장음표시 사용
401쪽
ni momenti ; assurgit magna laudo. o Vivesius Virgilio dat prin-eipem locum inter poetas, Propter grauitatem et sententias Deinde Horatium locat; mox alios. Et iterum: nune nemo inmaqnis rebus sublimitate sumi αυit. Propior hanc rem fortassis
vocat tir Virgiliuq a Joviano in Anto . heros. Et Scaligor dixit: Est in eo heroica Phrasis. Inde qDoque dictus a Martiali magnus . libris X l et XII. Silius hinc magni celebrat monumenta Maronis; et, Qui magni celebrias Maronis idus. Sed quis dubitet, quin nil sublimitatem vatis hujus idem ipse Martialis respex rit lib. V eo versu : Gratule cothurnati Pone Maronis Uus. Ad necto huic oncomio aliquid de Tragi iis Virgilianis, quando a Martiali cothumatum dicitur, et sum in sublimitate, quae propria Trasicorum. Sunt itaque aliqua vestigia, Virgili uiri fuissse poetam Tragicum. Auctor rius vitae: u Fertur Thyestes tragoedia, quam Varius pro sua edidit, fuisse Virgilii . . Iloesi est, non minimum excolluit Virgilius inter Tragieos, nam Quintil. l. XV u Varii Thyestes cuilibet Graecorum comparari potest. 3 Eanralem Tacitus celebrat in claris Orator. Adduxi
vestigium urium. Alterum est, scribi a I ertui. l. ad ver. haeret
u Uvidius Naso Medeam tragoediam ex Virgilio plenissime expressit. n Porro Medeam iragoediam Ovidii attollit Taeitus loco adducto : u Noc ullus Asinii, aut Messalae liher tam illustris est, quam Modea Uvidit, aut Varii rhvestes. . Tortium Θst, diei Virgilium a Martiali, cothurnatum, Versum jam attuli Phocas etiam , infra, pos . 398; V. 99;
Iude cothurnato Teucrorum Praelia versu Et Rutulum tonuit.
Ista omnia pertinent ad stuli sublimitatem
Ab hac laude pergo ad DiocnaM, qua graphice Virgilius
res omnes pingit. Sealig. u Effiicit vivam orationem. n GodeM- cal. in eap. 24, lib. I l. V eget. M Descriptiones Virgilianas vidμ-mur SPeclare, non legere. . Quintil. lib. VIII ait, Virgiliuiti ita iaciem rei, quam depingit, ostendere, a ut non clarior sutura fuerit spectantibus13 : et postea, ti rem subjicit oculis. nMinturnus: u Deinde quis unquam in pictura excellero viso Mest, quin tempora, loca, eventa, permotiones animi in ullo is melius, multoque evidentius ob oeulos posuerit Zn Vivesius MVirgilius cum Darrat, perinde ducit nos in rem praesentem ,
ue si oculis contueremur. n Sed taceant hic omnps en comi a Stoe, ubi adiri potest vates ipse.
402쪽
Est praeterea Virgilius, Elegans, Facetus, Ingeniosus. Conjunxi liore tria elogia, quia ait idem videntur spectare. Primum ostendit Quintil. qui lib. VII l Virgilium vocat elmantem e et lib. VI, illud Horatii Sat. io, lib. I, u molle atque facetum Virgilion explicat de exculta elegantia, quam vales habuit: sicut ille Tullii: α nae illi sunt pedes faceti, ac deliciis ingredienti molles. . Asell. lib. XX uelegantissimus poeta: i, Et lib. X, dat illi adverbia u scitissime, elefantissime. v Macrob lib. IIIussique in rebus doctrina , et in verbis sectator elegantia'. n ali g. v Elegantissimae locutionis auctor. n Alterum Horat. M molle atque facetum Virgilio n Serv. in i Ecl. u Poetica usebanitate. n Macrob. lib. III: u Est non solum doctus, sed argutus. n Hic supersedeo, quia de hac re satis inulta in elogio
Iucunditatis. Tertium Politian. qui Virgilii opera vocat u Dcc. data monumentan, id est, ingoniosa . AVoinano in epitaphio dicitur nobilis insemo; a Ioviano artitie sissimu . Ingenium ejus declarant opera illa artificiata, quae visebantur Neapoli, de quibus jam sum locutus inter elogia variarum artium. Cesso hic; nam persequi virtutes omnes Virgilianae poeseos infinitum sit, et pergam sexto loco ad elogia, quae petuntur ex Variis attributis Graeci epitheta vocant) quibus auctores Virgilium assiciunt : neque vero omnia adducam. Posset et ita Si vere) integer conflari liber ex solis attributis Virgilii; nam nihil est tam gloriosum, magnificum, excellens, quod non in
illum auctores conferant: adducam itaque insigni Ora. Incipio autem a divinitate.
