장음표시 사용
271쪽
Os TREMUM eausae genus demonstrativum eii, quod adiungit: dat praecepta, quibus laudes viis
tu perationes q. tractentur .i. quibus locis . Aeptunum dieit eosdem locos esse laudi & vituperationi,quos in primo libro iudicialis ea uis,hoc est, omnia attributa per nae. I artitur tamen bleurtet laudes de vituperationes anima,vel corpotia, de extrinsecus. Animi vir tutes attes cientiae,vel tonita vitia corporis totius: vel in partibus, ut pulchritudo, valetudo,integritas,& cetera huiusmodi. Extrinsecus sunt,patria,parentes,cognati,amici,naagii ratus .diuitiae,& cetera huiusmodi. Polliemum praeceptum dat,iola de 3e vituperatione non tam nos considerare debere quid corpori, sit quid extrinsecus sit, ruam quid sit in animo. Omnia enim vel laudanda vel vituperanda,non rebus externis, non rebus eor
tis,sed animo metiunt ut . ssin aliquae res incidetint dissici De impossibilitate dicit. sQuidam simplices in ut aliter omnino sera non possint. sCasiilitienses se dedere Annibali. Nis velint time petite. Eigo hie exeep.) Casilinum venite
in Annibalis potestatem. Hie alitet omnino fieti non poteti. Tum adiunctio. ubi exceptio. s Nisi propter aliquam camam. Ita non eii neee stitas in ciuili quaestione illa, quae sine conditione est. sPaltim autem ex his multat esse res.) id est. neeessitudines. Nam omni tempore id pertinebit. id eli exceptio ipsa,ae summa quidem, necelli tudo videtur esse honestati a. Duolunt quidem, honestum & utile r sed utili cum duo subia
reant . commoditas de ineolumitas. quasa ilia essecta sunt. v
tum honestas praeponenda, secundo loco habenda incolumitas et . tetito commoditas, deinde de quaeque res sit aut honei alii, aut incolumitatis. sAt non eo consito,quo Atili ippus) ut sociorum eadauera tempestatibus liberatet . s Laudes autem. Sevituperationes 3 Demoni latiua quae superat, sola tractatur perhoneitatem. quae demonstrativa partes habet duas . laudem de vitupetationem vitiinque tamen ex attributis pellana tractatur.
Cum lint xj. alitibuta personis,quibus approbatur cuiusque persona nomen hominis emis suis designans, de sanguinem, de hominem nominibus explicatur, cum nullo socium neque nomine, neque attributo. natuta est attributum extra ipsum homi nem , ut in patria gente, sanguine ceterisque. Haee enim lie et dent homini commodum,non tamen proprium. In ipso vero homine eli natura eitca eorpus de animam, quae dat plurimas de animo de eotpoti qualitates. Ergo natura accidens tes ell,q ἔaptiorem hominem ad unumquodque facit. itaque non Orator natura ess, sed oratorius .i. qui Orator esse possit. Verum has qualitates,vel diligentia comparat, sacri l. peti ectas, de habitus nominatur: aut in has east quodam ac repentino motu stequenter inlidimus, Et assectio dicitur. aut in has inclinam ut iitidio
quodam, quod ipsum studium pet se nihil aliud est quam voluntas applicata in aliquas qualitates. Ergo asseiuntur qualit tibus his modis,otta di natali Et est natura. allicimur tepentinis
eas bu .& assectici et . alseim ut industi ia, ac constantia de pet seueratione,& habitu 1 est. At veto ipsum itudium. quod esse definim ut applicatam in quilitatem aliquam animi voluntatem, hoe inquam studium nune assectio ess,s pro tempore est: nunc sperseuerauerit habitus ipsum liud tum non iam quasi praeceptio quaedam meli rei eius cui nomen eli studium, si perseuerauerat, sed ut studium intelligam, illud debeo confiderare . quod ipso sudio petitur, ut litetatura, aut geometria. quod ii piaeceptumst. habitus studio praeeptus est. Ergo natura accidens qualitas est,ut animae,vel corpori vel extrinseeu , δὲ accideris ab ortu, ae natali. Accidit autem mari.vel foeminae. nam marem esse, aut sceminam .non iam inter commoda computatui. Assectio
est accidens qualitas, vel sponte. vel studio mox destura . nam si permanet sit habitus dicta assectio quod inficiat qualitate. Et erit assectio incipiens habitu ,vel victus,non enim Omnia ad exitum tendunt. Habitus est praeeeptio qualitatum . nam haee praecepta philosophi dixetunt. hie qualitate, vel eommoda sunt,
vel incommoda. mae quoniam tribus modis qualitates eu niunt, multa his commoda vel incommoda communitet eu niunt. Verum per existentiam ea quae eueniunt secetnentur. nam alia vix in eo commodo quod per naturam eli, alia in eo
quod per affectionem, alia in eo quod pet habitum . Habiatus non potest esse nis hoe quod non aliud est atque illud quod habetur . nam quod ignis calet, putans aliqui habitum esse, qu iaperpetuam sie, cum hoe ipsum si ignis. ut caleat . itaque potius natura est. Habitum multi non nisi deo dant,de vetum est: iti
le enim habet omnia percepta. At vero homo nunquam ita quid perceptum habet, ut non in profectu quotidie sit, de hune tollicium dixerunt progtellionem qnandam tu haltum dixerunt: ergo pro exilii matione maioris perceptionis in
homine habitum intelligimus: ut si affectione quadam aliquid
quis agat, vi orator i n toro . non perfectus tamen, s in eo pr reiso eli aliqua habitus dicetur,di certe pro commodo su O,velabitum. vel assectionem satiet: non ex altero ueto erit. I nrebua enim nomina sunt certa.quae alterum sigmseent,ut iracundu4 habitus est, iratus assectionat. Si huiusmodi plofectu, eum sudio de diligentia euenit, habitus est: cum naturaliter, natura.
Studium eli autem, vel adipistendi aliquid, vel retinendi volu las .i. quo vel adipisci aliquid vel retinere optamus, vel adepta retinemus . vitius est..el quod ipse homo agit, vel quod citea apsum agitur. Omnia quae habet, quae natura,habitus,assectio studium. Nam oratorem esse, quod est,habitus et ide victu, est si in ea exercitatione sit. Itaque Cicero qui assiduo studio, perseueranti diligentia ita thetorieam praecepit, ut ea in eo perpetua esset habitum consecutus es . sed quia eius actum sibi in ni tuu ad usum vitae. i. in eadem re,& in habitu,& in victu,itaque
multum plerunque de virtute habitus detrahit, si victus abfuisse dicatur. Nam licet orator plenus sit perceptiones ipsus attis , tamen aliquantum argumcnto detrahit, si neges in eadem exercitatione vixisse ut ipse contra Caecilium, quia aufert vitactum,infit mat habitum cum dicit. Quando tute tui periculum
Dei ui metunque etiam si nihil astat ex trabitu,hoe ipsum quod
nihil agit est illi victus a. vitae modus nam in victu est, quibus amicus utatur, ita in victu ess,de si non utatur. Et eet te, quia nia
hil horum debet deesse personae. potest habitum habere ex geometriae praeceptione, in qua nihil agit,& victum de usu thei Oti-- . victus autem Omnis ad qualitatem tendit. sed ea qualitas xel in affectione. .el in habitu erit. Deinde uti oratione, aliquid thetori eae nosse, quod est a flectionas, de ad loquendum, aut distendum aptum esse,quod est naturae: aut loqui, aut studete,vel quod est studii de cetera huiusmodi habet victus. Verum in hoc considerabitu i victus eiica haec omnia. ii ita agat vitam, ut hoe exerceat. Non enim quia natura loqui,aut studete possumus, quod proprium naturae est,iccirco te inde uiuimus. sed si sit o di nata se vita nolita ad omnem subitantiam ter samiliaris quaeis tendam,ut inde vivamus . i. inde nobis Omnia suggerantur ad victum, merito victus ex ex eicitatione dicitur. Item de si si habitus. de non in i pis habitu agat vitam, de virtutem oratoriae consecutus sit, erit habitus non victus. eodem modo de assectio est,s est pro tempore . i. prout tes aliqua tulerit, ut locus fuerat non pet petua consuetudine inde riuendi. Eodem modo de studium eis, si non studium quodlibet in exercitatione vitae tulerit, unde victus nominandus sit verbo tenus ut causas agere, ut docete est huiu, studis. sed quia ordinata voluntas est ad usum uitae merito dieitut 5e victus . in singulis enim his res quaeque in eo quod sunt distrabuendae sunt: ut item seruus eirca haec quod in hae conditione est fortuna est,s seruitute seruiat tota vita,victus et . se ει eetera de sortuna. Facta veto de ea s. de orationes , de consilia, aut superuenientia,accipienda erunt suis nominibus.
