Quaestionum Vitruvianarum specimen ...

51쪽

in oris recte interpretatur basim Apollinis se a Myrone facti ab Antonio sublati denuo excidendam locatam 8Se, quia 0tuebant Ephesii, ne caderet ea statua se quam divus AuguStuS 3hesiis restituerat tunc denuo erigenda, Vitruvius haec post mum 30, qu0 Augustus Ephesiorum rem publicam restituiti 'ripSerit necesse est. Res autem ita se abst Plinius 34, 68)idit Apollinem a Myrono factum, qui atriumviro Antonio sublatus at, Ephesiis a divo Augusto restitutum esse Ephesus enim eum anno 129 hereditate Attalica sub Romanorum dicionemnisset,iβλ ex anno 1 demum imperio eorum perpetu subiecta anebat, λη' quo Antonius orientis provincias nactus diu phesi orabatur et, quamquam Simulacrum illud auferendum curabat, men benevolum in Ephesios se praestitit. δ' Augustus ero res 'hesiacas ab eo paulum turbatas anno 30, ut dixi, restituit. ut iris igitur revera Vitruvium, si haec spectat, ea post illud tempus ripsisse tamen res minime mihi constare videtur. Etenim ituam illam pollinis in fano Dianae, de quo antea Semper gutus est Vitruvius, positam fuisse recto colligas ex Verbi SIS, atque Scimus Dianam Apollinemque una ibi cultos ess0.i' in Sod longe aliam illius rei memoriam scriptam legimu apud rabonem, qui haec tradit XIV 1, 1 p. 637ὶ . . . τότε παι

ique de Diana aede apud Strabonem res est neque intellego, i Vitruvius eam statuam spectavisse putandus sit, quam divusugustu EpheSiis restituerat, neque eam, quae in basi posita

52쪽

- 48 minii officinas Epheso Romam traiectas esse post annum 29 aut certe paulo post l. Vestorius, qui caerulei temperationes Alexandria inventas uisolis faciendas instituit p. 180, 25 si aequalis erat Ciceronis et Attici. iηβὶ Paradoxa aquarum, de quibus iam multi scripsere,i '

pleraque Vitruvius debo fontibus suis VIII 3). onnulla de sua doctrina videtur addidisso velut de fontibus Ardoatinis et Albula, yyy 3, 2 de aquis, quae erant in finibus Aequiculorum,

Modullorum i)' Cottii regis Persuasum enim est mihi Vitruvium Italiam Superiorem, unde oriundum eum fuisse verisimile est es p. 36 et eam partem Alpium, quae ad occidentem et meridiem Spectat, bene novisse quippe qui Massiliae obsidioni ipse videatur interfuisse p. 4yj. Qu0 de Cottii regno loquitur, hoc ne abusive quidem dictum esse statuerim. i δ' Regnum enim illud cum anno a. Chr. 5 incolis ius finitimisque bello superatis in praefecturam commutatum esset, in ' ei, qui Vitruvium c annum 1 scripsisse putant, in elocutione eius offenderunt. Si vero iure nontendimus Vitruvium iam anto a. I scripsisse, nihil est, quod reprehem damus. um enim rex Donnus ibi rognabat ei quo filii, quorum unus erat . Iulius Cottius atque nescio, an Straboni

fid0s habenda sit, qui Ι 6 6 p. 204 Donni regnum a Cottii

regno ita distinguit, ut ambos simul diversis imperii sui partibus praefuisse putaverim. os autem annum 14 Cottius regis titulum deponere coactus eisdem civitatibus, quae patri eius obtemperaVerant, praefectus est; sed Claudius regni nomen

53쪽

Ρauca verba facienda sunt de terra et aqua mirabilibus, qua Zamae proprias fuisse Vitruvius tradit. 3, 24 sq). Etenim cum apud linium 31 15 qui eadem tradit atque Vitruvius,

Varro nominetur, eum communem esse eorum fontem statuit

quondam Rosius atque ex illo Vitruvium Vel verbum ego descripsisse contendit. Hi Quod iuro negavit Oder, i ' qui monet, etsi si ipsius diitiam Vitruvius fonti cuidam neque Numidas illius narrationi debeat, tamen Verborum pSorum eonformationem item ei tribuendam esse atque commentum, quo Numidam sibi haec narrasse fingit. Sed rem ipsam interpretemur.

