장음표시 사용
611쪽
nta aestimabilis , uti in casu d. I. s.
hoe tit. nam tunc non tam ratione mutui quid capitur ultra sortem, quam n η mine jussit periculi. ' Sed aliqui in con
trarium , per d. e. . cujus verba sunt : Naviganti , veI euuti ad nundinas certam mutuans pecuniae quantitatem , eo quos infe fuseipit perieuum aIiquru accepturus ultra fortem , usurarius est eensendus . Variae a variis adducuntur istius textus conciliationes in defensionem communis opinionis, optima ratione nixae. Si int, qui culpent exscriptorum culpam , di volunt addi negativam scilicet : urarius non est censeodus , propter subsequentia verba . Nam cum ante posuisset l ont. casum a labe usuraria alienum, subjungit, illa quoque e. quia copula debeat copulare similes casus , num e iam contrarios. Ita Ialon. Bernard. De utitit. let. hrol. Iib. 2. Quae conciliatio subtilis quidem est &posset videri vero proprior, sed divinatoria Iurisconsulto minime digna, Cum omnes textus legant affirmative. Alii manus dant , & secundum textum istum ponunt in praedicto casu labem usurariam. Nauar. d. e. naviganti, alios citans contra rationem jam dictam inum Pecunia , quae datur , detur non tam ratione mutui principaliter , quam ratione Oneris , quod aestimabile. Quom do dicendum 4n a. e. Pontificem non ponere labem usurariam in eo, quod aliquid ultra sortem capiatur etiam nomine periculi ; sed in eo , quod creditor non alias mutuum dare voluerit transmari num , quam in se suscepto periculo: quae res, quia gravis debitori , ad ejus onus spectans, qui maluisset ipse non subire periculum non ita praesens ponit labem usu rariam in creditore secundum Pont. qui non vult qualibet periculi susceptione licitum seri receptum ultra dortem , sed ea tantum , quae vere talis est , pecunia conventa respondente periculo. Covarr. 3. Har. refot. c. a. numer. S. Io. Lupus ad a. c. navigauri s. I. numer . is. Vide re Fach. I. 2. c. s. Bitasset d. ad d. c. navia ganti g. r.
Ad tit. a. De Nautico faenore. USura nautici adhue hodie est in usu Galli osseurer, vocant sunt e
nim singularia Collegia mercatorum , qui incidentia omnia pericula in se suscipiunt , tutamque & indemnem navem praestant , ab aqua igne tempestatibus, Amicis, inimicis, ab .arrestis regum, a Negligentia Nautarum , dic. Ud.Historiam Melo mesem Ponisuι , ob. q. c. q.
TITULUS III. C. q. s. De probationibus & Praesumptionibus SUMMARIM M.
a Probatio quid is 'quo ruptiae. a Cirea quae versetur , is quibus 3 Probatio cui incumbat.
4 erantis factam nuna es probatio
s Probatio facienda lite eoatestata.
ao Probationea duaesemi e Iuucta auplenam fidem faciant . II Praesumptio quid i a Praesti tis .alia iuris, alia Iuris, is de iure a 3 Pr umρtio bomisit quae dicatur . t Praesumptis .est inflar probatronir .as Praesumptio an .admittat probationem
an aequivaleat praesumptioni Iuris, is, de Iure .
hactenus , nisi indubitata probationis fide
612쪽
Me apud Iudicem. competentem de iis conisse , quod non probata habeantur, quasi non essent, non tam deficiente jure, quam non patente, I. Dus 3 ins de testam. tui. ideo hic subjungitur de Probati
x Probatio est rei dubiae, vel non apertat per argumenta facta fides. Aliam ponunt Artificialem , eκ ipsa causa adluminptam , di dicitur Insita . Cujus ordinis est praelu ruptio eκ fini circumstantiis dim nans : aliam Inartificialem, quae & adsumpta dicitur, quod extra causam ad stimatur cujus ordinis sunt testes, tabulae , ct alia similia. Est alia Probatio plena, per quam fit iudici tanta fides , ut plene instructus, uenientiam super ea serre possi i ; ut si res duobus testibus probetur fide dignis, aut instrumentis publicis , vel aliis fidem merentibus , legitimis item indiciis , praesumptionibusue: alia Semiplena planam fidem, vel certam causem non ponens δ sed opinionem potius, quam fidem gignens; est tamen admini- eulum aliquod Probationis , ut si res probetur per unum testem, licet fide dignissimum, vel plures singulares, de quιb.rit. seq. Ad probationem etiam olim re- serrebantur probationum species , tam vul-yarium , quam Canonicarum; sed prius Illud genus omnino cessare jussum , ut
incertum, & non minus execrandum , de quo Μ De purgat. vlli ara. a Versatur Probatio circa ea , quae dubia sunt, & quidem facti; nam ea plerumque incerta & dubia. Illa, quae juris sunt, cum per se nota sint etenim jura
certa habentur , frobanda minime v niunt ; nisi sorte joris esse negentur: quomodo consuet ido probanda dicitur , c. I De constitutioribus in o. Et quidem in omnibus judiciis , in quibus aliquod factum vertitur, utimur Probationibus, tam civilibus, quam criminalibus; hoc tamen dii crimine, quod in criminalibus probationes requirantur luce meridiana clariores, I. M. Cod. hoc t. quod in his plerumque agatur de vita hominis, in quibus . nisi ita de objecto sagitio constet, ut vix etiam ipte ea , quae eommiserit. negare queat, facile judicandum non est, L Qua sententiam Id. Cod. De starnis . 3 Incumbit vero Probatio alleganti, sive sit actor sive reus, L. ς ei et r. is l. πι- rias ai. boc ιit. I. I. c. eod. Actorem
