장음표시 사용
261쪽
qui Plida polouicua capillo inenodabili vocatur. Hanc plicam per quisqua imia annos femina gelavit, ac per totum fere illud tempus dolore arthritico id
contra vis, tandemque marasmo D viversali corporis Uicta , lecto Qxa fuit. tuu denique senio confecta , anno Hati: 78. diem se rim obiit. Irat autem plicaq altior ulnas longa, palmum lata , duo tre pollices crassa . sed Hiero tanto longior foret, vibi magna in pars. temporis, erio aegra dec buit, diuturnitate referente laudato viro , squosire se attritu consimilafuisset. De hac plica Cl. Meinius, Secretarius Damiscaniis ad Baron et tum Moane, tunc temporis dictae societatis Praesidem , singularia quaedam pei scripsit, quae itidem in doctis Traisnctionibus consignata atque inde in Commercitim luteremus translata teruntur. Vidi plicam hanc. Dres de rotatu cutem glirtim est, semisiam hauc per sa. avaros, quibus malo illo laboravis, no . vis bu in anno habitati nem mutasse, vere scilicet ne hieme. Hac o deviente frigoris strio patiens fuit, ni nullum colorem, ne quidem illam Oariti accensae, ferre posset. Neque unquam liquore usa filii sortiori, sed taue male parato, herbis G uilis V aqua, ad
septuagesimum i qtie aetatis amnim .vimiuvit. Verus temore taleis in locum transffrri solebat, ad quem calori discitis erat ad ius. Tandem aute hos ferennuos e vivis excessit. Cui placet, conserte rotcst thillophical Transactions Vol. 37. nr0. 417. 7. U H. 426. 3. es' commerc. litteraν. techis. med. enuo IT 37. hebd. I. p. 7. I73 . hebae I a. p. q. A. In dictis Transactio- γ ibin uro. 8. judicium additur , quo asseritur, plicam id morbos nullatenus esse reserendam , sed potius effectum esse sordidae vivendi rat cinis in Pol nia usitatae , dum nec capillos comunt, nec aqua caput abluunt; idque confirmatur testimonio Anonynii in litteris ad Linckitim Lipsiensem datis & ex annalibus Medaurensibin anno IT . stri. I 7. mens Augiso p. I 26. huc translatis , qui simul addit, se virum vidisse , qui propter Io. plicas, laqueorum instar e capite pendulEs, caput Medusae repraesentaverit. Contrarium tamen autores medici d sendunt, & plicam morbis, ex intemperie humorum maligna oriundis , accensent. Testantur id quoque morbi a resecta improvide Plica ab autoribus observati, & ipsa constitutio morbosa seminae nostrae, Plica laborantis. Propterea tamen nullatenus inficias ibi iis , multum neglectam capillorum culturam tribuere posse.
263쪽
DISSERTATIO EXHIBENS SINGULARES OBSERVATIONES D E
265쪽
Erniciosissima & generi humano maxime insensa tria haec morborum genera jure vocari possunt , qu .c. mediante contagio ex aliis mundi pallibus in Europam sive transieruntur, sive translata sueris ut & contagio propagantur, quippe quae nocendi vi, sive virulentia , reliquos sere Omnes morbos , quibus corpora nostra affliguntur , ii ne dubio longe superant. Ex his primum eli hoc mali genus, quod pestilentiae verae nomine venit, & quod ex Oriente, maxime: Egypto, Burbaria, Syria, Graecia, Valachia & hisce vicinis locis, ubi veluti domesticum lic sere perpetuum eli, consensu omnium fere medicorum modernorum , unice per contagium in Europam tranfertur, dum naiasina hoc virulentum hominibus aut rebus etiam aliis , quae propter mollitiem ac poror una copiam ad recipiendum icretinendum illud aptae sunt, ibidem communicatur, & ad noli ras oras cum hisce desertur, ubi saepius brevi tempore venenum hoc subtilissimum penetrantillimum, non tantum ex uno subjecto in aliud, sed etiam ex uno loco in alium , ex una regione in aliam , migrat ac propagatur, atque tu in nonnunquam , divini sic concedente justitia , populos illimas quoque urbes celerrime suneribus exhaurit, usque dum tandem serpendo elanguescat S: affligere desinat. Alterum valetudini ac vitae humanae stamine adversum atque molestillimum malum est Neapolitanum . quod alias lues vocatur venerea. Hocce quod fuerit advectum primum ex Indiis occidentulibus per insectum Christophori Columbi exeicitum in Europam, & quidem primum in Hilbaniam , postea vero in Italiam , & inde per Galliam .