De Zamae moenibus a Iuba rego duplicatis convenit inter Vitruvium et auctorem belli Dicani 91ὶ Rox illo fuit Juba primus, quem Pompeius quondam regis nomine donavit Appian. b. e. Ι 83j, qui mortuus est anno a Chr. 46. C. Julius autem euius asinissae filius fuerit, dubitatur; sed de Masinissa, rege Numidiae, qui bello unico secundo et tertio a Romanorum partibus stetit, cogitari nullo modo potest, etsi annos octoginta sex natus filium creasse dicitur Polyb. 37, 10 .i. Quare Gallani quondam putavit nomen Masinissae corruptum Sse ex Masinthae Masinina enim quidam a Caesar dictatoro defensus est contra Hiempsalem et Iubam; λεβ sod sequo illum neque asinissam, patrem rabionis Appian. b. c. IV 4

conferendos esse censuit Vir harum rerum peritissimus omnium, Mommaenus. ε' Sed cum rem non liquere statuamus, nondum sequitur Vitruvio fidem non hab0ndam esse. tu autem est, ad tempus, quo scripserit, definiendum nihil refert. Conlatis omnibus, quae de rebus historia fide comprobatis dicere e re esse mihi videbatur, iam transeo ad antiquitates peri trandaS. Ac primum quidem iuris sacri praecepta cognoScimus in eis, quas Vitruvius dicit de ratione, quae intercedat inter

54쪽

Singulos deos et ordines aedium sacrarum, et de situ illarum aedium intra urbis fines exstruendarum aut extra I 2, 5-7 Ι7 . Cum vero verisimile sit eum haec Varroni debere Graecis fontibus uso, λεβ qui semper harum rerum Studiosus fuit, absurdum est Vitruvio hoc opprobrio vertere, quod de aede Isidis et Serapis praecepta dat. λε' Immo cum cultus Isidis antea vetitus a triumviris denuo admissus sit anno 3, quippe quives fanum publicum ei constituere vellent, atque AuguStus anno 28 tantum aediculas privatas ei intra pomerium fieri prohibuerit edicto, quem secutus Agrippa fines, intra quo ea, exstruere non licuit, amplius propagavit anno 1, i y ne causa quidem est offendendi, cum Vitruvium haec ante a 3 Scripsisse Statuamus. otum autem caput septimum ex Varrone haustum redire ad disciplinurum Scripturas Etruscorum haruSpicum p. 30,l4 se ad libros rituales es. Fest. p. 285 M recte coniecit Deuchius. λεβ Atque Romanam et Graecam rationem mixtam videmus illo capite Graecorum enim deorum opiniones spectat praeceptum illud, quo Vulcani, Veneris, Cereris fana extra

pomerium conlocantur; ε' contra Martem extra pomerium ad0rari proprium fuit veterum Romanorum.' β')Iam Sequuntur, quae iuris civilis sunt Architectus enim seiura quoque nota habeat portet ea, quae neceSSaria Sunt aedificiis communium parietum ad ambitum stillicidiorum, et cloacarum, luminum, item aquarum ductiones p. 7, 3-63. Iura, quae Vitruvius h. l. spectat, a iure consultis servitutes

appellantur cf. Lo Dig. ΙΙΙ de servitutibus); quarum pluri-

55쪽

mas iam post incendium Gallicum institutas ess verisimile est; βι certe quidem eae, quas Vitruviu m0morat, OmneSCiceroni nota fuere. λβηὶ

Qua Vitruvius do iure aqua significat VII 6, 2)accuratiore interpretatione egent. Dicit enim: item e medio ponentur fistulae in omnes lacus et salientes, ex altero in balineas, ut vectigal quotannis populo praestent, exque tertio in domos privatas, ne desit in publico non enim poterunt a Vertere, cum habuerint a capitibus proprias ductione S. haec autem quare diVisa constituerim, eae sunt causa et sic

