장음표시 사용
161쪽
Carinas, Coeliolum, & Esquilias : Coelio uni a tem voco, planitiem illam quae est inter amphitheatrum,&basilicam S.Clementis,Coelium ipsum &EO quilias: A meridie autem habet Piscinam publicam,&Vallem quae est ante viam Appiam, quae pr e Septigonium Seueri inchoans, versius portam Capenam protenditur. In hunc montem secundam urbis regionem Coeli motium appellabim, Augustiis Caesiae posuit. Coelioli autem praeter Varronem meminit etiato Martialis lib. XII. ad Iuvenalem , quem minorem Coelium appellat his versibus
Dum per limina tepotentiorum S udatrix toga dentilat, agumque Maior Coelius, Odi minor fatigat
Esquilias plures montes fuisse; iis verbis eo cet uar-ro : Esequitiae duo montes habiti, quo pars Cissius mons subro antiqreo nomine etiam nunc in sacris arae aetur. in Aru Argeorumscriptum est sic: Oppius mons princeps Iucit u quilinum usumfaguiale in pra , qua sub moenini est oppius
mons bicepsos semplex. Oppius mohs tertico os lucum c , linum, dexterior ia in tabernota est. Oppius mos fra tricepsos lucum Esquilinu, qua dexterior in glineis est. Septin ut Tmolis quinticepsos laeum Poetilium. ET AEusimus statice os Cis ius mons septice flos, apud aedem Iunonis Iuc ae, Ibi aeditumus habere olei. Vnde autem dictae fuerint, sic exponit:Secundae regionis ipsi ua ab Ecethbeis, alii bas; o scripserunt ab excubiis regis diectis;il ab eo , quod excultae a rege Tullo essent. Huic origini magis concinnunt luci vicini, redi ibi lucus faguralis, m lucus Mephitis, lucus ista sis
162쪽
Iucinae,quorum angui nes: non mirum. iam tu on m late auaritia Ina est. Item lucus Iarum , Querquetulanum sacellum. Ovidius tertio Fastorum .iae quod excubias ibi rex Romanus habebat Qui nunc Esquilias nomina costis habet
Et libro secundo Monte sub Esquilio
Venium est Esquilias Alii Esquilias dictas produt,ab excubiis quas Romu -
lo Lucumo dedit XII .lictorum, & CCC.armatorum, ad corporis custodiam,simulque dignitatem a cum T. Tatius infidae societatis non sine suspicione esse videretur. Alii ab aucupibus Esquilias dictas esse arbitrantur,quod ibi quisquiliis sparsis,aues illuderentur In Esquiliis supra clivum Vrbicum Ser.Tullius;& supra clivum publicum secundum l)cum L. Tarquinius Superbus Romani reges habitarui, ut Solinus scribit,
Hic mons ab ortu urbis muros versus aggerem , & castrum praetorium,portas Gabitissem, di Esquilina attingit ameridie viam illam hab(t,quae ab amphitheatro in Carineis principium habens, per Coelioli cxtremam partem usque ad S.Clementis & SS. Marcellini & Petri aedes,versus portam Esquilinam protenditur; atque antequam eam attingat, paulatim deflectitur prope templ u in S.Crucis in Hierusalem, quod cuamphitheatro castrense proximo,in regionem Esquis linam coniicit Sex.Victor. Hanc viam plerique Lauicanam vocant. Ab occasu via habet, quae in Carin eis soprope Shburam,non longe ab amphitheatro,sub muro hortorum S.Mariae nouae principium habrum ivx -
163쪽
sus S Petri in Vinculis aedem progreditur. Ab Aqui lone vero viam habet, quae a alsa Subura distedens, deducitur per vallem planam,sub templo S. Laurentii in pane & perna,vsque ad vicum patricium, divaeque Pudentianae aedem, mox inde discedes secus Diocle tiani thermas,ad castrum praetorium tendit. Qua via diuiduntur Esquilia a Viminali. Nunc mons S. Petri ad vincula, vel S. Mariae maioris, ab eorundem templis appellatur
Viminalis quoque montis meminit M.Varro:Ter ritia inquio reponis colles ab quin ne decimum faneis appetalatiaequeis nobiles duo colles, Viminalis a Iove Vivunto,quod- ibi arae sunt eius,aut quod ibi diminetafuerunt .Et Sex.PGpetui: Viminalis O porta m collisa e dantur, quod i min. iluafui se iidetur , Ibi es a Iovi Vimimo consecrata Iuvenalis Sat. I. M. quilias dictumqt epulant adimi collim . a
