DCin S; atque eorum partem dimidium fortasse illi 0ddunt.

65쪽

igitur Si legimus, a sententia pendet infinitivus reddi aespronuntiant durare', atque partem optimo dicitur res ipsius eaUSa, quia non tota Summa, quae reliqua est, sed par Sola eius vicino danda est. Neque in Verborum conexu puS Stoffendere apud Vitruvium, quippe qui sermonis Vulgari Scriptor sit. Sic igitur ea, quae Vitruvius dicere vult, magis etiam dilucida erunt. Recte etiam habot, quod de arbitris loquitur, eum alias unus tantum arbiter constitui soleat. Etenim iam antiquitus actioni finium regundorum tros arbitri constitui solebant,i'y atque similo quid statuero licobi in hac re, quae et ipsa quodammodo ad fines pertinebat.

Echo aus miochischen uellen: mois iudi gugleic fur dissklaviscii Abhangigkei dos Mannes Von seinen uellen undfur die Boschrankthoi seinos lichs, en man edenri, asse . . . die erSten Schopiunge de Backsteinbaues Hob hat. Qua d fontibus Grasci dicit, procul dubio Qterunt Omprobari; nam et illa Graecis auctoribus deberi manifestum stet ea, quae ante ς - exposuit, exceptis eis, quae de rebus

Contra ultima issent verba paululum corrigenda SS Spero lar ut hac dissertatione appareat. Dubitari non potest, quin Vitruvius h. l. loquatur de latericiis structuris, non de testaceis igitur monumenta quoque illa, quae affert, e lateribus facta erant, atque miror, quod nunnulli viri docti sum h. l. falso intellexerunt. λη' Exempla Vero Vitruviana Graeciam vel fiam minorem spectant neque interpretatione egent h. l. praeter unum Romanum. Dicit enim p. 49,8 sq) in Italia Arretio vetustum egregie factum murum

66쪽

esse. Ubi etiamnunc exstat muruS, neque Ver e lateribus, Sed lapidibus quadratis factus. Itaque issenus putat aurum latericium exstructum esse Tu Scis temporibus, cum urbs amplificaretur atque postea propter fragilitatem materiae et repetitas destructiones evanuisse. η'' D aedilitate Varrqnis et Murena Θ, quam Commeminrat p. 49, 14, quamquam nihil aliunde Scimus, tamen non est, cur dubitemus Murena vero non is videtur esSe quem Cicer0

oration illa defendit, sed alius quidam. 'Φ Quod ad rem ipsam attinet p. 49, 11 - 14: Lacedaemone e quibusdam parietibus etiam picturae excisae intersectis lateribus inclusae sunt in ligneis formis et in comitium ad ornatum aedilitatis Varronis et Murenae fuerunt adlatae satis aliunde scimus Romanos nobiles

atque imprimis magistratus non puduiSSe StatuRS, picturaS VRSa, denique Omne genus artis Operum Secum e Graecia Sportam ad suam patriam exornandam, id quod in Maecia quoque nem0 audacius commisit quam Vorres ille notissimus. 'η Quod cum ne inhonestum quidem haberetur, cur Varronem, hominem alias integrum atque probum, non fecisse credamus, nullam habemus cauSam. Atque Si quaerimus, ad quid ornandum, nam comitium ipsum area erat pluribus aedificiis circumclusa, illi picturas Romam asserendas curaVerint, memineri e e curiam, quae ad comitium sita erat, a Sulla paulo commutatam et amplificatam Sse, qua re nonnulla artis monumenta tollere opus erat;

unde studium illorum aedilium, quorum aedilitas non ita multo post Sullae aetatem fuisse potest, aedificium illud denuo exornandi colligas. Postquam satis ample de Graecorum latericiis monumentis publicis egit Vitruvius atque, sicuti mos eius est fabulis quibusdam lepidis orationem adornavit, tandem transit ad latericiae Structurae apud Romanos usum g 16 sqq); sed cum eiusmodi laudificia sublica Romana meque antea mominaVerit

67쪽

neque nunc commemoret, inde iure colligas illa Romae perrara fuiSSe. '' Neque vero omnino nunc g 16 sqq Vitruvius smonumentis publicis verba lacit, sed de aedificiis privatis, immode insulis exponit, quomodo exstruendae sint. Sed eam rem proximo capiti tribuendam esse censeo. Nihil igitur restat nisi ut pauca de ultimis paragraphi capitis alterius dicam. Ex eis, quae o de usu Structurae testaceae cum latericia coniunctae praecipit, iterum intellegimus eum, ubi fieri pot0st, do structura latericia minime recedi velle atque testaeeae Sum, cui nondum fidem habet, cohibere, quantum

fieri potest. Conferas Velim hoc quoque, quod ali l0c VI 8, 9), ubi dicit in domini esse potestate, quali structura velit aedificare p. 164, 10 sqq structuram testaceam omnino non Ommemorat. Quibus omnibus confirmatur, quod Supra p0SuimVS, p. 57 illius aetate structuram testaceam nondum in usu fuiSSe

In eo, quod Vitruvius praecipitis tosta in scio

Conlocanda, ostenderunt olim nonnulli veluti Schullgius et UsSingius. Praeceptum autem illud quamquam mirum est tamen satis mihi videtur explicasse egeringius, 'ε quare non habemus, cur de Vitruvii auctoritate dubitemus. Parisios oraticios '' 20 Vitruvius non inventos esse cupit, quod ad incendium uti faces parati sint. amen satis videntur illo tum pore pervulgati fuisse Romae, cum carere eis non OSSent, si summi cenaculi intergerivos ducere vellent, atque facillime et colerrime exstruere eos liceret. Ceterum dubitari non potest, quin inde a g 16 usqu0 ad finem capitis Vitruvius

ipse expertus loquatur, non fonte quosdam secutuS. Ad fin0m perveni huius capitis admodum ampli, quo totum fere opus Vitruvianum percensens omnia complecti studui quas interprotatione egere mihi videbantur, ut OgnOScerem, an iam ante annum 31 scripta esse possent. Spero atque confido argumentatione mea probatum esse et in decem de architeetura libris

203 cf. Jorda I p. 14 n. 4. 204 l. l. p. 34 sqq. cf. Blumner l. l. II p. 20. n. 2.205 et Blumnor. III p. 151 sq.