Nam .ictus non est fine iactis ea ,otationibus,consiliis, sed se
venit, uit,ut dicere posset ut ei aliquid accideret,ut consilio ut retur . Et haec omnia s sie accipimus, ut actiones non Ordinatas , neque militutas toto vivendi tempore. et unt suis nominibvi,sti autem in eo genere uiuendi polita fuerint, in quo omnia sunt eons iuuenda tibi. eo nitituendi ad vitam uniuersam victus nominabitur,non suo quidem nomine. Facta autem,easus, rationis, eonflia, cum ex fututo tempore argumentum dabunt,
ex praeterim eonsim stuntur. Nam quia hoe illi aeeadit,ideo hoe illi aecidet: quia iacit hoc ideo facturus est: quia hoe dixit, hoe ideo dicturus est: quia hoc conlibatus eu,ideo hoe consili tutus est. Negocium factum,. et dictum ell,unde iudicium est. in iudicium enim vel in deliberationem, vel in demonstrati nem non venitur nis propter sactum. singula igitui quaeque quae homini aut Obileium ut , aut de homine quaeruntur, facta sunt: ipsa igitur singula facta negocium sunt. Sunt alia facta , quae probationem tribuunt ips iacto . unde quaeritui, sua quodlibet statu sunt tria facta quae extra ipsum factum. R extra facta quae vicina sunt ad factum .di probant factum vitae praeteritae Mepersonae alitibuta dicuntur. Ergo cum negocium factum dicium ue sit. habeat attributa quatuor, continentia eum nego-cio,inquit,in gestione negocis, adiuncta negoeio quae gestum negocium consequuntur. Ex his duo prima continentia cum negocio. dc in gellione negoeia, totum tenent quidquid habere
272쪽
porta causa omnis .i negocium omne pet partes sti as gelum. Quo alia sum, ex quibus assumunt ut primum ab orato te ea quae negocio adiuncta sunt. Quartum autem illud,quod ell eonse cutio non negoch ipsus gelii O eli, sed aut extrini ecus venientia pet homines habet, aut per naturam generaliter, ut post docebi mus . Igitur prima de attributis continentia habet paries quinque, summam negoc ,summae causam, facta illa quae probant sacrum,divisa per it a tempora,& Omne ipsum, quod diximus negocium esse, actam . s. continetur ab his, a summa quae breuem propolitionem habet totum claudens, ut patriae, inquit, proditio tac. habet S eausam, quae gemina es, impulsio, & ratiocina. tio iam pulsio eis, per quam euius causa factum sit: ratiocinatioeli,pet quam satium sit demonsitatur. Sequitur per tria tempora saetorum enumeratio,quid ante rem iactum,quid in re, qd poli tem fit. 1gri ut quodlibet negocium de flatibus interim ioco sit exempli: Milo occidit,non occidit: Occidit di non oecidit partes sunt singulae quaellionis. Sed iam parentis occasio. hominis occisio .patriae ploditio, summa eli: ergo factum solum negocium eli: propositio facti cum petiana eius qui arguitur , vel quolibet alio modo inuidiam comparas, aut extenuans, summa dicetur. Et haee es quam Cato in libro suo appellat . ires causatum. Hoc argumentum sequit ut causam, quam partiti sumus,quae utique aduelsus negantem factum danda est.Vt see in se doceatur. Quemadmodum autem tractet ut vel ab accus tote, vel a teo,in iecundo habemus. Quod si alius satus sue
rit praeter coniectu tam.non causa erit,seu ratio: de euius tracta
tu in secundo docuit. I Ost hee sequuntur facta omnia ante &poli: in quibus omnia illa quae in gestione negocis posita sunt,si
tamen prosunt, astum utatur. unicuique enim iacio ineli iocus , te in pus, modus, Occasio, facultas. in gessione negocis locus vel naturalis est vel qualitatiuus . Natu tali, locus cit,cum a gumentum praeliat, non erit illud argumentum a loco, sed a facultate . Qualitatiuus autem locus praestat argumentum ex opportunita ie,quae opportunita , quibus ictus poliu intelligi, ipse posuit. I empus quid esset,dudum generalitet docuit,pars quadam an quit tet nitatis. hoc quoque in tria tempora divisit, quae ipse tempora partitus eli. nam praeteritum tribus modis consideratur,praesetis 5e fututum,binis . verum haec omnia magis ad cognitionem temporis, ut dixit, quidquid esset insinuare cupiebant, quam ut apta litu in gestione negocis. Quid ergo aptum huic parti et it s nam hule attributum est tempus, exilii. natio eiusdem temporis, di collatio eum gessione: ut id quod sacium dieis eo tempore ex quo argumentum sumis, seri potuisse uideatur. Itaque ite ait. Nam saepe opotiet commetiri cum tempore negocium. Occasio autem, opportunitas eli quaedam temporis ad aliquid faciendum . haec Opportunitas tribus modis conlideratur. Nodus autem cli,quo non solum iactu in indic tur,sed quemadmodum sactum. qui inodus & animum indicat. i. uoluntatem. diuiditur autem per prudentiam,aut per impruden lam. his quatitur,clam,palam,ul, persualione,imo rudentia purgat ut easu, necessitudine, de assectione animi. Facultate, autem duplici modo argumentum praestant. nam eiusmodi sunt,
ut per eas aut facilius aliquid sat, aut sine his esset non possit . Adi uncta negocio,ad factum quod in negocio ponitur: unde iudex latutus sententiam eli, ut probari quoquo modo possit per
quamlibet constitutionem .sumuntur de his tebus argumenta, quae res pollunt in ipsum sact um assctione quadam contineri. Has res assecta nominamus. verum assecta accipimus nune de ipso negotio . i. de omni causa, tebusq. in causa gestis, nune ad res in causas gelias , alia quali quodammodo extrinsecus, quae
conuenire uideantur,aut inde ut proueniant,aut ad illa coniuncta sint. haec assecta quae supta diximus,negocio adiuncta,& consequentia negocium dicuntur. Illa prima continentia in se stione . sed de illi, iam supta dictum eli. Adiuncta uero ea sunt, quae illis ipsa supra politis singuli, aliquo modo uel ex transecus
cohaerent ut summae,ut causae,celetis q. , sed cum no in ipsa sunt, sed aliunde assiimantur,conuenientia tamen erunt in collatione, sue aliena lint,non hine nata,cum erit aut maius,aut minus,aut pare itemq. simile.contrarium,disparatum. Si uero his adiuncta ita sunt,ut extra tamen sint erum aiat genus,aut pars aut euetus . nihil enim horum non ex his ad hoe ell, non tamen in eauiasa politum. Et si positum eli in cavo . i. in negocio, quae hypo
thelia eli .i. quaestio circa personam Dioptiam, ueluta non positu putetur. Ergo genui sit licet eausae tatnen quia genus esi, uel ut extra causam eii,cum persona propita itiis in causa . item species . Iam uero euentus cum ita a tempora teneat potes elle ex
causa .i. ex negocio,de quo loquor, qui probat quid est, de negoeto,quod euenit rebus gellis,id quod in negocio es. Quoniam
tamen Se praeteriti temporis euentus ti fututi tempotis eue tui aliquoties sumitur, de hic uidera extraneus potest a negocio ex negocio tamen Oriens. unde probatum est,adiuncta nune mmnibus modis externa affecta, tamen aliquo modo adiungi, ut celera quae supra diximus. Nunc aliqua ex ipso,uel in ipsa negoci O,alio modo tamen se habentia, quam gessi negocia textus ipse de ordo consistit citra personam . certissimae quali ionia ni
ius de minus. N aequo magnum,tum ex ua,tum ex numero, & exfgura negocis considetantur. Vis in eo est, quo ipsa significatione uet botum diuersas res intelligimus. Itaque cum prolata uerba distant sensibus nolit i s. fgniscatione ea quae proferuntur ut distant . . potentia quadam,qua quid quaeque res possit intelligimus de numeto perspicuum et . Figura eli textui ct ot- do negocij per circuntiantias suas. Simile autem ex specie, aut ex comparabit ,aut ex conserenda, aut assimilanda natura iudicatur . Simile, hoe eli species comparabili, .& smilanda natura est in illis octo,genere, natura,ui. magnitudine. tempore,loco, per
sona.opinione . sed ipsum simile, quod pet lixe supra posita iis-
eitur. illic est in contratus partibus,& quae sub eandem rationem eadunt. hoc distinctius positum est in disserenti s. De consecutione in superiotibus duobus attributis negotio negocium omne teneri diximus. tertium,quod eli adiuncium negocio,vel uti extra esse pileipimus, sed naturaliter cohaerete . extra ipsam hypothesin, aut ab oratore altum l. quanquam & ea quq extra sunt,naturaliter ab otatote sumani ut, εἰ de hoc piscepta iam dedimus. Quarta alitibutio, quae consecutio nominatur, di ipsa ea tenet quet extra sunt di et rentia tamen rebus negocij. qus noab otato te ex uoluntate sumantur,sed quq ipsis rebus negocu tationabiliter acciderunt. Ac prope ea omnia. quq in quarta a tiibutione in consecutione sum, iis vadent ut este quod euenius.