ciet Divinus: usitatia apud veteres honore, qui Praestantes viros elogio isto afficiebant, et majore adhuc, nam non divinos solum, sed Dcos vocabant. Macrob. lib. V: u Non mortali, sed divino ingenio Maro. v Jovian. u Romanae Poeticae Deum. n Pa Pin. u divinam aeneida ;n et postea eodem spiritu inducit verbum adora. eget. Iib. IV : u Virgilius divino ingenio. n Scal. - Divinus poeta. Est in eo divinorum sonus numerorum, et divina Phrasis; nusquam Musa Maronis mortale quicquam sistat. . inde est, ut Scaliger idem admiratus divinita. . terri irgiliauam, perinde atque fastigium quovis humano in-
403쪽
nenio altius, illi aras statuat, ut poetarum Deo. Huc pertinet diei ab Seneca Epist. Io8 carmen Virgilii debere placere. tan- qiuam missum oraculo. Caelesti dicitur ab Maligero, Plinio, Naerobio, Quintiliano. Inde Politi auras, v Mens cado cogna ta. n Sacer ab multis. Inde ait Coelius lib. XX : u Virgilium a literatis omnibus et approbis coli vel uli τetuisωs kρά : templorum sacra. v Et quia sacer, ideo nominat Phocas sacrilegum mucronem illum, quo petitus est Virgilius a milite. Augustus quoquct :ti Tam sacrum solvetur opust n Cornel. Gallus sive quispiam alius : u .Eneam condidit ore sacro .n Tacitus Dial. de Orat. Virgilii sacrarium dixit. Sidereus ab Columes . et Politianor ill lib. 'X: u Siderei vatis referens praecepta Maronis. . Hic in lant. u Sidereus vates. v Insignis ab sanctis Doctoribus Hier
mymo lib. 1 adversus Iovian. et Augustino lib. V. Civit. Immensus a Martiali lib. XIV, Epig. 186;
Quam brevis imineti sum repit mombrana Maronein lIpsius vultus priuin tabella gerit.
Felix, ex Ovidio II Trist. ii Et tamen ille tuae felix aeneidos auctor. n Politian. v quo non felicior alter. . Plin. lib. XIV vocat beatum, felicem : ut etiam Propertius. Nobilis ab Augusti molib. XXI. Civ. et nobilissimus libris X et XV, quo epitheto infinitis loeis illum afficit Coelius. Admirabilis passim ab scalis ro. Et ab Eusebio in vita Constantini 2Gμοις. Quintil. de re Virgiliana loquens lib. VIII, miramur. Eodem pertinent ista Politiani loquentis ad Augustum,
Certio, to maxime princeps, Purpureos inter Prorores salictumque Setiatum, Pendentem stare ad numeros, atque ora tenentem.