fio Cuius autem generis hacc vimina fuerint, verno prodit. In locis incultis, quae hortos aut vineta non ha-ibent,nimc populi &salicum vimina & harudines pol licis crassitudine nascuntur. Hic mons in Ortum ten-idens habet campum Esquilinum, & urbis muros cum castris praetoriis , in occasum vero Quirinale, salsam Suburam,& vallem planam interiectam; in meridiem Esquilias,viaque interpositam,de qua dixi,quae a Llsa Subura initi um habet, teditque versus vicum patrj-cium, & secundum thermas Diocle taeni , ad castrum ' O praetorixi. A septemtrione urbis mu rq , versus porta Viminalem, quae S. Hagnetis dicitur, nunc certum quoddam nonae non habet.Hunc collem cu Esquiliis
164쪽
quinctam urbis regionem fecit Caesar Augustus, quumacium urbis in vicos,XIIII. tuae regiones diuideret
ti fueni num cinquit Varro aliquot de causseis dicunt. Naevius ab auibus , eo se ab Tiberi ferrent aves ah, ab rege Auenti no Albano, quod ibi sitsepultus;alii ab aduentu hominum, quod commune Latinorum ibi Dianae templum siticon itutum .ego maxime puto ab aduectu; na olim paludibus i qmons erat ab reliquis Asclusis itaque eo ex Drbe qui advehe bantur ratibus, quae rantem solae at, cuius ia, quod
ea qua tum itur elabrum, Ange ascendebant,ad rumansiouama luci se et, coe sacellum Larum. Velabrum dicitfra esendo. Velitu Minfacere etiam nure dicuntur, qui id ne cede faciunt. Memes dicitur a merendo aere. Hinc I iurae quis solueban hi qui ratibus transibant, quadrans ab eo Iucilius seripsit quadrantis ratus. SeX.Pompeius: iacuentinus mons mira, bem dicti s est , quod ibi Albanorum rex suentinus belli 'Arii extinctus. Idem confirmant Dio- 2 nysius,Liuius,&Ouidius.Alii ut refert Varro in libris degente popuIi Romani, ab Aliente Sabirorum stu-ula diruim volunt,quibus in urbem susceptis,Romulus Aventinum babitandum cocessit. Eum Virgilius ab auibus dictum scribit, quod id nomen ante Euadri& Herculis in Italiam aduretum habuerit: quod alio loco confirmare hidetur Ouidius Sex. Pompeius huc montem aliquando Murcium vocatu sic scribit: Murciae deae sacellum erat sub monte Aventino,qui antea Mu cius ocabatur.In eius sumo lucus erat,qui Remoria di- 3 cebatur, ubi Remus de urbe condenda fuerat auspica.tus. Quem montem Romulus neminem passus est ha-
165쪽
bitare, sed saxum fratri esse voluit, usque ad Hylernam. Appellatus quoque est a Dianae templo, collis
Dianae Martialis lib. XII, Muium tu torsitam inquietus eras et Clamo se Iuuenalis in Subura
cui collem dominae teris Dianae
Et idem libro vir .ad Maximum Eseli in domus est,simus est tibi cosse Dianae Aventini, & T.Tatij regum sepulchris celebris fuit.2' In hunc montem aliquando plebs secessit, ut Dionysius,& Liuius scribsit. Hinc Plinius libro x Ix.ca. I I Ir. Nemo a ros, Aventinosque montes,Cri iratae plebis secessus circum pexerit. Sacer autem mons haud longe ab urbe secundum viam Salariam,prope Anienem fuit. Fuit Malter mons Aventinus ab Verrestim fluuium, in quo conditum oppidum Praeneste. Hunc montem unam ex x III I urbis regionibus fecit Caesar Augustus. Qui propter longitudinem & obliquitatem certo describi in nequit, sed tamen tentabo. Ad orientem in meridiem declinantem respicit moenia urbis, & portam Capenam, diem parte viam Appiam; ad meridiem campum Testaceum,& portam Ostiensem ad occidente fluuiu Tiberim: ad septemtrionem circum maximum,& Palatium. Nostro quoque tempore Aventinus appellatur. Qui a capite circi maximi versus Piscinam publicam ad porta fere S. Paulli usque,sic via obliqua sci ditur,ut duo montes videantur De reliquis tribus collibus nidis. Et S primo de colle hortulorum Collis horiorum,sive hortulorum meminit Tran, quillus in Nerone, quum de eius sancre loquitur.