Verum euentus aliud est aliud consecutio uel res consecutionis. Etenim euentus consideratio eli,ix quadam natura telum, qua id perspicitur quod ex quaque re euenerit, eueniat, euem ut timst. ln consecutione autem non ex rebus quid eueniat tractat orator, sed quid rebus eueniat .i. quid rebus contineat. Deinde quot in euentu duo sunt,ut arrogantia & odium in hae consecuisitone unum. Nam ipsiacio conseeutio eli, quod vel lato vel frequenter. Haec autem omnia collocata sunt in hac consit tione aut nomen contingit rebus,vel imitator,vel inuenior. Lex de ipsa re.consuetudo, pactum ut frequenter sat,vel non stequenter. utilitas vel honestas,di cetera quaeque ut dixi, rebus acciduci
non ex rebus ipsis,sed ad res ipsas quadam sellione pro uetuunt.
in omni librariolum editione corrupti suae sinceritati restituti per Marinum Beci chemum Scodrensem. ex epistola ad Marcum Dandulum equitem.
IERONYMus Donatus,Platonitus, nolitae aetati, Demolliuenes,& orato tum quot quidem videliin, audiuerim q. , facile princeps,ex patria soluens iamq iiii emisit, in pelagus piove eius ut ad Cretam magni t uis insulam euolet, dux inelytus. lueras ad
med dit sua manu sui semper solet) exalt
tas, an Oils dulcillimi, suauis limrq. hum nitatis plenas: his, inquit, velut testamento quodam Marcum Dandulum animae dimidium meae, tibi pati num, patrim, tutorem,& denique alterum me relinquo. Duplicem igitur pei sonam nunc mihistris,di Maici Danduli, hoe est amici S Gutotis pixtis unqualem tete mihi semper vitio exhibuis 1,& Hieronymi Donati. qui mihi δε tior eli sareae . salutis,
de breuit et teticillis deus. qui imet magna.ampla.& innum et bilia beneseia B xiens. ecclesiae canonie alui quae talis ac tanta
est dignitas suti liberi, ademit. Mario o. filio meo duodecimum
ditatis annum agenti Caesarea quadam tiberalitate me nee r rante,nec cogita ite .noui:sine donauit. suis'. recum; tabella
rios de libellos Romam misit,& Apoliolica auctoritate simatum ab omni potentiorum iniuria seruauit. Et quoniam vacuis ad principes manibus ite minime decet, cum ex quibusdam nugarum
273쪽
rum mearum libelli , ad manus venissent Cassigationes quidam,
quas nobis Ciceronis Rhetolico publice enarrantibui auditotes noliti collegerunt in M. Fabium Victolinum rhetorem aeutillimum . qui & auream statuam insor a Traiani ab citatoriae artis praestantiam meruit,& Diuum Hieronymum in elo quentia tantum Christianae religioni in lituit eas ad te dedi. Dolebam equidem, vir Elati s si me, nee sine dolore maximo videre potetam, eum auctorem ita scede laceratum, discerptum, edatum, ut vix hominis umbram, uix sensus alleuius integritate. vix Latini sermonis simulacrum habere videretur. Tu
qui bonarum attium studia & tueri, de augete soles, quandiu domo absuetis , has lucubtatiunculas ad leuandum de desiderium domesticarum terum , & publicarum sol ieitudinem laeeisiuit
horis intuearis : quas in epistolae , siue libelli mauis, formam contraximus, ut esset sine onere breuis peregiinationis comes,
si placuerit, si displicuerat, minor iactura . Quidquid est ,
quod tuo nomine primum in lucem exi t cognoscere non dedignaberis.
Corrupte apud victorinum legitur iustitiae diis nitior Iu
stitia ei animi habitus ita informatus, ut omnibus mentis tribuat dignitatem) Legendum eli sine dubio, Meri tis, itaque iate manu scripti libri habent. Item ubi legitur. Rhetor est qui docet literas, atque attis traditor eloquentiae Setibendum est ex sinceras libris, atque artes tradit eloquentiae, quam lectionem probat sensus ipse , praeterquam quod tradito evelbum insolens est eleganti ilimis scriptoribus. Quod autem in illud Cic. Et maximarum ciuitatum vetetes animo colligo calamitates ita scriptum teliquetit. Illic enim aliquid operatur eloquentia ubi populus maior est) omnis libraria fides tellatur, nam quod aliquis coirigat Magis bona cum venia dictum accipiat) videtur ignorasse elegantiam di emphasim huiui sermonis aliquid .qui vim maiorem exprimit,vnde doctus poeta dixit, quod & a I tin. repetitum est.
Quanti in omenta eli & illud ia uitii iliani: Esi aliquid consummata eloquentia. Non enim id signiscat, quod plures arbitrantur, sed continet non leue pondus sentemiae, quae non est e tui . Cic. ad Att. lib. 4. Distum punt ut hi qui me polle aliquid doluerunt. Apud eundem, celetosque auctores elati stimos, oratotes,histori eos, poetas legimus emphaticoteron dici et Hiese aliquem putat .ille se aliquem credit. Tu te aliquid esse arbitratis. Vos aliquid posse existimatis, Est aliquid hoe,Hi aliquid illud, Eii aliquis, de alia huiusmodi. Tali sententiae pondete di xit Rhetot eruditissimus M. Fabi ut Illic enim aliquid opera tute loquentia, ubi populus maior est. nam theatro gaudet magno . quoque maior eli populus eo sese magis eloquentia attollit,quet in turba Se tu ibi, admirabilis apparet. Virgil. Ae Hluti magno in tot lo cum salis coorta est.
Habent etiam omnia exemplatia: Deinde die endum est hoe loco quid sit ciuitas. Et dictio Deinde delenda ess, utpote superstu. , quae etiam in antiquis eodicibua non eli. Et paullo postr Amicus ei, qui nihil .su vitae sinitis pio ae fideli amote coniungitur) Nisi Mihi pio Nihil teponaa .ridicula erit lectio. Vti Se illud: Deinde etiam ilium .sapientem & magnum vitum. se etiam corrigendum eli, ubi iusium libratia repol uete . Est lelocul ille animaduersone non indignus: Nam nemo ei iniuriam facit, nemo serim eius prodesspolietis libetis eis prodeli.
Amicus ergo si quid praeuat, ei iam .tile eti) Confusa sunt, de
cottupta verba. quae in suum nitorem ita regigenda sunt, Ze distinguenda : Nam nemo ei iniuriam facit, nemo fetuis eius.