Germaniam caeteratque Europae partes propagatum . nec ulli serte iam ethignotum ; quam crudeliter vero venenum hoc venereum iniseros homines, quorum corpora intrat , excruciet, quam pessinos atque periculosos sic- pius hoc enectus sive operationes privstet . quando cum variis corporis humani succis commiscetur , quam diversimode , quam frequenter , sentes aeque ac in sentes , palam non tantum, sed etiam clanculum, ni, specie aliorum morborum , virus hocce affigat , prudentes & attenti medici Optime norunt; ita ut clandestina generis humani pellis , jure lues haec vocari etiam pollit. Idem enim, quamvis turdius ac mora , quam quod prius malum celerrime praestat, dum continuo hoc durat , laccessive niaxis magisque propagatur, & nusquam locorum cessat. Tertium quod hi lce accedit eli malum illud Polonicum, quod communi nomine plica nominatur Polonica. llocce itidem prius quidem in Podoliam , pollea vero in ie-liquam Poloniam , eli nunc quoque in alias vicinus regiones, prRsertim in Hungariam atque in Silesiam stiperiorem , aliasque etiam oras, contario eis delatum atque propagatum. Cum itaque inquinamentum hiac con
266쪽
tagiosum diversimode corpora humana intret . vasis eiusdem humoribus immisceatur . tam perniciosos atque iunestos sepius in variis praestet emeetus, & tam longe lateque jam virus suum diffundat. praeterea palam non tantum , sed etiam clanculum, sub larva aliorum morborum vim sitam exerceat, uti per plures annos ibidem locorum Experimit. Du. Priora sedula Observatione annotavit, & denique etiam indoles ipsius & effectus inde resultantes haud accurate explorati, neque satis cogniti sint; non inutilem sane nos suscepturos effe laborem confidimus, ii hujus mali naturam& causas examinaverimus , mei hodumque ac media indicaverimus , quibus hoc ipsum non tantum cogitosci, ab κliisque morbis distingui, sed etiam, qua ratione tuto ac prudenter tractari, imo seliciter exstirpari pol sit. Quoniam itaque de re ardua generique humano maxime utili nobis agendum est, ante omnia Deum T. O. M. ardentibus invocamus precibus , ut hoc in labore mentem nostram in omnem veritatem dirigat , cujus ipse unicus sons est & auctor.
Per plicam Polonicam , quae Polonis Koltun sive Mitis, aliis etiam Gose, Grmanis autem mi intel-Zopff, sive mei chlal-Zopff, avdit , id mali genus intelli mu, in quo, pos specificum quoddamiuquinamentum contagiosum, corporibus humavis diversimode communicatum , non tantum Midae V solida partes, plus vel minus, graviter laeduntur aut corrtimpunitir , sed etiam fmctiones oeconomia humana tario modo turbantur , speciatim vero ut crines bocce conspurcarii , in cirros N funiculos, diversa figura ac longitudinis , conglutina utur se' concrescunt. Distinguendum itaque probe hoc malum est ab aliis complicationibus
piissum , quae nonnunquam a causis quibusdam oriuntur externis , praesertim a neglecta pectinatione, ab immediata applicatione inviscanti iam Ac. quippe, quas nulli alii effectus, sive perniciosi , sive etiam salutares , adeo notabiles sequuntur. Distingui etiam probe dcbet ab aliis morbis , quibus cum nonnunquam convenientiam aliquam rat one indolis pc sym tomatum habet , v. g. a Ic arbuto, a cachexia , a lue venerea , a linea capitis &c. uti postea indicab mus , quoniam ab illis non tantum ratione caussarum, sed etiam ratione invasionis, indolis, effectuum primariorum, sive symptomatum, ' secundar lorum , nec non ratione methodi medendi . multum distat. Praeterea in eo etiam ab aliis differt malis , dum in Polonia hocce est endemium , ubi nempe plurimi non tantum eodem a filiguntur , sed ubi continuo etiam per aliquot jam secula illud grassatur.
267쪽
reliquis vero in regionibus unum vel alterum tantum successu temporis corripuit.
malum hoc speciale chronicum , ex Indiis orientalibus per Tartaros . qui in Poloniam irruperunt, in hanc regionem circa annum I 6 8 T. contagio fuit translatum.
