Mich. Archangeli Lupuli ...Theologiae dogmaticae lectiones

261쪽

α24 nis SERTATIO VI. . te. III. Si res a gravitate Scriptoris ali nas habeant, ac sabulosas. IV. Si dicendi genus Scriptori non conveniat V. Si desint in illis textus a Veteribus commendati. Nisi autem haec primum expendantur, ita varios turpissimosque ET-xores labi necesse est. Hinc optimae Patrum editiones adhibeantur I et Grae-

eae Roberti Stephani, et Latinae Tro-Benii , potissimum vero illae , quas Mauxini Patres curarunt.

quibus singula Patrum opera Sunt elucubrat'. Tempus confert, ut si quis de re eadem

scribens variaverit, Postremae potius , quam primae eius sententiae adhaereamus. Exemplo sit S. Thomas, a quo quodcumqtie in Summa est dictum, id Tatum certumque habendum est , etsi aliud alias senserit. Prodest quoque , ut in proclivi sit nobis eos excusare, si ea scripserint aetate , qua nondum definitae ab Ecclesia res erant, de quibus agunt. Loeus confert, ut illis patribus fides eumulatior habeatur, qui haereses non audierunt tantum, sed suis, oculis viderunt; hinc summa Athanasii auctoritas in Arianos , summa et Aa

rustini auetoritas in Donatistas i m

262쪽

DE SANcTIs EccLESIAE PATRIBUs Iasbo enim apud Afros vivebant, ubi primum illae haereses ortae. OccaSio scribendi demum , optima est magistra, qua docemur , qui factum , ut excesserint quandoque Patres. Nam nonnumquam di- ιsputationis aestu abrepti in partem oppositam declinare visi sunt. Hinc Hilarius Christum doloris quasi expertem inducit , quippe curn Arianti certabat , qui Christi Divinitatem evertere adnitebantur. Hinc Hieronymus matrimonium nonnihil deprimere visus est, siquidem cum Ioviniano res illi erat, qui Virginitatem adspernabatur. Nimirum si quid excesserunt , danda est venia , quod in

oppositis consuland s erroribus versabantur. Ceterum Patribus non eo usque adsentiendum, donec qualiscumque, si quis est, deserbuerit aestus. 4

C A N. ΙΙΙ. . . In polemicis Patrum operibuS quae OCCu runt , maiorem sibi vindicant sidem, quam quae in Homitiis.

Nam homiliae ad voluntatem movendam potius , quam ad illustrandam mentem

sunt intentae ; proinde figuris abundant, latioribusgue modis dicendi. Quae quidem

nisi contrahantur , et iustam significationis potestatem adquiralit, non Taro recedere aliquantulum videntur ab arctiori doctrina.

263쪽

Res per transennam prolatae, minoris fidei habeantur, quam quae ex instituto dictae.

Constat enim ea quae ex animo, ei mature non proponuntur , subesse plerumque dubitationi ; optimum autem est iudicium de iis , quae data opera Sunt eventilata. Quo loco non est praetereundum , maximopere conducere Patrum notitiam ha b re , qui singulare aliquod aris gumentum impensius aliis veluti suam provinciam ornaverit. Hinc si de Verbi Divinitate sermo est, Athanasium adtendero praestat, si de Gratia Augustinum:

C Α N. V. Dubii Patrum textus ex perspicuis expli

centur.

Pro animi habitudine varia solent saepenumero hominem rem eamdem modo ob- Scurius, modo clarius explicare. Vndo

Patrum laxius impediit, ac tenebricosi ex illis expediantur , atque illustrentur, qui nitidi sunt, et perspicui. Quoties vero Pater aliquis quidpiam sentire diis gnoscitur , quod reliquorum Patrum sententiae sit dissonum , fidem integram illi non adhibebimus , nisi Catholicae

264쪽

stipuletur. Nisi quod tibi est opus ab insignium Patrum sententia recedere , id modeste seinper est faciendum. In dubio sequemii r Quinctiliani consilium Lib. X.

cost. I. Si necesse est in alteram errare Partem, Omnia eorum legentibus Placere, quam vitilla displicere maluerim.

DISSERTATIO VILDE LOCIS SUBSIDIARIIS

Quum Christianae Religionis dogmata , et

naturae, disciplinarumque humanarum , quae ipsius naturae Septo coercentur , Vim Omnem eXSuperent , nemo unus profecto dubitabit , quin ex unis intrinsecis locis certa atque ineluctabili argumentatione Sint probanda, ac stabilienda. Verum quoniam Opportuno interdum , ae pene De essario subsidio sunt Theologo Philosophia, Historia, et Eloquentia. ad essicaciter ornateque de rebus divinis disserendum , Operae pretium facturus postre mo Videor , aliquantisper in his immorari, ut quanti sit habendus rationis , historiae , ac litterarum amoeniorum in Theologia usus, cuivis pateSCut.

