장음표시 사용
31쪽
i mpositum Rae*atu - wydempn si a quiplicioqucti vi idem 57, 25, Aelium Saturni p ,Ἀμω de Tihexio thullos quosdέν- samosos pam et de Capitolio praecipitatum emo: quod i sui r in his do avppliciis quidem sumptis, sed. incultata magistratibus log aut de assim quum ossicii Iu de renovando, quo praecaveretur, tali instituis non ulla fit mentio, maxime V μ' quod is sione Ca si Augustus illo edicto apripta et carmina amosa publico
tollenda exsti uendaque curavis, censurae autem obiice prae tructo, quem fingunt, non iussit prohiberi: id etiam colligere nos patitur, neque tum neque unquam antea Romae libera ciritatis temporibus institutum fuisse quidquam censura publicae, quae scriytorum acerbia Iaceιiis occurreret irrisorumque procacium petulantiam praeveniret. uapropter res ita habuisso videtur, ut legem illam Xu Tabb. semel sancitam ratamque neminique ign iam eo tuerEntur magistratus, ut qui tra'sgressus esset poeta, gravi poena mulctaretur. uuantumvis autem eam reformidarent comici, tamen idcirco legem illam et ante et post Naevium ab iis illaesam mansisse, quod nullum praeter Naevii exemplum nominatim Pr ditum ait, salso putant. Denique cur opus suisset, u etiam egis ausa fabulam a censore excuti iuberent Aediles, qui eam censura partem, si qua eiusmodi fuisset, recipere pia facile potuissent, quin immo debuissent iis enim hoc censendi officium ut gererent ipsi publico iniunctum fuisse, multo veri sore similius, ut quod suum suisset, poetis comicis et actoribus primariis, quippo dubiis admodum in hac re sabularum scrutatoribus, qui dicta in Patricios invidiosa parum curaεsent, quin adeo lavisaent, eos demandasse nullo modo probabilo ait. Nullum profecto fuisset periculi, no ipsi vigilantiae de lege neglecta postulati reique lacti magistratu abdicarontur aliave mulcta moerentur. Sed enimvero vel propterea Aedilium Curulium maximo non interesse non poterat, ut, si quod esset, tali censurae munere
langerentur ipsi, quod timendum erat, ne, quanquam Terentii quidem aetato Aediles Curules promiscue et plebeii et patricii erant, tamen certe patricii Aediles haud minus quam ceterinybi a comicorum cavillationibus lacerarentur. Et ut cumulum addamus, si Aedilibus sabularum censura publici consilli alvo legis causa faciunda fuisset, quid ad eiusmodi finem ass quendum fabula, anteaquam Publice ageretur, privatim in cena apud Aediles e aliquot arbitros as solebat Cuiusmodi sui censura Eunuchi, ut infra discemus. Haec quidem actio sano fieri non potui nisi critieae, aesthetica censura causa contra ut legi, qua praecavendae
32쪽
pariegenda aut a pom iisdem istoriblia recitatida atritis milia ala exeia iiii nori. . duibus ex rationibus satis ereptouum esse eoobveria, Romasiam 'nibalaram Mnaueati, poetis omieis et gregum aconicorum ma stria ab Aessilibus delatam, non alitin misso nisieriti m alvo artem dramatim virtutesque quas 'Voean aestheuma speetantem, politieam
πεμ eonsuram in IIbora republica exsiItias nullam ideoque eonsentaneum esse, eritimae alvo dramaticam illam non fuisse publieam, sed privatam oditam, noeum quidam ut omnino ludicra ab ipsis adornata populo lacerent aeque referret atque ensorum tintientiam, ne pretium, de quo inter ementem et vendentem eorum riculo convenerat, repeteretur Hano autem censuram Aediles non ipsos laetitasse, quin etiam eorum plurimo quidem ad eam suscipiendam indoctiores suisse, non est cur mireris. Etenim ut omittam, qui Aedilitatem Curulem gesserint, eos dimidia sero ex parte suisse plebeios optimis artibus non ita eruditos, id quoquo considerandum est, Romanorum magistratus, anteaquam munus Ruspicarentur, ne eam quidem, quas apud Athenienses Valebat, δοκιροισίαν subiisse. Sane quidem de Pontificibus testatur Dionysius I. 73, p. 32 d. Sytb. Τας αρχας πασας, σαις Θυσια τις η Θεραπεια Θεων ἀνακειται, και τοὐς Ιερῶς απαντ- ἐξετάζουσιν et Ni vhrius V. Cl. Hist. Rom. ed. 3. P. I, p. 