Deinde eo mina sat: Ptodeli in polietum libetis eius, pro de ii
amicis. Ita enim legendum eli, non posteris,non amatus. Dei
de sat diluinctio. Se is quantur: Ergo si quid praestat etiam, utile est. Fateor cunus annotatione dignum esse illud: Sapientia igitur sola duobus modii aliquid pers det, aut eum tacet, & aliquid saeit. Sid, quod iacit, auia tionum eis. allet imitatur idem. tquidquid tacitus secem sapien1,id alter re, non verbis doctus imite tut) Legendum est enim. i. pto idem . Tale est quod mox sequi tui: Negat inopem dicendi idem. quae verbis naturalibut uteretur) Legendum: Negat inopem dicendi . i. Leuiora adhuc so Glasse videbuntur quae subiunguntur: Tamen sermonem serua tum pollumus inuenire. Primo itaque,&e. is non videt Oidinem non selmonem se tibi debete ' pro ut de in quibusdam manufetiptis habetur. Habent Omnia set me exemplaria. Sed quia ille primus uit disciplinam accipere non potuit, pei sectus sua n tuta ela usu. quin enim cognouit habitum suum,de diu secum pertractando cognouit esse in hominibus bonam naturam , quae vipet secta esse potuisset praeceptorum adhibuit disciplinam) seribendum est,id abuit usum pro habitum suum,&pori et pio potuisset. Mox paulo. Ergo in nominibus suit materies i. pet secta natuta quae persecta praecepta suerunt inuenta per sapientiam, imsnuata pet sapientiam. legi debere puto,Quam persectam praecepta secerunt inuentam per sapientiam . insinuatam pet et quentiam . Non multo post: lndis orta enim membra,nee quae iuxta naturam sui appetunt, apposita sunt, virtus non poteti cadere Catii Vident. legi debete r Appetentet apposta sunt. Et
osi paululum: si e veliis etiam habet rem, utilitatem texturae. abet speciem, gratiam. s. circa aspectum faciei.) Manifestu, es et tot, non tamen distimulandus cum in cunctis fere ea emplatibus inoleueti tr Gratam non Gratiam repone. Instar Tertia
illaesi honesio illi contraria. In veteribus libris haee poli verbum Comtari de ante petuettere, equuntur vel ba, quae amplesti omnes quotquot hactenus videte potui desiderant, Omne . n. quod in usu eli,de rem habet,de speciem. Sed nunc in tem inestia nati ii nune in speciem: ut sapientia in tem inclinatior,eloquentia autem in t pectem. Eii vulgatis in exemplaribus, Temeritas enim S in considerantiar at in antiquis. inconsderatio. illa habent, Caucae,non euentus incendium: haee, Causae veto euentus incendium. Item, Si enim hollem oderis,non inuides,
sed inimicus eli.) Etiam qua prima grammatices elementa di iacunt .ncin ignorant. Et secundam verbi substantivi. non ter tiam personam,necessario exigi. I tem: Ostendit hae qui arra Otator.) sanceri eodie es, ostendit hie quad agat orator. Demum legitur circa finem praefationis: Ita illa ad seientiam solam pio ficit, lite ad scientiam, quae in hae actu sit . de statim poli. Cum q. per hanc vitati .itia dico,non tamen cum vite tutostendo. Prisca manus non ponit. Hac,quod eis puerilematum, sed sinceram seluam lectionem: Quae in actu sit. Et loco eum, habet quo modo: ut iit, tamen qno modo vitem ttit ostendo. Cottupte legitur apud eundem victorinum: Veanimal genus, etiam hoc modo piscis, equus, animalia.) L gendum est enim,ut animal genus et , iam homo,pascis, equus, animalia tum ex euidenti ratione , di ex antiquis eodicibus. Item retot eil instar una quae res certas solenni cursu, di sine uo tumultu agit, & altera, quae in lite ac disceptatione vers
tui. Et hoe modo 'uidquid agit,duobus modis agit: siclis,de dictis. Ita ciuilis est ratio in iacit, , & dicti, i sed quae ncta Eedicta in actu atque in opere constitutae sunt.) Coirigo: Vna qua tes certas solenni cursu de sine ullo tumultu agit: altera, quae in lite ae disceptatione vel saluer ut homo quidquid a git, duobus modis agit, lactis di dictit. Ira civilis est ratio.. ia in facti, & dictis, sed quae lacta de dicta in actu atque opere constituta sunt . item eo truptus est locus ille : Multi, inquit, dicunt ciuilem scientiam sine eloquentia liare non potiti.) Negatio illa adulterina et , Et pituet ut sensum: icciteo delenda. quae castagatio ex sequentibus comprobatur: Multi .i quit, dicunt ei vile scientiam ii ne eloquentia i a te posse. ciricta enim per naturam, id eli per sapientiam facile posse cognosci. Multi autem dicunt eiulem se entiam sola eloquentia constare posse, illud'. else iustum . vel iniustum, quoad et ruentia potuerat persuadete. Sed ego inquit, ab utrisque dis emio. Puerilis quoque menda est.vba de cis . io facultati a thetoraeae loquitur: Ergo ossicia pro personis diuersa sunt . aliud enim eli ossicium patris,aliud amici aliud ut ad rem redeatrus attit oratoris. Attis adulterina est dictio,& iecit eo spongia delenda. Et paulo poli. Nam in euentu i. qui finem in ossicio constituit, Ne Male distinguitur,le legitur nam . eli enim legendum, Non,quia haec elausula pendet superiori. sed non,inquit,intellexit Ciceronem qua finem in rebus ipsis posuit, non in eueu tu . l. ui finem in ossicio constituit. Vbi de materia altis tractatus,
e legit ut in vulgaris exemplatibus: Qui xt videamus a pleno
274쪽
e et redit, ct excessit, non ad id, quod habet modum probioe est
antiqua lectio: Qui, ut videlitus, a pleno excedit, di excellit, non id, quod habet modum,sed in infinitum. Turpissima est menda illa quae moleuit in omnibus sere exemplatibus: Hune etiam Hermagoram, qui neque alte sciipsit,confutatiae lacerat, dicitq. hunc vehementet etrasse quod materiam oratoris in duas partes diuidat, in causam di in quaestionem 4 Quis in luetatoribus nedum in luetatis est qui non .idet scribendum esse λ Nune etiam Hetmagoram qui aeque,artem stirpsit. Quo modo enim non setipsit Het magoras artem si & Cicero,& sabius, & ceteri teliantur eum stra psille,& sexcentas ex eius arte auctoritates adiadue a. r. Imple uotum autem somnolentia secit. ut legaturi Deinde quam aliute ibi Hermagorae, ubi sibi alienis multa conis
quiuit omnino legendum st: Deinde quam aliute ibi Hermagorae dat ingenium di diligentiam,vbi sibi de alienis multa conquirit . Conladeia,ni piget,& illud tractatu de Inuenti ner Alin stadiagon graeco vocabulo quidem, quod in ea de incerto in uelitigando maximum certamen habeatur. an legendum sit,liadiaton ,ex manu scriptis eodicibus. Quamuis 4m. parti cula significet cet tamen,quod ipsus victolini expositioni maxime iudicio meo conuenit. Vide etiam an mendosa est etiam lectio haec. Nam describendi sunt nobis Fregellani, qui semper videbantui aduersi) Ex antiquatia librorum s de legendum,Qui semper populum R. videbant ut adueis di insensi. Mox paulo
mendum eii puerile . sed quoniam ubique in oleuit, tollendum, Deliberat senatus an Catthagini pateat γ pareat scribendum ense, ne infantes quidem ignorant . Negligentia veto libratio. rum non multo poli omitu non verba, sed . et sus integros. In cunctis librario tum ossicinis se impressum fuit. Quare definitionibus notitii nomen illi aliud quam aduet sarii volunt, imponete debemus) in sinceras si bris hi sequuntur .etticuli a qui
necessario sequi debent ad sensum praecedentium. Non est sa. crilegium, cum ab eo qui de templo deitahitur.cuius tutelae atque custodiae eommissum est . dii piae ceptor discipulum verberat . iniuria non est: s iure factum eli aliquid, non poteli iniuria dici. Item eo triges infamiam illorum qui legunt paulo mox. Homo eli, qui rectum verticem rotundo capite attollit, cuius sunt sub collo humeri,brachiaque dimisi a. di cetera in hune modum . Sed, ut ipse ait,sed breuitet deserabenda) Cum manu seri pii libris habeant: Homo est, qui tectum verticem rotundo ea-pitas attollit,cuius sunt sub collo humeri, brachiaque demissa,&cetera in hune modum. Sed, ut ipse ait, breui deierabenda. Pet petam quoque legitur, Generis est controuersia cum & quid sactum si conuenit. Tulit comecturam. Deinde cum ait, de quo id factum nomine appellari oporteat, constat,tulit finem.
