장음표시 사용
21쪽
aliunde quam alensibus, sed in exquisita cum respiratione pariter & omnia intercidunt: diximus etiam violentia quadam liberum fieri aditum in nervos , cum cor a languine impulso vehementius in il itur , illa vi promovetur spiritus in abras, sicut irritatione gravi aut frictione in musculos alibi et, coriadi in sublidium venit respiratio, idque ex facili, quoniam eadem vi in ejus seni
paris nervos spiritus. concedunt, nim a rarefactione non simpliciter videtur dependere thoracis dilatatio, vidimus enim in vitulo visceribus omnibus ventre & thorace exemptis, etiam corde , musculos ordinem in dilatatio. ne & contractione servasse , ac si aliqua necessitas urgeret, punctura pleuraemotum arcelerasse & tandem desiille. 3. Spuma circa os reuinpens aliis difficultatem designat absolutc. aliis vero ex ratione causae malum vel bonum promittit , hoc non leviter disputant. Parabsis apoplexiam fuisse coii- firmat, &multa alia , quae apud praeticos. 29. Signa causarum etiam diversa simi, nam quae a pituita ejusdem ex ore A naribus eruptio significant, vultus & genae lumen recusant. capitis gravitas sub paroxysmum & multae gravedines ante eum , qtii uuid in rebus non naturalibus enumeratum eis, terminatio in Paralysm &c. sin a sanguine , evexia roseus genarum color, sanguinis per nares eruptio . venae resertum tinnientes ipso pulsu respiratio cum gravi steriore, difficilis solutio &e. Contusionem c videns causa significat aut vulnus impressim calvariae. Tuberculum quia ut plurimum oritur αδα- Φανερῆς, vix cognoscitur nisi post mortem, ut in Barone illo apud Platerum. Inflammatoria dispositio haec habet signa ιCalorem universo corpore , pullum frequentiorem , respirationem difficillimam , oculorum ruborem & seciei &c. Sed quid nos frustra torquemus Z3o. Signa disserentiarum ab aliis sed consimilibus assectibus haec sunt; a Lethargo dili inguitur quod febris huic sit conjuncta & somnolentia a qua difficulter excitantur: a Caro, quod non sit subitaneus insultus uti in Ap plexia, respiratio sit libera, motusque & sensus ad objectum, inquiunt, incitentur, sed summus practicus notavit in hoc affectu saepe aegros non
sentire aut moverit ab Epilepsia, quod motus omnium membrorum convulsivus; a Θn ope, quod faciei color cadaverosus , pulsus languidus aut interceptus comitentur, sudor etiam frigidus & viscidus cum in Ap plexi a facies saepe rubeat, pulsus sit plenior, calor & sudor aliquando suboriantur cum febre: a Catharro Suffcalmo , quod confestim aut solvat aegritudinem aut internecioni det aegrum , propterea quod, ut A phorities ait, catharri συντον-ως άπολλυντες respirationem Opprimant aut effervescentiam in corde aboleant, nam ita quibusdam placet : Multitos in Foresti Historiis Ashmaticos invenimus, quorum non pauci catharro videntur opprelsi potius quam Apoplexia , licet utrisque ab eodem fonte origo sit ; jam vero & facile & pronum est confundere Apoplexiam cum hoc affectu & bucope cardiaca, nam in subitaneis affectibus
22쪽
bus eum vIrIum amissione , ilico consultum est Apoplexiam crepare, nulla habita accurata ratione symptomatum vel causarum I sive ergo venae sectione seu alio remedio succurrunt, Apoplexiae ex ipsorum voto litatum est, meo, saepius Syncopae, aut imbecillitati virium, quae vulgo ab opprei se audit, & in evectis metuenda est: IIue reser hil iam juvenis apud Aetium & sere omnem , quae plethoricis accidit, imbecillit tem linc causia man. scita. 