0ptim Rosius uti qui privatim ducon in domos vectigalibuAtueantur per publicanos aquarum ductus. Quod Vitruvius his verbis testatur suo tempore aquam tripartito ductam SSe, ad usum publicum in omnes lacus et saliuntes, i ββ ad usum vel publieum vel privatum in balineas, ad usum privatum in domos, ea Optime confirmantur testimonio Frontini 2 94): sequitur ut indicemus, quod ius ducendae tuendaeque sit aquae quorum alterum ad cohibendos intra modum impetrati beneficii privatos, alterum ad ipsorum ductuum pertinet tutelam. In quibus dum altius repoto leges do singulis perlata S, quaedam apud Vetere aliter observata inveni apud quo omni aqua in usos publicos rogabatur et cautum ita fuit ne qui privatus aquam aliam ducat quam quae ex lacu humum accidit haec enim sunt verba ius legis id est quas ex lacu abundavit eam nos caducam vocamus. Et haec ipsa non in alium usum quam in balnearum et fullonicarum dabatur: eratque Vectigalis statuta mercede, quae in publico im-

4, 14. II 19 47. Top. 5. 27. aquas ductus pro Caec. 26, 74 1. Loonhaes. tu iss0Wae lexico . . Fe8 p. 3444. 153 d sis docis egit Jordanus Topogr. I p. 48 sqq; lacus Si lacuna magna ubi aqua contineri potest Varro l. l. V 26 cf. Liv. 39, 44 5); omni aqua, quae per aquaeductus in urbem immittitur aqua Saliens eSi quae in publiuo salit Front 2, i); alientes igitur ductus secundari sunt, qui per

fistulas et tubos aquam in lacus similiaque opera effundunt s. q. S. f. Da emb.-Sagii l. l. S. V. laeuS. 4.

56쪽

- it pendereturi βε): aliquid et in domos principum civitatis dabatur concedentibus reliquis. Quodsi quaerimus collato loco Frontini, num Vitruvii illa verba Scripta esse possint iam ante a 31, cum de lacibus et salientibus hoc constet cf. p. 39 51 βδὶ, primum de balneis quaedam addenda sunt, quae Supra p. 374q consulto omiSimus. Balnea igitur cum iam Catonis temporibus Romae eXStarent, quibus praeerant aediles Sen epist. 86, 10ὶ, grippa aedilis anno 33 gratuita praebuisse populo non minus CLXX traditur νββ Ρlin. 36, 121); antea enim balnea aut publice aut a privatis in usum publicum instituta ιβ' locabantur atque eonductor rei publica vel possessori certam pecuniam Solvere Oaetus erat hoc est vectigal illud, quod quotannis balinea populo praestent p. 207, 10). Quare ab eis, qui balnei utebantur, balneaticum exigebatur, quod quadranti stetisse notum est. λβy)Frontinus 2, 98 dicit primum M. Agrippam post aedilitatem,

quam gessit conSularis, Operum suorum et munerum Velut e

petuum curatorem fuisse: qui iam copia permittent descripsit, quid aquarum publicis operibus, quid lacibus, quid privatis daretur habuit et lamiliam propriam, aquarum quae tueretur ductus atque castella et lacus. Falso inde conclusit . . Garrucci Agrippam primum auctorem fuisse inquae privatis

non . . . dur Sero nolle ouoci'impero . . . A mede8imi canoni accenna Vitruvio c0 te parole ex altero .... praeStent p. 129J. Par cert cheanche col0roci quali impetravano aequa da Cesare d0v08sero agar una taSSaprop0rgionata a Voluine impetrato 1. Vitr. haec autem, aquarum uetus p. 207, 13 15 Laneiani haec scripsit, si recte eum intelleg0, ea sola decat a qu0d Vitruvium posteriore aetate Scripsi8Se putat quam O probam .