Ergo superelt,ut quale vel quantum sit id, quod satium eli videa
mus . Et dat exemplum , virum iustum an iniussum sit, virum
utile an inutile iit. Quod eum quaelitur,nomen tei sed rei qualitas quaeratur. N ideo qualitas apposita est vera lectio est Cumari,de quid factum sit, &. Ideo qualitas appellata est, non autem apposita eli. Et: Quod cum quaeritur,non nomen tei, sed
Falso seriptum est in victolini libris omnibus. qui edi ossetnia
impretiatum emanarunt: Ergo Cie. primum dicit deliberatimnem & demonstrationem. quae prima, sunt se eunda esse non positant) Cum pueri, qui vix prima conli ructionis elementa percia piunt, percipiant non possunt legi debere,sed polle. Caeci autem sunt qui legunt apud eundem victorinum, Harum prima ut diximus subitantia vocatur. reliquae nomen in substantia sunt,quae accidentes .ocantur Cum legendum ella Nouem, vel ex praecedentibus vetbis per icere potu etint. At iis stoteles ait, res omnes quae in dictis a lactis S in omni mundo
aguntur,decem ella, quae rerum nomina ponem ua: Prima su
uantia eli,& quae sequuntur Pudendus est et tor,ti duplex in ea lectione , Cum vero generis nomen acceperint, in eo quod genus sunt, & partes este non possunt, hoe est quod ait. Eidem genus . . simile ac iudiciale esse,& pars non potes . Ergo si genus generas pars esse non potest mulio minus partis genetis paetes putabunt ut) Atque ita restitues pristinam lectionem. Eidem genus .i. simile ae iudiciale est, esse N para non potest, non autem, ludi ei ale esse. Et, multo minus partis senetis pars putabitur,non, paties putabant ut ne solixeismus iit. Illa autem verba , quae post tres vellieulos subsequuntur. Nam aut nullum. St. genus causae est, non scientiae tanti Rhetoris,sed tum lentiae chale graphorum ascribenda sunt . statim poli 1 Nam qui artes seribit. multasque dicit esse eausas, nullam non
potis dicere. Tulit tem unam) QIisquis intelligit quae disserentia st inter Tulit & Tollit, tollit Tulit, & seribit Tollit.
Item: Nam demonstrationi, finis N honestas deliberationis utilitas iudicialis aequitas) Qui discernit verbum substanti ina eo puta reponet Eu non Et: ut sit. Est honestas. l liuolumeu, S illud notate, notandum est tamen adolescentulorum gratia r Sed primum quam de eodem syllogismo tractemus. Le-iendum esse: Prius . illud ipsum Primum es amitat,ut & in il-o, si dicas, iuuentas utique consideratione temporis, iuuenissante senectute est. non ne iuuentus voci serat ut se nunquam in
tecto dictam fuisse a Natio iuuentas, semperque iuuentus ' delegendum, si dicas, iuuentus utique consideratione temporis iuuentus ante senectutem est. Animaduertendum ad haee . quod ubi scriptum eli, Hie quoque aduersarius syllogismum quadripartitum) Animaduertamus, reponendum esse cunctis
tacentibus, ipsa partitio syllogismi ostendit. Vti, Postremo
coneludit propositionis secundam partem. non autem, secumdum. Item, Multo igitur minus recie patris eius quam hic dicit partes putabuntur,ptout habent vetulli libri, non autem inod .
Codices omnes corrupti sunt, in quibus leguntur verba illa adultet ina in victorino. Vbi Ci inquit, Plaeet autem aps i tentionis esse depulsionem. Rursus,inquit,si finem per seipsum considet emu , , nihil aliud quam finem inspiciemus, nec in eo quod siti, eu possumus translationem intelligere. Ita ergo consiliuiones singulae habent proprium suum in quo positae genete
commissionem constitutionis alterius non admittunt. Si ergo
conititutiones singulae per semel ipsa, conlideratae habent proptium suum, commixtionem alterius non admittunt) Hae ι quam verba adultetana sunt. nec in antiquis codicibus reperium tui, nee ad inter pietis, nee ad eius quem interpretat ut victori- nux sensum faciunt. Hanc autem castigationem quilibet , si modo & ab eruditione & ab omni ratione non erit alienus acare probabit, ii quae praecedunt & quae subsequuntur, sublati, his
quae diximus connectet hoe modo, Ipsi autem placet constitutionem intentionis depulsionem esse. d. concedit ei alias definitiones Siue,inquit, constitutionem primam eausa causatoris confirmationem dicat, iue defensoris primam deprecationem, necesse ea deliberationem & demonsitationem neque eo nil itutivem esse, nee partem constitutionis. Contra non pauca desum verba insertu , ,& quaedam etiam subdititia sunt, ubi legi tur. D inde, inquit,tonlecturalis causa. si inquit,coniecturam per id , quod est, attendamus,nahil aliud inuenimus,quam coniecturam solato, nee in eo quod coniectura esse, postumus intelligere.
Rursus, inquit, ii finem per seipsum consideremus, nihil aliud quam finem inspiciemus,nee in eo quod finis eu possumus translationem intelligete. Si ergo conititutiones singula per semetipsas conliderata habent proprium suum in quo polita genere, commixtionem coniiuutionis alterius non admittunt
ctio corrupta esse videbatur, sed quemadmodum restitui posset, non conliabat. Nam quamuis legendum este vaticina ter in ueniemus, bi impressi codices habent inei piemus, A verba illa , In quo positae genete. 1 librariorum somnolentia interposta, tamen nunquam diuinassem,quae vel ba ab ipsi librarita essem praetermisi a. Ambigenti vetus lectio suppetias tulit. quae talis est , Deinde . inquit. coniecturalis causa s. inquit, coniecturam per id, quod est attendamus, nihil aliud inuenimus quam coniecti tam solam,nec in eo,quod coniectura est,possumus finem intelligere. Rursus,inquit, s finem per seipsum consideremus, nihil aliud quam finem inueniemus,nee in eo quod fini, es possumus
translatione intelligere. Ita ergo constitutiones singulae, in quo positae genere commixtionem eo nititutionis alterius, non admittunt. Si ergo eonstitutiones singulae per semetipsas con-sdetati habent proprium suum, commixtionem conlii tutionis
Verba victolini ita ea transeruntur. Ratio est autem,quando omnis Oratio non in scriptione . sed in aliqua argumentatione consuit. Ideo ait. Cum omnis Oratio non in scriptione, sed in ali sua argumentatione consuit. Quoniam & Orationem
seti pilo, Oppostio orationem habet. Legendum est. Quoianiam & orationem seriptio,& seriptionem oratio habet. Quid enim est .Et oppositio orationem habet Nihil certe ad intellectum seribentia ubi vulgo impressores reposuerunt. Quoniam omnit de facto iam eonsessio est Libri antiqui melius e Quoniacmnis ratio de facto iam eoncesso Q. quam probant etiam quae statim sequuntur: Iecirco in omnibus eonstitutionibus diis ei liudieationem de infirmatione rationis seri, pidi terquam in
coniectura . In eoniectura enim iacti nulla consessio in . Et
275쪽
Et Da in tractam exord 3 ubi scriptum est. vetum eum ait maxune ostendit N alis 3 caulis Oilendi iudices : sed his plerunque. si aut in negotio ipso meli aliqua turpitudo, vi tes ipsa praeter pee sonas aut iudicis,aut gentis patiat Offensionem.) Non gentis. sed Acentia. vel potius Agentium, legendum eli. Cottuptaeli etiam lectio illa r Hre, inquit, narratio temota a ciuilibu eausis, duo membra habet . nam aut plopter negocia expone da sumitur,quod ess comoedi Ographorum, vel tragoedio graphorum, vel ptoptet personas.) ita colligenda. ex vetultillimo rum librum fide, ei ex auctoris mente. Haec, inquit. nartatio remota a ciuilibus causis. duo membra habet . nam aut propter negocia exponenda sumitur, quod eli maxime historiographo tum aut propter personas exprimendas.quod est eo moediogra phorum,vel tragoedio graphorum. Atque ita legi debete, quiuis medio clitet et udi tua potest perspice te ex his, quae paulo supra dixit: Tettium genus narrandi est, quod eatra Otat temel ,hoe est,quod ait, Remotum a eruilibus causis. eli autem poetatum,vel hil otiographorum. Conli malit et quae subsequum
Lectio .ulgata est. verum hie hoe animaduertendum est,ut definitionem partitionis non ab eo quid saciat collegetit) F
tot me no intelligere qurd velint innuere haec vel ba: cum plius dieat, Partitio eu totius causae pet palles constitutio diuisio eliterum lub partitione iacentium . Placet igitur,vt iuxta piis lectionis fidem potius legas. Vetum hie hoe animaduerten.