gulariter tenet onus probandi, quod ad judicium provocet non etiam reum , nisi excipiendo actoris vices subeat quoad eraceptionem enim est loco actoris, 1. I. In exceptionibus Io. in princ. b. t. vel alias ex speetali causa onus probandi in eum lex rejiciat, ut in casu L. Cum de indebito 23. b. t. ἐν I. quia ε. ius. De donat. i ter vir. On uxor. In communibus iudieiis utrique incumbit Probatio; quia uterque asit & allagat: & si aeque probet, absolvmir reus, nisi actoris partem foveat favorabilis causa, eam a. u beet. vel nisi alter probet antiquiorem possessionem c. Licet s. eod. Et communiter is superat pro quo stat firmior probatio, e. q. eos. Negans qprobatione non oneratur, quod per rerum naturam factum negantis nulla sit probatio , I. Ior II. c. hoe tit. Negationis enim , ut non entis, nullae sunt disserentiae , nullae qualitates , nulla pr pria, secundum quae formatur Probatio,& ex quibus desumitur, I. Adseveratio Io. c. De nou num. pecunia. Nisi talis tinegatio , ouae in Iudat affirmationem ; uti
in casu, 1 Si filius 8. hae tit. Ubi si ius negans se sub ρο tris esse potesate, probare debet , quod hoc ipso adserit se emamcipatum e & in casu e. Super s. u De renuntiat. Ubi negans spontaneam renuntiationem , implicite ad erit coactam , de ad probandum admittitur . Similiter negativa juris probanda venit: ut si quis neget aliquem prohibitum specialiter lege, vel constitiuione ab aliquo actu, uti procuratorem esse non posse vel non rite emancipatum , l. ob ea l. hoe tit. Denique negativa coarctata loco , & tempore indirectam Probationem admittit , ut si quis arguatur homicidium , vel furiatum Romae certo die commisisse , ille autem neget se tunc Romae fuisse admittetur ad probandum , se ea die , vel
hora , indistanti loco fuisse, L. Optimam
Facienda Probatio post litem contest, et am ante enim nihil est, super quo adhibeatur ; cum actor non tam petere, quam petere voluisse videatur , nisi v letudo , vel diuturna sutura absentia testium aliud exigat , qua de re u in me non contest. Dilatoriae quoque exceptio
nis P batio ante luis ingresium admittiatur ,
613쪽
tur, mrod ante eum, de illa constare deis beat , qua de re infra De exceptionib. . In probando ordo servandus , primo intentionem suam probat actor, id est , causam ex qua agit, tum reus in sua ex-eeptione auditur ψ L in ereditor I. O L Exceptionem I9. C. hoc t. Deficiente actore in sua probatione, reus absolvitur , etiam si nihil allegaverit, i. Qui aας ε re q. c. de edendo. t Potest tamen actor ex novis Probationibus causam redintegrare si tantum ab instantia reus sit ahis lolutus; non etiam si definitive ab ipsa causa, L Argentarius Io. Dp. de edendo', causam enim topitam resuscitari non fert quia publiea. Quod si reus fretus iure suo velit, non audito actore, suam excepti rem probare, non est prohibendus, quod cuilibet sit liberum juri suo renuntiare , L penuit. Cod. de pact. 7 Quo tamen casu quaeri potest, An in Probatione desciens , actore nihil probanie , sit condemnandus quasi consessus . Negandum id omnino, quod per hoc non postit dici landata intentio actoris, cuju Probatio desideratur, LVοπ ut que s. infde except. Costal. in I. circa eum Iq. C. bae tit. allegans tamen solutionem a se saltam , si non eam probet, non potest non videri firmasse intentionem actoris , videtur enim se agnovisse debitorem. C. Jae. in Recit. c. eod.
8 Effectus Probationis est , quod plena, certa, liquida maxime in capitalibus
non impertinens, respondens libello saltem qualitate , iaciat secundum se ferri sententiam, L Si scriptum II. cum seq. C. b. t. ut purgatio non si admittenda, e. ad nostram Ir. Γ hoc tit. Quando plena sit censenda, & quantum fidei testibus sit habendum, arbitrio judicis relinquendum quia facti haec res est, ex circumstantiis y judicanda. t Semiplenae probationis non est magnus effectus I unde Probationis
simpliciter postae nomine non Venit. Inia terdum tam eu onus Probationis in adversarium retorquet, arg. I. . in princΦαρ.
Quod metus eausa ire. & interdum aliquam fidem iacit ; cum faciat deserri iuramentum necessarium, ut dictum s pra ad tu. de Iureiur. & ad torturam indisndam sussiciat , qua de re infra De
1 o Sed quaeritur, An duae semiplenae Pro bationes I vesuti unius testis, di instruismen ii privati iactant plenam probat ou. nem videtur hoc posse admitti in causa civili non ardua, si testis si fide dignus .& instrumentum , vel aliud adminiculum
concurrens semiplenam probationem adimpleat, qua in re judici caute advertendum: Menoch. t. de praef. e. qI. In arduis non facile conjungendae semiplenae Probati nes , praecipue in criminalibus , propter praejudicium partis, ut in iis non obtrunmt regula: Er quae non prosunt sing
la , plura juvant. Menoch. d. Deo .. g. Gail. Com. opia. lib. I. de prob. estuc. r. Adde Myns. Cent. I. Obs uti. cens.
