장음표시 사용
341쪽
E Syria Augustus in Samum reversus, ibidem iterum hi mavit. Frequentes hic ad eum legationes convenerunt, et Indi pacem, quam antea Per oratores petierant, tunc interposito foedere sanxerunt, et dona miserunt. Dio LIV, 9. Cf. dicta sup. ad a. 724. Garamantes quoque hoc anno victi a L. Balbo Procos. qui anno Sequente VI Kal. Apr. ex Africa triumphavit, v. Plin. V, 5, qui classicus locus est, et Solin. 29. Add. Inipp., inprimis Buhnk. ad Vellei. II, SI, p. 146 nost. edit. forte et Nasamones deleti, Priscian. Perleg. I94. ubi CL Excura. X. Uernsd. Beno itaque AEn. VI, 795, u super et Garamantas et Indos Proferet imperium. nU. C. 735. C. Mutius Saturninus: Q. Lucretius Vespillo. A. C. i9. Virgilii 51 - ba.
Donatus in Vita S. Si, u Anno quinquagesimo secundo, ut vitimam manum aeneidi imponeret, statuit in Graxiam et Asiam decedere, triennioque continuo omnem operam limationi dare, ut reliqua vita tantum philosophiae vacaret. Sed quum ingressus iter Athenis occurrisset Augusto, ab oriente Romam revertentin quod verum est. v. Dio LIV, io) cunacum Caesare redire statuit: ac quum Megara, vicinum Athenis oppidum, visendi gratia peteret, languorem nactus est: quem non intermissa navigatio auxit, ita, ut gravior in dies, tandem
Brundisium n alios Tarentum memorare, in Notis monitum ti adventarit, ubi diebus paucis obiit, X Kal. Octobr. C. Sentio, Q. Lucretio Coss. n lebrabantur hoc anno XIX Kal. Septembr. Eleusinia, quibus Augustus initiatus est. An ipse quoque Maro , disquisivit vir doctus Critical mss. on the stam Book of aeneide Lond. 377o, 8. p. 39 sq.). Scilicet fuere, qui in lib. VI AED. Eleusinia initia revelata arbitrarentur a Marone. Annum obi- ius confirmat Hieronymus Chron. Euseb. ad OlymP. ιγ, 2, is Virgilius Brundisii moritur, Sentio Saturnino et Lucretio Cinna n hoe nullum Lueretiorum cognomen) Cou. Plin. XIV, 3 : Hinc vitis per se in vino picem resipiens u Virgilii vatis aetate incognita, a cujus obitu XC aguntur anni: n numero rotundo; quum XCV essent. v. Baylium Dictionn. Vimile liti. H. Harduiti. ad Plin. ibid. Et XIV, sere. 5. Quum in Grarciam proficisceretur Virgilius, scriptum fuisse
342쪽
creditur ab Horatio Carmen IV, libri I, u Sic te Diva potens Cypri. Duin in Graecia suit, tertio Georgicorum libro splendidum illud exordium : u Primus Idumaeas reseram tibi, Mantua, Palmas,n additum suisse cum Cati MO Uartorius Putabat Libeos nimis p. 27, ex interpretatione scilicol parum sutitili. Fuisse, qui eum in itinere Tarenti vita excessisse traderent, ad Donatum S. 5i, dictum : sive tamen Tarenti, sive Ili undisii obierit, utraque urbs quum ad Calabriam referatur, hinc intelligendus versus Epitaphii : u Mantua me genuit, Calabri rapuere, u h. in Calabria vitae ErePtum se significat. cf. Pho-
eas v. IOS, u ut Calabros tetigit. . . vehemens luxavit corpora
ossa Virgilii Neapolin translata, et ibi in via Puteolana sepulta. vid. Donat. S. 55, 56, et ibi Not. Apud Hieronymum
loco cit. u ossa eius Neapolin translata in secundo ab urbe miliario sepeliuntur, titulo istiusmodi supra scripto, quem mo
riens ipso dictaverat: MANTUA ME GENUIT; quod apud
Donatum S. 55 legas, et in Eusebianum Chronicola haud dubio ab interpolatore venit; repetitum inde a Vincent. Bellovac. Specti l. his t. VII, M. De testamento Virgilii v. Donatum S. 56.
