장음표시 사용
21쪽
istae utili nostri a meronymi tost ovia , ea re guantia vivo d. amo quo Retam eme Andriani Didamalia perhibes, eum Minois retia moeni Statii, qui huius fatida Tarentianae,
priusquam is Menaederetur, ensuram se rit Bonciliando uuam quidem rem eum quaestion nostra, quae eomoediariis apud Romanos sensura a nemine adhue proprio tisingulatim i
vestigatae natura et auo sin' '' in is se numine et apta sunt, uno Velut tenore
C. Sulpicio Gallo' M. i. o. ex Catoniana temporum ratinns a. U. o. 587, s. Liv. 5, 44 Cie. ossi I, 6 Cato Μ. 16 e Pio Annali T. II, p. 388, Erneat. Clav. v. Sulpio. Contra veroam inter quo inprimis Iao Gronouiua ad A. Gen. N. - 17 21 n. quam recentior sequuntur, neque ex Catoniana neque ex Varroniana, sed uno anno ab utraque porporam distante temporia omputation calculas ita subducunt, ut Marcelli et Galli consulatum in annum . 588 inoidam statuant. Atqui Terentii Vita Suetoniana, quam pro auctor incerto Porro
.S sic 'rarentius comoedis sex erriinbus primam Indriam quum sedilibus daret, iussus ante Caecilio recitare. Ad comarum quum venisset, durus est imium quidem fabulae, quod erat eo uemliors est , subsessio iuris Deluium residens legisse post paucos sero versus inritatus, in accumberet, coenaras una deinde cetera percurriss non sine magna Caecilis admisatione.*Ηino apparet, iussu Aedilium so curulium Andriam suam Terentium recitasse Caecilio Statio, poetae Omico, qui magna uno Romae valebat auctoritato et gratia. Et vero Andriaeeensorem illum ab Aedilibus constitutum Caecilium Statium fuisse, quanquam F. A. inius o Th. Beniatu modo l. cum Pighio, G. I. Vossio o Ernestio potissimum ratione chronologica commoti aliter censent, nihil causae satis idonea video quod dubitemus. De temporis quidem repugnantia quid sentiendum sit infra expositurus, primum quod Benseius arbitratur, illud Suetonii testimonium, quamvis ab Hieronymo quoque in Chronico Eusebiano reddatur, nihil nisi fictam sabulam esse, equidem nequaquam probare m. Posse profiteor. Id enim, ut mittam, Hieronymum idem confirmare, non sino temeritato quadam dici ei veri maximo asso dissimile, vel inde perspicitur, quod ipsum rei caput primi orationis verbis a Suetonio satis definito narratur et tum demum sano considerat apertaequo distinctionia causa narratio pergit Ad commis quum venisses, die tus est initium quidem fabulae ια, neque dicitur, sed dictus est igitur non nunc fama Dassitur, sed tum fama fuit quare Hieronymi narratio paulo post asserenda, rebus minoris momenti relictis, tantum rem primariam refert ut eertam, et praecise dicit Caecilio militum se misma lem seu ita narrant auctores, sabulanno narrant nequo indigni sunt quibus fides habeatur. tuo vero si accedit quod, ut infra
22쪽
iadividistis et quod fieri non potuisso ipsi videatur, sponte diluemur illo unis citi ii ii aut in . . inda quamvis omnis libri aeripit et Risitione peinei a Tarenti mini Donat Commae tariis Vitam poetae eontinenis aino ulla oriptura diserepansa in Motoui teat ossi supra allato, pro Caecilio et Caec . o. et Cam Dosserant, tamen malo disperaum at mendum acquis sine eontroversia Caecilius restituendus cum muret ' egregio adiuto ab Hieronymo, qui in chron. Euseb Olymp. 155 3 haud dubio aut ex Suetonio aut e Donati compendio aut omino Eusabio tradit P. Termi a Carihaginiensis, Comoediarum eriptor, ob ingem- et formam δαιαε donatus, in Arcadia moritur; in primam Andriam, Mequam sed Mus penderet, Caecilio invitium
Apparet igitur ex his verbis Hieronymi, testis in ea re locupletissimi, sabula ea or afuisso Caecilium, non nescio quem Caerium vel Cerium. Hue accedit, ut sannus, Vir Cl. , Anall. Mut p. 143 monuit, facillima exemplisquo eonfirmata nominia Caecita eum nom. caeruo Coelia permutatio, qua alam currente syllaba ci omitti solebat Luculenta ad rem nostram comprobandam huiusmodi exempla Praeter ea, quae ab sanno in modium prolata sunt, suppetunt ex . Asconio Pediano ad Cio Orat. p. Red in Sen. e. sis pro Mil. e. 4, ubi L. Caecilius, praetor P. Lentulo Spinther cos. Caelius audit. Transitus autem e nom. Caelii in nom. Caerii levissimus videbitur huius rei peritissimo cuiquo. Et quam eximio explicatur tibi eam rationem probanti ipsa nominis corrupti scriptura hoc enim apud
Suetonium et Asconium Pedianum exaratum ea diphthongo ae, certo non aliam ob causam quam quod nom. Caecit ortum est, alioqui vino dubio scriptum asot melius.