155 Μau in Misso e toxio I col. 2747. 156 Cic. d 0rat. II 223. Front 2 107 balneis quae publice laVarent, privilogium antiquitus concessum, ut semel data aqua perpetu man 'ret. 157 Quar Cicor syr Casl. 26 62 Clodiam quadrantariae nomine compellat. s. a l. l. Ol. 2749. arquardi l. l. 2 p. 100'. Daremb.-Sagh I p. 687 s. v. balneare . De vectigali f. te de leg. gr. IIII, 9 ego Tusculanis pro aqua abra vectigal 0ndam. C. I. L. X 4842 scriptumant 113 quaequo aqua in oppidum Venafrorum it fluit ducitur, eam aquam distribuer vendundi causa aut ei rei vectigal imponere . . . ei. OmmSen, Zeitschr. 1 geschichil. schisWASensch. X p. 16 sq. 25.

57쪽

nonnullis privatis aquam ut in domos ducerent antiquitu permiSSum esSe, o principibus ciVitatis concedentibus reliquis, qui in unoquoque Vico habitabantq; ιβ' quamquam imperatoria demum aetate aquam in usus privatos deducere unicuique conceSSum Si qui impetrare' eam debebat et a principe epistolam ad curatorem adferre.' β' Sed de his rebus Vitruvius

nihildum scire potuit, quippe qui scribat , uti, qui privatim

ducunt in domos vectigalibus tueantur per publicano aquarum ductus. Magnopere enim providebatur, ne qui Violare ductu aquamve non concessam derivare auderet Front 2 973 atque tutela singularum aquarum locari solita est positaque redemptoribus necessitas certum numerum circa ductu extra

urbem, certum in urbe servorum habendi opificum Front 2 96). Ex his Frontini verbis apparet penes publicano S, sicuti Vitruvius dicit, aquarum ductus tutelam fuisse libera re publica. Etenim quibus publice aliquid faciendum locatum est, ei redemptores vel publicani vocabantur; λ'ν qui publicani iam

inde a regum Romanorum temporibus exstabant λβη atque societatibus congregati iββ 0tiam aqua ductibus aedificandis λβ ioperam dabant. Itaque i vectigali quod solutum est pro usu fructu aquae ipsius 'si id addere licet, si Vitruvium si,ut . . . vectigalibuStueantur per publicanos aquarum ductus p. 207, 14 sq recte interpretor, quod penderetur pro tutela aqua eductuum. Sati autem apparuit credo, ex hac interpretatione paulo eopiosiore non solum Vitruvium de iure tuenda ducendaeque

58쪽

architectis Romanis loquitur et tam multos architecturam queritur exerc0re artiS, quam profiteantur, non perit0S; quare Saepe patre familiae, qui eis aedes privatus exaedificandas locent, magnam iacturam facere cum architecti constitutam pecuniae Summam multum excedant; itaque laudat patres familiarum, qui litteraturae fiducia confirmati per se aedificantes ita iudicant, si imperitis sit committendum, ipsos potius digni0re esse ad Suam Voluntatem quam ad alienam pecuniae eo Sumere Summam p. 33, 28 sqq). Atque exercebant Romae antiquitus architecturam non solum architecti, qui eius artis studio dediti fuerant, sed ut 0rvi et libertini et cives Romani quicunque volebant; λμ' quare facile eXpeditur, quod Saepe Romae domos et insulas male exaedificatas corruisse legimus. Lege autem aedium, quibu eon Stitutum erat, quomodo et qua materia, intra quod tempus aedificium a locatore conductum eXStruendum SSet, vel quomodo et quando locator praeStare pecuniam deberet X praef. 2 iam libera re publica exstitisse Constat thy)Iudicia suo tempore non solum in basilicis et foro os p. 353, sed etiam d0mi habita esse Vitruvius testatur p. 46, 1;quar in domibus nobilium basilicas non dissimili modo quam publicorum operum magnificentia comparanda eSSe, quod in domibus eorum saepius et publica consilia et privata iudicia arbitriaque conficiuntur . Qui mos quamquam Sub imperatoribus demum invaluit, λβη amon iam Caesarem Deiotari causam

59쪽

Iam scaenicas antiquitate quae Spectant, pauci comprehendam.