166쪽
. concubinagentiliDomitiorum monumenv condiderunt,quod
Irospicitur e campo Martio impositum colli hortorum. In eo monumentosolium porphyretici marmori verstante Lune- si ara,circumseptum est,iapide Thasio.Et de hoc colle Macrobius loquens ait:Candidatisfuerat sus in comitium nundinis denire, in colle eo istereondepti sint ab nive sit 'rederi , mox quoque in campum Martium mas grati petituri desen ebaent. Dictus autem est hortorii vel hortulorum,a proximis (ut credo)hortis Salustianis, qui Pincius vocitatus est, quod ibi Pinciorum domus essent. Haec familia circa Constantini tempora nobilissima admodum in urbe fuit, ut pleraque testantur elogia,hinc inde per urbem posita,quae eius gelis viris & feminis honorificentissimis titulis dicata supt, a qua & proxima porta Pinciana dicta suit. Hic antiquitus extra urbis moenia erat, & idcirco extra ullo numerum. Quem Aureliani imp. tempore urbis p -imerio inclusu in fuisse superius demonstraui. Habet hic collis ab oriente Quirinalem,cui cotiguus est, via A' tantum qua Collatinam portam itur discretus; reb oc-icidente campum Martium,& Domitiani(ut creditur inaumachiam; viamque Flaminiam . a meridie viam(quam Pilam Tiburtinam voteres antiquaris vocarutiqua ad hortos Cardinalis Carpensis iter est,a septem trione urbis moenia. Nunc templis diuae Mariae de populo,&S. Trinitatis celebris est in De Ianici a Transsiberino monte i so aniculum (inquit Sex. Pompeius di tum riod per et
eum fiomatibi populus rimitus transierit in adium Etru u.
Vet,ut ait Virgilius libro va ii . ab oppido,quod Ianus.
167쪽
deorum omnium vetustissimus condidit Hic duo praeterea,Asieliis oppida muris
Rem uias, eterumque 'pides monumenta dirorum Hanc Ianuspater,hanc Saturnus condidit arcem Ianiculumque illi,huic fuerat Saturnia nomen' Macrobius autem a Iano dictu putat, quod Ianus ibi vel sit sepultus, vel habitauerit. Qui participata pote-tia cum Camese indigena, Italiam ita obtinuit, ut regio Camesene, oppidum Ianiculum vocaretur, Ianicularis autem a Seruio vocatus. Nunc a flavis harenis mons aureus nominatur,& corrupto vocabulo Montorius. Ex hoc propter altitudine Roma maxime co- spicua, ceteris autem infrequentior est,ob aeris grauitatem , quod utrunque testatur etiam libro primo
Et planus modico tumore 'portex l Coelo perfrui tumeremore i Hinc septem dominos Iradere montes Et totam licet aestimare Romam
Fuit autem Numae Romanorum legis,ut Dionysius,& Liuius; itemque Statii Caecilii poetae,ut Caesariesis Eusebi ui produnt sepulchris celebris. In hunc aliquando plebem secesiisse Romanam,& a Dortet sici dictatore reuocatam scribunt Plinius libro xv I. &Liuius. In eodem,ut scribunt Liuius,&Dionysius talicusque Siliiis,rex Tuscorum Porsenna castra habuit. Hic ab ortu meridieque prata Mucia, & portam Por-
tuensem,ac Tiberim respicit. Ab occasu habet cana, pos,urbis muros,& portam Ianiculensem,vel Pancratianam ; a septemtrione respicit Vaticanum, campossque Neroni BOS, L
168쪽
Et hic Transtiberim est,qui olim habitatus no suit, nec ad urbem pertinuit. Gellius scribit agrum Vaticanum,&eiusdem agri deum pr1esidem appellatum a vaticinii quae vi&instinetia eius dei in eo agro fieri solita essent. Varro autem in libris rerum diuinarum aliam etymologiam cc ponit: Na cut ut inquit
deus,araque ei Ratuta quae est in infima dia noua,quod to in i Deo diuinitus Dox edita erat et ita Vaticanus deus nominatus, penes quem essent docis humanae initia, uoniam pueri simul atque partisunt, eam primam Io cem edant, quae prima in alicanos rasa est. Sex. vero Pompeius: Vaticanus (inquit collis appellatus est, quod eo potitus hi populus Roma Os atum responso,expulses Etruscis. De hoc monte Horatius primo carminum ode xx. .