379 sq. cf. p. et sq. eiusd. d. , ut alterius legis curiata sivo rogationis regia de imperio sibi tradendo ab ipso rege creato comitiis curiatis latae, cuius miram instaurationem propterea quod praeter aenatus auctoritatem et auguria ad novum regem divinitus confirmandum capta antecedebat lex curiata ab interrege rogata, non facile percipies, iustam causam habeat, hanc in eo quaeri posse censet, quod etiam reges illi magistratuum sacerdotumquo lustrationi a Pontificibus habitae submissi esse videantur, quamvis Cicero illius legis ab ipso rege novo, ut in plena potestate constitui posset, denuo rogandae aliam uisso causam auctor sit, imirum tantae potestatis, quanta imperi contineretur, delationem a liberis hominibus maiorem gravioremque habitam esse quam ut unam deliberationem in una rogatione positam sufficero crederent, idemquo eandem rogationis renovationem in annuos minoreque potestate praeditos magistratus praescriptam fuisse affirmet. f. Cio do Log. Agrar. II, 11 26). Sed quod non invitis patris historias Romana manibus dictum velim, legis regia ea quam ullius affert haud dubio vera causa fuit contra quam Niebuhrius vult regum et magistratuum lustrationem, ea Dionysii esse vix potest. Nam quod ipse Verborum tenor totiusquo loci Dionysiani ratio sponte deposcor videntur, ξέτασιν illam, quam Dionysius dieit, ipso intelligi non voluisse non potest tantummodo sacerdotalem, quae circa sacra Verteretur quamque Pontifices, omnium acordotum dignitate primi, qui iudices atquo arbitri omnium rerum divinarum haberentur, quorum maximus omnibus cuiusque generis sacerdotum publieorum collegiis et sodalitatibus praeesset resque divinas quaslibet moderaretur, in sacerdotes exerce rent ac praeter regem in reliquos utiquo magistratus civiles militaresque longo plurimos quidem, sed dumtaxat quatenus ii quodammodo sacerdotes erant, igitur ἐξέτασιν de re a
33쪽
acris neque profanis, siqvidem ad eorum ossicia pertinebat, ut Dionysiua ait, meri tim psodisia cultus deorum M. Liv. 1, 20; merob Satiri 16; ad Nax. 1, 1 n. a. uuam
quidem prae iam eorum .stratuum δο μα-ν Rinma religionum omniumque sacrorum digniin amictitasque Mas lare videbantur Romanis, eademque ex religione sacrorum amplit dinoquo sacerdotii intorigero licebit, quam ab ipsis Pontificibus do a magistratuum acinato et dignitat iudicaretur. Et haec acra quidem novi regia Iustratio imul in causia legisi curiatae de imperio regio renovandae, id quod euam in alios magistratu caderet, suisse potest Praeter eam, quae a Cicerone proditur. Tum vero nostra Sententia reconciliantur Cicero et Dionysius, inter quos dissensum secit Nebubrius veterea autem scriptores non sunt dissociandi immo si qua in re dissidere videantur, quoad fieri possit, inter se componendi. Atquoquam mirum foret, auctores, imprimis ieeronem, ubi do ea re doceant, iterata legis curiatao
causam sivo Ni vhrianam regum Romanorum lustrationem, quae eiusmodi est, ut pari, quin maiore iure etiam ad ceteros Romanorum magistratus transferro per verba Dionysii liceat vel potius oporteat, aut ignoraro aut tacere, recta omittero, salsam proferro eamque adeo in alios praeter regem magistratus traduceret uorsum opus suisset praeclaro illo instituto, quo
etsi, quod sciamus, liberae demum quidem, sed iam priore reipublica tempore, tribunis rogantibus ii , qui in magistratu, quem capessiverant, gerendo parum idoneos se praestiterant, eo abdicare so cogebantur certo vix suisset has institutio, si illa magistratuum δοκιμ---
antecessisset muneris administrationem saltem rariora essent huiusmodi abdicationum exempla. At illam εξετασιν per sola regum Romanorum tempora valuisse, prima autem liberae reipublicae