Eum paullo ante mortem scrinia , adeoque omnia suaseripta ut etiam Grammaticus in Antholog. lat. II, 184,vid. infra inter Testimonia n. VII, accepit), comburere voluisse; mox, ut A ne is saltem combureretur, tamquam imis persectum opus, testamento scripsisse; tandem, amicorum precibus victum, Vario ac Tuccae, do quihus v. ad Donat. S. 53, scripta sua legasse , ca Sub condit lone, ne emendarent,
narrat Donatus S. Sa. 53. Ab iis tamen, jussu Caesaris, aeneidem om ndatam esse, in eadem farragine memoratur s. 56, quod ita intelligas, ut emendarim quidem tollendo, non autem addendo; V. su p. ad Donat. S. 59. Ita fore Hieronymus Chron. Euscb. od Olymp. aso, 4, u Varius et Tucca, Virgilii et Horatii contubernales, poetae habentur illustres, qui Incidos postea libros emendarunt sub sta lege, ut nihil adderent. DNescio an inter sublata referendum sit illud, quod apud S, nec. Suas. 3, e Virgilio excitatur : plena deo. Locum illud habere potuit in AEn. VI. Nihil tamen ex aeneide intercidisse alioqui memoratur. Fuit tamen GuTeti acumen, quod quatuor extremos Tricidis libros Virgilio abiudicaret: nam Io. Har-
343쪽
duini somnium vel verbo attingero piget, qui totam aenei dom tum sauuli XIII esse volebat. Besellit eum Saxius in disp. Lips. i 737, habita. Reliqui Grammatici modo hoc, modo illud sequuntur: at veteres scriptores, Plin. VII, 3o, secl. 31, u D. Augustus ea mina Virgilii cremari contra testamenti ejus verecundiam vetuit; majusque ita vati testimonium contigit, quam si ipse
sua probasset. n Geli. XVII. io... v sed quae procrastinata sunt ab eo, ut post recenserentur, et absolvi, quoniam mors Praeverterat, nequi Verunt, nequaquam poetarum elegantissimi nomine atque judicio digna sunt: itaque, quum, morbis oppressus, adVentare mortem Videret, petivit oravitque a suis amicissimis impense, ut Aneida, quam nondum satis elimavisset, abolerent. ii Macrob. Sal. I, 24 , ii qui enim moriens poema suum legavit igni, quid nisi famae suae vulnera posteritati subtrahenda curaviti nec immerito. o Multa in eam rem variorum Epigrammata vid. in Catalectis Maligeri set Iturmanni Anthologia. Adde Donat. S. 57. 58. Est etiam disputatio haede re hominis Itali 'aenone Speroni isere Tom. IV verbosa,
et vanis argutiis inanibusque qua stiunculis Plena, ut lectio vix tolerari possit non magis quam reliquorum ejus super Virgilio Dialogorum. Gravis satis est vel una Plinii auctoritaΝ, qua eonstet Virgilium poenituisse AEneidis tamquam imperfecti operis. Maluit tamen vir doctus L. A. Bartoustein, Pro . Matii. et Poes. Coburg. in Prolus, a. I 774 scripta, nec teste
nec argumento, sed mera suspiciora contendere, poenitontia laudum in Augustum cumulatarum, et inductorum, advorsus Epirureorum disciplinam , deorum, eo adductum esse Poetam, ut testa monto suo carnacia abolitum esse vellet Cetorum Virgilio mox ueo mitem ad I lusios Campos mors
misit Til, ullum juvenem. n Vid. Domitii Marsi Epigramma ad caleom Tibulli. Ovidius tum annum XXV agebat, itaque Virgilium tantum se Didisse testatur Trist. IV, io, 51. Horatius annum ingressus orat XLVII; Augustus XLV. AEncidem cum vivo Virgilio multis hominum desideriis exspectatam, et ab Augusto littoris flagitatam svid. Donat. Vita virg. S. 46, et ibi Not. et Macrob. I, 24 , tum eo moretuo magno favore et Praedicatione acceptam fuisse, ex poetis ejus temporis colligas. Ovidius Rem. 305, 306, u Tantum se nobis Elogi debere fatentur, Quantum Virgilio nobile debet epos i . n
i) Ita legitur; nam opus esset carmora opirum, non Poesis VPira.
