Everardi Ottonis ... De tutela viarum publicarum liber singularis; cujus Pars 1. est de Diis Vialibus, 2. de Magistratibus Viocuris, & 3. de Legibus ad viarum securitatem pertinentibus

141쪽

χα P. I. CAP. VII. DE APOL LINE, BACCHO

DE APOLLINE, BAccRO ET JANO. Triplex Theologsa apud Graecos N Romanos, fabularis Poetarum , civilis Vulgi, re naturalis Nilosophorunt. Secundum hos Sol fuit omnia Θ vppiter ipse pollo Sol, Dianae Lunae frater , inde D

d maeus appellatus apud Vlpian. tit. ' 22 s. 6 Idem deus .erruncus, σωτηρ, δε-

fessor re tutelaris. A cura itinerum , 9 'terra mari, dictius Agreus, αρχηγετος se na lis. Arae Athenis ei ante fores postae ; inde θυραῖω, 9 Vicinus. Plauto lux. Spanhemius, Se denus N Helladias notati. Columnae ei postae , cur obeliscatae elapideae. Ba cbus , cum taurinis cornibus , dux viae, idem area Sol, Mae ignigena vocatur. anus , rector viarum, Solem notat; an quasi Eanus ' cur Biceps Puadrifronta Claviger. Idimus Iovem patrem, deum summum, & superstitiosae gentilitatis choragium, ducentem : nunc ad Varios ejus liberos, sive ministros, potestates & praesides proficiscimur, quorum

142쪽

. , AceΗb ET IANO. ΠΥ 'fum frequentior , quam ipsius Jovis viis & compitis occurret cultus, qUia Vulgus vitibilibus eorum symbolis, Soli, Lu nae & Planetis magis innaerebat, atque hae ab ipsis rursus deorum ministrantium idolis'. plerumque in templis, sacrificiis, marmo ribus & nummis distinguebat. Non a litor Poetae Solem & Apollinem , Limam & Dianam , velut diveri, numina, si ibinde depingunt: sed Philosophi, rerum naturam investigantes , rectius Apollinem pro Sole,

Junonem pro aere , Neptunum Pro mari, Vulcanum & Vestam pro igne; Magia lim . matrem Pro terra, Cererem pro frugibus habuerunt , atque ita multiformem theologiam' Per elementa explicarunt , ite desipectui ha- eretur. Quum enim Poetae; qui apud Graecox Sapientum nomen meruUrant, narrationes de diis ambagibus longis de industria involvissent, nec posteriores de rebus; divinis aliter, quam a majoribus acceperant, diu exponere ausi fuit leni,' Zeno,

Chrysippus , aliique Stoici philosophi

quos pudebat' numerosae deorum gentis , carmina Homeri ; Hesiodi & Orphei de universo interpretati sunt vid. Pausan. lib. . VIII. c. 8. & Tertulliam lib. Io advo Ma '

io igitur omnis illa veterium religio melius intelligatur, omnino hic observan- Η

143쪽

da est distinctio in Theologiam fabularem, civilem dc naturalem, ad quam praeivit Q. Mucius Scaevola, Publii filius , cujus judicium dein Terentius Varro in libris Divianarum secutus est. Hunc Vero Tertulli nus lib. a. ad Nationes, Augustinus lib. IV. VLΝΙΙ de Civit. Dei & Lactantius, libris tribus prioribus Institutionum divinarum resutaruul. Et sane fabulari illa Poet . rumTheologia ipsis Gentilibus nihil insulsius magisque nugatorium videbatur, quod multa de Diis indigna, surta & adulteria fi git. Nec iisquequaque placebat civilis, quae

tamen, ne apud vulgus Deorum majestas evilesceret, retinebatur; Unica Vero naturalis Philosophis sufficere visa fuit, & diis immortalibus digna. Ad hanc reserebant

physiologicas naturalium rationum in te pretationes , corpora in caelis eminentia, quae nominibus eorum , quos ingens evexit ad aethera virtus, denotabantur: Laboravit in hac doctrina Porphyrius, in opere

cujus Julianus meminit, & ex quo Lusebius quaedam excerpsit Quid multa 8 Solerat omnia: Sol Puppiter g e, est in Catalectis Virgilii, et multis mcrobius disi putat lib. I. Sat. c. 23. Hinc in inscriptionibus tam GraeciS, quam Latinis saepe le-

144쪽

SOLI IΝVICTO SARAPIDI; unde quoque' l cem accipit inscriptio , prope hoc Trajectunt reperta, apud Spon. Misceli. Pag. 72. et