tempestato abolitam esse, unde instituto illo publico posthac pus osse visum sit, nihil est vero dissimilius, nequo ullum Dionysius temporis spatium circumscribit. Noc si legis curiatao rogi in plena potestato confirmando rogandae, id quod otiam ad reliquos magistratus pertineret, causa fuisset δοκιμασω simul profana simul sacra legem Romani vocassent tantummodo de imperio, quo sane plena quidem potestas, sed civilis et militaris i. e. rerum humanarum, neque vero etiam divinarum, comprehensa suerit. Et Sacram δοκιριασίαν Omnes acerdotes Pontificibus inferiores igitur omnia quae praeter Pontifices proprio dicuntur sacerdotum collegia, regem sacrificulum, omnes Flamines, Curiones, Virgines Vestales et cuiusque generis sacerdotum, qui vocantur Sodales, collegia, atque ex magistratibus reges, postea Consules, Dictatores, Aediles Curules, Praetores, omnes maioris minorisque dignitatis magistratus in sacris simul constitutos subiisso censendum esse Videtur ex auctoritato Dionysii. Itaque Aediles Curules quum alii quam sacrae Iustrationi non essent subiecti, si id quod certe a plerisque non abhorruisse in consesso est, in sabulam, quam in scena dari curaturi erant, censendam criticam administrare provinciam ipsi non poterant, id munus censori auctoritato critica valenti, cui placebat, deserebant duodsi civilem ἐξέταm non subibant magistratus Aedilitatem Curulem adituri, cur, quaeso, Aediles censuram in Terentii Andriam non egerunt ipsi, sed Caecilio mandarunt cur Hecyram Ambivio Turpioni Nonno quia, quum
34쪽
nsuram sacere illi Aedile non magis possent quam deberent, tam necesse aratrinam licebat Nonne si Aedilium fuisset fabulas censero et ipsi huic negotio satissa re potuiment, tu ia os conferre neque necesse suisse neque licuisset, neque Aedilibus anni satalia Caecilii nequo θ. Fulvio et L. Marcio Hecyrae tertium edendae uratoribus Et quum prima sabula ex Catoniana temporum ration anno demum 513 ab . o. a Livio Andronico in scena Romanorum acta
sit cs Osann Anall. criti IIT , primi vero Aediles Curulea ex eadem computatione iam anno V. c. 391 instituti sint, ab initio saltem per annorum centum viginti et duorum seriem ex eorum niciis esse non poterat sabularum et edendarum et censendarum eura, atque omnino a Romanis certo intra illud temporis spatium alienam fuisse earum artium graecarum quum cognitionem tum tractationem consentaneum est uuare serius, ait Cicero Tusc. 0uaeS I, 1, poeticam nos accepimus et idem ibid. 2 sero igitur a nostris poetae ne cogniti ne recepti, honorem tamen
hinc generi non fuisse, declarat oratio Catonis, in qua obiecit ut probrum M. Nobiliori, quod is in propinciam poetas Ennium durisset quo minus igitur honoris erat poetis, eo minora studia fuerunt. Atqui intra septuaginta et quod excedit annorum spatium ab anno 13 usque ad annum qu Andria Terentii data est, novum illud censendi munus Aedilibus esse iniunctum,
nedum ullum eius rei vestigium reperiatur, maxime essicitur veri dissimile et iis nae prae misimus et Donati narratione supra allata, ex qua Aediles pretium, quod poetae numeraverant ex consoris iudicio, ab hoc, si sabula exacta erat, repetere poterant, quod pactum quoddam inter Asdiles et censores adsignificat. Id autem certo fieri non potuisset, si tabulas censero Aedilium suisset neque Ambivius in scena palam pronunciare potuisaei, a se, quippe Hecyrae censore, pretium suo periculo esse statutum duin de credere licet, qui ludos publicos sua impensa suisque sumptibus pro modo patrimonii et dignitatis elebrandos curarent, eos suo
arbitrio suaque Voluntate, quod semel usu receptum era et populus exspectabat ac desiderabat, ambiti0nis captandaeque aurae populari causa, non muneris ossicio qu0dam praescripto sabulas in cona odisss. s. qua osannus Anali criti. p. 142 hac do ro docet. Nequo
auctores Aedilium Curulium passim memores et quae eorum officia suerint exponentes de ea