265쪽

De Philosophiae subsidio in

rebus Theologicis.

I. Dimius humanae rationis, et

Plii losoplitae usus , profligatis Scripturis , neglectisque propriis Tlleologiae sontibus , nulla sit petie dignus commetidatione,

tantam tamen Coercendam esse semper EXistimavi severitatem, quae Omnem rationi S uSum

Theologo adimit ; velut si non Moses, Duvid, Salomon , Prophetae, Christus Dominus, Apostoli , ac Greeci Latinique Patres omnes instabiliendis . tutandisque Dogmatis eo Sint subsidio saepenumero usi. II. Longus equidem essem si vel indicare tantum EvangeIiorum textus vellem , quil usipsa veritas Christus , haustis e naturae sinu drgumentis, infideles ad silem allexit, sideles confirmavit , utrosque Persuasit. Quum autem vetusti foederis tabulas Hebraei maxime revererentur . plura inde de SumpSit , ut argumentando confirmaret quae illi negabant. Hinc Matth. XXII. ex Ps. CLX. verbis : Dixit DominuS Domino meo, suam aperte probat Di-

266쪽

vinitatem. Mox OX G ρὶ. ll. MVD 3fer hoc redhaerebit homo uxori surae , et errant drio in Canne Ima dissolvi DOD Ii osse matrina Diai mure te concludit. Sed Io Dpletissimum omnium testimonium lia homus Mneth. ibid. iii,i duo bus positis principiis Sadducaeos refutat. At terrim erat Exod. I. Ego sum Deus Ab ham , Isaac , et Iacob quo advErSnrioriam

Consensu adprobato , altorum a ratione naturali adsumpsit, DEmpe non ESSE DUMm Ira ortu Tum, sed vivsentium. Qua argumentutione Collegit, Ahrali uini, Isuaei, et Jacobi an ii Hag vivi re. III. Sed nudiamus parumper in rebus divinis Philosopliant m Pu ullum Apostolum. Illud autem menti primo obvorsatur, quod induxit Act. XVII. In Deo vivimus , movemur et

sumus, ergo DeuS non longo est ob unoquoque nostrum. Mox ad Rotaι. caP. II. probaturus ex Divina tantum miseratione homities servari, acutum ex eo elicit argumentum, quod gratia non esset nuncupanda, Si non Conserretur gratis , sed meritis responderet. Postremo ne sexcenta alia recitentur , vulgare non ESt artificium , quo mortuorum Statuit resurrectio

ncm I. ad Cor. XV. salsa videlicet ubi

ea sit , sequeretur Christum non surrexi SSe ,

periisse Omnes, qui mortui sunt in illo, cunctusque sidei praescriptiones concidisse. Sed

267쪽

23o DISSERTATIO vir. quantum natura conserat . ut Supervaturalia

noscamus, ct in i sibilia, adposito docet Rom. I. Invisibilia φsius a creatura mundi Per ea quae octa sunt, intellecta COnFiciuntur, Sem- Piterna quoque eius virtus, ita ut sint inexc sisitis, quia quum cognouissent Deum, non sicut Deum glorisi cauerunt, aut gratiaS egerunt. IV. Nec nisi hac via primi Christianae Religionis propugnatores Iustinus Athenagoras, Arnobius, Luctantius , aliique idolorum

Vanitatem contra gentes demonstrarunt, Deumque contra vili EOS , eiusque uni tutem, Providentiamque adsti uxerunt. Exule enim ratione conclamatum et illis fuerit, et nobis, quibus non alia superesset spes illos vitacendi . qui Deum negant, Scripturus repellunt, religio-tiemque revelatum procul ire audacter iubent.