Supra etiam dixerat, ea cantanda a Virgilio, quae mirarentur Linus, Orpbeus, Musae, Apollo. Magnus bis a Martiali lib. XI et XII. Iam cur Maximus appelletur, alibi a me dictum. Illus tris ab S. Hieronymo Epist. 339 ad Cyprianum, Et cap. I ad
Ioel . et lib. I commen. Zachar. cap. I. PAR Natura ; ita vocatur ab Scaligero, immo Natura ipsa. Eo spectat Macrob. Cum ait, I Somnii, ii Poeta naturae ipsius conscius. n Et haec, quἔE ad dueit ex Donato Servius in I Ecl. uin sori hendis carminibuΑDaturatoria ordinem secutum Virgilium. Primo enim Pastoralis suit ita montibus vita; post agriculi urae amor, inde bello Tum cura Surces it. n Auctor quoque vitae 1 irgilianae : ti Fecutus est naturam ipsam in scribendo : nam prima hominum vi
404쪽
ta suit pastorii ia; hanc secuta est agrorum cultura; demum pro agris defendendis et Possessionibus suscepta sunt bella: ideo ergo primum Bucolica, mox Georgica, tertio Bella suscepit. . Hatir, quod attuli ut hoc obiter dicam probant Auctorem vitae Virgilianae, quae circumfertur, fuisse Donatum. Flos et Caput poetarum ab Abulensi in Epistolam S. Hieronymi ad Paulli um. Princeps carminum a Velleio lib. I; ab Ioviano in Antonio; ab omnibus: merito habuit hoc nomen; nam, ut ait Iovian. u Romanam illustravit poeticam : n ut Scaliger,ti poeticam ad summum extulit fastigium persectionis. . Demum dicitur antonomastice ab omnibus POETA : quae laus magna. Ex multis signo aliquos, Senecam lib. VI Nat. Quaest.
cap. 37 ot 18 : Augustinum lib. IV Civit. Apuleium lib. I de Mundo: Hieronymum Epist. IX ad Salvianum; et Epist. ad Cromatium, Iovinum, Eusebium; et cap. VII Comment. in Ecclesiastem. Alii addunt, Poeta noster, quasi discriminantes ab Homero; in his est Augustin. lib. III contra Academ. cap. IV. Laetantius lib. I. Divin. inst. et Seneca Epist. 57 et 86; et Patricius lib. III de Regno; ae multi alii. Et ideo Coelius lib. V
Poeta Diti uiti. Omitto alia attributa, tum quia ex supra dictis elogiis multa possunt hauriri; tum quia non est animus omnia persequi: nullum enim est caput horum elogiorum, quod non potuissem duplo aut triplo, interdum quadruplo auqere: ct illud, in quo sum, verissime centuplo, verissime in ille cupio.
DEsTAT iam pars extrema elogiorum. Haec continebit honores, qui habiti Virgilio. viventi; qui habiti mortuo: demum testimonia illorum, qui dicunt ejus noua eii duraturum in om
nem aeternitatem. HONOREs, Q U I HAni Tl vin GILIO VIVENT .
liinLPsiT vi tantum ingenii ad familiaritatem Auguiti, quo Principe nemo major, Potentior, selicior. Auctor vitae Virgilianae: uuii; cunque ab Augusto poteret, repulsam Nunquam habuit. n Visus est saepissime Virgilius cum hoc principe familiarissime loqucris: tinnio cum eo potissimum, an imperium deponeret, communicavit: ct riui consilio confirmatus retinuit. 1Iunc Augusti amorem in vatem Horatius attingit, Epist. I,
405쪽
lib. II: . Dilecti tibi Virgilius Variusque poetae. n scripsit saepe ad illum Augustus, mittebatque literas, quibus petebat, ut aliquid ad se carminum transmitteret. Scribit hoc Claudian. Epist. ad Olibr. u Dignatus tenui Caesar scripsisse Maroni. Λ Et Taetius dialogo de Orat. 33; quod opus alii Quintiliano attribuunt: adducam Verba, quia nonnulla alia attingit de honoribus Virsilii; u Malo securum et secretum Virgilii secessum, in quo tamen neque RPMd D. Auni Stum gratia caruit. neque apud populum Romanum notitia. Testos Augusti epistolae, tosisti Α ipse populus, qui auditis in th atro versibus Virgilii . su rexit universus, et soris Pra Sentem spectantemque Virgilium veneratus est si C, quasi Augustum. η Quod hoe elogium t Sed omitto Augustum. Proceres Omnes, qui aulam Augusti frequentabant, mire sibi devinxit Maro : Phocas ait infra, p. 39 ;Tum libi SIronem, Maro, contulit ipsa magistrum Roma Potens, proceresque suos tibi iunxit amicos rPollio, Mecamas, Varius, Cornelius ardent; Et sibi quisque rapit Per te victurus in aevum.