re quidquam posteris tradiderunt, nec Cicero quidem primari de Aedilibus Curulibus loco Verr. II, 5, 14. uid quod ab omnibus Romanorum magistratibus non tanta iterarum artiumquo doctrina et eruditio, sed potius rerum civilium t militarium cognitio peritiaque postulabatur, exceptis iis, qui ius dicebant; immo etiam his licebat iuris consultorum opera uti, quo iure ut revera uterentur, eos aliquoties coactos esse constat. Sicut vero Aediles curules, ita quicumque ludos scenicos edebant, sive magistratus erant, ut raetores, SiVs crines privati, eorum plerosquo certo iudicium criticum do poesi dramatica sacer non potuisse, sed novas quidem sabulas, quas populo edituri essent, peritis huius ariis existimatoribus censendas dare debuisse, nisi vero auctoribus confiderent, sano per se intelligitur. At vero mea ipsius vineta ipse fortasse non caedere non possem, sive potius non posuiSSem,
si Lucius Ioannes Scoppa collectann. Η, 7 L Grut Thes criti Syll. I, , p. 53), quam do
35쪽
scriptoribu eommemora Romanorum gem, Undo haberet, dixisset, ut qui ei tradiderit auctor, qua fido ait, iudicari possit. Sed enim nemo omnium, quod equidem sciam, nequa ex veteribus seriptoribus neque ex viris doctis et antiquioribus et recentioribus do istiusmodi lege certi quidquam scire videtur, praeterquam quod Rotinus in Antiqq. Roman. VII, 25, p. 13 eandem,lios nimis oredulus, ipsissima Smppa verba repetens, in modiam protulit. Et profecto observat dignissima est viri narratio. uapropter etiam huc eam transcribere libet. Iam vide. Sciendum est quoque, ait Scoppa, legem fuisse latam, ut nullus aliquid componeret, nuprius ad aediles accessisset, et cribendi veniam, cum illi prius scriptoris vires perpendissent,morque secundum ingenii capacitatem et doctrinam alari componendi potestatem, impetrasset; denique praeerant recitandis et recitato mutabant de qua lege Virgilius intellerit in Bucossi Ludere quae vellem calamo permisit agresti, id est, ne ercederem a stylo agresti ultra legem et veniam impetratam, donec essem maturus ad
altiora reponenda. Ista lex si apud Romanos exstitisset, utique meam sententiam totam sero everteret Sed non locupletem ullum auctorem neque quidquam veteris documenti, immo ver Vel suum vel alius ingenium, Sive potius pravam, quam in antiqua testimonia af rem nostram partim spectantia, partim non spectantia intulit, mentem secutum, eam legem Scoppam sibi finxisse complura sunt, quae mihi fidem faciunt Primum enim Scoppa noster legem suam elicuisse videtur ex Vergilii Ioc a sese adscripto. inunc autem, praeterea quod ex Augusta aetate ad superiora illa secula nihil quidquani rei consessae redundaret, male eum intellexisse non est cur Siendamus, Lineyn ad h. d. deinde ex primis Andriae erentianae rologi versibus
tribus, quos e0dem capite paulo ante ita explicuerat, ut talem legem olim datam fuisse non potuerit non statuere. Sed perversa prorsus est l0c Terentiani explicatio. Cf. Scopp. l. l.
0 uocirca, Si recto coniecimus, non minus perperam hinc derivata lex est; multo potior iure, quanquam haud minus salso, quemadmodum alii secisse Videntur, suam legem extricare potorat Scoppa ex Terent Eunuch. rol. V. 19 - 22, qui quo sensu accipiendi Sint, paulo post videbimus tum ex XII abb lege, ex comoediarum Didascaliis Suetonio, Donat atque Hieronymo,
quorum de re nostra indicia a viro, sive animo obversabantur Sive ante oculos erant, parum
comprehensa sunt praecipue Ver ex Pseudos eneStella de Magistr. 0m. c. In quem teste in
producit Vir eruditus, quamvis iste fraudator, ut Scoppa ipse diserte ait, nihil aliud dicat nisi in argumentis comoediarum nomina aedilium, qui ludis praefuissent, adscripta esse. Denique
autem qua Scoppa adnexuit verba deinde praeerant recitandis et recita a emtitabant, seu ad Solos poetas comicos referri voluit, seu ad ceteros quoque cuiuslibet generis scriptoreS, Suspicionem meam non mediocriter augent. Sed quaecumque legis Scoppanas origo est, nunquana equidem contra apertas earum rerum apud Romanos rationes Supra enarrata credam, eculi
Vetustatis sonte, liquido quippe et gravi, quam suam Sc0ppam hausisse.