3I. Prognosica ejusmodi sunt. Magnam apoplex iam solvere non ponsumus, levem non lacile, inquit Hippocrates; magna est quae specie Aeflectu talis, uti in qua respiratio & pullus ubalcunt, levis, quR: cum steriore conjuncta cit, & motum recuperat ab irritatione continuata, est etenim signum Facultatis non usque adeo interceptae: Haec prognosis a Sin omatibus; a causa est, si humor pituitosus incubat mestullae spinali , prout qualitatibus secundis aut copia peccat, gravis est sta minus tunio melius res eunt : Α sanguiuis efffisone in ventriculos Iani 'tas meo judicio impossibilis; a collisione sere eodem fato laborat , tum quod rei titutio cranii sit perdifficilis, tum quod cerebri compressi: abaefectiombus corporis argumentum petitur ad prognosin , quod senex vix liberetur & morbi magnitudine & aetatis misella opprelsus ἱ quae ju Venem idque .eltate anni corripit, periclitatur, natura enim non convenit, &e. Ratione epiphaenomenon, in gravi Apoplexia, si febris acuta prehendat, bonum, si sudor magnus A calidus, si haemorrhagia narium, aut haemorrhoides. Ratione epigiliomenon, spuma ori insidens morbum laethalem promittit, quibusdam & sudor frigidus vel substillum .pίδεω ι Hippocrati dicta , urina cruenta &e. Ex modo terminationis in Parat in , quo materia mali est remotior a cerebro, eo tutior est Apoplexia, nam
si proxime a foco abest , υοτ νηοφην ποιέειν Πωλ, quam significat sopor gravis insequens Paralysin. a quo omnes metuendum esse indent. 32. Tempus est, ut curationis telam breviter decurramus. Primum,
quod iudicat, est Ompi a gravisshmini, motus animalis k senis interceptu, qui requirit spirituum in partes influxum, & perficitur remedio, cujus materia multiplex est, irritatioue per clamores, per Diores acres, quales a Tartari sale & Armeniaco commistis oriuntur , aut quod nugis in promtu est , cassioremu, semina sinapi, aceto perfusa. Per acria linguae impolita uti piper, nrethrum &e. Tactus sensus similiter incitari debet per acria partibus applicata, sed motus animalis & sensus frictio te adjuvantur & membrorum quassatione. emata ante alia omnia solent adhiberi & acria, duplici intentione ut morbi materiam minuant & ut spirituum in partes influxum promoveam, quia enim pleraque gradu qua to calida sunt, & tertiis facultatibus excellentia, vim habent irritandi membranas & spiritus convocandi, quo sensu motus continuo in s b.
sidium venit, nam utraque videntur eadem vi spiritus accipere. Haec. bene usurpantur, siquidem nocere iton pollunt, imo adstantium causa
23쪽
semper tentanda sunt, nam quibus revera subvenire non pollumus, ne- celsarium eis, colore ossi icium adumbremus, modo prognosticis bc non creamus da aegro & adllantibus. 33. Secundi indicitus morbus est ratione causae continentis i. c. pituita viscidae, unde duae iurgunt iudicationes & remotio ejus, quod ni evitare peccat & atteritiatio quod consistentia, utraque in pituita viscida habent locum. Removetur vel ex parte vel propellitur ex toto in partem. Materia remiasi ex Pharmacia U Chirnrgia petitur. Ex Pharmacia, purgantia decocta, e viata. iustisa, pιlulae; Purgantia partem assectam respiciant, unde opus est determinatione per cephalica aromatica: sed quid essiciunt cum mate i ta extra venas 3 Sunt in omnibus rebus particularum emit via . quae, quod vecturam materiae subtili debent, omnia penet r. iit, ejusmodi sunt aromatica omnia. Deco Ia aut desuper insunduntur hiantuore, si ncultas deglotiendi est , aut infra in modum clysteris subjiciuntur, nisi sphincter iit resolutus , hic usu veniunt Purgantia validissim3
P. Hier. Simpl. Logad. Discoloc. Agar. Senuae &c. omnis generis Elechistria purgantia, quibus accedunt cephalica a secundo ad tertium gradum calida, & , quod in tertio gradu eli calidum & siccum Cauoreum, nunquam omittendum. Sed li utroque loco fibrae sunt dii blutae , quid tum Desperata ea est & gravissima Apople via, non tamen abstinendae manus ut aestri manibus satisfiat propter casuum incertam vim , prognosi data, quicquid fit , conferri, tanquam in victimam holliae I lent, ne imponere videaris aut tartis tuae imperitus esse : Bifusa eum aquis capiti accomodatis sunt paranda, Centauris, Salo. Rori . sierim. &c. y tum multum proderunt, quatenus attoniorum iugi suffectione vim propellen-' di continent. Pihi e Cochiae aut illae de Euphorbio valide pituita capite deturbant & attenuant. His bene procuratis , alio genere medicamentorum morbus eli debellandus, nam ct particularia quaedam tam inlus quam' extra usurpata multum poterunt.