Ait Serv. II. Ecl. Virgilium exceptum fuisse prandio a Pollione, et accepisse dona a magnis principibus: nam Alexandrum puerum a Pollione, a Leria foemina nobili Cebetem. Asinius . quoque Gallus, Asinii Pollionis silius, amicissimus suit huic vati, quod in X Ecl. scribit Servius. Favorem hunc poeta ipse aii inuit IlI Ecl., 84, u Pollio amat nostram, quamvis rusti Ca, Musam. is Quam carus Mecdenati Virgilius fuerit, nemo est, qui ignoret: ad hujus Principis favorem resert Martialis Musam Maronianam; Dam illo flante haec divinos sumsit spiritus. Sed, omissis principibus, Pergo ad Populum, cui carissimus fuit Virgilius. Dicunt auctores eius vitae, adeo illum fuisse in pretio , ut Romae semper in via digito indicaretur a populo, clamaronique omnes illo viso, DE Licias nou Ε. Studium hoc populi, mirumque assectum in illo amando indieat Phoeu, hi, versibus, attingens historiam centurionis illius, qui paene Virgilium interfecisset; vide infra, pag. 398;
Quum paetio nefando Enso perit. Quid dextra suris 3 quid viseera Boinae Sacrilego mucrone petis 3 tua bolla taeebit Posteritas, ipsumque duo tu, nisi Niciti tua dicat.
Non tulit hane rabiem doctissima turba poteratum. Itur ad nuciorem rerum i quid Martitis horror Egerit, ostendunt; quid tune miseranda tulisse D sons O
406쪽
Sed hunc amorem erga se SuaVisSi me expressit poeta ipse IX Ecloga, 7
Heu, cadit in quemquam tantu in scelusi heu, tua nobis Paene simul tecum solutia rapta, Morialeat Quis caneret Nymphasy quis humum florontibus heehi, Spargeret' aut viridi tantos induceret umbra'.
Jain quis amor, quis ille Plausus, quo assurrectum est Virui lici ab universo populo' Datus est enim illi idem honos, qui Augusto. Adduxi jam hoc ex Tacito, ad quem allusit Politianus:
Ipsa illi, quem vix ducibus largiris bonorem, Sponte feres, totoque assurges Roma theatro.
Quis ille favor, quo ejus versus recitati in theatro sunt, admi rantibus omnibus, atque uno, qui instar omnium, Tullio exclamantoque in suam et Virgilii laudem, MAGNAE SpLs AL TER ROME. Jam, quas sibi divitias vivens Paravit 'quod non modicum argumentum Pretii, quo habitus est. Nam certe Plato et Dio Chrvsostomus colligunt, Homerum in nullo pretio fuisse, quum in vivis esset, quia fuit Pauperrimus et meimiissi inus. nudaeus lib. III de Asse ex auctoribus vive Virgilia. nae u Possedit Virgilius propo centios sos tertium ex liberali latibus amicorum: habuitque domum Boinde in .Esquiliis, quamquam socessu Campaniae, Siciliaeque Plurimum ui retur. quaecumque ab Augusto petiit, repulsam nunquam tulit. Parentibus quotannis aurum ad abundantem alitum mittebat, quos jam grandis amisit. Heredem fecit ex quadrante Augus ium: centies sestertium ducEnta quinquaginta aureorum millia valol: quare non frustra Ju Vennii Sori uri meminit, ut eo piosi, Satira Reptima. ii thoc sudariis. Idem ait, Virgiliu i pro versibus uno et viginti, quibus laudat res Marcelli, accepisse ab octavia supra quinque millia aureorum. Sed perso ad gloriam, quae seCuta est mortuum.
Hoc satis explicat grande illud Augusti Elogium, vetanti, comburi . Encidem; nam hoc iusserat vates ipse. Versus Λus usti sunt; vide infra, Pag. 4 Da :Ergo ne, supreuiis Potuit vox improba verbis Tam dirum mandare nosasy orgo ibit in ignys, Magna quo doctiloqui morietur Mufia Maronis Ah, scelus indiguum i solvetur litera dives
407쪽
Et poterunt spectare oculi Τ nee pareere honori Flamma sti dignumque oculis servare decorem Puleber Apollo vela, Musae prohibete Latinae, ete.