36쪽
Iam vero quid Portet faciati , non mediocriter laboro, ita is quati ad inella morede LSeribit enim moro suo in Annoti ad Terent Andr Didaseat et ceteram Amtimus videtur unus
fuisse de his, qui more an uois Aeduitas a laclararint gregi suo agendas, si Iutare Aoeonfidamus Aa de re disserenti. Ex his igitur Plutarchus alioubi dicit, ni disseru,
gremm scenicorum principes ab Aedilibus locasse sabulas agendas. Dua de sententia, qua est areana supra tondemnata, quid iudicem, utique minime quidem dubius sum so quod
Perlotus ad Plutarchum tanquam huius rei adminiculum annititur, hae sunt angustia meae, non quo verear no aedificium meum labefactetur aut subvertatur; nam ut pinioni areanae, ita Plutarcheae, si qua exsistit, universae earum rerum rationes et auctoritates plane sunt ontrariae; sed quod mihi non datur locus istum lutarchum exquisitius examinandi et do eius dissertatione, de qua ipse aliquantulum disserere cupiam, iudicium meum faciendi. Totum enim Plutarchum quamvis, sed frustra, perlustrassem, consultis locupletissimis Indicibus Boishianis, tamen quum mihi ipse, sicut Perletus Plutarcho suo, confidere nollem, idem iterum iaci, sed iterum actum egi seu malo successu doleo quidem, sed patienter doleo, praesertim quum meo quodam iuro Pseudoplutarchum aliquem iam Odorari mihi liceat, quo fit, ut, si recte suspicemur,
ad r/ῶτον οὐδὸς quod modo pernoscebamus, nunc δευτερον accedere Videatur. Nequo ero cogites, omnes omnium poetarum comoedias, antequam Aediles eas in pulpito odendas curarent, iudici critico esse traditas, qui qualis sabula esset quantum quo auctori pretium persolverent ludorum scenicorum curatores, Videret, seu an fabula digna esset qua in scena ageretur, examinaret. Nam si quia sabularum scriptor tanta iam valebat ingenii artisquo colo-britato et auctoritate, ut periculum abesset, ne tabula emenda agendaque exigeretur, haud facile erat quod Aediles eam existimatori censendam darent. Egregio huius rei documento est
Terenti Eunuchus, quae, ut prologus ipse V. 19 sqq. dicit, tum demum, postquam sediles emerunt ), a Luscio Lavinio Terentii adversario, qui perfecerat, ut sibi inspiciundi esset copia,
priusquam publico ageretur, in censuram privatam eamque, ut hoc interliciam, criticam, non
politicam, quae hic quidem cogitari omnino nequit, vocata sit, quae, nisi Lavinius magistratibus malevolo institisset a perfecisset, certe acta non esset, quippe iam adulta commendatione poetae ac meritis ingenii notioribus populo, quomodo, quanquam alio nomine Donatus ait in Praes in Eunuchum. Censuram criticam non simpliciter et absolute semper actam esse eo magis crediderim, quo pauciora illius exempla eaque vel prima novi poeta sabulae, ut Andria Terentii, vel quamquam notioris quidem poetae, sabulae tamen fato quodam iniquo
18 Haec verba non ita quidem referenda ideoque totum locum aliter interpretandum esse arbitratur Benseius, Annoti ad Ter Vera germ. sed argumentatione haudquaquam probabili. Non modo Dacieriae, Contra quam disputat vir doctissimus, verum etiam Donati totius rei, si quis alius, sane periti es Donat. ad h. l. et ad Hec Prol. II, 4 sqq.), explicatio repugnat, et si quid ego video, universa loci constitutio et narrationis ratio et sententiarum coniunctio.
37쪽
levia domoque Mumenam revocandae, ut Heeyrae, quae, quum quinque circiter annis Post primam actionem non Prospera intra unum ore annum secundo et tortio relata ait, ut quasi
nova nune Aaec plane est pro Mya,meo. Prol. I, 5 , ita infelicis auocessus causa censurae et nova aestimationi auctoritatique ab Ambivio ut gregis magistro ludorum curatoribus praestandae obnoxia suerit, memoria traduntur. Sed tametsi non iusta quidem censura in novam clari comici sabulam alvo praesentibus ludorum editoribus sive alio modo aciunda, tamen, id quod illud Ambivii pretio emptas meo colligi iubet, proti aestimatio sivo auctoriis ot cautio quaedam tacita, quam imperator histrious, quem Plautus appellat, sive solus sivo cum socio, si quem habebat, omnibus ludorum semper curatoribus interposuerit, suisse videtur, ut contendere audeam, Ambivium nostrum, quum omnes Terentii comoedias egeri . sponsionem fecisse non tantum de Hecyra, sed de omnibus, vel solum, ut de Hecyra, vel cum
sociis, ut o reliquis, neque exceptis Adelphis, quamvis huiu fabulas Titulus cum Donati Praelation do actoribus dissentiat, nequo Andria, licet a Caecilio quidem censa sit. Utique