344쪽
Sed idem Eneidis jam meminit Ana. I, i5, 25, quod earmen ad annunt 36, proximum a Virgilii morte, Massorius retulit: u Τityrus, et segetes, aeneiaque urina legentur, Roma triumphati dum caput orbis erit. n Et in Arte Amat. 75i, edita lib. ΙΙΙ, 337, u Et profugum AEnean, altae primordia Romae, Quo nullum Latio clarius exstat opus. n Nondum absoluta et edita erat Aneis, quum Propertius non ante 729, ut supra vidimus)nobiles illos versus scriberet lib. lI, EIeg. extr. , 6 I sqq. u Qui
nunc aeneae Trojani suscitat urma, n etC.
Virgilium paullo post, et adhuc aevo Augusteo, in scholis Praelectum et enarratum fuisse, e Suetonio scimus de ili. Grainmat. c. is. Q. Caecilius Epirota Cornelii Galli familiaris. .. a primus dicitur latine ex tempore disputasse, Primusque Virgilium et alios poetas novos Pradegere coepisse; n etiam Urosii aetate: Oros. I, 18; aeneas ... v qualia per triennium hesila excitaverit, quantos populos implicuerit, odio excidio quo afflixerit, ludi litterarii disciplina nostrae quoque memoria
Ut virgilio Ennium ab Adriano pradatum taecam spartian. c. ib), Caligula Virgilii memoriae admodum infestus fuit. o Sed et Virgilii et T. Livii scripta et imagines, Paullum abfuit, quin ex omnibus bibliothecis amoveret, quorum ait rum, ut nullius ingenii minima que doctrinae... carpebat. .
Sueton. Calig. 34. Itaque Virgilii Codices ad parvum lumnia merum redactos suissc nec sse est. An forte itide in tanto nunC apographorum numero mirus ille librorum etiam votustiorum in corruptelas consensus repetendus est y ut, quum
post haec Virgiliana carmina ex Paucis, nec forte emon)atissimis, exemplaribus describerentur, Vera jam tum lectio periisset; quo factum, ut frustra nunc a libris auxilium, ubili reas, exspectetur. Exstabat tamen Virgilii manus adhue
Plinii majoris aetate II. N. XIII, II, extrem. ot Quintiliani Inst. Or. I, 7, 2o. Nam apud Goll. I, .ai, HSginum, qui paulo post Virgilium vixit, librum v ox domo atque familia Virgilii nhabuisse nil mirum. Virgilii idiographum librum inspectum , sed ab aliis, Gellius memorat N. A. IX, i 4. Apud eundem II,
3... a venit nobis in memoriam, Fidum Optatum, multi nominis Romae grammaticum, ostendisso mihi librum Abneidis secundum, mirandae vetustatis medio saec. II), emtum in
Sigillariis XX aureis, quem ipsius Virgilii osse credobat, is in quo En. II, 47o, aena scriptum orat, addita supra littora h
345쪽
factum ahena. Apud eund. XIII, ao, Probus... in primo Geo gicon, quem ego, inquit, librum manu ipsius correctum legi, bis per i litteram scripsit. Magnam copiam versuum et lusuum in Virgilium ejusque carmina, cum bona, tum mala, Vetustiorum et seriorum Poetarum, vid. Post Pithonum et Jos. Scaligerum in Catalectis apud Burmann. in Antholog. Lat. lib. II, ep. I 3 sqq. De his Seholasticorum exercitationibus v. Procent. ad Culicem. cf. vernsdors P. L. M. Tom. VI, p. 29. Quum semel hominum doctorum ingenia ad inanes lusus et nugas poeticen deflexissent, exorti quoque sunt, qui illiberali prorsus iuvento centones Virgilianos condererit. Ex hoc numero saeculo quarto exeunte inclaruit Falconia Proba. eotis. Sax. Onomast. T. I, p. 438. Circa idem tempus dispeseuit suos centones Ausonius. Adeo difficile est perspicere et dijudicare, quid verum pulchrumque sit, si semel hominum judicia occa cavit pravi exempli falsae que opinionis auctoritast Mirabantur tamen hi homines Virgilium, non minus ac Pisones vel Messalae ex Augusteo saeculo.