Altera Rubrieae pars est de Praesumpti Isnibus, quas dictum paulo ante spectare ad artificialem probationum speciem , sive insitam , quod ex circumstantiis cauis a tecedentibus , vel subsequentibus colligantur. Est autem praesumptio conjectura ex aliquo verisimili signo ad probandum adsumpta . Dinstinguitur a fictione, quae
licet naturam imitetur veritalis , F. mi norem η. IUit. de adopt. non tamen
consonat , cum quod impossibile est in specie, lex finsat, ita postulante multate, ut videre est in jure postliminii, α Lege
Cornelia , quoad captum reversum aut
Praesumptionem aliam faciunt legis , Iaaliam hominis . Iterum aliam juris &de jure , aliam juris tantum . Haec est dispositio legis , ex aliquo signo , vel inescio quid praesumentis : exemplum est in c. Adferre ao. . Hiis . hoe tit. O ter. Fitium 6. suo. de bis, qui sui Dr. Illi est dispositio legis , ex aliquo signo quid praesumentis , & super praesumpto tanquam comperto jus statuentis . Dicitur juris , quia a lege est inducta . Dicitur de jure , quia super tali praesumptione lex firmum jus statuit , eam
habendo pro veritate . Alciat. De proris Iumpi. pari. a. num. s. Exemplum est iecundum jus vetus in e. D σua fidem 3
M de D-fatibus di in I. M. Cod. de Iu- νι deliber. t Praesumptionem hominis eam dicunt , quae lese' quidem non est expressa, est tamen justa , & rationi respondens , eamque vel violentam faciunt, . quae urgenti conlectura nititur, vel pi
dabilem , quae probabilis . Videtur tamen aliis non dari praesumptio hominis , quae licita sit dicenda , cum lege non nitatur, quia
614쪽
quIa at Ias potius erit temerarIum judicium, quam Iusta praesumptio e. a. u de R. I. Ut aliqui eam reserant ad illam prae umptionis speciem, quam levem &temerariam dicunt; quae merito rejicienda ; eum nulla nitatur ratione, & pe catum sit temere aliquid praesumere.
IA Quaeritur , An praesumptio sit instar
probationis. Proprie quidem non est pro-Datio , quod ea percipiatur sensu, uti visu , auditu ; praesumptio vero per discu sum rationis colligatur ex iacti eircumstantiis r est tamen loco probationis, &ejus effectum hahet , atque ab onere prinbandi relevat, idque in adversarium re jicit, eum paria lint, probare , de habere pro se praelumptionem. Quod non tantum verum est in praesumptionibus juris, dc de jure ; sed & in ea , quae juris tantum , uti aliis allegatis probat Alciat. De pr umpi. p. 3. num. 2. O 3. Ut autem
in arbitrio est judicis , quantum fidei testibus habeat , ita Ez perscrutatur , qu les sint conjecti rae , quae apparent . M noch. I. praesumst . e. 36. quod in facto
consistit, in quo requiritur arbitrium judicis . dc quidem discretum. is Aliud quaeritur , An praesumptio admittat probationem in contrarium Non dubitatur , quin ea , quam hominis vincant, illam admittat, cum vera probatio admittat probationem in contrarium , euitamen non aequivalet ista praesumptio .
Idem dicendum de ea, quae juris est ; quod
tantum iaciat praesumi pro veritate I ad instar alterius probationis , qua non est so tior : ut cum ista admittat probationem in contrarium, illa etiam debeat admittere secundum rationem aequiparal
rum . Quo saeit , quod in I. M. Cod. si minor D mayονem dixit, veritati per
probationem patefactae dicatur cedere . Sic licet quis praesumatur bonus, & non re-eessisse a ibi ita modestia, vitaeque innocentia ἔ admittitur tamen probatio in contrarium , east. F. ibi GIU. iv east. D. v De ρνaesa p. Necesse autem est probatio sit plena , I. ust. in fine I . Quod
met. eausa gest. erit, alias praevaleret praesumptio iuris, quae plenae probationi aequivalet. Ea, quae juris & de jure nullam
admittit probationem in eontrarium ς eum lex tale praesumptum tanquam v ctum haheat d. e. 3o. evifidit , ut amplius non
veniat dubitandum , aut inquirendum .