Nam nulla apud Romanos fuit gens Caeliorum, sed tantummodo Coeliorum, ut qui Caesius pro melius scribunt, alii videantur, propterea quod vel non habita tym ratione in omnibus sero numis et marmoribus aequo ac veteribus in libris, ubi gentis illius nomen effertur, diphth. o exaratur. Cf. A. ScHor in Osin Antiqq. Om. p. 82 sqq. Itaque indo meitur, id quod etiam ex argumento firmissim infra proserendo efficietur, quam perperam alii Andriaoeensuram ipsi Aodili Curuli, qui in comoedia nostrae Titulo nominatur, M'. AcrLI GL Rrom,
tribuentes, apud Suetonium in corrupto illo Caerius idoant Icilius, quam in sentantiam adso F. A. WoLmus inclinavit. Sed tamen, quum ver propius abesso profiteatur, censorem illum fuisso ab Aedilibus delectum, quam alterum Aodilom id munus ipsum exorculsas, vir sagacissimus probo ensisso videtur repugnantiam, qua unus idemquo Aedilis Torontium ad e-D Edd. Ven. Certo et Cerii. 8 0uod viro doctos latere videtur, eandem nominis depravati mendationom iam ante uretum exeogitavit Lit Greg. Gyraldus de Poet. Hist. Dialog. VIIl, p. 17 .
23쪽
ou ,ειε soris,oLms de 'ho Aedilium carulium negotio sive publico sive privato t. B., privasti in suam rem ante fabulam siliquam agongam ipsis administrando, dubitabat, sane erat quod dubitaret. Namque alterum revera non fuisse, alteruri non facito ab ipsis fieri potuisse videtur. Primum enim criticam censurae provinciam non ipsorum Aedilium fuisse, immo ab iis ad arbitrium delatam esse doetis existimatoribus idque non solis poetis, ille ipso Suetonii testimonio vincitur. Praeterea autem argumento est aliud indicium, quod adhue ex ea quidem Parie a nomine non praetermissum ipse Terentius Donatusque nobis servarunt. Scribit enim Terentius Mye Pro g. II. 47 sqq.