346쪽
N Tus est P. Virgilius Maro, anno V. C. 684, Cn. Pompeio Magno, et M. Licinio Crasso Coss. Idibus Octob. in pago, qui
Asora vocabatur hodie Pistola , a Mantua non procul, septem fere nritiis ante octavium, qui postea Caesar Augustus dictus est. Patrem habuit fortuna tenui, quem alii figulum, alii primo mercenarium Maii cujusdam viatoris, postea ejusdem generum, et agriculturae deditum tradunt. Ortum Virgilii miraculis nobilitavit prona in mendacium vulgi admiratio : matrem, pridie quam pareret, Somnia SSe
genitum ex se laureum ramum, quem contacta terra statim excrevisse in maturam arborem, Pomis gravatam et floribus:
infantem ipsum in lucem prodiisse vagitu nullo : quum invia mater partu se levasset, virgam populeam, ut moris erat in illa regione, ibidem loei statim depactam, ita brevi coaluisse, ut multo ante satas populos adaequaret; quam postea Virgilii arborem dictam, summa gravidarum et fetarum religione celebratam fuisse. Cremonae primum studiis eruditus, anno fere aetatis decimo sexto Mediolanum se contulit, ubi virilem togam sumpsisse traditur, eo forte ipso die, quo Lucretius vita decessit; quasi eum Musae tanti ingenii heredem jam tum ostentarent. Haudita multo post concessit Neapolim. Quibus in oppidis ardens
ingenito amore poeseos, ac totam vim ejus antino praecipiens, accinxit se ad tantum opus omni genere studiorum. Non ille poesim ita aggressus est, ut inanem sonitum Cieret; non Crudam adhuc Musam et primo haustu statim ebriam in Parnas. sum intulit; sed quum eam esse existimaret artem, quam sub sidio niti oporteret artium maximarum, in studiis latens tamdiu excoluit animum, donec bonam frugem maturis jam Viribus ferre posset: neque enim, sagacissimorum Virorum
judicio, Virgilio tribuenda sunt inficeta illa poemata, quae
347쪽
vulgo Cii Cum feruntur, tanquam Prima Virgilianae poeseos
rudimenta : ibi furtia quidem ex Virgilio aliquot, sed nulla tanti ingenii lineamcnta deprehenduntur. Primam igitur aetatis partem inoo posuit, ut Literis non solum Graicis et Latinis, sed Historiae, Philosophiae, Medicinae etiam et Mathematicis Peram daret: et Philosophiae quidem iungistrum habuit Syronem Epicureum, cujus placita de rerum origine descripsit
Ecloga sexta ad Varum, qui eodem magistro fuerat usus. Audiit in Graecis praeceptorem Parthenium, qui et ipse Poeta
Πac instructus supellectile literarum, ad poesim tandem cxtulit animos: ac post pugnum Philippensem, quum trans Padum agri veteranis jussu Triumvirorum dividerentur, ipse fundo suo ab Ario centurio De dotectus, Romam venit.