V. Quod vero ad illa quae Deum gratiae auCtorem Spectant , iam fisi haec si ad Philosophica principia exigere Thoologus velit ,

operam et oleum perdet , quum nequeat humana ratio huiusmodi res adsequi, quarum alia reddi non potest ratio, quam quod DeuSEa S revelaverit. Tamen plurimum ut in his valere rationem nemo insiciabitur , tum ad emolliendum Mysteriorum arduilalom , Et nil- parcntem ini Plicuntiani , tum ud haurioiada PYPhilosophorum scriniis momeritu quuUdunt ,

268쪽

quibus aliquantulum elucidari illa videt, tir, Quod quidem quanta maxima cum Cautione, ac sedulitate est essiciendum. VI. Qiaamobrem nonnulla censeo monenda ut locus hic recte tractetur. I. Nec ita deseratur Sacrae Auctoritati , ut penitus exulet ratio , nec ita rationi ut posthahcatur auet ritas : ubique enim lucere necesse est Ru CtD-titatem , veluti Dominam . et Beginam . illique rationem famulari , tamquam ancillam. II. Ne temere nimis mysteriorum adeuntur penetralia : quin ubi de revelatione Constat ,

subiiciatur intellectus in obsequium fidei. III. Ne rationi nimium servientes in sophisticendi labamur , remque Theologicam contortis absolvamus syllogismis , quo nec sceleratius , nec indignius quid umquam esse PoteSt. VII. Porro autem id reliquum est, ut paucula de Philosophorum dictis in rem Theologicam transferendis dicam. Sane illa , per me licet , usurpanda iubeo , et sacris disputationibus inserenda , tum ut illorum argumenta in caussam nostram revocanteS, Pr Priis armis eosdem convincamus , ut non vICE

simplici fecisse constat Apostolum Paullum , tum vero ut veritas Christiana adversariorum

testimoniis magis splendescat. Quo iacit Chrysostomus Hom. VI. in Matth. Ad Dei gloriam

269쪽

summam Pertinebat , si Pirtus eius, etiam intamicorum testimonio Panderetiar: et si quoque gentilitatis magistri consonam proferrent de oeri Dei Potestate Sententiam.

Vt II. Igitur ut Augustini verbis utar Lib. II. de Doctr. Ch. cv. XL. Si qua

forte vera, et Idei nostrae adcommodata dixerunt Philosos hi , maxime Platonici , non solum formidanda non sunt, sed ab eis etiam , tamquam iniustis Possessoribus i in usum i) Quid quod et Graeciae sive Atticae , sive

Italicae nostra . Plii losoplii , si quid recte scripserunt , a Mose et Prophetis hauserunt. Ex quo lares a Ch incnle Alexandrino dicuntur Stroin. Lib. V. Quid de Pythagora, quem nisi Hebraeum cum Ambrosio pulabimus, certe circumcisum ad si ruit Clemens Lib. I. De Aristotele luculentissima habemus te timonia apud Clementem ipsum Lib. I. et Ioseph uin Lib. I. contr. ionem , ET Judaeis pro secisse ; quin Cloarcus peripateticus testatur , multum versatum illum fuisse cum Iudaeo quodam . De Plutone vero res testatior est , qua nquae ulla indigeat probatione. Ipse enim in Timaeo satetur ab Hebraeis Plitra hausisse, et adstipulantur Patres quo lituot, in Primis Clemens, Ambrosius , et Aia gustinus. Sed cui bono haec Θ ut nimirum intelliga iit omnes , no' Clari liai os , si quid ex vetus. is Philosophis ad tuendam ve vitalem

270쪽

NOStrum uindicanda . . . Nam quid aliud fe- Cerunt multi boni fideles nostri 2 Nonne ad-SPicimus quanto auro , et argento , et veSte Susiarcinatus exierit de Aegypto Cyprianus Ctor suas issimus , et Mardir beatissimus rQuanto Lactantius, quanto Victorinus, istatus , Hilarius , ut de uiuis taceam prosecto hic in Hieronymum intendit ) , quanto innumerabiles Graeci ZIX. A quo non ablusit Doctor ille egregius

et Christianae Ecclesiae singulare Ornamentum Hieronymus in Epist. ad Mugnum oratorem Romanum : si Quis enim nos iat et in Mose, si et in Prophetarum voluminibus quaedam is adsumpta de gentilium libris , ct Salomora nem Philosophis Tyri, et nonnulla PropOM Suisse , et aliqua respondi Sse. Vnde in exor-,a dio Proverbiorum commonet , ut intelligan mus SermoneS prudentiae, Versutiasque ver υ horum, parabolas, et ObSCurum Sermonem,

is dicta sapientum, et uenigmata, quae proprien Dialecticorum, et Phil OSophorum sunt. SudM et Paulus Apostolus Epimenidis poetae an busus versiculo est scriboris ud Titum.

v Inulae bestiae , Ventres pigri . . . . In Alia is epistolii Menati iri ponit Senarium φθElρου Ilv