Mea ausa ausam ' Lamptu es diae sientium,
M iubea serisere Dis D mihique ut ascera
μοδε expedia postfias prelio empta meo. Iam quid si pretio emptas meo, explicat Donatus: Pretio emptas meo Laestimarum a me facta, quantum sediles darent, et proinde me peris iamra, si abiecta fabula a me pretium, quod poetae numerarerint, repetant ergo meo a me facto,s Pronomen hanc post eausam, a Donato in Codd. atque Edd. Vsu atquo ab omnibus Terentii M. praeter unum embinum, cui vero Donatus, siquidem ostendi nequit interpolatio, praestat auctoritate, comprobatam a Faerno autem Benileio aliisque, ut metrum staret, eiectum, me quidem iudicio nequa- . quam Θsset repudiandum, dummodo Versus uere Sane proscriptionis causa nulla ore et cum Ant. Goveano I. . inversam verborum collocationem, qua utiquo nihil facilius a librariis fieri potuit, accipore, idcirco silentium date Ioeo date silentium transponero liberet, nisi omnino inversionis ratio aegre admittenda esset et proximus senarius, qui iam a date inciperet, durius et Plautine quidem, Sed non Tere tiano in doret. At in alia re osso mihi videtur nodus alias solvendus.10 Bentiosi omni prorsus auctoritato gravior destituti Iectionem alias pro aliis, quod vel conci nitas utriusque Sententiae exigit, non esse tolerandam putamus. Namquct in aperto est, errare virum criticum, siquidem imiis sententias in Terenti Prologis obvias aut non simul ad poetam referri pome, quum contra ad Eum potissimum roserri debeant exemplisque ab M adductis opponor liceat Eunuch. Prolog. 43 et eaut Prolog. 43, aut non ad unum Terentium ex ipsius poetae mente reserendas esse opinetur, nam et Eunuch. Prolog. 35, ubi adeo pro aliis Lib. Bembin huic interpretationis causa suppeditat, et eaut Prolog. 29 sqq. 1l uuem in errorem recentiores Terenti editores lapsos video omnes, non interpung ndum est,nt .sed pone mactae, quippe quod et Donato, qui quidam a coniuginis verba Nonas expediat posthac I annotatio in aeripserit propriam, et iusto ipsius yci nonsu iubent eum utraque sontentia proxime Praee , his, non m prem emptas me copulandum ni M. Donati ad h. I. Altar onim ratione satiae omnino
inano at altera autom quum position tum significatione gravo, ut non ita dissimile in Andr. Prolog. 26: Posthae quas faciet de integro comoediaε.
24쪽
apertam viam non solum ad Terentium recte intelli ndum, verum etiam ad oensuram aeenteam eontinuo perserutandam. Is enim, qui Prolo in Hecyrae reditavit, L. Auniviis uino eat, qui, ut ipso dicit oeyr. Prolog. . init. tum aene erat atque iam multas caecilii aliorumque eomicorum sabulas insenti cum plausu egerat adolescentior:
μηώ qui Gaetas feci ut inpeterLeererit. uuin otiam in eodem illo moras Prologo in scena publica apud universum populum praedicar potuit, Castalium Statium, qui in clarissimis Romanorum comici est, a reas Niras in locum a palam sua auctoritate gloriatus est. Is ipse omnium sabularum Terentianarum actor primarius sui cos. Terent. Didascali et Donat. idemquo longo praestantissimus et maxima ingenii, artis musicas omnisque doctrinae scenicae fama insignis. s. ac Dial do
orati. c. m. et Symmach. Epp. I, 25 et X, 2. Tum etiam memineris Prologorum Terentiis Commentariorum Donati, et Calpurnii in Heautontimorumenon, ubi is certo non o suo, sol quod vero proximum est, o Donato, qua do ro infra dicemus, do Ambivio annotat ad Prol. 48: Per haec verba Terentius demonstrat, quam rapis auctor sit, qui suas comoedias probet. Sic Horatius iam sequitur Horatii locus paulo postis. At vero non solus Ambivius, sed soro omnes, quos novimus, gregum histrionalium principes, quorum plures eodem tempore Romae esse solebant cs Heaut Prolog. 43 sqq.), ut L. Atilius Praenestinus cs. Didascall. Terent et Donat. aliique comoedi tragoedique inter quos Aesopus illo et Roscius, tanta ingenii artisque excellentia erant atque existimatione, ut Horatius p. II, 1, 82. alterum gravem, doctum alterum appellet et Symmachus Epp. I, 25 actorum famam cum poetarum gloria comparet ac propemodum exaeque his verbis: apropter in comoetas summatem quidem gloriam scriptores tulerunt Roscio
tamen atque ambirio ceterisque actoribus fama non defuit. s. Cic. ad Fam VII, 1. IX, 22, Cato M. 14. pro Arch. 8. pro Sest. 56, Tusc. 4, 25. de Divin. 1, 36. de Nat. D. 1, 28. door. 1, 28 2, 57 3 59 duintil. Inst. or. XI, 3 Festus . . Roscius, alii Vett. Gramm.