Consessio tamen adversae partis adve IAsus istam praesumptionem communiter
videtur admitti , & praevalere , saltem judicialis . Pro quo facit bona ratio, quod nequidem talis praesumptio ponat veritatem , sed tantum probabilis habea
tur , verseturque nihilominus circa d hium: consessio autem adversae partis habeatur vera; cum nulla si melior pro batio quam proprii oris consessio. E trajudicialis consessio non videtur hab re eam vim r quod non sit tam certa, nec aequivaleat plenae probationi. Ubi nihil faciet, quod in judicio per testes probetur; tunc enim non tam in consessi ne , quam in testibus vis ponetur , qui non admittuntur contra istam praesumptionem . Alciat. d. p. a. u. 6. ἐν I. Notorium etiam praevalere dictae prae- i 8sumptioni est dicendum cum advenien te veritate cesset dubium . circa quod ve satur praesumptio . Et hoc in notorio permanente . quod ponit rei evidentiam Rrtiorem praesumptione . Aliud dicendum de notorio transeunte, quod probandum per testes , quibus ista prςsumptio est effractor, & praevalet. Alciat. d. t eo n. I9. De juramento eius , mi obstat illa praesumptio, non debet quaeri , cumi Ilud judex non deserat, nisi ubi causa est dubia l. in eontractibua r . F. illa cod. De nannis Aee. Appellationem qui ii impediat , & saciat ei non deserat , non est dubium , quod cum ista praesumptio
habeatur pro veritate, de rejiciat probationem in contrarium , non posset via
deri appellatio justa, mi idem temere dein
In soro conscientiae non operatur , quod is versetur circa dubium casum i in conscientia autem omnia sint certa. Menoch. q. pr esumpi. c. 8. Quomodo haeres omisso inventario , non tuetur in foro eoascientiae ultra vires haereditarias. Solet quaeri: An lententia ex praesumin aciptione serri possit Hoc dicendum , non tantum de ea , quae est iuris de de jure , qualis habetur instar plenae probati nis, dc pro veritate, ita ut probationem in contrarium non admittat ; led di de ea, quae juris tantum , nam de haec probationis vim obtinet , quatenus non e vertitur contraria Probatione . Unde ut
ex plina probatione lententia sertur, ita de ex praesummone quae est instar plenae
615쪽
probationis, ne alias res reddatur impro- lhabilis. Hinc ex actu propinquo adulto- trio dicitur adulter manifestus , in e . Ut teris i a. te de prasumpi. Quod si non sint certa indicia, sed iis subsit haesitatio, non videtur judex procedere posse ad eOndemnationem , sed absolvendum esse reum: ut media via , scilicet ut mitius puni tur , locum habere non mi, ne vel imno ens oneretur , vel nocenti iusta d lecti scena non irrogetur. Solet tamen in causa haereseos abiuratio in jungi suspecto , & alia cautio adhiberi, ut possit
cor stare de veritate, cap. titteras 24. a. de praesum pl. Non c bstat L Absentem s. infride pansa, Pria vult non esse damnardum alio quem ex suspicionibus , quae continent levia frna. I 'on obstat etiam c. a. it d. t. nam in eo agitur civiliter ad restitutionem prolis, di is per ea tantum judicatur, nulla iacta mentione crimi ratis judicii , quod non controvertetatur . Saris intentus I Seuct. Interpret. cap. I. Praxitamen videtur receptum , poenam delictitantum praesumptive probati mitigandam esse, quod licet non omnino videatur re innocens, non paleat tamen de crisine per Veram probationem ἰ qua de re late M noch. Lb. 3. Pras. c. 97. Barbosa ter. a. in m. n. 76. ω seq. saluto mair. Hominis praesumptio, cum lege non nitatur, non est magnae emcaciae; arbitrio tamen j dicis relinquendum volunt, quantum eis dei habeat ; cujus est hac in parte cauta di circumspecte agere , ne facile litem suam iaciat. Menoch. a. d. I.c. 4'.
o D η. a. Probationum species sunν
decem: I. Per Instrumenta. a. Peres . 3. Per Uinsessionem. 4. Der Iu jurandum . s. Per rem judicatam, ε. Per Tei evenditiam. 7. Per vehementem Opianionem . 3. Per rationem naturalem. 9. Per Rationem conjecturalem. Ita Percon jemiram nominis BoresL de ca-- . s. 3. pl. a. p. 672.
Rerum genera quae probantur . sunt quatuor, licet ad tria dirigi posse videantur . L Quaedam Solis instrumentis probantur , non Testibus. II. Quaedam eonira 3 Solis testibus, non instrumentis . III. Pleis raque utruque . IV. E quibus tamen alia melius testibus probantur, de quibus omni bus exempla ap. Schvvan. in dis Iur. CiviI. is cam/r. a l. q. n. 38. s. d. O seqq. ad νηιm usque . Id n. a. P ures imperfectae probati
nes , an in criminalibus recte cCniunganis tur , ut integram fidem faciant, vid. Mynscent. 3. Obs 37. CaiL I. au. IO8. u. 3. Ludov. Peguer. quo cram. 7. GabrieL
.Ad u. 3. Quod sundamentum suae imtenta S unusquisque probare teneatur rhoe innumeris exemplis plus quam lati me probat Ioseph. Luaov. c m. coxcI. q. adde Berlich. p. I. gonu. δ'
Ad u. q. Negatio est duplex, alia pu
. n. s. De Testibus ante Iitem eo testatam quandoque examinandis, vid. F fin. φ. 76. arum. H. Nicia. Rucher. de commisi. ad recip. test. dep. Utie. Iol. II. se seqq. Harim. I 'ist. Ab. t. q. 39. Tet
Quae requirantur, ut quis in Camera Imperiali, commissionem ad perpetuam rei memoriam obtineat vide Seg. Schv vom. ia dis Iar. civiciscamar. dis s. per ot. Mefferrimae. D. H. sqq. De termino probatorM , intra quem probationes perfici debeant, vid. eler. Be sich. pari. I. conces . Carpa p. I. e ust. Is def. I. u. I. ω ς U. T. do. I. Gai L ivatim. IO. TreutI. τα α aris. q. tb. sta. d.