enim privati officii causa erga illius anni Aediles, quippe suos lacile amicos, Caecilium, nulla sano satisdatione obstrictum, Andriam censuisse consentaneum est, et quod celebrato erat nomino censor et quod tum Ambivii auctoritas nondum ita adulta fuisse videtur, quantum ex Andriae rologi ratione cum ceteris Terentii rologis comparata cernere licet. Ut vero Ambivius sabula actionem suscepit, ita etiam conditionem accepit, quod quidem facile potuit post optimi existimatoris comprobationem. uod ad alterum attinet, quanquam Adelphorum Didascalia Ambivium, a Donato quidem in Praelatione in Adelphos designatum, inter actores primarios non indicat, tamen etiam hic, sive a duplicis actionis confusione trahenda est discrepantia, sive ab alia quadam alterutrius auctoritatis depravatione, in tali quaestione diligentius
instituenda nunc id unum monentes, in raelatione Donatiana utrumque compluribus ignis, quum hanc aliasque Didascaliae partes suisse controversas, tum Ambivii nomen evidentissimo notari Donatum ducem sequendum esse putamus. s. Annot nostram 19. Iam ero quum praevia et iusta quidem censura in universum infrequentior fuerit, quae Plautinae Terentianaeque sabulae existimationem criticam nunquam expertae propter creditam praestantiam sive poetarum meritum atque auctoritatem iudicandae erunt, eae etiam, saltem dum scriptores Viverent, parum aut nihil interpolationis, sive amplificationis sive liturae, neque ab Aedilibus neque ab actoribus primariis, quos, ut in transcursu moneam , ad sabulam cum adolescentium suorum gregibus agendam poeta ipso constitui ccs. Terent. eaut Prol. 12 et 3 sqq. J, accepisse neque ascriptoribus ipsis, ubi semel placitae sunt, valde mutatae videntur, id quod ad circumcidenda ab Osanno egregis do ea ro dicta adiici velim. s. Anali criti. p. 14 sqq. t quum auctori omne ius in sabulam abrogatum suisso, simul atque Aedilibus eam vendidisset, in eaque censoribus quidquid liberet aut immutare aut prorsus delere licuisse contenda Vir κοιτικωτατος, id ad unam tantum actionem, dum sabula peracta esset, mecum relatum Velit, neque Vero ad omnes posteras. Nam ut primum sabula in scena data fuit, sive acciderat, ut non perageretur
38쪽
non poeta quidem nive sabulae vitio, neque iniquo spectatorum iudicio neque u torum eulpti, sed alio quodam vitio et calamitate immerita, os. Terent. eo. Prol. I et II --, sive eomoedia sileterat, semper ad auctorem suum redibat, qui iterum poterat vendere idque vel iisdam ludis Alioquin enim Ambivius ' pronunciare non poterat in Hecyras, pugilum spectaculo lamm-bulique exspectatione iam quattuor sermo annis ante de scena deiectae ludis Megalensibus denuoquo reposita L. Amilii aut ludis unebribus itemque exacta per gladiatores atquo tertium relatae tandemque populo probatae, rologo I 6 sq.:
Etas, qui seripsit iano, ob eam rem noluit Iterum referre, ut Iterum posset pendere.
0uibus verbis nisi ebrie omnem sanam potestatem denegare Donatique explanationem repudiare melius est, nihil manifestius videtur, quam non solum ius in sabulam post unamquam quo actionem ad auctorem rediisse, Verum etiam eandem illam primam Hecyrae actionem, eosdem ludos Megalenses, eundem diem statim post pugilum gloriam declarari. CL Donat. ad h. l. raeterea fieri non potuisset, ut, quod Suetonius it Terent. . et Donatus in Praecin unuch testantur, cuius quidem testimonii ab utroque in dubio o sabula Didascalia etiamtum plena ' petiti vis apud utrumque alia esse omnino nequit, quantumvis adversetur
19 Ambivium suisso et huius o tertias actionis prologum eundemquo actorem principem non modo in tertia IIecyrae actione, sed etiam in prima et Secunda, quamvis Didascalia illud solum indicare videatur, id apparet partim ex IIec Prol. II, 2 sq. partim ex Donat ad Ilec. Prol. II, 1. atque etiam ex eius Praef. inieci, ubi quum continuo post commemoratos Ludo Megalenses et Aedile subiiciat egitque L. Ambivius, manifesto primam actionem dicit luod nihilominus iam Subsequitur: tactaque et edita quinto loco, et tum demum Cn. Octavio, T. Manlio Co33. quorum ConSulatu prima acti Hecyrae facta est praeterea quod Donatus C. Rabirium pro altero Aedile Cn. Cornelio Dolabella tradit, de hac re partim intra partim alio loco et tempore disputabimus. 20 0uod a Suetonio in Vit. Terent memoriae proditur Meruitque Eunuchus pretium quantum nulla antea cuiusquam comoedia, id est, octo milia numum propterea summa quoque Titulo adscribitur, inde patet hodie unuchi itulum, cui illiu Summae, a Donato quidem in Praes in unuch certe ex eo ipso Titulo in bonis etemplaribus suis cs. Donat ad Andr. V 6, 14 sua aetate nondum mutilo item commemoratae, indicatio desit, non esse quidem plenum, sed ab hac parte nihil amplius excidisse mihi videtur, quam Sestertiorum notas easque breviores, quale in inscripti leguntur cf. Oreli. 