dum ellivi definitionem partitioni, non ab eo quid sit, sed ab eo quid iaciat, collegetite Et hoe in illud Ciceronis: Recte Mabita in causa partitio illustrem, de perspicuam totam efiicit ora. tionem. Eli ct ille loeus apud victorinum calligatione non indignuit illa superior species, cuin proposuerit quid conueniat, at ipsam se inclinat. Quidam codices, Id ipsam . men. dum est In vitaque lectione,quod unius elementi mutatione tolletur, si ld. pro Ad: ipsum, pto ipsam legas: ut si . illa superior species hoc est,quae quid cum aduersati Monueniat,docet, de quid in eo nito uersa sit.) Cum proposuerit quid conueniat,
idipsum ad se inclinat . ut pio se saeiat id,quod aduersarius eonfitetur . in is est adeo iudicis expers, qui non pet spicue intelligit, mendose legi in partitione Tamen partes generi iungere non debemus intractabimus . vel , inde tractabimus. Annon potius legendum, In tractatibus: ptout praecedens de su sequens sermo exigit 3 In patinione tamen,inquit, partes geneti iungere non debemus,in tractatibus quae it lotium debemus de generis partibus disputate . Solicite etiam consideraui de illo locor Polt quam id ipsum statueris, erit excogitata ratior& ideo excogitata, quia suerat iam ante cogitata ratio, quid,vel quod consitum est.) Et emendatior codex vetae lectionis ad monuit, quae huiusmodi eli: Poli quam id ipsum statuetis, et ieexcogitata ratio, de ideo excogitata, quia suetat iam ante cogitata. ita excogitata ratio conlitium eli iNam illam dictionem
Quid, siue uhod, addidit imperitiam cuiuspiam. Subieei de
uerba illa vi magis perspicuus sit et rol. Vetum hete oecaso, ut diximus. ex actibus nolitis, vel ipsus mundi, parat nobis ad ali quid opportunitatem. integra commentaria duo uetba m xime necessatia habent, quae librarii omiserunt . verum bre et alio , mi diximus, ex actibus nostris, x et ipsus mundi quali tas proueniens, parit nobis ad aliquid oppotiunitatem, vel
ba quae desunt in vulgo impressi, codicibuι, ubi de probabili loquitur, se restitues: Istae opiniones dicuntur , Iagraece Opinio, de My. να opinione a nuncupantur. Et instar
Sed has tres partes ipsas res esse diximus. de quibus probabilest arsumentum. vetum in his tribus rebus rursus quatuor collata sunt id eli quod ex illis rebui conscitur aut signum dicitur, aut et ibile aut iudicatum,aut comparabile. Scribendum est ex veteri lectione collocata,non erat lata, quod 3e sensus ipse peese probat. Ressitum etiam quae desunt verba: ubi de comparabili loquitur, Haee coparatio id est similitudo,partes habet tres:
imaginem,quam praeci μώνα appellam collationem,quam grae
ei appellant, exemplum, quod graeci m a n uap pellant. In tractatu de Inductione se vulgo seriptum est in Victorino,
Interrogauit.inquit Aspas a Xenophoniis uxorem. Si, inquit,vieina tua autum melius habeat, quam tu habes. tum,inquit Xenophotitit uxor inducta smalitudine superiorum, quoniam seniatentiam mutate non poterat, acria elubuit.) Ex uerbi, Cic. ina
persectam elle sententiam facile cuique conliat, I uel ba deesse poli illud, mam tu habes. quae quidem hae sunt in manus iaptis exemplaribus: Cuius habete maius tuum an illius 3 Re.
spondit illa, illiu . Deinde, inquit: si virum, inquit, meliorem habeat, quam tu habet,utium ne tuum mavis,an illius y deinde sequuntur. Tum Xenophontis uxor inducta, dee. Nam verbum, inquit, superfluum eli, nec in eisdem exemplatibus t peritur.
Desunt etiam non tet ba. sed elausul e. in sequentibus. Postea quit, Aspasia conuellat se ad Xenophontem ipsum, de similitet cum illo instituit inductionemr Die mihi,inquit,Xenopho, Si vicinu. tuus equum aut sundum meliorem habeat, quam tu
habes, tuum ne mauis, an illius ' id est, nili in gratiam tegressi
suetitis, temper & tibi uxor laetissima, di tibi vir optimus deerit)Qui non videt mutilam de imperfectam sententiam , omni isti iatetis iudicio caret. Quid frigidiua y quid ineptiua quid magis auulsum quid magis alienum,quam dicere a Tuum ne mauis,an illius . . nili in gratiam regressi suetitis. Sie legendum est ex linteii, codicibus t Dic mihi, inquit, Xenophon, Si vicinus
tuu equum aut iandum meliorem habeat, quam tu habes, tuumne mauis, an illiu illius, inquit. Quid s,inquit. uxorem me liorem habeat,quam tu, tuam ne mauis , an illius laeuit Xen
phon . Tunc, inquit, Aspasa: moniam id mihi uterque ve- 1ltum tespondete noluit id, quod volueram respondeti, ego diaeam quid uterque velitum cogitet. Nam & tu,inquit,Xenophon
uxorem optimam cupis .& tu virum optimum . qua te nisi & tu vit optimus fueris.&tu Limina lectissima.L nisi in gratiam rogressi suetitis,semper de tibi uxor tectissima, de tibi , it optimus deerit. Et insta. Et tu,inquit,muli et virum optimum vis habe re, Se tu Xenophon uxorem habere laetissimam maxime cupis. deinde ex hae consellione quid consciatur ostendit,neque vir m lior neque Lemina laetior in tertia iit. Reddit supta physeae inductionis exemplum, dat nune in Rhetolica . Non quo.
inquit, diuersa piaecepta sint, sed ne quia piaeeptum in phil sophiam datum, an Rhetorica videte non possit) Tu ex fide
antiquae lectionis, ex ι plius Ciceronis verbis. veram & calii ga- tam , εἰ integram lectionem ita restitues r Et tu Xenophon uxotem habere lecti stimam,maxime cupis,deinde ex hae conseia sone quid eonsciatur Ostendit. Quare, inquit, nisi hoc pe
secetitia. ut neque vir melior, neque taminae lectior in ieitasse, pio secto semper id, quod optimum putabilis esse, multo
Victo tinos deinde ponit hue Ciceronis uerba: sed quia non satia alicui kidebitur. de subiungit sua huiusmodii Dedit supra philosophicae inductionas exemplum . dat nune in Rhetorica, non qu .inqui diuersa praecepta sint, sed ne quis sol te praeceptu in philosophia datum in Rhetolica videre non possit. Exemplum quod ex Cicerone recitat Matiui Fabiua, a libratij se repostum fuit: Si inquit, Epaminundas id, quod ait legi s cliptorum sensisse,ad legem suis verbis addat,idem damnandumetis,qui exercitum non tradat, praeter eum qui Romanum populum causa tetinuerit,hoe si addat,nunquid pati potest ii Non opinor. Deinde si hoe. i. legi addi tum,. Os vel ra audi oti tale ad
populum setatis, Mari quid id populu, patietur λ) Sed se scribe
dum censeo, ex Ciceronis mente, ae verborum contextu eo
petenti . si,inquit, Epaminundas id. quod ait legis scriptorem
sensisse, ad legem stis verbis addat. i damnandum ei se qui exerci tum non tradat,traeter eum qui R. l . eausa retinuerit, hoe si a
das,nunquid pati potestis 3 Non opinor. Deinde si hoe legi additum. i. ii vos vetita auctora tale ad populum setatis, nunquid id populus patiet ut In quo loco agitur de argumentatione con- eludenda si sere legitur. Quatum conclusionum vna talis, cum breuiter ne imus propositionis & aslumptionis. & poli adiungimus id, quod ex omni argumentatione eon fiet tut) Nisi adiicias statim poli Breuiter, Anaceptialeosin, nee sensus sequitur, nec grammatica constructio. Eadem adiectio mox ilatim sa cienda r Quoties. inquit, longa fuerit argumentatio, aut pro Int memoriam . iam ' Λaxu , in consutione facete debemus
ale sine ea uoce passim scribi, seque a magi litis ludi omnibus
late legi video. I tem paulo posse Aut per eonductionem ii. aut per contratium) Eadem vox repetenda. hoc modor mare, inquit, quae eunque longa argumentatio fuerit duobus modis concludenda
est aut per conductionem. i. ciliani εἰ Maaam,aut per tonitatium.
Gratiarer plura huiusmodi et rata colligere, ni adolescentulorum utilitati magis quam famae eonsulerem,qui aut laborem serpere recusant. aut per se perspicete non pollunt sine his instrumentis,quae nobis Deus ut studiorum uirilantia, assiduaq. dilia sentia conces t. Vbi de signo: Et quom a diximus satium Omnabanum esse,in facto autem de satia de dicta sunt, confirmamus.