Ad n. De PIenis de semiplenia pro bationibus de praesumptionibus ; Ac an de
quatenus duae lemiplenae probationes, vel praesumptiones s ast constatuendam pie. nam probationem, simul jungi possint, vid. Berlita. ρνοκ. ενδ. l. roncl. 36. per μι
616쪽
sis differentias recenset Men. . tras. 1.alutatus a Treuit. -. a. uisp. q. λ
Ad n. g. De notorio ejusque pisa- tione: & quid discriminis si inter not rium & mani uni vid. Mynsing. rent.
lentis seu vehementissimis, possit aliquis criminaliter condemnari: Item ex sem, plenis probationibus, junctis adminic lit . Et an judex possit ordinariam poenam
condemnato ex praesumpti mihns imponere I vide Farm. Lib. I. ro Uri. so in addit. Iit. R. Ο L. Item cons. 7 . o t. C. P cons. 73. ori n. Κ.C. cst l. 82. tit. M. Ex duabus pluribusve praesumptionibus, quarum una alteri praeseratur, docet Men. de praesumpti t. l. quast. 29. Et idem de ambit r. Iud. qu. lib. 2. Cay. 472.
TITULUS IV. C. q. II. De fide Instrumentorum, & amissi
I In umentum quid et Aliud privatum, aliud pubfieam. 3 Materia ἐν forma in νamenta publie . 4 Effectui est , pisnam fidem facere. s Protoeotu habenda fides.
ε Privatum probat contra scribentem . Promibente an , ἐν quatenus probet. 8 Libri mereatorum an in quam fidem Deianta ' IU umeutum uetatam per eomparati nem titterarum quomodo probandam. io Ex auobus irstrumentas eodem die ro fectis , quod praevaleat. ii IUνumentum eaneeliatum rasum ire.
ra Falsum pro parte, an totum tale Iudi
is Inli νumtuta eontraria. 4 contra In amenta qui testes quot admittendi. a s Amsis roruments ereditori non ne-
i 6 Instrumentum eane statum apsts debit rem inventum indueti Iaberationem.
struitur judest. Non enim minor est vis probandi instrumentis, quam testibus, I. In exercendi F. C. Me yu. tu, ictum nomen ab instruendo : Spretaliter pertinet ad eam causae instructionem , quae fit per stripturam , ad rei silicujus pro bationem . Aliud est Publieum , factum auctoritate eublica , aut a persona publica , vel in judicio , cujusmodi sunt acta judicis vel extra judicium a Notario legitime creato . t Aliud Privatum , a a privatis sinum , quod nonnisi improprie
instrumenti nomen meretur, sed potiusseri mirae , ac scedulae . Aut b. Cstntea C. de non num. ρμοπ. Ο l. Sestapturasti. Cad. Qui mi. in piem haA. cujus rimneris est Ap ha , Anta rea. Apocha est solutae , dataeque pecuniae cautis, quaereditor a debitore pecuniam se accepisse testatur . Antapocha est io irrem, comtinens con sessionem debiti solati per debitorem , data creditori ad faciliorem prebationem debiti in futurum, L pure ars. C. Me tie. Instrumentum fit super quavis mate- sria, & de omnibus actibus jurisdictionis, sive volantariae, ut emancipationis L eman-eip. II. C. b. e. sive contentiosae , I. Gestas. C. de re Dd. deque omni genere conatractum L esutractus IT. C. a. t. Ad cujus solemnitatem videtur in primis requiri , ut praemittatur divini nomianis invocatio e cujus tamen omissione non vitiari de iure scripto instrumenta .
opis, Coti tulis, oc indictionis. Nov. in m v v. nomen IN. 47. Non videri ta men & hanc necessariam adjectionein , putat idem C arr. I. 6r. Refot c. I a. De . Annus , mensis, dies, Iocus conia tractus' omnino apm nendi, L. Optimam η. C. de e nrab. stipui. Sunt oc neces
se ii testes ipsi instrumento inscribendi, ut per eos, si dubium oriatur, possit eonia stare de vetitate, quorum tamen subscriptio non semper est necessaria ; Notari Ivem necessaria est , neque alias Rh ste. ret instrumentum . Sustitit tamen 1 substrimo , licet ab alio meritis pium instrum ntum , moeo rei gestae inte fuerit. Covare. Prata. M. Ap tuti dita
617쪽
Esectus instrumenti est, quod fidem faciat & quidem plenam , si publicum
fuerit; cum praesumatur de ejus veritate , de solemnitate, d. Lir. Cod. h. 3. Si tamen authenticum seu originale, neque
enim exemplo quod est scriptura ab
originali traducta L. quicumque 2. boc t. de copiam , sive transumptum, vulgo v
cant γ eodem est vis , nisi auctoritate judicis traductio sit sacta, in M. v h.