Ibi per Asinium Pollionem, quem jam in Gallia Cisalpina
Versantem coluerat, Maecenati, Per Maecenalcm Octaviano commendatus, id impetravit, ut ager Sibi restitueretur. Τum Bucolica exorsus est anno aetatis vicesimo nono : ac Mantuam
revErsus, quum ab Ario fundum repeteret, ab eo parum abfuit quin occideretur. Romam igitur regressus, ut vim sibi illatam quereretur, Donam Eclogam obtulit Varo apud octavianum gratioso. Ducolica triennio absolvit, in quibus Caesarem laudat et ceteros, per quos in suas sedes redierat. Deinde paterni ruris memor, et agri culturar studiis innutritus, Georgica scripsit in honorem Maecenatis, cujus ope Sua receperat. Incubuit autem operi tam terso in limulo per septem annos, maximo Neapoli: ac tunC temporis traditur quotidie meditatos mane plurimos versus dictare solitus, quos Per totum diem retractando redigebat ad paucissimos; quum
iPse diceret parere se versus more ursino : nam recentes ing
nii sui partus rudi esse et imperfecta facio; sed deinde fingendo tractandoque reddere se iis oris et vultus lineamenta. I Um concepit animo magnificam illam molem AEneidos, cujus consilium paucis delineare operae Protium est. Vix requieverat Romana res ab illa jactatione bellorum civilium, quibus a Marii Syllaeque temporibus ad Actiacam usque Pugnam concussa, toties in ruinam inclinaverat. Sine rivali quidem Augustus, at non sine invidia, rerum Potiebatur: Dori jam praeliis polebatur, sed insidiis: orumpcbant su pe coniurationes in caput principis: incolas suo jam et emoriens Romana libertas, instar valensis corporis, etiam in cxtremo Spiritu
348쪽
minax, eum victore luctabatur. Hos animorum aestus sedare Virgilius sibi proposuit; tenerasque, et ex recontibus vulneribus adhuc molles Romanorum mentes ita levi manu tractare, ut Augusti imperium aequo animo ferroni. Neque solum Romanorum animos convertere decrevit ad
amorem priuCipis, sed iis etiam rius pectus imbuero studuit Virtutibus, quae cum qui imperat, Suis quam aCceptissimum efficiunt. Augustus in excelso ac praecipiti positus, hinc sePlus odiis, illinc adulationibus, inter insensos Mihi et abjectos, anceps adibat periculum, ne exasperatus ab illis ad saevitiam, ab his corruptus ad superbiam esset rotur. Haec utraque Pestis
ne Principi noceret, ea Praecipue vitia, quae novae Pru'Sertim Potentiae adhaerescere solent, circumcidero: Virgilius aggressusESt, arrogantiam, sui Deorumque Oblivionem, Odia Partium,
Itaque Poeta non famae solum suae, sed et civibus et principi serviens, hanc universo poemati subiecit sententiam, Deos eorum semper incolumitati invigilare, quos ad magna rerum initia delegorunt; ut in sensos principi animos coercu ret : tFrannis vcro, et iis qui inclementer imperant, exiti OSOS Plerumque exitus impendere; ut Augustum Romanis Placabilem, et in infinita potestate sui potentem pra star t. lato autem documenta quo blandius innueront, fabulam ita finxit suam, ut cum consilio suo maximo consentiret: nam et pium sibi Heri a proponit, cui cum Augusto Omlaia CouVE Iairent; et eos ipsi comites adjunxit, ad quorum imaginem Romani eo se componerent libentius, quod ab iis ortos Se gloriarentur. Ecquis enim aeneam et Augustum inter se Cori tutorii, quin alterum ad alterius similitudinem factum intelligatῖ Alter ex potentissimi imperii ruinis, set ex longo belli
incendio, exstincta Regum progenie ducentibus satis, eripitur; alter Prolapsa libertate, ex diuturna flamma civilium bDllorum, collisis inter se fractisque tot ducibus egregiis, tu Pu triar scrine Cineribus remanet ultimus : ille mari terraque, ira Asia, Europa et Africa, multis jactatus periculis, quia in JUNO Dcos et homines, Dido illecebras, Turnus Italicae vires in ipsius exitium moveret; hic et terrestribus et navalibus Pugnis in omni parto terrarum exercitatus, in Bruto et Cassio ipsos prope libertatis Deos, in Antonio Turnum, in Cleopatra et iram Junonis ut Didonis lenocinia expertus: litorque novi iti Italia imperii cotiditor: in hoc ulci quo occupatus, ut non armis
349쪽
solum, sed legibus et institutis alter initia, alter conversionem tantarum rerum firmaret: atque id etiam accessit, ut alter ex
altero originem duceret, et quidquid juris AEneas ad regnandum et armis et Deorum dono sibi paraverat, id ad Augustum hereditate quadam delaboretur. Tot denique, tam variis linea mentis, in heroe suo suum principem Virgilius expressit, ut in Enea velut in speculo, et Augustus ipse se, et Augustum
Romani non agnosCere non POSSEnt.