Plerique igitur qui Solem et Lunani adorabant , illum Apollinem , hanc Dianam ap. bellarunt. Cicero libo III. de Nat. . Deor: Solem Deum esse Lunamque: qaioraui alterum Apoliinem Graeci , alteram Dianam nuncupant. Sallustius Philosophus: de Dii,

λήνης ληπτεον. . Ap omnessi s Dianam pro Sole est Luna desumimus: Horatius carni. 1ie . Phoebe , silvarumque potens Diana Lucidum caeli decus, o colendi Semper S culti , date quae Erecamur 2 empore sacro. Utruinque numen ullo Latouae partu edutum credebatur; quamobrem Apollo Did maei , id est gemini , nomen adeptus est y Uud Ulpian. tit. XXII. I. 6. Plinium lib.

V. H. Ν. c. 2 et SuetOH. Calig. cc 2 P. yuncto Macrob. lib. I. Sat. c. 17. Utriusque templa quoque congrue erant juncta; A nera enim, cum Vix arces, quibus altus'

145쪽

Apollo praesidet , petulset, mox subiit Tri viae lucos, apud Virgil. lib. VI. Abneid. Vs, 9. Ι3. et Paullo post Vs. 3s. Phoebi Tr Giaeque sacerdos. Utrumque etiam itine rantium credebant esse numen tutelare, Viacis et compitis praefectum; sive quod interdiu et nocte eorum bene licio invia et tenebrosa loca penetrare liceret, 1ive quod essent άπίροπαῖοι et αλεξiκακοι, Dii aDerrunci, mala qilaevis , Viatoribus Propellentes, ut Comici Scholia et Eustathius voluere. A perte Pausanias initio Attic. Προ δὲ του νεω ,

Calamis vero pro foribus dicitur secisse: pomnem unum Leochares, alterum Alexi cacon cogηomento; quod est ac ii Merrun- eum ab avertendo: Deus, qui eis rebus praees, Merruncus, ait Varro lib. VI de L. L. Apollo malor aCertend9rum potens es, scribit Servius ad X. neid vs. 733. Inde Griecorum quidam ab' αλλαΠειν, ab abigendis malis, Apollinem, Medicin' deum, dictum volunt, apud Lu- sebium lib. III. de praep. c. I. Latinis ab apellendo dictus creditur apud Macrob.

catur , in nummo Lappitharum , apud το, πα,υ SPanhem. disi . Vll de praest pag. Ι6, quo nomine, a Jove sumto , Apollo. quidain sapientissimus et de genere hum

146쪽

BACCHO ET IANO. 3 Ino bene meritus homo dictus , eodemquo elogio Sol etiam apud Megalopolitas Arcadas cultus fuit, teste Pausan. lib. VIII. pag. so7. Is vero es Soter , qui salutem dodit, ait Cicero in Verr. IV. c. 63. Plaur. tus Merc. IV. Q. I. 'Apolis, quaestote , ut des pacem tropitis sSalutem' anitatem nostrae familiae.

Hinc PRO. SALUTE. AUGG. APODLO. DEFENSOR invocatur apud Grum terum pag. 37. 9. Idem SALUTA RIS, in nummis Volusiani, e VTLLARIS nuneupatur in marmore Grut. pag. 77. I. Sed

A curatione viarum Apollo Graecis πο- tur A'γυιευς, viarum F vicorum prora Pausanias in Atticis cap. XXXI. p. 78.

'Aγυιεα M'eακλία. Rursus in Corinthiacis cap. I9. et in Arcadicis, cap. s3 apud Tege taS signa 'Am. Ati,,. 'Aγυλ aedicata reseri, et

Megalopolitanis Deos, ait, eise e quadrMitis lapidibus, quos inter Minerva Ergano et A ολων 'Aγυιεύα, Compitalitius Apollo. A, pud Demosthenem quoque adversus Midiam, et Xenophontem lib. Il. Κυρου a GLid nominis ei tribuituς ; et Stephano BD, . a Ratino auctore , Apollo dicitur λ'