Quid si Notarius fuerit putativus Sustinebuntur nihilominus ejus acta, propter
errorem communem, qui jus facit, arg. l. Barbarius 3. sv. de pyc. Pν etor. modo titulum habeat; quia alias non esset , in quo fundaretur error commiuris . Pan. in
3 Habenda & fides protocollo, ex quo in- frumenium extrahitur . Nam Proto l- Ium accipitur pro memoriali tabellionis scriptura domi adservata, in qua gesti negotii annotatio breviter continetur. Vig. ad s. nihiI I a. inst. de testam. Ord. Ov.
gis ipsum protocollum probet, quam Inuriamentum inde extractum ex regula :Propter quod unumquodque est tale ;Ipsum est magis talei & facit c. pen. Me t. ubi aulioritate publica transumptum ex protocollo Notarii moriui facit Gem. Ut etiam in casu, quo protocollum contrariatus instrumento aut litteris in Q ma expeditis secundum illud , sit potius Baindum protocollo tanquam priori, ciccontinenti ipsum contractum , uti pri
6 Privatum insitumentum contra seribentem regulariter valet, si de scriptura constet, L. Publiea id. s. a. sv. depositi.& causa si adiecta, c. Si cauris q. vhoe rit. quae facit indebiti probationem incumbere scribenti . Alias esse debitum foret probandi m actori, nisi circumstantiae pro creditore iaciant praesumi eonistra scribentem , ut puta conjunctio sanguinis, )urcto modo, & renere promissit. Utνam ins de donat. inter vir. is uxor. Rod si ad causam praecedentem referatur , certum est, quod effectum habeabhi cum non possit dici causa decessi, LTritieum ' . ins de V. O. Liberatoriam
consessionem sine causa valere volunt,
quando quis profitetur sibi solutum esse a quopiam , idque favore liberationis L Talopae tum Ao. I V. de pactis. Pro scribente nullam fidem iacit, nisi γtrium testium fgnis sit roboratum , L S iapturar M. C. Qui pol. in pio. hab. Si agatur eum imperito litterarum , quinque testes desderantur , quando contracius libram auri excedit. de instrum. caniniet. num. I . s. oportet 6. Alias privata scriptura non prodest scribenti, nec alteri oberit etiam accuratissima, L Rationes ε. C. de probat. Hi ne testamento, licet se e e & religiose consci solito a morituris , quo scriptum , quid suum esse, aut sibi debitum a quopiam , non statur sine alia probatione, d. I. 6. Ubi quaesitum, Ali libris mereatorum , Squibus inscribunt sibi debita, si standum . R. Eos non excedere privati instrumenti vim I atque ita nec debere fidem sacere pro ires mercatoribus scribentibus : quamvis consuetudine contrarium sit receptum, accedente juramento 1cribentis , cujus fama illaesa, & semotis aliis circumstantiis, quae possent notare librorum fidem . Unde non excluditur arbitrium judicis, quo ex aliis advertat, quantum fidei istis libris habeat. vid. Menoch. a. Arbitr. qq. casu 9 I. 92. 93. Gail. a. Observ. 2o. ἐν q3. Quod & post mortem scribentis obtinere vult idem Gail. d. Iib. a. eap.
Quid si quis Instrumentum a se con- sscriptum neget Tunc approbatio fieri poterit per collationem alterius instrumemti publiei: imo re privati saltem jure v
teri. Quod hodie non alias obtinet, quam si habeat trium testium subscriptionem, ex quibus duo saltem recognoscant suam manum , aut scripsisse convincantur , I. Comparationes IO. Cod. b. t. aut privata scriptura sine testium subscriptione pros ratur ex archiviis publicis, aut scriptura sit, qua adversarius utitur, cum vide tur eius probare fidem , qua suam firmat intentionem. Nov. de his , qui ingrediantur ad avellat. Α'. s. iuua autem a.
Quid si duo instrumenta eodem die Iosnt consectat Videtur neutrum praefaendum ἱ quia propter incertitudinem sibi obstent, arg. I. Duo suat Tuli 3 ia de tessam tui. Gl. in L m. c. de eist. D.
618쪽
D. Adriani tollen. Nisi proprietatem unius faciat praesumi caulae favor I veluti si unum dotis contineat hypothecam , alterum vero mutui etiam cum hypotheca;
illud enim potius erit , etiam continens tantum hypothecam tacitam. Sie & dotis causa erit potior, si eum fisco concurrat in tali casu . I. Is ambiguis 8s. ins de Heg. Iur. Quod si alterum instrumentum habeat horam appositam , nihil faciet
alterius privilegium : nam horam certam habens melius probat eo , quod certam horam non habet , ut non attento privi-
Ierio si praeserendum , nisi advertarius
contrarium probet , ut recte Menoch. a. rbιtr. qq. casu q8. u. 2 . Barbosa ad I. I. parae a. n. 2. ins, Soluta matrim.
ii Instrumentis fidem derogant cancellatio, inductio, raso, innovatio, I. Si eis-
Tograρbum 2 . Dp. tit. prox. nisi tali in parte sit , qua non laciat instrumentum suspectum, cap. 3. M eod. Mer. deris. II t. num. 3. Si contineat falsiura L penuti m. I a cod. Me tit. Etiam una in parte: ' Nam pro parte salium . totum redditur suspectum , & salsum judicatur ca π pura II . quaest. 9. Ubi tota testimonii fides l. ω, τὰ patris mendacio declaratur. Quod omnino verum est , si sint connexa capitula, vel unum alterius sit accessorium , propierea quod falsitas unius omnia afficiat, can. Si ad Scripturas p. dist. 9. Ut producenti quoad reliqua incumbat probatio esse vira . Quod si separara conti Neat capitula, & diversa, dicendum, illa non haberi luspecta , ne utile pet inutile vitietur, e. inris 3 7. de R. I. in. 6. licet de eo dubitet GlEC. in a. eam Si ad Seri- 3 pturar, & velit totum rejici. Ab una parte si contraria proserantur instrumenta, quae anter se conciliari nequeant, in- idistincte rejiciuntur , quod imputet ipse lsibi producens, ut Scr/ρturae I . Cod. h. tit. Si hinc inde producantur contraria , lpublica praevalebunt privatis, quia poti ra, I. Cum de aetate II. Ivρ. de prob.