34. Primi generis sunt quae ore & quae naribus recipiuntur. Ori infunduntur Spiritus volatiles, qui dilibluti calore loci ad caput evaporant R in pituitam agunt, vel etiam salivae commiscentur & se ope ejus in mulsam transmittunt. Amphlegmatori, apprime conducerent, nisi obnuntiaret respiratio. Naribus rccipiuntur balsama Apoplectica praeticorum spes unicae & solatia, quibus substituere licet olea & spiritus Volatiles, olea stillatitia, Succiui illud, Laisnd. Rori . Spiritus nomine mihi venit omnis sal volatilis sive siccum seu fluidum intelligas: omnium primus elisalis armeniaci, optimus cum lapide calaminari preparatus, & revera antapoplecticus , nam illitus internae narium tunicae spiritum ciet. & sursum mittit halitus, qui pituitam attenuent & ad motum aptiorem reddant: succedunt Cochleariae Spiritus & Rutae, quorum & hic austero temperaudo in lacteatione Hypochondriaca valde prodest, hic continuo naribus admoveri debent & subinde instillari, nec malo conlilio auribus; quae
24쪽
naribus induntur, ut sternutationem inducant, sortiora sunt , estque in his hoc beneficium, quod semina mali motu isto, naribus excutiant; ne sternutamentum moveant, pulveres okosis implicantur, tum sponte
Secundi generis sunt, quae corporis cuti aut superinducuntur, aut leviter applicantur. Suntque vera topica, cum immediate in causam agundea via, qua proxime a parte affecta absunt, uti Emplassisa, picata, fo-sus , lini venta , quae habent vino dii luendi pituitam propter salem volatilem , nam qui alio modo vel adstringunt vel emolliunt, nae illi nesciunt, quid opus facto sit in nostra arte; Emplastra quaevis aromatica raso vertici implananda sunt, postquam ea acueris Euphorbii, brethri, Piperis, urticae sem. pulveribus, haec similiter in Picem addi possunt & capiti imponi; Fotus ex decoctorum reliquis parari possunt; linimenta recipiunt quaevis olea aromatica , quibus pulveres illi inspergi debent. Sed
de phaeuiginis quid restat Z Eodem modo capiti applicari jubent, constant ex fictibus pro bisi, in quas recipiunt subtiliter trita seruiua, Map. sa-
γδ agr. &c. Oscroceum trahit violenter laurino oleo subactum. Certe cum in haec composita multa acria Ne calida ingrediantur , magnam attenuandi vim habebunt, cum etiam supremo gradu sicca, magnam exhalandi vim: nam cum materiae aethereae sint plena, facile ad locum a&ctum deveniunt, ubi devenerunt, facilius particulas humidi secum in auras abripiunt aut colligunt eum in locum, ubi aeris sphaera rarefictione est reddita major i. e. sub vesicula cutem inter & cuticulam.