Quum igitur ad id Augustus omni et consiliorum apparatu et mole bellorum spectaret, ut romanum imperium ad novam formam fingeret, eo quoque quidquid in Triei de narratur pertinere volvit Virgilius, ut Trojanum imperium in Italia conderetur. Hoc unum tota aeneide agitur; quae quidem Propositi simplicitas ct rerum dignitate, et eventuum admirabilitate, et narrandi verisimilitudine et jucunditate commendatur. Hoc autem tanti consilii poema dum seriberet, ne quid impetum moraretur, quaedam imperfecta reliquit; alia levissimis versibus tantum quasi delineavit, quos Per jocum Pro tigillis ae tibicinibus supponi a se dicebat ad fulciendum aedificium, donec columnae ad vota irent. Quod quidem opus tractavit per duodecim annos, abditus fere amoeno parti in tam Paniae, pari ilia Siciliae secessu. Dia fuit fama vix inchoatae Tnoidos, ut jam tum SextuSProportius exclamaverit;
Cedito Romani Scriptores, cedite Graii rNescio quid majus nascitur Iliade.
Augustus vero quum forto bello Cantabrico detineretur, supplicibusque et minacibus etiam per iocum literis emagitaret, ut sibi do i eide nam ipsius verba sunt vel prima carminis hypographa, vel aliquod colori mitteret, negavit se
facturum poeta, minime sui ostentator, opistola quadam, cujus lianc particulam ad nos transmisit Macrobius: u de .Eneau quidem meo, si mehercule jam dignum auribus haberemn tuis, libent r mitterem. Sed tanta inchoata res est, ut Paenea vitio mentis tantum opus ingressus mihi videar; quum prae-M Sertim, ut scis, alia quoque studia ad id opus multoque ΡΟ- utiora impertiar. n Εidem tamen Augusto, aliquanto Post, mundum, quartum, et sextum libros recitasse dicitur; hunc utem Praecipue, ut Octaviae gratificaretur; quae quum recitationi interesset, ad illos de filio suo Marcello versus, tanto
350쪽
affectu imbutos, desecisse fertur, ac dena sestertia Pro singulis vorsibus Virgilio dari iussisse: Deque vero recitabat cuiquam Virgilius nisi invitus, ct ea fere de quibus am Ligebat, ut judicium hominum exploraret, quum non tam laudari se Cuperet, quam fieri laudabilem. Sex posteriores libros quadriennio Consecit: nam a morte Marcelli tot sero anni sunt ad id tempus, quo in Graee iam
proscctus est. Et sane in iis libris quaedam sunt minus matura, et qui P leviorem operam arguunt. Absoluto tandem opori ut Ultimam manum imponeret, in Graeciam navigavit, ubi per otium abdere se totum in literis Posset. Sed quum Augusto ex insula Samo, ubi hiemaverat, lioniam revertenti Athenis occurriSset, una cum eo redire statuit; Megaramque visendi causa proscctus, in ipso itinere langore Correptus, aucta Pernavigationem valetudine, Brundusium vix appulit, ubi dies iis paucis obiit docimo Kal. Octob. natus annos fio, moriges Ii, dies C. Sentio Saturnino et Q. Lucretio Vespillono Coss. quum gravari se morbo sentiret, scrinia su pe flagitavit, crematurus A neida : quibus negatis, testamento comburi jussit, quippe in einendatam et impersectam. Sed Tuccae Varioque monentibus, id Augustum minime permissurum, scripta sua ea conditione Iesavit, ne quid adderent, ac versus etiam im perfectos, si qui essent, relinquerent. Jussit Ossa sua Noapolim transferri, ubi diu et suavissime vixerat. Sepultus est via Puteolana, intra lapidem secundum; ciusque sepulcro distichon hoc insculptum cst, quod ipse sibi extrema valetudine scripsisse perhibetur;
Mantua rno genuit; Calabri rapuere; tenet nunc Parthenope t cecini Pascua, rura, duCes.
Heredes fecit ox dimidia parte Valerium Proculum fratrem ex alio Patre, ex reliquis Augustum, Maecenatem, L. Varium, et Plotium Tuccam, qui ejus post obitum T eidem, sublatis
tantum aliquot versibus, nullo addito, emendaverunt. De Consilio cremandae AEneidos, exstant Sulpicii Carthaginiensis versus, quorum initium est;
Iusserat haec rapidis aboleri carmina flammis
Virgilius, etc.. Quin et ipsi Λ gusto non satis certa fide tribuuntur alii Plures, hoc exordio;