praesumpt. nisi & privata habeant subscriptionem urium reuium probatae fidei . d. DI. Scripturas Cod. Qui potior ια pigu. bab. 14 Contra instrumenta admittuntur qui dem testes , ut & aliae legitimae proba- itiones , c. cum a nobis 28. ὀὶ de testib. I
ἐν appellat. Verum dissinguendum inter lipsos testes inlcriptos instrumento, & ex- laosi Comm. in Pande ei.
traneos. Nam primo casu omnes contra
dicentes instrumentum ipsum reprobum reddunt . Ratio est , quod imirumentum per testium fidem firmetur ; ut illa deficiente , deficiat di instrumentum . Aliis qui si eontradicant , & tot testes integri pro instrumento stent . ut remota vel adjuncta Notarii persona , contra . dicente , vel superent , vel adaequent, videtur potius standum esse instrumento , quam testibus , propter Notarii fidem . Pro quo si sit bonae famae , est praesumptio juris propter publicum officium , quod bene , dc fideliter exercu rit . Spe l. de instrument. edit. F. 8.numcr. lo. nisi tamen sit testis necessarius , qui scriptum in instrumento negat se deposuisse : uti in tectamento , si
unus ex leptem contradicat testamento tunc enim videtur vacillare ; quod non constet sua solemnitate necessario requisito . Quod si testes dicant se non esse
memores eorum , quae instrumento sunt
inscripta , non potest dici vacillare ejus fides , cum nihil contra illud dicatur.
Secundo casu certum est , per unum extraneum deponentem contra instrumentum . illud non everti i propterea quid ejus fides validior sit , quam ut per unum testem invalidetur. Per duos testes omni exceptione maiores illud invalidari aliquorum est opinio . Quibus obstat , quod instrumentum duobus tessibus firmetur , ut stante paritate potius pro illo sit praesumendum , atque ita
necessario plures requiruntur . Si tamen
testes instrumento adscripti sint desultisti .
volunt quidam in frumento fidem der gari , cum tamen Notarius duobus aequi- valeat , c. Quoniam II. v de probat. ut cum sit paritas , videatur pro in frumento standum esse. Alii arbitrio judicis eam
rem videntur relinquere , qui quaniunI fidei habeat testibus , eκ circumstantiis judicet'. vid. Panor. a. c. cum Ioannes Io. hoc tit. Dor. deess. i S. M noch.
Amissio instrumenti non obest credit Isri , si alias de debito constare possit , L
619쪽
Ad num. VIII. Libri mercatorum an, &quando plenam faciant pro scribente, vid. v. Rouηd. conm. 92. NOL 3. Maseard. de probat. conet. 97 . Ma I. Reu. 438. Fum.
libris salsis quomodo , dc unde sal sitas
praesumatur, aut excusetur, v d. αρ. Fa
i Testes qui on quales esse debeant. a Testes uomestici , aut de familia act
3 Testis idoneus nemo in propria causa ..' Minores quatenus admittendi .s Dem malieres .s Infames .
Iiorum , inter quor M. II Vasallus eoatra dominum non audi
ra Testes producendi lite contestata.
I A. testibus ratio dictorum ex geuda .
Is Productio quarta quando fieri post.
I 6 Productio nova non admitteada postpubheata testimo etia.
M Testis perjurus a quo corrigenduF. Estimoniorum usus frequens ac ne- cessarius est in judiciis, L. Testimo. n iorum s. in priue. b. t. Testes sunt per solun ad fidem alicujus rei adstruendam adhibitae. Habiles, & idonei sint , oportet , aetate moribus, conditione ; extra suspicionem , quod gratiae aut potentatui fidem suam lint postposituri , pretio non conducti, e. placuit i. b. t. t. Eos l. cod. eou. Qua in re multum valet judicis arbitrium t Hinc non recte evocantur do- 2'mestici, aut de familia actoris, L fi lib.