3 6 E Chirurgia sunt cucurbitulae cum scarificatione, quae nisi φλεγ- aut copia sanguinis id indicet, aut flatus quidem ea in parte sit, nihil effectum dabunt principio morbi; venam per se secari posse nunc diffitentur: aliqui ad pituitam discutiendam sartaginem ignitam super caput tenent ex Arabum dictutis , cujus ope pori etiam aperiuntur. Alii ad cauterium actuale in sutura coronali veniunt, quod diu patere debet; cur non in occipite ustio 3 quem modum etiam Egyptii servant ,.teste illarum laetum scriptore , & pueris Florentinis ad similia mala cavendae ccu gentilitia nota inuritur.37. In ea apoplexia, quae sanguineus habet causon continentem, conducunt ea, quae lanctionibus animalibus excitandis inserviunt, modo sanari possit. Nam quomodo removeatur causa, si sanguis extra vasa inventriculos & principium spinalis medullae incumbat, an sponte suppurabitur: at interim mors obrepit: ' quomodo suppuretur in corpore mille mortibus frigido Z Febre superveniente nec sic quidem cum sit extra.
Vasa, extra omnem activitatis sphaeram cum naturae tum artis , tum si Vertatur in pus , idem , malum stiperest ni removeatur loco : venae sedZio- ne in pro cautis antecedentibus recte adhibent ex Barbarorum doctrina multis' i cum blande , ni periculum in mora , incipiendo , primo iri 'pede venam secant, hoc inquiunt, revulsionis causa, sic praejudicio mos est ge
25쪽
rendus, tum deinde ad brachium ascendunt, mox, ubi fiamma res agitur, capiti insultant & jugulares aperiunt, ubi estluxus molli digitorum tractu & conglutinantibus temperari potest. A Coinpre ne quodcunque nascitur viti uin aut collisisaie, ex chirurgia auia ibi is peti debet, 38. Pro saxis consistit in recto usu rerum non naturalium : apoplecticus aere fruatur temperato, si a pituita vitium est & frigore contractum . calidus & siccus confert, sin a sanguine eoque rarefacto , aer frigidior est quaerendus. Diaeta priore casu sit medicamentosa sive cibus aut potus; cibus per accidens talis est, qui aromatis conditur , per se, uti tunicatum cum sale, caepe , allitim, nasturtium &c. quae cum sale volatili turgent, tum ubi morbus diminuitur , tum ubi est A τω fieri, prosunt quam maxime, Asenibus eo conducibiliora sunt, quod calidum tam innatum quam connatum corroborant. Item praestant salia volatilia otiosa secta in coenis guttatim usurpata , nec tamen ad potum referimus , quo etiam pertinent iustusa aromati- ea vino & purgantibus καὶ ἐπίκρασιν, permista. In singuineae cautione utilis est U. S. quandocunque humores abundant, & caveatur ejus augmentum alimentis temperatis , nec seburra ingluviem placet, nec flore liberi aut cereru sese compleat, nam hinc illae clades. Somuum diuturnum fugiat qui est pituitosus , similiter vitam umbraticam & sedentariam, itidem & sanguineis nocet. Motus corporis pausirici conveniunt attenuationi pituitae in s nibus, in D nguineis nocet, quatenus raresectio nimia aut colliquatio in
proximo ait: animi assectiones infibulentur, nam imaginatio tristis se' fortis quin & terror senibus existit damnosus ι languineis aut biliosis ira maximum
malum creat; in quibus omnibus illud potissimum offendit quod est mτριου
26쪽
Diis reo Baccalaurei gradu defensa.
28쪽
ΙNter inventa nostro iaculo reservata primum locum tenet electricitas , quae jucundo quidem sed minus utili spectaculo nostros perst fingeret oculos, nisi hanc in medicos usus rapuisset philosophorum quorundam nunquam satis laudanda solertia. Felicia Anglorum, Saxonum & maxime Geneven sium tentamina nos etiam ad vires olectricitatis, in hemiplegia curanda , experiundas impulerunt. Ulterius progresti motus sensusque theoriam ex electricitatis principiis enucleandum succepimus, illa vero principia , otii desectu nondum su-ficienter trutinata , raptim proponimus, antequam ad paralyseos theoriam& therapeiam progrediamur.