Multa theatra quotannis Romae facta esse s Vitruvius assirmat p. 116, 8 et aliunde notum est lignea nimirum erant et ne post Mummium quidem, qui Corintho reversus primus

theatrum Graeco more sedibus ornatum, antea plerique Spectatores Romae steterant-exst uxit sc ligneum,iy' theatra diutius stare solebant quam pus eis erat. Neque sub imperatoribus mos lignea tabulata exstruendi prorsus evanuit. yi)Citharoedi autem, quos Vitruvius dicit theatris ligneis

ceciniSSe iam X eunte libera re publica prodire solebant Romae. yy in

Scaenae picturam V 6 8 qi primus instituisse aut excoluisse dicitur Claudius ulcher aedilis anni a Chr. 99.ityi atque iam quadraginta annis post a. 8 M. Aemilius Scaurus,

quamquam theatrum illud temporarium et vix uno mense futurum erat Plin. 36 ii, scaenam splendidissimam columnatam tabulis pictis et omni luxus et apparatus genere ornatiSSimam

exStruxit Plin. 36, 1143. λ' in Foro ludos gladiatorio dari solitos osso lyβ Vitruvii temporibus apparet ex praefatione libri decimi ); quod primum factum esse Romae traditur anno a Chr. 205 neque ibi solum, sed etiam aliis in urbibus in usu fuisse Liv. 23, 30;169 non Ligarii, ut statuitinossitas l. l. nam ct g 37 fac igitur, quod . . . nuper scisti in curia, nunc idem in foro Cic. pr Ligari g37) 170 Tau ann. XIV 20 sq. Ritachi, Parsina gu lautu u. Tereng' p. 226 sq. f. Vitr. p. 116, 20 Sq. 171 Suet. Cass. 39. Aug. 43. Dio 1, 17. Joseph antiqv. Jud. XIX 90 Marquardi l. l. III p. 31. 172 Mai quardi III p. 5544 2 3 ubi locus Vitruvianus addendus HSt, Si noStra sententia probatur Friodlaender. l. l. III p. 354. Auctora linurunnium IV 4 p. 362 arx Oraoc videtur fonti deber nomen ci

tharoedi.

60쪽

3l 50 38, 46 41, 33 Atqui cum post amphitheatra instituta

in illis munera gladiatoria dari solerent, quorum primum ligneum Caesar anno 44 lapideum Statilius Taurus anno 29 xstruxit sp 37), minime c0lligas licet Vitruvium, cum hoc scriberet amphitheatra nondum novisse et ignorasso in illis ludos gladiatorios fieri nam etsi linius tradit 15 78 munus gladiatorium novissime in foro datum esse ludis funebribus divi Iuli, y' tamen etiam post illud tempus, cum iam amphitheatra Romae exstabant, illa interdum edita esse constat in foro. yy Immo quod Vitruvius de sedibus spectaculorum ly' loquitur atque

spectacula antiquiore aetate vocabantur amphitheatra, inde conieceris eum . l. de ipsis amphitheatris cogitasse, Su de ligneis Curionis et Caesaris, in quae notio illa spectaculi optime quadrat hy',Τamen, Si haec Omnia complector neque id neglego translatos esse ludos gladiatorios primum, cum Statilius aurus amphitheatrum lapideum exstruxisset,iβη non negaverim Vitruvii Verba aptius Sic accipienda esse, ut putemus eum haec Scripsisse antequam Statilius amphitheatrum aedifiearet eo commotum, qu0 paulo ante lignea et temporaria amphitheatra Curionisi'i et Caesaris aedificata esse videbat. Quacum coniectura con Venit, quod dicit quotannis et praetores et aediles ludorum causa machinationes praeparare debere p. 243, 18 sq). Nam etsi etiam postquam theatrum et amphitheatrum lapideum exstabant, sequotannis theatrum exstructum est ligneum in usum ludorum Palatinorum, iβη tamen quotannis praetores et aediles ludos edere dici non potuit nisi ante a. 22. Etenim usque ad illum tantum annum cura ludorum, imprimis Romanorum et plebeiorum, penes aedile fuit, cum ex illo tempore praetores, qui antea

Sit, ut nominis rigo explicaretur.