147쪽

: Moctor argutae Misen Thalia Thaise , qui Xantho lavis amne crine , miniae defende decus Camenae , Levis AGI EQNominis rationem adfert Phurnutus de n tura 'eorum cap. XXXV δν ἐπονο-

putatur, quod vicos is vias luce huc VI minet, F propterea in viis ei statuae porri istur. Exoriens 'umque eas luce su' illa strat, atque implet, Statius eum ducitorem appellat tib IV. Ov. 8. Tu ductor populi donge emigmntis inolle. Virgiliu etiam viis praeficit lib. XII. AE,

tu viam f tuna regit , nisi auctor Vir illustris Ezechiel Spanhemius, in epit stola ad Begerum II. Apollinem quidem a

viis eo tra urbem arcet, solisque urbanis viis sum praepQsitum fuisse contendit ; veruin Atachylus Aganiemn. H. is3. eum a Graecis quoquζ iampcatu' scribit , ne quae na vigationi dissicut ales remorae creare

Mur. Apud Troezenios Apollinis aedes fuit, qui praeerat portu solventibus. metore Palilania. Erat & oraculum Apol linis ηγέει, ductoris Principis: Thuc

148쪽

. dides lib. VI. de Sicilia agens : Chalcidem inquit, Graecorum primi, Apollini Archiget in aram pqueverunt, ubi quoties δSicilia solvunt, oracola petitori, primum sacrimant. Apud Apollonium lib. I. usas'. ingressuri mare Apollini Embasio fi

ciunt, idemque Nis σόν, savium servator

eidem vocatur lib. a. Aetius, Aeti cus &A us dicebatur a Romanis, ob devictiunia Actium navali proelio Antonium. Vi ol. VIII AEneid. Vs. 7O ,

, Actius haec cernens arcum tendebat Apollo

Propertio navalis dicitur lib. IV. Lleg. I. Atque ubi navalistant sacrapalatia Phoebo. Athenis autem maxime viis praeesse credωbatur urbanis, intra urbis pomoeria. M crobius lib I. Sat. cap. 9. ex Nigidio: Apud Graecos Apollo colitvr , qui vocatur: ejusque aras ante fores suas eel irant, ipsum exitus N introitus demonstrantes potentem. Idem Ahollo apud illos Aγυιευς nuncupatur , quasi viis praepos . os urbanis. Illi enim vias, quae isti si pon moeria sunt, ἀγήιὰ appellant. Porphyrio, Horatii Scholiastes, ad lib. IV. Od. 6. Vs.a8. Agriae Alberiensi lingua vici dicuntur.

149쪽

las P. I. CAP. VII. DE APOLONE.

Seholiastes ibid. Villane Apollo, quod in Cillis se vicis ejus statuae erant. Pulchre Aristophanes in Vespis vers. 87O. ad Arpollinem Pythium:

vestibusi hujus Accipe haec πο sacra meo nunc instaurat starenti.

Hine Plauto lux in Bacchi d. Ast. II. 2. I. - tibi Chrysalus in patriam redux, pro itu&reditu gratias agit Apollini Myeo: - . Heritis patria famel quam ego biennio: Postquam hinc in Ephesum abii, co Picis

lubens.

- Saluto te , vicine Apollo , qui aedibus Fropinquis nostris accolis , oe veneror. . Vicinus Apollo, quia ante fores vicini cori stitutus, unde Thyraeus dictus. Tertul-' Iianus de idololatria cap. XV. Etiam apud Graecos Apollinem Porraeum , se Antelios monas, ostiorum praesides legimus. Προπυλαιον vocavit Aristides hymno ad Mine Vam, & προςατηριον Sophocles Electrae vers. 639-- - , quoniam ante res constituitur. Inde & Prostans nune patur in saxo vetere, ex emendatione Gudii a apug

150쪽

apud Grutenim pag. 38. n. 8. APOLLINI. PROSTANTI. In vestibulis namque aedium, in vicis & angiportibus arae & co lumnae obeliscatae in ejus laonorem erant collocatae, quod jam binis locis supra pag. 23. & 39. Variorum testimoniis probatum dedimus , quibus nunc accedat Hesychius:

Lustathius ad Iliad. B. pag. I 66. '

Perperam Seldenus ex his colligit, Apollinis statuam fuiste lapidem, bali circulari, in conum desInentem: neque enim Apollo tali sorma cultus, sed arae & columnae ei sacrae fuisse dicuntur. Suidas Agyieum, cono 1imilem turbinatam columnam intem pretatur, Apollini sacram, quae ante fores aularum statui soleret; laudato simul Sophoclis fragmento quodam fabulae Laocontis, ubi Allienientium ritus ad Trojam

refert:

Meminit quoque harum ararum Helladius in Chrestomathia circa finem, sed perperam Loxiae Apollini adscribit : Loxiam, inquit, adorabant, quem pro foribus 'guli ponebant. Praeterea aram ibi rotundam collocabant, & wrteis corovabant, cui pratereuntes adytabant ; aram au tem