Datur in homine fluidum tenuissimum , elasticum , mobilissimum corporis interiora velocillime pervadens Hethicitns dictum. Docent experimenta D. D. Dufay, Nollet, Hauhsbei, Jallaberi, minii ter , Gordon , Pivati, S e. Illud fluidum electricum ab attritu vitri juxta politi non generatur, sed extricatur & expanditur ; idem eli itaque fluidum electricum, quod veluti 1,-pitum Θ' concentratum in animalibus continuo praesens eis, ac quod singulari electit sationis urtificio rareficti mi, expansiim evidentiora sui praebet indicia. Nec ita in homine & brutis immerium latitante electri fationem illud fluidum , quin ex naturali fluidorum & l olidorum attritu, in temperamentis calidioribus adaucto, manifesta sui signa pmbuerit, cum & seles & equi. ipsique homines pectis, confricati lucem scintillasque stridulas olim pluries ediderint. Vide hac de re , dissertationem de rabia Tolosae nuper editam. Nec deelse putes vim aurae vani & vepid avi, quae electri satis aliis inest corporibus , cum eas in mytulo A piscibus Halaeus , in capillis humanis,& intellinis bovis, citra ullam electrisationem artificialem , Obl rvaverit
& tendinum in labore S exercitio repetitus affrictus, debet haud dubie fluido electrico motum vibratorium conciliare , unde vili sunt homines, qui tantum ambulando scintillas ex tibiis emitterent ι atque hoc intestino motu deficiente, languet in animalibus vis ipsa electrica, peculiari encheiresiexcitanda , unde selis viva multo vividiores scintillas & crepitus edit quam demortua. Observante Dunyo. Fluidum electricum constat particulis sulphureo igneis luci a 'nibus , quae in vibratorium velocissilitum mutum actae vim obtinent velocitatis suae qua-C a dra-
29쪽
drato respondentem, quaeque e corporibus, quibus antea erant Immerse jam partim egres Iae , supereminent, & atmosphaeram majorem constituum , ut innumera suadent experimenta. Si homini valide electri fato tundatur vena in loco obscuro, sanguis saliens igneis mic.it scintillis, & igneum velut imbrem in patella Iciari , quems quis non electri satus su nam o tetigerit digito , in intima brachii vulneiati parte seu nervo dolor pulictorius illico protenditur . ut Argen orati suit expertum , testante D. B clero, Medicinae Prosei Tore meritis finio. Filamenta nerve i fluido electrico devehendo sent destinata i demonstravit nuper Illustri T. Hambergerus, fluidorum in diversis colatoriis secietorum te vitatem specificam , ipsorum in quibus secernuntur colatoriorum levitati specificae proportionalem elle, verum & ipsa docet experientia specificam cerebri gravitatem esse Omnium viscerum minimam , ea autem se habet ad gravitatem specificam hepatis omnium densissimi ut I 6 ad 23 ergo & fluidi ne vel gravitas specifica eli omnium minima , sed in homine datur fluidum electricum , fluidolum longe levit simum , ergo sicubi secerni debet, tu .lud in cerebro secernatur oportet. . . praeterea si canis vivens, nervum
majorem nudum & sectum gerat ut sciaticum & electristetur , ex extremo nervi resecti in tenebris lucis penicillus electricus continuo vibrahitur . . . his adde quod succussiones in electrisatis ductum nervorum a brachio ad cem vicem & occiput sequi constanter videantur. Et quod unguium apices, quos ex papillis nerveis const ri docet Ruisichius, sortiores scintillas electricas cieant, quam pulpa digiti vel manus admota , docet experientia. Corpora, quo tenuiora sunt & longiora, eo uberius R. velocius fluidum eicis ctricum propagant: si lamina plumbea crassa & superficie quadrata electr smtur , ejusque vis electrica ope electro metri mensuretur, deinde vero electri fetur , altera aequi ponderan S, sed in paret telepipedum vigesies longius & toties angustius ducta, ejus laniinae vim electricum vigesies majorem sore docet experimentum D. Le Monter. Quoniam fila nervea ab animae sede , seu cerebro , ad organa sensuum dii ecte sere sunt exporrecta , jussa animae & imprelsones corporum extern rum per illa sucilius , viaque breviori transferri possunt, minime vero per arterias & venas, quae cum in majores ac majores truncos ac demum in cor coalescant, organorum & cerebri commercio brevi & facili non tarent, adde quod fila nervea a cerebro ad partes indivisa protendantur . non vero
vasa sanguifera ; ac proinde ii a ad justus distinctos & sensationes indivisas
transferendas istis sint mags idonea. Filum trecentos pedes longum tanta velocitate vim electricam transmittit ut celerit ps soni trigesies minor sit, quae tamen I 8o sere hexapedas intra minutum feci iactum absolvit. Fluidum itaque electricum S o hexapedas unius pulsationis cordis intervallo suis undulationibus peragrare valet, docente multiplici experientia.