Quid si de familia suerit tempore actus , super ouo adhibetur Resp. Videri non repellendum , si tempore depositionis
sit extra familiam L in eνιmini i. s. Item Mummio I 2. 10. de quaest1omb. Bart. add. I. i. g. f servus S. Castrens. ad I. a. u. g. eod. h. t. mamei. cons. de iure Pont. ID. u. I . quia cessat affectus , qui prinsumitur impedire existentem in familia , quominus veritatem adsequatur judex et Nui tamen cum fraude sit expulsus , ut . testimonium perhiberet. Quae fraus colligetur etiam ex eo , si postea recipiatur . Econtra si tempore dicendi testimonii sit de familia, qui tempore actus non fuerat, repellitur. mesticum vero testimonium aestimatur interdum ex cognatione , interdum ex unione , Conjunctione , quae Contingit jure familiae per patriam potestatem, utii in testamentis F. pater 8. insit. detest. o m. interdum etiam ex cohabit Qq a ti
620쪽
tione a facile enim est affectu supprimi ve--rejici habet d. l. G. c. boe tit. ubi reaia .Fkatena. Qua ratione non auditur Advo- ciens testem talem, ne videatur fateri cricatus in cauta , quam defendit aet. Ieg. men , non dicet productum testem crim 3 sin. e. hoc tit. t Hinc & in propria cau-mnis esse socium , sed de crimine aeque in-sa nemo est idoneus testis, I. Omnibus io. famatum . De se consessum super i iis 2. hoc tit. t e. Super eo et r. v eod. Ex- minime interrogabit judex l. D. C. de aeceptio est in legatariis , dc fidei commissa- eusat. quod haee res non sit extra periri is , qui licet commodum aliquod ex te- culum. Monachi, & Sacerdotes etsi su- stamento capiant, non tamen ideo reji-iper negotiis saecularibus , aut instrumen- Ciuntur , I. legatariis M. IV. de testam. tis conficiendis non sint rogandi , si tamen In causa quoque universitatis, aut Eccle- sorte interfuerint , fidem faciunt , cau. 1iae , auditur is , qui est de universitate, aut Quamquam Iq. q. a. Ecclesia , e. insuper 6. si b. tit. cum res Ad formam productionis testium , re- 8 Pniversitatis non snt res singulorum . f.,quiritur eorum citatio. Qui si non com- iversitatis 6. Instit. de rem. divis Nisi pareant , cogi possunt L pen. C. hoc tincausa eos in specie concernat, d. e. s. u ἐν de testib. euend. Testimonii enimo Rejiciuntur impuberes. ob desectum ju- dimo juris est publici, ad quod exequendicii in ea aetate ro. Minores audiunturidum cogi quis potest; cum publice in te in causa civili ; Non etiam in criminali, si seiri veritatem . Qua ratione si alias
nisi excesserint annum xx. let. in testia de veritate constare nequeat, etiam inha-μοπιum 2o. hoc tit. Servum rejicit condi ,hiles admittuntur, I. Ob carnem a r. f. iLito ς qui tamen tactus liber audietur su-ilud r. hoe tit. per iis, quae vidit in servitute , let. No- Ubi dubites: An testis etiam in crimi- s,tionem 99. F. instrum. 2. ins de V. S eum nati causa cogi possit Ratio dubitandi ex ad hoc, ut quis si testis idoneus , sufficiat eo sumitur , quod quidem reprehensione talis sit tempore depositionis, d. .s . , non videatur carere in causa civili celare σοι DD. GLadd. F. testes s. Aliud est in veritatem ean. Qui vis i . quaest. 3. noni ua nubere, qui non auditur sit per is, quae vero in criminali aeg. d. l. pen. quae tan Vidit impubes, I. M. ins de Juris, is, tacti tum loquitur in caula civili . Uerius ia- ignor. Alciat. ad d. I. 99. quod illi facile men & in criminali cogendum testem , sit errare in circum tantiis , propter deseia cum Rei p. intersit , sciri crimina , ne ctum sensus a Nisi super iis testetur, quae maneant impunita, c. a, y de tei cu. Communiter capiuntur ab impubere . Excipiuntur parentes , & liberi , qui ne ' Mulier ne quidem in causa criminali quidem volentes adversum se mutuo adi ejicitur, t. testam 3. F. Ieg. Iulia b. tit. testimonium admittendi, I. Parentes cod. Dbi tantum ea rejicitur, quae corpore quae thoe rit. Ne causa pietatis contamineturitum fecit . Iure Canoni eo plerique eam cujus vinculum potius inter illas pers n dicendo testimonio repellunt , per eaρ. nas est stabiliendum . In causa tamen. ae- torui 1 o. in . u de V. S. Sed verius est,tatis, status, ct consanguinitatis admittun--lmitti cum Vigilio, ad F. testes s. n. 6'. tur, dc statur dicto parentum, leg. Etiam instit. de testam. ordin. Loca obstant i a non i6. Dp. de probat. O cap. queatur s. . aliud Velle videntur, quam non facile M Qui matrimon. aceWat. possessi quod
hendam fidem sexui fragili . , rraesumatur ejusmodi res optime illi cos Insames a testimonio non omnes reji- gnita.
etiamur ; sed tantum damnati publico ju- Quaestum hic : An pater possit esse te- rodicio, d. I. 3. F. Iege Iulia 3.. b. t. non e-istis inter duos filios, inter quos lis est tiram privato . Duar. 2. Di p. a nivem. e. Visum hoc Bariolo ad a. l. 6. cod. b. tit.*I. Possunt tamen & hi , mi & ex alia ex ratione, quod par affectionis causa er- nua infames a judice, si ita visum fuerit, ga utrumque filium patris testimonium a rejici, cujus est ex circumstantiis variis , falsi suspicione liberet, I. Non solum pon.
qvλΠium testi fidei tribuat Frpendere , I. g. de uno t. in s de ritu nut. Quo taee-QVotum 3. Cod. b. t. Inimicitiae , praeci- re videtur argu montum a servo desum-Pue Capitales , idoneum testem minime sa- ptum , quae licet in caput domini to cunt, si tamen probentur, ad . Si quis queri nequeat , ad Uersus communem ra- 7. c. b. t. b i oc participes criminis men dom1num, qui loci uin occidisse dici