P. Pollionis quidem laudem tam modicam, quam lautus Bacchid 2, 2, 37 ed. Ritsch. elevaro Videtur, sed comica, ut puto, deminutione Vel Si mavis, post actas demum Bacchides pro dubia fortuna scenica crescere coepit, suisse tradit Symmachus Epp. X, 2: Non idem honor in pronuntiandis fabulis P. Pollioni qui ambirio fuit; neque par Aesopo et Roscio fama processit.
12 Eunuch. Prolog. 20. 1 AEdd. Ven. Cui aestinare vere tabulas onus posuerit, qua non modo propter malam Iatinitatem Donato alienam, sed etiam quod vere ab ea sententia, si qua inest, plane abhorret, vitiosa SSe patet; quocirca emendanda esse videntur: ut aestimaro oro fabulas unus potuerit. Unus autem, quod a Donato adhuc aberat, quum sit aptissimum, genuinum emo eique reddendum iudico, qualiscunque est Venetarum auctoritas.
25쪽
Misis nos millo, indivit tiαν in eo dediisertem non .-m sero gravaquam Andra--torem illum Caecillim et reliquo labularem aeriptores valuisse idque adeo ut Donatum are potuerit, Eoeyram vere aestimare Ambivium cunum potuisse. Donatum autem non semere de avo, aedis rerum oeninarim me ria quae Prodiderit sumpsisse, vel inde atia perspicitur, quod in loeo Terenti sano subobscuro non ita Iovem, ut Nanni miseeli L. 11, Pareus, alii, qui ibi fabulam a poeta Aedilibu venditam rursus ab his ipsi histriones omissa Mont, sed profundiorem sensum latere alendit. Atqui insignem, quem Hieronymus discipulus eius vorat in chron. Euseb. olymp. 284. et Publicum in urbe Roma rhetorinae et grammati opine plorem, ainmlaris de Comoedia et Tragoedia Commentationis a Praelationum iu
Terenti sabulas aeriptorem, doctissimum Didastaliarum' moediarumquB Terentianarum interpretem euiua aetate Terentii aliorumque comicorum labulae eris non sine multis et artis te suetudini semimo reliquiis ex antiquioribus temporibus traditis in Theatris agebantur
os Lessing opp. Tom. 14. p. 21 sqq. d. Vindob. 18013, qui quum in Commentarii citaverit,
sano pernoverat Varronis a toris illius locupletissimi de robus scenicia acripta, Donatum, inquam, litorarum antiquarum adeo studiosam, ut unum Plautum ervicies in Scholiis suis laudaverit, et graecorum comicorum, quos Terentius imitatua eat, Menandri, Apollodori Diphili, tam subtiliter intolligentem, has res ignoram neque recto Prologi nostri locum interpretatum osse, et qua in illa annotatione de censor censuraequo quae inde colligitur ration protulerit, o Mactsalsa, quia est qui credat Neque quidquam Vestim deprehendi poteat, quo adducamur, ut illud scitolio fortasse non esse Donati, sed ab aliena manu in commentarium eius illatum coniiciamus. Postremo quae in eo continentur, omnino eiusmodi sunt, qualia ab imperiιia
Sed si accipere velimus eam quam contra Donatum statuunt inesso sententiam in Prologi Verbis prelio emptas meo, ecce quam mirum et veri omnino dissimilo Utraquo sabula, quarum
Prologi scholio nostro illustrantur, et Eunuchus et e ra, illa ubi primum, haec ubi tortium est acta, in scenam introductae sunt altera quidem annom. c. 593, altera haud dubio circiter anno post Eunuchi Prologum oravit L. Ambivius Turpis, Hecyra Prologum v, ubi illa verba leguntur, idem Ambivius hic in illo dicit postquam aediles emerunt, in hoc idem pretio empta meo igitur idem sero utriusque actionis tempus, quum quod interest annus, hic nihil reserat utraque actio ab Aedilibus Curulibus urata, qui suis sumptibus illa aetate Iudos publicos lacero debebant denique idem utriusquo rologi orator et tamen idem ex eodem 'ro Ambivius in altero Prologo dicat, uti revera dicit, unuchum quidem ab Aedilibus, uti