2691J II li), ut omittatur pro S HS in Codd. adscriptis literis numerum notantibus, omissa voce mille et superducta linea illo significante hoc modo II VII sive H VII octo milia seqtertium. Et quum Donatus, cuius Praefationes ex hac quidem parte nihil fere aliud nisi Didascaliarum circumscripti esse soleant, religiose plerumque Servat rerum Singularum ordine, postquam sabulae modo fecisse Flaccum narravit, iam de illo unuchi honore exponat, hoc loco pretii notas librariorum negligentia periisse sentirem, ex ordine quidem rerum in ed. Stalib., aliorum, exhibito, nisi is ipso male inversus esset, atque in enarranda hac Didascalia ab illa consuetudine Donatus ipse nonnihil discederet; alioquin sano quidem ibi notas perditas nominum literis maiusculis, cuiusm0di deinceps succedunt, quum levi modo rationeque diplomatica eruero ac restituere liceret, tum quam facile illic oblini potuerint, perspiceretur. Sed sic quoque rationem a Donati more repetitam leviorem habenti mihi magis placet, eas notas ante mentionem Consulum post ACTA II ex bono quidem singularum partium ordine a Perleto observat et aptius positas fuisse et facilius potuisse
obliterari et rectius ex legibus palaeographicis posse reponi, unde sumere licet, post nbiam II a librariis
39쪽
mnseius i. L eaos. Eunuchus vel iisdem ludia QMestalesus uno eodemque dio post primam
actionem rursus Aedilibus curulibus a poeta venderetyr, quo eam iterum agere per auctorem liueret Osann Anali eriti. p. 143. Sed iam paulisper interpelletur disputatio necesse est, non quo totam causam difficillimam Oandemquo amplissimam omnibus partibus absolvamus, quod ne huius quaestionis quidem est, sed ut rationem reddamus, cur Terentii Hecyram supra dixerim primum actam esse ludis Megadostibus, non rudis onums, quod Benteius . . alii praeserunt idque ex omnibus sero Terentii Codicibus, atque Eunuchum iisdem Megalesiis, non Romanis ludis, etsi in ipso Cod. Bemb. exhibentur. Nam quantum hic tanquam παρε/γον proponere liceat, in hac perobscura necdum ullo ad diiudicandum signo reperi desperata quaestione de singulis ludis, quibus quaeque sabularum Terentianarum, Eunuchus, Hecyra, hormio, de Andria, Adelphis Heautontimorumeno non esse Videtur controversia inter Donatum et veteres orentii libros, qui contrado illis multi inter sese, plerique a Donato mirifice discrepant quibus igitur ludis illa tabulas primum sint actae dum quaeritur, una nobis in his tenebris lux assulget, quam tui sequamur ei equidem sine dubitatione et simpliciter sequendam ess conseo. Dic aliquid haud ambiguum, quod reperitur apud Donatum, qui sic quoque vel idcirco, quod ut prae omnibus erentiiriss longo antiquissimus ita gravissimus huius rei testis est, in hoc genere solus audiendus esse videtur. Is enim in Praelation in unuchum affirmat acta plane est ludis Megalensibus in raelat ad Hecyram acta sane est ludis Megalensibus, id quo adeo confirmat alio verbo in Commentar in Hecyr. Prol. I, 1 Haec primo data est sine Prologo ludis Megalensibus, quum contra ipso Cod. Bemb. in unuchi Titulo ludos Romanos, in Titulo Hecyrae Veteres Terentii libri plerique omnes eosdem ludos prima actionis fuisse velint. Nimirum quidem idem Donatus in rassat ad Phormionem ait: Haec acta est ludis Megalensibus, non addita affirmatione plane s. sane, tametsi dissensi fuisse videri potest, quum omnia, quantum scimus, Tarenti exemplaria Iudos Romanos indicent atque in Praes in Adelphos, quanquam nullam disserentiam suisse credideris, tamen sane dicit: Haec sane acta est ludis scenicis funebribus L. Aemissi Pauli. Sed hoc, ut alia, quae in ea re mira videantur, accuratius reputanti tibi non ita mirandum erit nequo adeo difficile ad explicandum. Ubi enim nulla nobis proditur Varietas, ut in Titulo Andriae et Heautontimorumeni si quidem Donati ad hanc fabulam raelationem, quam cum Commentariis perditam esse constat, cum Terentii exemplis congruisse recie sumimus, propterea quod Calpurnius, qui tam mira similitudine Donatum magnam sere parto reddiderit, cuius saltim in Heaut Praelatio Donatianis raelationibus quam ovum voeandem alteram et, si velis, tertiam ex inscitia vel incuria osso dolotam, itaque pretii notationem ex II WV sive IIΗM AE VII eliciendam. At cave aeta II cum Bonseio, aliis, interpreteris bis aeta, ut ad secundam quidem actionem magno illo proii notis designat empta sit, ne eo ipso magis adducare, ut hunc ipsum notis locum esse statuas. Nam quid illud denotet, post hae infra explicabitur.