276쪽
inquit, signum, si aut id factum dicamus quod non oportuerit,
aut id s acium quod oportuerit. Sed quia interdum per agno tantiam prouenit,ut aut id non laetamus quod oportet,aut id faciamus quod non oportet,iune autem grauius delictum ess, si saciamus quae non facienda sunt Adde, Aut non laciamus quae fa
cienda . quam additionem vetera exemplatia habent di seque tia comptobant. Quia, nquit,in eo quod facimus, faciendum, et non iaciendum.1 neu scientia delinnuentis,stat enim quia aut faciendum est, aut non faciendum. Iccirco postiemum illud addit ad consimationem signi, ut non modo aliquid fecerat, aut non seceiit,sed etiam scierat laciendum esse, aut non esse satienia dura . Desunt etiam quaedam verba, quidam superflua sunt ubi loquii ut de modus, quibus argumentatio reprehendi potest: si indigetis pecuniae, pecuniam non habetis, nam omnino qui pecuniam non habet,indiget pecuniae.de ille qui habet, do aio temhabete desiderat, indiget pecuniae indigere enim voluntatis est)Legendum: Si indigetia pecuniae pecuniam non habetis , uta que hoc ambiguum est. nam & ille qui omnino pecuniam non habet indiget pecuniae,&c.
Adhuc vulnera foeda a librarijs Victorino facta, sanate cur bimus. In secundo libro, bi legit ut, verum quoniam ipsa quoque geneta propter suos fines diuellas,diuersa piaecepta desiderant,cum iudic talis habeat aequitateir, demonstratio honellatem eliberatio honestatem utilitatem consimandi di reptehendendi praecepta. quae sunt inconstitutione,singulas diuisit,iniudiciali genete causatum,in politetna libri parte de delibetatione de demovillatione propter fines plopter aliquot tractatutus dici ibendum eur Praecepta, quae sunt inconstitutiones singulas dabit,non autem, Conlii tutione diuisit: Ze, Aliqua tractat urus, non aliquot. At ubi desunt vetba illa se, enim vulgo legit ut rhialetia quod non autem omnia. ut voluit Gorgias Leontinus, aut etiam,vi voluit Hermagora, si e tellitues lectionem: Matella,quod hypothesis sit, non autem omnia, ut voluit Gorgias Leontinus ut etiam thesis,ut voluit Hermagotas. Maior delirauatio dc et tor magis pudendus es,in quo loco de coniecturai conssitutione tractatur . sic enim lege te est. At vero as
cto probationes habebunt, acta illa omnia quae plobant sactum illud ,unde iudicium est. Factum tria significat. est facium & illud, quod intenditur,ipsum illud, quod dicit ut Occiditia . eli factum tertium hoe quod tribuit argumentum: At sactum illud v de iudicium eli. ut transui, clam alli, quibus probatur Occidiis sit. hoe ergo vitimum est, quod dixit a facto. Quod ipsum perspiciet ut in tribus illis, ante negocium, in negocio, poli negocium , simul cum sementiis, per quae se explicant sacta loco , tempore,modo,occasione, acultate) Quomodo satium tria si gni hcat, ii duas tantum lignaticationes explicat ' quo modo, inquit, Victorinus, ell factum tertium . si primum non praemist y Ieribendum igitur: Nam factum tria signiscat eli factum vi tae praeterata.quod petisnam probat est sacrum de illud,quod i tenditur, ipsum illud, quod dicitur Occid sit . est factum teriatium, hoc quod tribuit argumentum, die. Non multo post in quibusdam exemplatibus quaedam verba desunt, in quibusdam quaedam superflua sunt, in ovibusdam quaedam corrupta de in-uella. tu locum sinceritati tuae hune in modum reddes, ita tria haec tribus superioribus respondent, commodis incommoda. l-lic retinendi. late reiiciendi,illae augendi, hie minuendi, illie adipiscendi ,hie deuitandi.quihut etiam illa acer dent,ut aliquid commodi sumamus, vel ut maius commodum consequamur, vel vi maius incommodum vitemus . aut rursum. ut incommodorum praetereamus, vel vi maius commodum adipiscam ut, vel vi ma-i ut incommodum deuitemus. Nam di suscipi commodum pariatium potest ut maius aliquod commodum consequamur, vel imcommodum maius vitetur.' Et rursus commodum eontemni potest, vel ut maius commodum consequamur, vel vi maius in commodum vitetur. ut leno contentus suit sine luero meretricem dare, ne ab Aschine verberaretur. Ee velut in vorinis accipi potest, Malo non habete quam rogate. Rursus contempto commodo, suscipi maius commodum potest. vi Tetentianum illud in sua hone: Peeuniam in loco negligere, maximum inter dum est luctum.
De modis ratiocinationis se vulgo legitur Victorinu, A talenti quanta res sit, quam appetierit, aut fugerit, platet
duo unum etiam illud Meusa tot considerate debebit, ne sorte ilia, quae se tua sit, aut sugerit, in opinione tantum ha huelit reus , neque eonsecutus si commoditatem, neque illum
malum sufetit. sed dicendum eu, et ita fuisse visum, quia arguitur, de sit sua opinione deceptus. Opimo autem dupliciue
decipit, modo dum tem aliter putat, atque es eadem tes, modo dum aliter euenit . quam putauit. Res sallit, si mala creditur, cum bona sit. vel contra, vel neutrum vel utrunque . Ergo cum hoe uitelligi posti t,quod opinio sallit homines, tum in re, tum In euentu. In re reus, uti acceperit sorte, defensione non sibi antiquiotem fuisse pecuniam vita, aut fratris,aut amrei Accusa tot debet verum argumentum concedete . est enim credibile .d confirmate debebat, hoc ei qvi arguitur non ita visum fuisse, de hoc approbate ex attia bulla perso , non illum habuisti opinione,led illam potius habuiisse, quod talis est .s quod L petioni est Tu coitiges Augmenta, ubi legitur Argumenta, immo ubi uno,ut sit: Immo etiam illud accusator. de cetera. Item Qui, pro quia repones: Qui arguitur. de Forte, pio sorte: ut sit, Cum in te reus, uti accepetit sorte defensione. Item ubi legitur, Non illum habuisse opinionem. ada ce Hane, ut sit lectio, Non hane illum habuisse opinionem. In fine, od talis est scilicet, quod . s. personae est, corrupte legitur. Melius rQuod talis est, quod scilicet personae eis, in quibusdam legitur
Nam sublato uerbo substantivo, quod e scilicet est lectio
castigata erit, Quod talis . personae est . Deprauate etiam legitur. Si in ratiocinatione opimo ponetur ivlirmitatis loci lunt quatuor,non tale esse et commodum, ut pollit aliquem fallere,maxime se non potuisse, quod firmabitur persona . Post haec omnia,defensor . ti poterit omnibus locis accusationis, ti in alios crimen transset re voluerit. Quemadmodum enim accusator, cum conuincat, defendit alios, de utitui partibus ae locis defensoris,ita de delenior,ut se purget, accusabit alios. de in hoc utitur pallibus ae locis accusatoris, aut ti sutile concedet, exi nuabit , quae auget orat o Legendum est, Infirmanti, loci sunt
quatuor, non infimitatis, de Aecusator ut reum conuincat, non autem,cum conuincat. Et, Quae auget accusator non orator.