Vero est, emptam esse, contra in altero Hecyrae emptionem a se actam respiciens, quam plano, si quidem omnino inanem in illis verbis adiectis sensum inesse nolis, eum respexisse sumendum erit, nunciet, a se ut familia scenicae principe fore ut sabula posthao sive ab ipsis poetis emantur sive, quod etiam magis mirandum est, ab Aedilibus ante emptae, ut
26쪽
o vultu ab actore auum damnum Praeeautur pronusciatum esν. Si diluuntur, quae Rara uomua. d. hae ro aegumentatur, In mum latine u 'test algoificare. aes alis pressi; id autem Donatus ipso neque ouu neque dicit , Verum in in ipsa re, quod illud Donati scholion neglexerant et Terentium malo iniseis Metali unt, prosodia est emura illa quae inter viros doctos et superrima et eo miorea istarcedit do sabularum emendarum ratione opinionum divorsitan. 0-m anim altero Tarantii Ioeo prologus dieat postquam Aediles inerunt altero idem Prologus pretio emptas meorPareus, ut quam ibi vidit vel potius intuli repugnantiam tolleret, statuit, ut paulo anto memoratum at Aedile a poetis, histriones ramus ab Aedilibus emisso fabulas, saltem moram. uae quidem sententia Pareana vel se ipsa condemnat, quum iusmodi ratio midi m omnino ab re sit, sed quasi commercium quoddam inter Aediles gregumque ominorum principes necessario constituat, quod quam malo cum Aedilium onere ludorum impensas a suissoriunis faciendi conveniat et quam indignum sis magistratibus iisque Caralibus, ipso videas. Iuvencius ex contrario histriones a postia, Aediles ab histrionibus, WEsTEunovius fabulas alias ctasque plurima Aediles, histrione alia emisso a postia existimat. Ex quibus antiquiorum sententiis alii aliam sequuntur recentiores, adeo ut nonnam a se ipso dissideat ut . .
matre ad Andr Tit o Eunuch. Prolog. H. Confusionem auxisse videtur, quod Iuvenalia Sat. VII, 8 sq. canit:. . . sed -m regu subsessi persu, Esurit, iniselam Paridi nisi venda Agatis. Sed ut ad illa seriora tempora Aedilium munus in hac re integrum manserit, quod tame vix affirmari poterit, Paridem nisi magistratus nomine, suo quidem periculo, tragoediam illam sive, quod Frankius Exam crit Iuvenal. it. p. 127 mavult, pantomimum, non emisse aiiD P. Papimas Sinuus.
27쪽
mum 'inivs lsribro eaquε inpe torta Mehis saetasum nptimina vetustiores illis institutio- Monteas m indisti 'nile inivorsas nihil pishatur est ut illam inter lo- Tereusa. Misee mititiam nullam 'hias ostendit vomu interpretatio, alu . hane, qua Iuvenaliae Meo oliseria ridiatur laciniis removere posset tum . Namque' meleans tantummodo ii ludi Menies notabantur, qui muneu is aediliet alvo in altiorum uingis murem minis erint, quo pertinent
Nothiemss, ubi quidem Termisit Eunuinus,tim mulino oomoedias area sunt igitur ae labularum aetiones quam asst Meatibus pelinimi publieo, tum verissio inii tulerant eurundae, ut sabulae sano ab ip ti suo pretio euintentur quo mistrionibu N no a faba brumalosiones apectas, quao magis in m non erant ideoque non ab ipsia parabantur, 'sed is timidiibus pereatis, i. . a Remi. nim magistris alia emendi' raso non isse non potestSta quidem histrilinea erant fabula emptores. Itaque sano hac mente discortinnda eiu empti magistratuum ab emptionis privatorem; sed has altera minimo liberae rorpubliea tempori ,na inde a Livio Andronino sed inlim areae aetati adscribi posse vidatur. Illud enim πεrisimile est Primum propterea, quod