Unanimiter veteres, qui de malo hoc scripserunt, illud confirmant , quamvis de tempore diversas foveant sententias , Viae Ioachim. Pastorius in Floro Polon. & Dersi. Gocheliis in Gallic. Medic. pract. Adeoque minus audiendi sunt isti, qui originem hujus mali a causis domesticis derivant , & ab antiquissimis jam temporibus morbum hunc in regione illae notum fuisse statuunt, multo minus attendenda est fabula Iob. Prietorii , quae in nova mundi descriptione recensetur, de spectro plicato, quod aa Jacobum IV. Scottae Regem in templo accesserit &α quippe qui pIures ta-Ies pro veris memoravit historiis.
mlum hocce umice nunc propaeatur per inquinamentum quoddam issciscum contariosum , quod jamjam aliis corporibud communicatur . i dum hocce corpusulis fenesiis in utero matris , hoc malo a ficta , med tante succo nutritio quas implainfatin ; et duntati immediate hoc injiciuntur , quando nempe quidam proxime cubiliabud , mlasmate tali conspurcatis, corpus , inprimis caput, superimponit , vel quando alii in eodem lecto proximius cum plicato tali dormiunt, vel quanido alii etiam caput cum pileo aut mitra tali te
gunt , sub qua hospes .usmodi sutim habuit hospitium.
Multos non tantum infantes cum talibus funiculis , sive plicis , ex utero prodiisse , sed quam multos etiam , dicto modo per illud inquinamem tum insectos, praeter omnem aliam datam caussam hoc malo correptos fuisse , Experient. Dn. Praeses sedula & firma experientia edoctus confirmata Praeterea vero communi suffragio incolarum hujus regionis veritas sententiae nostiae corroborari potest, quippe qui malum hoc contagio , & quidem dic. ta ratione propagari, omnes quidem concedunt, diverta autem hujus inquinamenti operationis caussas aut ignorant, aut fingunt.
268쪽
Abliqua carissa, quae a variis aliis , praesertim mediost , accusantire, ad generationem hujus mali in Europa nihil, sive mediate, sive immediate, contribuuut, sed tantum in infectis ad diversurodam effectuum modificationem, uti poseu examinabimus , fassiunt.
Quicunque enim hisce in locis accurate propagationem hujus mali observabit, iacile coguus uere poterit. I Quod malum hocce sine distriamine adoriatur homines cujuscunque aetatis , sexus , ae constitutionis , morbidos non tantum , sed etiam sanos, in quibus omnes lanctiones naturaliter, ac legiti me perficiuntur ; quod tamen fieri non deberet, si di Dpositio quaedam morbi la certa, sive caussae illae internae , a quibus alias morbi hujus origo derivari solet, ad genesin hujus mali quocunque modo sacerent. a) Quod in locis nonnunquam salubribus , quae optima gaudent aeris temperie uti v. g. Bilicium in superiori Silesia , tam multi. imo forte plures , hoc malo corripiantur, quam in aliis insalubribus, hu-inidis, uvidis, non procul inde dissitis ; adeoque vana etiam est haec caussa, quando vitium quoddam aeris accusatur. Neque naiasina hoc mediante aere ex uno subjecto in aliud, uti in peste , transfertur , tantae enim non est subtilitatis , ut exhalationes istae per aerem longe lateque dispergi possint, adoque nemo etiam exempla talia proserre poterit, quibus alium, praeter dictum communicandi modum. propagationis hujus inquinamenti. demonstrabit, praeterea multae sunt domus, in quibus eiurImi hoc lab xant nisio , & reliqui non tantum illarum , sed etiam proxime adjaceatium domiciliorum incolae, per longum tempus saepius manent, vel inanserunt ab eodem immunes. 3 Quod multi holuones, qui spitatus ardentes, aut alium potum spirituosum largiter satis ingerunt, hoc malo quandoque quidem corripiantur , quandoque vero etiam multi illorum plane ab eodem liberi maneant. Quod loca quaedam sint, in quihus incolae solam ex flumine Vistulae bibunt aquam , quorum tamen nullus unquam plica laboravit ; multa vero etiam dentur loca , in quibus homines, ibidem degentes , hanc aquam neque gustarunt unquam , nihilominus tametu sepius hoc malo corripiantur , adeoque dictae non tantum caussae, sed etiam reliqua populorum istorum distis , essectus tales minime praestant. Quod contra omnem sanam rationem, sive animi pathemata , sive nimius somnus , sive nimiae vigiliae, sive nimius corpo-xis cxternus motus , sive etiam incantationes, pro mediatis, aut immediatis hujus mali habeantur causis. Itaque merito concludimus, quod usque ulla dictarum caussarum per se immediate , neque omnes, aut plui imae collectim sumtae, ad producendum hoc mali genus hisce , ct aliis; Εu-
269쪽
Europae in locis quicquam conserant, sed quod unice jam in iisdem peteontagium hoc propagetur.
Cujus indolis Deci a subtile hoc inquinamentum si, vix determinarI quidem ita accurate potes; ex lectibus autem quibusdam , quos in corpore humano proat, concludere licet, quod salinossulphureae acris si indolis.