Redderet laudes tibi Vaticam ic
Et Martialis saepius, cuius vina' pessima fuisse scribit De vetustissimae Ilice quae in eo fuit, Plinius sic: Ve-
iustior disse in maticano Iliae , in qua titulus aereis litteris Etrusceis,relmone arborem iam tunc dignam fui Ogm t. Hic mons ad ortum spectat campos Vatica nos,&Hadriani molem,sturneiaque:ad occasum campos Neronianos,in quibusex creta &argilla vasa fiunt ab usque
Iuuenalis & Plinii temporibus nota. Ad meridiem Ia- soniculum, ad septemtrionem prata Quinetia,& montem Marij.Nunc Principis apostolorum basilica,toto .
169쪽
terrarum orbe augustissima, palatio, hortisque pontificiis,item simulachris Tiberis,& Nili fluuioru, statuis quoque Laocoontis,Apollini Veneris,Cleopatrae,& aliquot praeterea vetustis monumentis celeberrimus est
Porro autem ii montes iam rarissimi habitantur, maxima ex parte hortis,uineis & dispersis hinc inde templis, aut claustris religio sis occupati, aut veterum aedificiorum ruinis obruti. Vetustissimis temporibus ,ro ut scribit Propertius, urbs collis & herba fuit. Inquit enim Hoc quodcunque bides, hospes sita maxima Roma estia ente Phygem geneam collis herbafuit Atru rhi naualistantsacra 'alatia Phoebo Et indri profugae procubuere boues
Nemora quoque & pascua habuit Palatinus, ut scribit Tibullusi Capitolinus dumetum, ut V irgilius; Esquilinii Quirinalis,& Viminalis vimina,&siluam fagea,
ut Varro; Coelius quercetum,ut Tacitus , Auentinus ro lauretum, ut Solinus; Ianiculum esculetum,ut Plinius prodidere. Qui omnes (quae rerum humanarum imbecillitas & vicissitudo est praeter unum aut alterum, ad antiquum statum redierunt. Palatinus enim a nullo habitatus collis,iam herba factus est,& in foro Romano sucs veneunt,in reliquis montibus harundine-ta,vineae,& animalium pascua sunt. Vt demum intelligat vana mortalitas,nihil esse imbecillius,aut inconstantius,ruinisque, & interitui magis obnoxium iis ipsis rebus quas tantopere,ut diuinas,aeternasque mi-i ramur. Vrbs enim antiquis sedibus mota, vetereque pomerio exacta,& ex his vII. montibus mutilata in eampum Martium secundum Tiberim translata est.
170쪽
Quod quas ob caussas,quo tempore,& a quibus factu fuerit,alibi suo loco demonstrabo
Vrbem Romam in tres regiones, quas etiam trious Eppellauit,& xxx. curias, primus Romulus diuisit, ut Dionysius,&Liuius scribunt. Eas Varro parteS appellat. Ager manus Linquit primum diuisus in partes
tro,a quo tribus appellatae,Tatiensium,fiamnum Lucem no-i Ominatae, It ait Ennius Tatienses a Tatio, Ramnenses a Somulo, Luceres, t ait Iunius,a lucumonesed omnia haec Iocabula Tusca, t Volumus qui tragoedia, Tus asscripsit dicebat. Liuius eas centurias equitum vocat,quod ex singulis iis tribubus centum equites scripti essent.Eodem (inquit tempore, - centuriae tres eluitum coscriptae sunt, Ramnenses a 'omulo, ab T. Tatio Tatienses appellati: Lucerunominis Cri originis caussa inceria. Pedianus actione III. in Verrem: per quinqueintriginta tribus diuidebatur totus populus Romanus. Principio tres fuerunt,Tatiensis Ina aroratio rege,Ramnens is altera a Romulo, Luceres altera a Lucumone, ime Lucretino, det a luco,quem lacum in lum do- cauerat Romulus. Eam Pediani sententiam,qui Luceres
a luco dictos fuisse scribit,magis probo, quam omnino veram esse existimo. Nam hi qui cum Romulo primo Vrbem condiderunt,ut pastores,Albani, aliquot Graeci,qui tum Palatium,& Capitolium habitabant. i Ramnenses a Romulo fuerunt nominati, qui Palatiupost conditam urbem,& Coelium montes coluerunt Tatienses autem fuerunt Sabini,"quot ab ea re-s in gione,vel cum T. Tatio, vel postea venerunt i hi Capitolium & Quiri talem coluerunt; ceteri aduenae ec