labularum emptiones actionesque ah histrionibus privatim amoma curataeque omnino no lapis on eniunt in reipublicas Romanae naturam et constitutionem deinde equo ullum malis exemtum memoria proditum est tum ver satis liquot ex contrariis exemplis unuciuo Meyra atque o Donati testimonio. Hoc autem quum probabilo fit ex eo, quod et munora magistratuum, imprimis ossicia et negotia popularia, et ros dramatica ac scenicae imΡerato mhoculis idquo statim ab initio magnopere mutari ceperunt, tum si manifestum est ex illo ipso Iuvenalis orsu et quum maximo ex ea qua Donatus illa Prologi Terentiani verba exponit rations. Etenim quanquam in principatu populus Romanus magis delectabatur mimis et pantomimis, gladiatorum et serarum spectaculis, ac poesis dramatim, magis quidem comoedia quam tragoedia, paulatim deflorescere coepit, tamen haudquaquam interdidit, immo sabulae, etsi nova rarius scribebantur, tamen veteres in scena agi pergebant. t. Lessing. l. l. Sed ut omnium rerum, ita etiam Indorum publicorum gratia ei studia civium consulto et eogitate Tonvertebantur ad prineipes omnis sero ambitionis, omnis avoris popnli, omnis auctoritatis potestatisque aemulos et invidos, ut civium privatorem et magistratunm largitiones auraeque popularis aptationes, quum inanes et irrita essent, magis magisquo essarent. Hine Tri-hunis plebis petentibus, ut proprio sumptu edere liceret Ludos Augustales, non ton Asit Tiberius, sed deereia pecunia ex aerario et mox celebratio Augustalium ad raetorem pere- mirum translata est, L Tae. Ann. 1, 15; hinc ludorum cura omnis sero et propria Praetorum erat ad eosque ornandos sumptu respublica sungebatur, ut ad uuinquennalo Ludicrum a Nerone
28쪽
quo otium votoria theatri tuaque institutorem laudatorea novam spectaculorum rationem olitamq- .eena antiquitatem, oppresau in magintratuum inrtamen civiumque mutentionem
iura domandia populo India inerepant apud Tacitum, An l. 20, atquidem locum illum vexatum et omnia O. 20 et 1 reete percipias eum WALTHERO. Neque adeo improbabilia
remun theatralium praecipue ex ea quam dieimus arte commutatio videtur ob magnam mino per illam aetatem erat hiatrionum, mimorum Pantomimoriunque gratiam et potestatem via in ipsos Caesaros, ut Paridia in Neronem et alioeum in alio inde a Bathyllo a Maecenatoamae adamato, os. a. n. i, M. Iam vero rem certam quoquo esse facile cernilue. Etenim praeter laeum Iuvenalis simplieiter comprehensum, quemadmodum ab omnibua iniseis pretibus comprehenditur, etiam ea quam Donatus dedit Ioc Terentiani explanatio alia mem rabilia paene omnem dubitationem tollit. Nam Donatus, mi nimirum, id quod via ex illa ipsa explieandi ratione haud vulgari perspicor licet, rerum scenicarum, non solum quales
eius seculo p. h. quarto erant, muratiorem notitiam attribuendam esse supra vidimus, Prologi admoeyram verbis pretis emptas meo, non ommunem, cuivis obvium, sed plane Bingularem, novum quemdam elopinatum sensum asseruit. Atqui a principatus aetato non alius suisset fabulas emendi usus quam reipublicae tempore, certe vulgari modo locum explicuisset et Caesarei aevi morem secuta esset eius interpretatio, ne talem ententiam verbis intulisset vel vi quadam inde extorsisset. Ut redeamus undo digressi sumus, ex iis quae hactenus disputavimus, primum quidem Salia apparere videtur, non modo spectatos in arte comica Poetas, verum insigniores quoquo actores sabularum emendarum agendarumquo censores ab Aedilibus destinari esse solitos, et