Omnes enim sere illius effectus de indole hac testantur , hinc, quando cuti, qua caput tegitur , communicatur , porrigo oritur , constrictio illius sequitur, unde larga sudoris glutinoli tum ex hac fit promanatio et ad pericranium & ad alias capitis membranas delatum , spasmodicam illarum inducit crispaturam , unde dolores capitis , irregularisque per vasa cerebri oritur humorum circulatio , imo convulsiones nonnunquam accedunt, quando nimirum meninges occupat , & sic in reliquis etiam sensibilibus membranuceis partibus , uti pollea examinabimus. Praeterea humores s roso. lymphatici inde non tantum nimis viscidi , sed acriores etiam fiunt , cartilagines & ossa eroduntur , friabilia & fragilia redduntur , imo qua doque consumuntur &c.
Cum itaque tam diverssismi in corpore humano hujus inquina eriti tessectus, quos plurimi quidem admirantur c rationem vero illorum vix percipiunt, vel intestiunt; itaque ut distinctius illi proponam tur 'U speciatim Anguli examinentur summe necesarium es.
Certe meclicus, qui differentiam hanc bene cognitam non habet, neque in diagnosi , neqite in progilosi , quicquam certi scire aut statuere potest 3 multo minus , quid hoc in malo agendum , vel omittendum , aut quibus remediis, quaque methodo medendi malo huic succurrendumst, percipere unquam Ualet.
OBSERVATIO VILDisserunt itaque essectus hujus inquinamenti ratione modi com
municationis ; alii enim observantur oriri essectus, quando immediate per contaξium externum , alii, quando emtryoni in utero mi terno hoc miama communicuisV. Sedul
270쪽
Sedula profecto didie us observatione , venenum hocce per haereditatem insantibus communicatum, multos saepe per annos delituisse, & sine notabili noxa cum malsa s anguinea permixtum , atque partibus illius gelatinosis aut oleolis involutum mansisse , inprimis quando diaetam ac vitae regimen juxta regulas , quae ad conservandam sanitatem in genere profi-cuae sunt , prudenter , ac circumspecte observarunt , adeoque in aliis vix ullos adeo notabiles, in aliis, non nisi post multos an uos demum. perniciosos effectus secutos fui Te novimus.
HISTORIA LSie uxor Κobielae cujusdam rustici viginti annorum, per totum vitae tem pus vix ullum morbum experta, robusta ac sana , sine manifesta quadam causa tandem dolore lancinante capitis , & artuum continuo per totum annum torquebatur, postea in faucibus ac naribus oriebantur ulcuscula sordida , manus vero & pedes occupabant nodi ac tubercula dura passim dispersa. Implorabat haec prius auxilium balneatoris hujus loci, qui reme. diis mercurialibus tam internis, quam externis, malum hocce exstirpare conabatur; sed frustra ac male : paucos enim intra dies narium non tantum ossa squamosa, sed etiam uvula , corruptione putredinosa ferme erant oonsumta , reliquaque symptomata magis magisque augmentabantur , eaque propter meum postea implorabat auxilium. Examinavi tum reliquas
circumstantias , inquinamenti venerei suscepti nulla aderat suspicio , ex niatre plicata suerat nata, singulis sere noctibus ex capite sudor manabat viscidus , phantasia quodammodo corrupta , & appetitus depravatus erat, ungues apparebant scabri &c. ideoque sequentem adhibui methodum m dendi. Primo ordinavi hoc decoctum incidens & laxans singulis diebus adunciam cum dimidia sumendum in g. Recipe ras. lim. gu ac. unc. duas, rad. farsapar. unc. sem. hermodact. drach. l. liquor. nitri fixi unciam l. spiriti vini rectis uncias duas, insula per noctem leni exponantur digestioni, postea adde fol. senti. uncias duas. Vini gener. mens. ii. coqu. leni calore, atque tandem colentur. Huic junxi magnesiam albam singulis diebus vesperi ad scrupulum unum pro dosi sumendam , postea adhibuimus praeter decoctuna aquosum ex ras lign. fassast. rad. sarsi p. & lapath acui. compositu in , ejusmodi pulveres et recipe sulph. anti m. fix. quod nostra methodo cum aqua sini pl. destili. praecipitatur gr. ii, reguli antimonii medic. gr. Vj, cinnab. gr. viij. m. f pulv. pro do si de hisce alternis diebus vesperi dosin unam cum regimine diapnoico sumebat. Externe Uero utebamur hoc decocto v. g. Recipe herbae lycopod. M. V. cm. in mensi ij aquae comm . colatur, cum quo calide bis vel ter per diem caput .veri ilimus, partim etiam aquam viridem Harim. quam chirurgus ad cons Iidanda ulcuscula , adhibebat. Quo facto , brevi non tantum plica sese explicavit , atque in sat magnam longitudinem crevit. sed ulcuscula etiam