40쪽
similior sit, in ea ipsa tacet cibi nulla fuit. Ubi vero nulla quidem fuisse videtur diaerepantia, quod nulla expresso traditur, tamen aliquam fuisse aecipendum est, a Donatu ait aane, ut in Adelphis. Ubi autem dissensus suit, sed a Donato omittitur affirmatio, ut in Phormiona,
quum oeulam mari sive sana ibi intercidisse nihil igni detegatur, aut Donatum eonsulto, quod iam bis torvo ad priore sabulas dixisse satia habuerit, nunc non denuo repetivisae, aut eius aetato controversiam nondum fuisse aut ipsum fugisse, quod apud suo auctorea non reperisset, aut leviorem ipsi visam esse divorsitatis, qua ludi illi suerint Romani, auctoritatem, statuendum est. Ubi doniquo Donatus diserto adiecit plane, ut in raelat ad Eunuchum, vel sane, ut in raelat ad Hecyram, aliosque Iudos, o Megalenses pro Romanis, assert, profecto dubium esse nequit, quin et propter rem controversam adiecerit et ex oritica ratione secerit. Utiquo vero hoc semper tenendum erit, illa affirmatione plane, sane ceri declarari Donati aetato atquo haud dubio iam multo antea, ut Varronis tempore, quem do eiusmodi rebus scenicis in pluribus scriptis Donato, ut supra vidimus, vix ignotis, quemadmodum in eleberrimis libris de Poetis, in Theatralibus . de selimbus Scenicis Libris quaesivisse Gepimus, de
ea ro controversiam inier viros doctos fuisse, ac Donatum, virum criticum, qualem supra cognovimus, vix sine idonea auctoritato et argumentis non tam quid veri similius quam quid verum esset, asseverasse. Igitur contenti simus hoc Catone. Sed haec et qua da Comoadiarum Terentianarum ordine primaeque actionis tempore quaestio subtilior est et perdifficilis, quaequo inter Donatum et Didascalias de hac aliisque rebus pugna partim revera, partim in speciem est, alias sustus erit tractanda. Interim praeter id quod modo paucis dabamus, quid numerorum notas in Didascaliis et apud Donatum indicatas designaro necesso sit, do ea roinis exponemus. Vido quid de hac et aliis difficultatibus acutius, pinor, quam verius, certe satis dubitanter et vario sentiat enseius . l. imprimis in raefat. Iam quod ad censura criticae rationem attinet, distinguendum esse existim inter sabularum lectionem sive recitationem et actionem scenicam privatam, speciminis causa tactam, anto publicam, remotis omnibus arbitris ab actu alienis. Utraquo igitur privatim fiebat, at illa quidem ab ipso tabula auctore, qui vel Aedilium Curulium iussu vel si quis alius ludos aeonicos
Paraturus erat, apud censorem, quisquis erat, ab ipsis constitutum in domo eius tabulam legebat a recitabat, quod essicitur ex Sueton Vit Terent. l. supra allato, ubi Suetonius narrat:
primam Andriam quum aedilibus daret Terentius), iussus ante Caecilio recitare ad coenantem quum penisset, victus est subsellio iuria lectulum residens legisse, tum ex Hieron Chron.
Euseb. l. l. ubi Hieronymus refert: - qui Terent. primam Caecilio multum se stanti legit. Altera autem instituebatur in pulpitis, ubi histriones sive magistri cum gregibus ab Aedilibus sive aliis Iudorum habendorum curatoribus apud designatum iudicem atquo ipsos ludorum curatores, remotis plerumque quidem aliis praeter poetam arbitris, comoedin agebant. Cuius
rei indicio est Terent Eunuch. Prol. 22 Maostrόtus quum ibi adessem, occeptas agi.