illud quidem ex fido Suetonii et Hieronymi, hoc autem ex auctoritato Donati atque ex eiusdem testimonio putandum erit Aediles illorum censorum iudicio ot periculo a poetia sabulas emisse, et quidem, id quod indidem atque ex Iuvenale emo cogique possit, per libera reipublicae tempora idque primum ex aerario, mox vero suis impensis, in principatu uisin ubi diversa rerum scenicarum ratio fuerit, partim imperatoros et publico impendio et auo Sumptu, Partim Privato negotio privataque pecunia histriones igitur varias virorum doctorum indo a Nannio de emptionis ratione sententias esse improbandas. Iam vero censores illos tantum criticos sive aestheticos quos vocant suisse, ne perpetuos quosdam sive ordinarios et publici cuiusdam consilii causa a republica constitutos sive politicos qui dicuntur, ut graoco more orti illi censores Athenia uero, qui publico do cominiae eomoediis iudiearent, quales Roma Aediles suisso volunt, id ut ipsa res indicat, ita ex
29쪽
quas in .s' φ . ageresin, im mi atumri daretur, intuerent a quidem au perieulo suoque ipsorum veluti Prusio, abie ita via a se symendo. Inde multo ina , quam undoaasviet, Pervidean et eu es, quam marino illi ipsi gregum neniuorum maωnisi primarum. paruam actores, ut tam de Ami yi' monuimus, in Prologia, quoa orabant, tantoperesuiderent et poetam et sabulam estpamendare, a popluum exorarent, ut per silentium agere lineret, quo saltula stare Ipsi enim maximo periosi i antur, si qua sabula exploderetur. Nam ea exacta, ait Donatus, Aediles pretium, quod ex actoria eiusdemque ensoris iudicio
et auctoritate poeta solverant, ab illo repetere poteranti uuam ob rem quosdam vallo δ)periclo, ubiungit Donatus, qui vero, eis eundem sensum verbis Terenti vindicat, hac tamen inaudita . pretii explicatione opus non esse aua explanandi ratione vincit. Verum enimvero hino simul etiam certius duci potest, qua fido totum Aelii nostri indicium sit, ex quo patefiat, iam ante eum veterea Terentii commentatores eandem loci significationem suisse amplexos, quorum in numero reserendi sunt viri literarum rerumque antiquarum peritissimi, illo P.
Nigidius Figulus D, inlatis Roma e doctissimus A. Gess. . A XVII. D magnoque Varroni comparandus cos. Serv. ad Vergil. Aen. X, 175 , M. Valerius Probus et milius Asper. ouodsi vero, id quod osanno V. l. comprobante dixerim cos. Da n. Anali critt. p. 143 et 145 , comoedia anteaquam ageretur, iudicia ab Aedilibus delecti censurae eo quoquo consilio esset submissa, ut is an eam in cenam deserri fas esset, videret, neu quis poeta illam Xu Tabularum legem, qua cautum erat, non solum ut communiter accipiunt, ne primores civitatis et nobiles, sed id quod et ex Augustino do iv. D. 2 s. et ex ipsa illa singularim Tabb. ego manifesto liquet, ne quis omnino civis Romanus sive comicis salibus in pulpitia perstringeretur sive samoso carmino notaretur, Violaret qui factum est, quaeso, ut nihilominus, cuius rei auctores sunt A. Gellius N. A. 3, 3 fin et Augustin. de Civ. D. 2 9 VJ,
15 h. . interpretari, non legere, quod quominus sentirent' metrum impediebat.1M uua de re disserere huius loci non est ut igitur interim solam mentionem inchoare conveniat, Nigidium non passim locoquo dato in Commentariorum Grammaticorum triginta sero Iibris unum et alterum Terentii locum vel singula verba commentatum esse vel recognovisse, e proprios continuosque in Terentium commentarios seorsum composuisse, quum argumentis satis idoneis, ut opinor, probare posse mihi videar, eum inter veterea Torentii interprete numerare haud dubito, etiamsi viri docti indo a Manutio et Ru erat ad ocentissimos illius quaestionis arbitros Sehopenum, Ritschelium et M. Hertatum