Nec obitat electricitatis uansmissioni, sive filum ferreum recta protensum
30쪽
sve millies inflexum fiterit , sive iuniculis sericeis libere suspensum , sive hin. iiii strutum sepes & mollia udaque prata contingat, modo fuerit sortissima
electris itum. Dum electrisantur paralytici & sani, ipsi non raro vibrationes ad instar jaculorum te nullsimorum in urtubus persentiunt, quae non fluxuosa aut dia varicata, qualis est in x asis fingitiseris , sed recta, solitaria , & longitudinas via , qualis eli fibrarum nervearum tractus, protenduntur. Fibrarum nerveatum, ne dicam medullarium, laxitas si adiposa vasa excipiamus, multo major est quam in alia quavis corporis humani fibra e In cane Vivo , & in homine recens mortuo, si nervi, arteriae , & venae faLciculus tum in collo tum in crure, filo hinc δt inde colligetur, dein quo
transversim inter utramque vincturam resecetur, illico arteriae sectae extrema omnium maxime , nervi omnium minime, se retrahunt: verum rei inctiones ehordarum sectarum sunt ut earum tensiones , ergo nervorum tensio nativa minor est quam venarum & arteriarum s sumpta mensura , tensio adeoque elasticitas nervorum, eis ad tensionem & elasticitatem venarum , ut 6 ad II.
Qui itaque sensationum transmissionem ex nervorum tensione & elasticit te deducunt, falso supponunt in fibris nerveis tensionem maximam, quae t men duplo minor est quam in venis. Non obstat filorum humiditas electrici fluidi transis issioni, cum sortisi ma est electricitas , quia tunc temporis, atmosphaera humiditati super em nens vibrationes suas libere exporrigit: hoc docent Hau ksbei experimenta. sed si debilis sit electricitas, qualis viget in animantibus non electrisitis , aut etiam in filis debiliter electrisatis, tunc aer nebulosus , humidus, ct maxime aquae guttulae electricitatem intercipiunt. Si filo debiliter electrisato, & tamen pappum lucidum altero intremo emi tenti , aquae guttula adspergatur , illico cessat pappus lucidus, aqua fluidum electricum intercipiente: existimat tamen D. Nollet, sordes unctuosas aqueis guttulis aptio ies esse ad electricitatem extinguendam. Aquam autem fiuido illi combibendo & intercipiendo aptissmam csse docet observatio D. Jalluberi, qua constat aquam per D ab electri satione minuta, se intillas electricas conservare, cum caetera corpora, regulis metallicis exceptis, eam citiis me amittant vim electricam manifestam. Fluida specifice leviora solidis specifice gravioribus adhaerere docet multuplex Illustriis Hambergeri experientia , verum fluidum electricum est ner-veis fila mentis specifice levius, ergo ipsis adhaeret. Nec ita facile ex ipsis recedit, nisi vi propellatur majori, quam est adhaesionis energia. Sic aqua tubis V it eis adhaeret intus & extus, atque inde in capillarium cavum Vel citer r pitur. Fluida fi 'is specifice gravioribus adhaerentia , juxta ipsorum tractum facillime moventur, quia transeunt e locis, in quibus contactus est, adeoque