68쪽

haud pauca inesse quae ante annum 31 scripta esse vel necesse et Verisimile sit, reliqua fore omnia illo tempore potuisse scribi quare haec quoque illo tempore re Vera Scriptae S Se censeo. Quod si Verum est, apparet Vitruvium totum fere pus suum ante a 31 scripsisse quae excipienda esse mihi perauaSi proximo capite tractabo.

caput quartum.

Ac primum quido in harum rerum numero habenda sunt ea quae Vitruvius de latericia structura exponit ei.

p. 63 . Qu0 ut intellegas, paulo altius repetenda est quaeStio. Verba Vitruvii, de quibus res est p. 2, 12-28 ab omnibus

tractata sunt, qui artem et leges aedificandi Romanas penitus cognOScere studuerunt atque de ratione et materia aedificiorum fusius disputaverunt; ad quos erit Saeptu pr0Vocandum. λ)Postquam Romani in urbe aedificia lignea vel arundinea et stramentis octa exstruere desierunt et ad solidiorem structuram lapideam et latericiam transierunt primum hoc factum

est in vico usco, atque in annos maior numeru hominum in urbe muro cincta consedit, statim opus erat legibus rationem

et Studium aedificandi c00rcere, id quod iam XI tabularum fragmentis cognoscere licet. in Cum vor Galli incendio totam fere urbem deVaStassent, sepromiscue aedificari coepta est , Liv. V 22), atque e magis

69쪽

novis opus erat legibus illo tempore videtur vetitum esse .,maiore craSSitudine quam Sesquipedales constitui' loco communise Vitr. p. 62, 14 qi Iam tum igitur mutationem iactam esse CognOScimus, cum area ab urbis muris inclusa angustior esset quam ut nimiam multitudinem hominum et aedium pri-Vatarum capere OSSet. Etenim eo loco, quem ambitu duorum

pedum si dimidii luges XII tabularum destinaverant, parietem

communem constitui licuit nova lege; neque vero ea de causa ambitus iure ess desiit, sed is locus, quo paries ambitu Vice0XStruebatur, etiam postea communis habebatur veluti antea

ambitus ipso k Quare recte Vitruvius dicit loco communi. Lex igitur illa data est, ut spatio, quod intra muros aedificiis tegi poterat, parceretur. Atque quoad aedificia non plus unam eontignationem habebant, lex illa ferri potuit Sed 0stquam stomplura cenacula exstruere consueverunt Liv. XXI 2, 3 anno 18 d tribus loquitur Romani propter creScentem numerum incolarum, saepe incendii et ruini perterriti sunt, qui in insulis ' habitabant. Quar cum inde ab altero dimidio

8aeculi a. u. c. Sexti et civium et insularum numerus compluribus cenaculis sublatarum admodum cresceret, ex illo tempore magistratus, qui aedificationi praeerant, imprimis igitur conSuleS, censores, aediles interdum cumulationi cenaculorum intercedere

70쪽

coacti erant. Anno a Chr. 133 M. Aemilius orcina a L. Cassi 080euSatus crimine nimis sublime exstructa villae in Alsiensi agro gravi multa adfectus est, Val. Max. VIII 1 damn 7 atque Rutilius, consul anni a Chr. 105, orationem habuit de modo aedificiorum. yi Sed ex his rebus nimium mihi collegisse videntur nonnulli Viri docti, veluti M. Volgi ius, cum dicit ' In or 2. Hadtedes . Sel. ergin ein Geseig, welches en Hausbau mi paries diplinthius de triplinthius liberiiaup undis insbesondere denparie communi at gemelnsam Brandmaueronter Androliung0inerrim ad ilicisclion ultprogesse mi accusatio Vor de Tribut- homilion ingutroibonden oldstrala uniersane und amit indir0kt di ubertiolari Holis de Wohnhauses mi desse Be-Schrankungetus Erdgeschostundiontignatio im Maximum festsistite' atque alio loco 'in: Uberganginumine anderen auectonstruktion, di das Auffulgen eitere StoekWerk 0rmo ichte, da sterienem Vorbot michi unterfiei Dies aeschali lanter AugustuSμ . . . Primum enim omnino nescimus legem' de modo aedificiorum latam esse Suetonius nim de ratione tantum Rutili loquitur neque si orcina ille, quod in agro lsion si villam nimis sublime exstructam habebat, multa affectus est, hinc colligere licet in urbe de hac se lege , actum esse. Neque Vitruvii

probant neque res ipsae nam effectus, ut ita dicam, eius legisse

Nihil aliud affirmar licet nisi circa annum a Chr. 100 amagistratibus monitum et interdum exemplo statui deterritum eSSe, ne altius aedificia tollerentur. λ'ii Suet. Aug. 89 cf. Meyer or Rom. r. p. 265. Recte oehimannus l. l. p. l. n. 2 dicit verba de modo aedificiorum secundum legem demod agri conformata ad altitudinem aedifici0rum pertinere neque in univei Sum ad ratiotion audificandi. 8 S.-B. 0r Saulis Ges. d. WiSS. 1903. p. 180.