De P. Nigidii Figuli stadd. atquo opp. Berol. 18.13 vel addubitant vel negant.1 DNam apud Augustinum do iv. . , , in fragmento ex Cie de Rep. Iibro IV. allato Sed Periclem,
iam suae civitati maxima auctor te prurimo annos domi et belli praefuisaei, violari versilua et eos vi in 3cena non rua decuit, quam si Plautus, inquit Seipio min. , noster voluisset, aut Naevius, Publio et Cneo Scipioni, aut Caecilius Mareo Catoni maledicere, ante Nam non avi, Sed ut Iegendum esse apparet e o loci narrationisque ratiotie vel ex ipsa re a Scipione Africano in exposita. uin etiam aut ibi propemodum absurdum esse amrmamus; de Naevio quippe potissimum in illam ipsam gentem Corneliam mor-
30쪽
tempore in illos optimates nidisse eomobdurii. Udornm quidquid su8piearis . quἡes simila sit veri, ipsis iudi . Equidem non assequor. Immo vere n6n aestae, sed thhat sustenvi tempia , ubi Naevius suos sales in Mena laetavit, neque una in Bibula, non solo Scipiones o Mesalloi, salsis faeetiis offendit, sed assiduam suisse eius malediem iam e probram aestinum pbMarurimur dieta, atque mullos distorem petulantiis sum dierissu tradit mollid Τ me io, leo Naevius unus est sabularum aeriptor quem cives subit in 'em6emis nominatim osci ipsisso necepimus, Red ex tritimonio Auet. d Herenn. 2, 13 ed meli, qui in dabio non ebinth-tione ficta quaedam, sed historica exempla affert, certo etiam conticus quidam nequa 'in pulpit nomino perstrinxit Lucilium poetam et alius incertus L. Aeolum potetam, siurquo iniuriarum accusati, alior a C. Coelio iudie absolutus, niter a P. Matio condemnatus. duomodo fieri potuerit, ut hae et prolaeto multa alia huiuti δ' exempla non comperta quidem, quae vero et ex ipsis rebus, quales iam cognovimus recto coniicimus et quorum vestigia apud Augustinum, A. Gellium, alios satis indicantur, si publica censura fuisset, evenirent, id sano haud facito explicabimus. Praeterea si consideraverimus, qui de illa comicorum voaliorum scriptorum Attica libertato refrenanda et do poenis propositis aut acceptis loquantur,
ut Horatius Sem. 2, 1, 8 sqq. et Epp. 2, 1, 152 sqq. imprimis Augustinus i. c. in illo Capito, quod diserto inscriptum est luid Romani peteres de cohibenda poetica licentis
daeissimo maledicentissimoque dicere Scipionem min. si voluisset,saledicere P. et Cn. Scipionibus, plano ineptum videtur, quasi his Scipionibus maledicero non ausurus fuisset is, quem illi ipsi Scipioni mai. adeo maledixisse constet. Immo potius non modo Scipionem Africanum mai. Verum etiam superiqres illos Seipiones, Publium, maioris patrem, et noum Publii fratrem, sine dubit alione in scena versibuisVexavit. Itaque in Ciceronis Republiea Naevius in ea re uti Plauto et Caecilio a Scipione in consortur, BIo ob maledicentiam vituperatur, hi ob eiusmodi quidem modestiam laudantur, quod unum rerum
rationi respondet. Et sicut Augustinum alvo Ciceronem de Rop. in testim.nium scenicas illius petulantias, qua imprimis optimates castigaverit Naevius, adducere non dubitavimus, ita, ut hoc interim praemο-neamus, A. Gellium . A. 6 8. etiam eius rei, quod aevius Scipionem mai palam iis scena, quae hic sola in quaestionem venit, vi comica exagitaverit testem facero non dubitamus. Namque omnino aliam esse illorum Naevii versuum rationem, quam quae nunc ab omnibus, quod sciamus, sumitur, Naevii carmen opieum de primo Punico bello metro Saturnio scriptum cogitantibus, pervidisse nobis videmur suoque Ioco vincere studebimus.