Noe sensit magnus illo princeps. Quid illi paene par Alexandis severit Z Lampridius in ejus vita : u Virgilium Platonem poetarum vocabat, riusque imaginem cum Ciceronis simulacro in seeundo Larario habuit, ubi ct Achillis, et magnorum virorum. H Quis hic honor 8 Quis etiam ille, qui est apud Iovianum lib. V de Obedientia, Mantuanos adhuc insigne geniis suar praescrre caput Virgilii in aedificiis et monumen ii, publicis, sicuti Sulmonenses Ovidianum illud, u Sulmo mihi patria est: is et Brodo us in lib. Ill Anth. ait, adhuc a Mantuarii; insculpi in nummis effigiem Virgilii, sicut a Chiis Homeri, a Lesbiis Sapphus. Quid si ad doctos imus, qui mortuum Vir uilium summopero Coluerunt Z Dc Silio Italico ita seribit alior Plinius lib. Ill Epist. α Multum ubique librorum, mulium
statuarum, multum imallinum, quas non habebat modo, v xum etiam venerabatur; Virgilii ante omnes, cujus natalem religiosius, quam suum celebrabat: Neapoli maxime, tibi mo numentum ejus adire, ut tem Pirim, solebat. ii Et Iovian. in lib. de liberalitate : u Silius Italicus sepulcrum ejus quotidie paene invisebat, atque adornabat muneribus. n Martiat. lib. XI
Silius lime in agni celebrat monumenta Maronis.
dam prope desertos cineres, et Rancta Maronis Nomina qui colerct, Pauper et unufi erat.
Fatebatur enim Silius, latentem se in sepulcro Maronis ex Di- nidis eius ossibus et cineribus incalescere ad divitium spiri tum, et ad ossuridendum carmen. Idem do se fatetur Ilieroi,. Vid. lib. III Poetic.
Virgilii ante Omnes laeti hic super astra seremus Carminibus patriis laudes, decus unde Latinum, Utido mihi vires, antinus milii ducitur unde.
Paria de se Papin. lib. IV Sylv.
Maron coquo sederis in margine templi Sumo animum, et magni tumulis adcanto IIaeistri.
.IoVianus quoque ait, ab Actio Sani Maro locum, in quo iacuit epulius Virgilius. roliniosissimo et cum veneratione coli, adi-Disiligod b
408쪽
ique frequentissime. Adeo hic mos colendi, et paene adorandi Maronis enituit aevo Martialis, ut dicat ipse lib. XII, Ep. 6 :
Maiae Mercurium creastis idus. Augustis redit idibus Diana. Oetobres Marci consecravit idus.ldus saepe colas et has , et illas, Qui mattii celebras Maronis idus.l'arem facit Mereurio et Dianae: nam, ut ille Maium mensem, illa Augustum consecrarunt, ita Maro Octobrem suo natali.
Pari gloria Ausonius, Ed St. V,
Sextiles IIeeato Latonia vendicat IAus; Mercurius Maias superorum adjunctus honori, Octobres olim renitus Maro dedicat Idus.
Iam, quo pretio habitus hic vates a magno doctore Augustino i' cuius lectioni illum fuisse deditissimum satis liquet ex libro II ojusdem contra Academi eos, et lib. I de ordine ita scribit: u Ante coenam dimidium volumen Virgilii audire quotidie solitus eram. n Narrat Agelli iis lib. II, librum secundum iEneidos emtum a viro qucidam docto υ0inti aureis, adeo in Pretio hic vates habitus. Huic par illud, accepisse Virgilium ab Octavia pro singulis versibus Marcelli dena sestertia. Summam confiicit IIudarus de Asse, ut sui'. p. 387. Τranseo ab liis rebus ad alias : fuerunt principes versalissimi in Iectione Vi giliana; hoc enim pertinere arbitror ad honores, in quibus sum. Exemplum sit Nero apud Suetonium, Diocletianus apud Vopiscum in vita Numeriani, Gordianus apud Capitolinum. Iam Vero, cujus poetae Versibus magis gaudent principes illustrandis suis stemmatibus, et insignibus, quam Virgilia nisi Est
hic honos peculiaris datus Virgilio. Exemplum hujus rei nullum adhibeo, quia alio loto de Hieroglyphicis Virgilianis
laborem instituo. Absolvam hunc locum recita is aliquibus Elogiis Mantuae urbis, quod in ea natus sit Virgilius, nam hic honos totus redundat in popiam. Ait Jovianus lib. II de Fortuna : u Illustravit Mantuam, seu viatoris, seu si guli filius, Virgilius Maro. Cur natura non hoc ipsum concossit Primario
civium alicui Zn Silius lib. VIII, 59a:
Mantua Musarum domus, usque ad sidera cautuΕvecta Audino, et Smyrnaeis aemula pie tris.