Affimau i,de constante assimo, omni libratia fide aduersus te clamante, multos xlle errores, de pueriles quidem, in victori no, in quem nimis licentio se grassata est latitatiorum inscitia . qualis in ille, Vt illud melius considerate ex ptoposito them te negoci ,St si item de aduersatis rationem diligenter attendete . de sic luspiciones atque argumenta colligere Non ne legendum et se, Et suam de aduersalia rationem, S pueri cognoscet ent , Et loco haud nimis remoto. Locotum autem communium gene ra duo sunt,unum cum certae rei certa est amplificat in liud cum rei dubiae eu disputatio. Amplificatio certa est,ut particidam, in sacra legium. Dubiae uero rei communis locus eii. qui a glacis dicitur, uae habet paries duas, quae iccirco locus communis dicitur. quod ex materiae genere non certum quid designat, sed habet tractatum ex generalitate communi,ut luspicionibus cle-di oportere, uel non oportete . sed hane thesm ciuilem mota lem ue teneamu ,non illam qum apud philosophos naturalis est.
qualibet autem horum locorum cum interponitur,interponi autem rato debet, ornat orationem, neque interponendus locus,
nisi eum aliquid iam probatum in. Etenim si lotus comm nis generalia loquitur, quali causam tenens, descendit ad causam. ius iudicem tenens, quia iure rutatus sedens audite dese rat, sententiam prolaturus est. Ergo ut parte eausae probata i
dici utendum est,aut iii peroratione. i. epilogis,ut aut renovetur, aut suscitetur auditor . Omnia enim locus communis locu tionum euncta ornamenta desiderat quae aut uetborum sunt, aut sententiatum,quet dum apte ac necessatio dicuntur,orato tem ab Otatote discernunt. Etenim eum loci communes causarum
eommune, oratoribus simili iudine dictionis esse non possum Deest uetbum thesis post illud, A streii dicitur,quod animaduertere potetant calligatotes victolini ex eo quod statim sequitur: Sed hane thesim eiu item,&e. Et insta, Noe argumentum ess s
lum, nim argumentum per locum communem, quae ex contra rio quoque habeat probabiles rationes,credendum,non erede dum, suspicionibus credi oportere. aut non opotiere .i. iness. Et mox paulo: Hre thesis est credendum,non credendum.
Quod autem in parricidam, in saetilegium non sacra legum scit bendum si pudet dieete. Non ita. quas causam tenens descen dit ad causam. eum scribendum se, Discedit i eausa se ubi est. Iudici utendum ess,ego libentius legerim, di meliui legi crediderim. Ergo aut causa parte probata inducendus es, aut in per oratione . . epilogia. de subiungit eausam: ut aut renovetur, aut suscitetur auditor .
Mendosa sunt hie etiam apud Victorinum sui ea quae materiam argumentis praebent,decum illa quet quas habere artem ne gantur,usdem attributionibus tribuant uinatu . Delendum est
277쪽
Cumr & ante Tractatum adden dum In approbatione, ut est in antiquis exemplatibus, ct sententiae ratio exigit. Manifestati aeli & illa deprauatio. Virum in themate eoniectum eoniectura fuerit, eius diuisionibus utamur: vel aliarum, si quae inciderint conlii tutiones. scribendum est,sum agante veterum librorum fide omisso retho adulterinoi Cum in themate eoniectura sustit . eius diuisonibus utamur. Itemque de alterius: vel aliatum . s quae ineiderint constitutiones 1 corrupta etiam sunt quae sequuntur. Subiungit igitur in des nitione loco a parte accus totis: sunt autem & ista quatuor. 3 Definitio approbatio definitionia, deductio definitionis in ipsam certam spem de qua agitur.) Cottigendum est Locos pro loco, sublata j. coniuncti ne Et, utpote otiosa: definitio pto definito, speciem pro spem. sie paulo poli legitur:) Turpit,aut inutilis demonstratur aduersatio 3e desnitio ev hones alii partibus. & utilitatis.) Cassi gandum autem,pro aut,aduersariorum,pro aduersario, Et copul ta obliterata.
Tanta fuit ineuria se eorrectorum ignauia seu negligentia,ut Ioeos insignei neglexerint.& pueriles admiserint corruptiones.sualis est ea. Exemplum generis id ess, finitivi. C. Flaminiux. hi qui eonsul R. hiilotiam a post sequentibus dedit. Qua sane lectione quid voluerint intelligere,plane no intelligo. tu Hane repone loco, a. Et insta seribitur. Nam else quidem possuntatis eommunes loci ex eausa,& ex negocio nati,non ex eonstitutione r ut in calumniatorem, ut conquestio misericordiae,ut indi.
gnatio facti, & eetera huiusmodi, quae ex periculi magnitudine
genita,non constitutiones desnuiuae,ut diximus,sed ex compositione circunstantiae, quam nominam ut procreant ut .) Quae lectio in oleuit ex neglistentia magit, quam ex ignorantia. Haud dubie Uictorinua in scriptum teliquit: Ex compositione ei
cunstantiae . quam πι tua . nominamus,procreantur. Nec ita
multo post legere et . s Hae de hit locis communibus reticuli
magnitudine procreati, in eoniecturali constitutione tecimus mentionem, qui qualesq. scut explicantes.) Et hane nugationem habent eodicet omnes .ulgo,quos vidimus impressos. Vmra de emendata lectio habet Ae, non hae: sint, non thcut, ut st:
Rede his locis communibus periculi magnitudine procreatas inconaecturali eonstitutione secimus mentionem, qui, qualesquesnt explicantet . Miror & mendum illud non luisse animas uel sum, vel ex Ciceronis . et bis & ipso sensu. Subiungit uero exemplum trinsationis. s Cum agit iniuriarum, eui praecisa in annis et . Et hi a qui praecidit. exceptionem postulat.) Cum Nanus,non in annis eastigata sit lectio. Adiicio & illam corruptionem. quae statim sequitur. Deinde peteoniecturam tractandum,Witum malitis tractandum aliud. eum aliud similiter insulima,an necessitate. Mihi .eibum simuletur Vbi ell similiter,repo nendum ridetur. Nec est negligenda offenso,quae du
plex eli mox paulo. sit nobis praeseriptio Iniur arum de erde
exceptio nili praeiudicium saeia .) vetus manus melius: Sit nobis praescriptio iniuriarum actio,ne praeiudicium saetas de caede. Notandum est & illud. Nune subiungit in hane negotialem qualitatem, quemadmodum S unde argumenta socianda sunt.) Libri antiqui. Facienda. Miror & hoc non esse animaduersum: sed in absoluta ipsa iura proserimus . vinctum, defendas reum Proseras legendum esse, ipsum illud, ut factum defendas,doceat. Locus etiam qui sequitur non est ociose pr*tereundus. Hoc tamen,eum & in negociali haee snt, distat ab soluia ab negociali, quod illa latius assumit,ut probet, quemadmodum nouum ius esse posti t de quo quaeritur. absoluta autem ipsa iura assumit,ut pio bet factum Matim nanque ita legete : Distat absoluta a negociali, quod illa ius assumit, ut probet quemadmodum nouum ius esse possit, de quo quaeritur. absoluta a te ipsa iura assumit, ut probet factum. Non multum ab hoc di-nat Stille. Huius constitutionis idem snitiuae tractatu omitiso, ipsam considerat compensionem. Ae praecepta lixe conssiatuit,ut si quid pereoniecturam tractandum,s prima parte tractetur, vel hoe non obfuisse, vel hoc non futurum fuisse.) Plista exemplaria habent. Id est, loco idem, sit loco s. .el non hoe animo secisse. pro vel hoe non obfuisse. Sed & .ulgatam quia lectionem tueri posset in illo, Vel hoc non obfuisse, & ceterat Non multum ab hoc diuersus est. Loci communes inerunt ae satoria in eum qui eum de facto turpi aliquo aut inutili. auevit unque sateatur, quarat tamen aliquam defensionem, di facti inutilitatem aut turpitu inem cum indignatione proferre. Relatio criminis, Ee cetera. Platermissa suerunt ab impressoriabus hie verba.quae ante illud. R elatio et istinis, in priscis exemia
plaribus leguntur. Qui dicit seci, sed prosui, constetur, seci . di defensionem sibi aliunde conquirit. in huiusmodi hominem vel teum dicit inuehendum, Invaluit, s liae lectior si quidem
D tu illam qua punitus es, audire uoluis i.) mae a labe u indieabitu e , si nimis antiquam declinationem Punitus es tolla, , Aepunissi teponas,& Quam pro qua, ne soloecismum Marius sectile videatur. Soratici syllogismi fecit sormam . i in institium semper de intecta rei desnitione porrigitur. Prima, ut diei solet non te haec lectio tecta uisa est, Pol ea rectius consideranti visum est,non Iniecta. sed Intenta victorinum seripssse. Vti paulo anter Modo crimen ingetis. posteaquam pa nai sumptilli de sotote: non modo erimen ingens ut vulso legitur . Sie insta mendose legitur, s Deinde adiungat ad probationem definitionis:) pro approbationem. Item, Quod sit elui ne inus non ignotabile.) Cum Leuius scribendum sit, non Eius. Siet Quoniam conuenit negociali absoluta qualitat. Cum de rei vetitas exigat & manus prisca habeat. I utidiciali, non Negociali.
278쪽
. ABCDEFGHIKLMNO PQ RSTV XY. Omnes Terniones, excepto Y, Quaternio.