409쪽
Phocas Grammaticus, in vita Maronis, infra, pag. 395;
M Ptinii sperimen vatis veneranda Maronem Mantua Romuleae doneravit flumina lintuae.
Manio apud Politia D. ita cum Matitua loquitur :surge, paremque astris coniendo educere molem, Piramidum supra sumtus : proti, quanta marist te Gloria, quam longiam senibus colobrabero seclis pNascetur, video, stippra tibi missus ab areo Sid retis vates . alii eui nominis haustum Mens caelo rognata ferat, Dir.
Coelius lib. VII: . Debet mulium Latina res Mantuano caelo, sub quo et quentiae specimen longe clarissimum et natum, et
parte quadam Educatum est. Duo Non v Ino LII FUTUREs AETEnNUs.
Huius rei praeeones fiant; Martialis lib. XI, Epig. 53:
nura vel a terno proxima Virgilio.
Tiirrus, et segetes, IR De inque arana legontur, Homa triumphati dum caput orbis erit.
II ilasius, poeta scholasticus:
Lueia damna nihil tanto nocuere PDE se. Quem praesoniat honos earminis, et Plutei. Maximianus, po ta scholasticus: Carminibus poetides, et rus, et bella panendo, Nomen inex ktineium Virgilius moruit.
Cui doctis omno suram cedet stupescieta vetustas.
Iterum Perpetui ualis, id est, duraturi semper. Et ad finem grandi Eliasio tAt manet aeteritum, et se tofi excurrit in annos Vniis opus, dum siue in tacito vaga sidera mundo Fussi burit, dum sol hidris orietur ab Indis, Praevia Luciferis odorit dum eurribus Eos.
410쪽
Dum ver tristis hyems, autumnum Proteret aefitas, Dumque fluet spirans refluetque reciproca TethIs, Dum mixta alternas capient ρlementa figuras, Semper erit magni docus immortalo Maronis, Semper inexhaustis ibunt haec flumina venis,
Semper ab his doeii dueentur fontibus haustus, Somper odoratos fundent haec gramina flores; Unde piae libetis apos, unde inclyta nectat Serta comis triplici juvenalis gratia dextra.
Macrob. lib. VI Sat. opus Virgilii celemo marmurum est. Magnus imperator in laudem sui vatis proclivis ita canens, inf. p. li 33;
Immo sit aeternum tota resonante Camoena
Carmen, et in populo Divi sub nomine nomen Laudetur, vigeat, placeat, relegatur, am tur.
Demum Virgilius ipso ait, tubam suam diutissime audiendam :quae res peti debet ex historia; ca cst talis. Philistus rabula contumeliis Virgilium proscindebat coram Augusto. Tacebat vates. Philistus illum elinguena appellabat, tum dem uti Maro :u Tace rabula, haec mea taciturnitas Augustum defensorem meae caussae fecit; eaque tuba, cum qua loquor, ubique et diutissime audietur. Tu loquacitate tua non tantum nitros hominum, sed et muros rumpis. n Historiam hanc Hari ungus Decuria III addueit ex Tiberio Claudio : attigit illam Erasmus in Pr Verbio, columnas rum 'ere. Ergo, modo Per tubam intelligat sua carmina, modo Augustum ipsum , certe diutissime illa audienda est.
Absolvat tot Elogia Maerobii sent titia illa, I Sat. u Haec est Maronis gloria, ut nullius laudibus crescat, nullius Vituperatione minuatur. n Itaque nihil hic a ine dictum est pro meritis Virgilianis, praesertim quum magnum Partem am Puta Verim caussa evitandi fastidii. Salve iam divinissime Maro, Phoebi soboles, decus Musaetrum, orbis gloria, assertor Latii, ingeniorum allor, natura id ea: quum poetam alium, praeter te, legi video, laudari, Probari, mentem statim amoveo, totus oscito, totus torpeo; si tu
legeris, laudaris, probaris, mentem illico adhibeo, excitor, succeditque quidquid instituo.